Phóng viên báo Franc – Tireur đến thăm –
Hồ Chủ Tịch đi thăm ông bà Joliot Curie, ông Francis Jourdain

Ngày 20 tháng 7

8 giờ sáng, phóng viên báo Franc – Tireur đến thǎm.

10 giờ, Cụ Chủ tịch đi thǎm ông bà Joliot Curie. Ông và bà Joliot Curie là hai nhà khoa học có tiếng khắp thế giới. Cả hai ông bà đều rất sốt sắng đồng tình với cuộc vận động độc lập của Việt Nam. Trong lúc nói chuyện, ông Curie tỏ ý rằng khoa học Pháp sẽ sẵn lòng giúp đỡ khoa học Việt Nam tiến bộ cho mau.

11 giờ, Cụ đi thǎm ông Francis Jourdain. Ông Jourdain là Tổng thư ký của Hội Pháp – Việt, tuy tuổi tác đã cao, nhưng vẫn ra sức giúp đỡ Việt Nam, không kể khó nhọc. Trong những ngày dân ta bị khủng bố gắt gao, ông và những người bạn ông ra sức kêu gọi ủng hộ ta. Những đồng chí chính trị phạm Việt Nam trong những nǎm 1929-30, cho đến lúc cuộc chiến tranh bùng nổ, người thì được tha, người thì được đối đãi dễ chịu hơn, sẽ luôn luôn nhớ đến ông già Jourdain.

1 giờ, Cụ Chủ tịch mời vợ chồng ông Dumaine ǎn cơm trưa. Ông Dumaine là Bộ trưởng Bộ Lễ, từ lúc Hồ Chủ tịch đến Pháp, bao nhiêu việc đi lại giao thiệp đều do ông Dumaine xếp đặt.

8 giờ chiều, đại biểu phụ nữ các giới đến thǎm Hồ Chủ tịch. Có các bà:

Bà Đô đốc Barjot,

Bà giáo sư Langevin,

Bà Godart, vợ ông Chánh hội trưởng Hội Pháp – Việt,

Bà Braun, Phó Chủ tịch Quốc hội,

Bà Joliot Curie,

Bà Sainteny, vợ ông đặc sứ ở Bắc Bộ,

Bà Bộ trưởng Tillon,

Bà Chánh vǎn phòng Guénée, v.v..

Phụ nữ ta có chị Trinh, chị Thuý giúp Hồ Chủ tịch tiếp khách.

Tin tức thế giới:

1) Sở xe lửa Luân Đôn xảy ra một cuộc bãi công lạ lùng. Hai người công nhân bị bắt, vì người ta vu cho họ lấy hai quả cà chua không giả tiền. Ba nghìn nam nữ công nhân nghe tin ấy lập tức bãi công, đòi thả hai người bị bắt. Hai người được tha rồi nhưng cuộc bãi công chưa kết liễu.

2) Theo báo Anh thì có 14.000 người Việt Nam lánh nạn qua Xiêm.

Đ.H

cpv.org.vn

Nữ văn sĩ Simone Téry thăm Hồ Chủ Tịch – Ông Rosenfeld phỏng vấn
Ông Tillon mời Hồ Chủ Tịch dự tiệc trà

Ngày 19 tháng 7

8 giờ, nữ vǎn sĩ Simone Téry đến thǎm Cụ Chủ tịch.

10 giờ, ông Rosenfeld đến phỏng vấn về cuộc hội nghị Việt – Pháp.

5 giờ chiều, bác sĩ Boutbien đến thǎm Cụ Chủ tịch.

8 giờ chiều, ông Tillon, Bộ trưởng Bộ Quân giới, đặt tiệc trà hoan nghênh Hồ Chủ tịch.

Đ.H

cpv.org.vn

Hồ Chủ Tịch đi thăm trường làng – Đến Le Pin au Harras
Về Paris – Phó Chủ tịch Pháp mời Chủ tịch ăn cơm

Đến Bayeux, một thành phố khi trước khá thịnh vượng. Nhưng bây giờ nhà xiêu vách nát, quang cảnh tiêu điều.

Gần tối đến làng Aignervilles. Cụ Chủ tịch và anh em đến nghỉ ở nhà ông bà Sainteny. Bà Sainteny làm lý trưởng làng này. Đây là một trang trại lớn có nuôi bò, dê, lợn, v.v.. Nhà cao vườn rộng, lề lối một nhà giàu ở làng quê.

Khi đến, đã có Chủ tịch quận và Chủ tịch tổng đến chờ sẵn để đón Hồ Chủ tịch.

Ngày 18 tháng 7

Sáng dậy, thầy giáo làng dẫn các bé em học trò trong làng đến chào Cụ Chủ tịch. Hơn 20 trẻ em, cả trai cả gái, mỗi em cầm một bó hoa. Một em nói mấy câu chúc mừng. Rồi các em đến xúm xít đưa hoa và hôn Hồ Chủ tịch, tỏ vẻ thân mật.

Ǎn sáng xong, đi Viervilles, một bãi bể nghỉ mát. Khi trước, trong vùng bãi bể san sát lâu đài, dinh thự, nay chỉ còn đống gạch. Từ đó trở về, đi qua những thành phố, Saint Lo, Villersbocages, Thury- Hacourt, Argentan. Những chỗ đó, khi trước đều là phồn thịnh, nhưng nay phần nhiều chỉ còn vách nát tường rêu. Dưới trận mưa bom đạn, chẳng những nhà cửa tan hoang, mà lại rất nhiều người chết. Hiện nay những dân sự may mắn sống sót, không có nhà ở. Chính phủ phải làm những dẫy trại bằng gỗ để cho dân ở đó, khỏi nạn nắng mưa. Có lẽ chừng mười lǎm nǎm nữa, những thành phố ấy mới có thể xây đắp lại được.

Hai bên đường còn thấy những vườn táo, gốc vẫn còn đó, nhưng lá chưa mọc được, vì bị bom đạn nhiều quá. Xem đó có thể tưởng tượng những trận đánh kịch liệt đến thế nào.

12 giờ trưa, đến Le Pin au Harras. ở đây có một sở nuôi ngựa giống của Chính phủ. Ông giám đốc và những người đồng sự ra đón Hồ Chủ tịch vào. Sở này toà ngang dãy dọc, nhà rộng sân cao, cây xanh cỏ tốt. Một phong cảnh sầm uất khác hẳn với những vùng vừa đi qua. Ǎn cơm xong rồi, ông giám đốc cho quần ngựa ở sân trước để Cụ Chủ tịch xem. Đủ các giống ngựa. Ngựa toàn giống Arabe, ngựa toàn giống Anh. Giống lai Arabe và Anh, và giống Pháp. Đủ các thứ ngựa, ngựa đua, ngựa cưỡi, ngựa kéo xe, ngựa chở hàng. Con nào con ấy to béo mạnh mẽ. Ông giám đốc và những người đồng sự biết rõ tính tình và dòng giống của mỗi con ngựa. Họ biết bố mẹ, cô cậu của những con ngựa ấy.

Những ngựa ấy được chǎm nuôi một cách rất cẩn thận. Mỗi nǎm cho đi các nơi để cho các nhà có ngựa cái lấy giống. Hết mùa lại đem về.

Ông giám đốc có 12 người con. Có một cặp con gái sinh đôi đã lên sáu, trông rất kháu. Hồ Chủ tịch cùng hai em đó chụp ảnh làm kỷ niệm.

4 giờ ra về, 6 giờ đến Paris. Trong hai ngày đó đi chừng 600 cây số. Cảm tưởng chung là nước Pháp cần nhiều tiền, nhiều người và nhiều thì giờ để xây lại những vùng bị tàn phá.

7 giờ chiều, ông Phó Chủ tịch Chính phủ Pháp mời cụ Chủ tịch ǎn cơm.

Tin thế giới: các báo đǎng tin: ở Nga, tất cả các thứ hàng hoá đều hạ giá bốn mươi phần trǎm (40%).

Đ.H

cpv.org.vn

Hồ Chủ Tịch đi thăm Normandie – Những tàn tích chiến tranh còn sót lại

Ngày 16 tháng 7

10 giờ, đi xem cuộc trưng bày kiểu nhà ở của người Mỹ tại Grand Palais. Những nhà này gọi là nhà “lắp”, vì tường vách buồng the, cái gì cũng làm sẵn từng miếng. Tháo ra được, lắp lại được. Muốn ở đâu thì chở vật liệu đến đó, chỉ mất công lắp lại, bỗng chốc là có nhà ở. Thứ nhà này họ lắp bằng máy. Làm hàng trǎm, hàng nghìn nhà một lần. Cho nên mau và tiện lắm. Vì muốn giải quyết vấn đề thiếu nhà ở, cho nên có thứ nhà này. Nhưng giá còn đắt. Một nhà 4,5 gian buồng, giá đến 6,70 vạn tiền Pháp.

11 giờ, đi xem nhà trưng bày tranh vẽ.

12 giờ, đi xem nhà trưng bày đồ thêu. Những bức thêu này trước bị người Đức cướp đi, nay lấy lại được. Mỗi gian phòng, treo những bức thêu của một thế kỷ. Từ thế kỷ thứ 15, 16 đến thế kỷ này. Bức nào cũng khéo, cũng đẹp. Lại có một phòng trưng bày cách thêu thế nào.

4 giờ, bà Saunier, đại biểu tuần báo “Hành động” đến phỏng vấn Cụ Chủ tịch. Báo này là một tờ báo tiên tiến, thường viết bài bênh vực nước ta.

Từ ngày Cụ Chủ tịch đến nước Pháp, ở đâu hoặc đi đâu, cũng có 12, 15 nhân viên công an theo hộ vệ cả ngày đêm bất kỳ mưa nắng. Nghĩ đến công lao của mọi người, cho nên hôm nay Cụ Chủ tịch đãi tiệc họ. Theo lệ thường thì chỉ mời quan chức. Nhưng Cụ Chủ tịch muốn cho đông đủ mọi người. Mời tất cả không đủ chỗ. Vậy nên, ngoài Chánh phó Công an cục trưởng và Chánh phó Cảnh sát trưởng, thì mỗi hàng binh lính, công chức cử đến mấy người đại biểu, tất cả chừng 50 người.

Ngày 17 tháng 7

9 giờ, Cụ Chủ tịch đi thǎm miền Normandie. 4 chiếc xe hơi cùng đi. Có Hồ Chủ tịch, ông Sainteny, anh em tuỳ tùng, những người hộ vệ, 2 vợ chồng ông Hertrich và hai em nhỏ Việt kiều (Jacqueline và Régine).

Giời mưa phùn như mưa xuân ở nước ta, đường hơi trơn. Đi khỏi thành phố Evreux chừng 15 cây số thì một chiếc xe hơi bị lật đổ xuống bờ ruộng. Đầu xe hỏng hết. Tài xế lọt nằm ngang dưới xe, anh Thiện và ông Hertrich bị thương xoàng. Bà Hertrich bị gẫy xương vai. Tất cả mọi người cùng đưa vợ chồng ông Hertrich trở lại nhà thương Evreux rồi lại cứ đi.

Ngồi trên xe trông ra, xe tǎng và thiết giáp hỏng nát lổng chổng hai bên đường. Đó là dấu vết chiến tranh còn lại. Quá trưa đến Dauville. Dauville là một bãi bể nghỉ mát, sang trọng có tiếng.

Từ Dauville đi đến Caen. Caen là một thành phố khá to, nhưng sau một trận ném bom chừng 15 phút của máy bay Mỹ khi quân Đồng minh bắt đầu đổ bộ vào Bắc Pháp thì nhà cửa Caen sụp nát gần hết, chỉ còn vài bức tường đứng chơ vơ.

Từ Caen đến Courseulles và Aromanches. Đây là hai bãi bể mà quân Đồng minh đổ bộ tháng 6 nǎm 1944, để đánh vào nước Pháp. Mỗi chỗ dài chừng 5 cây số. Anh và Mỹ hoặc dùng tàu, hoặc dùng thuyền sắt đúc ciment vào nhấn chìm xuống bể, vòng cong như hình bán nguyệt, để làm cầu cho quân lên bờ. Quân Đồng minh đổ bộ ở đó hơn một triệu người. Đức tuy có xây đắp những pháo đài rất kiên cố. Nhưng vì Đồng minh thình lình đổ bộ ban đêm, cho nên Đức chống không nổi. Trước khi đổ bộ, có hàng mấy nghìn máy bay thả bom xuống những nơi có quân đội Đức. Hiện nay, trong vùng còn nhiều địa lôi Đức chôn khi trước, đào lên chưa hết. Và trong những đám đất đó, dân sự chưa dám cày cấy.

Đ.H

cpv.org.vn

Hội nghị Fontainebleau khai mạc – Hồ Chủ Tịch không tham gia hội nghị.

Chủ tịch là thượng khách của Chính phủ Pháp mời qua chơi, nên không tham dự vào Hội nghị Fontainebleau.

Ở cung Fontainebleau có treo quốc kỳ Việt – Pháp. Khi hai phái đoàn tới, đội âm nhạc cử quốc ca hai nước. Ông Max André đứng dậy đọc diễn vǎn khai mạc. Đoàn trưởng Việt Nam là ông Phạm Vǎn Đồng trả lời. Trước là tỏ lòng cảm ơn Chính phủ và Đoàn đại biểu Pháp. Rồi nhắc đến việc vận động độc lập của dân Việt Nam. Ông Đồng nói tiếp:

“Trong lúc dân Việt Nam ra sức chống Nhật, thì chính phủ Vichy lại bán Đông Dương cho kẻ thù. Đến tháng 8 nǎm ngoái, dân Việt Nam nổi dậy tranh lấy chính quyền, tổ chức nước Cộng hoà dân chủ. Lúc đó Việt Nam đã thành một nước độc lập. Khắp Trung, Nam, Bắc phất phới lá cờ đỏ sao vàng. Dưới sự lãnh đạo của Hồ Chủ tịch, các địa phương đã bắt tay vào công tác trong cuộc hoà bình mới, để kiến thiết Tổ quốc Việt Nam.

Nhưng hoàn cảnh thình lình thay đổi: quân đội Pháp lại kéo vào, cuộc chiến tranh lại bùng nổ. Rồi đến Hiệp định ngày 6-3.

Chúng tôi lấy làm đau đớn mà phải nói rằng: người Pháp ở Việt Nam không thi hành đúng theo những khoản trong Hiệp định. Họ đã không đình chiến, lại tìm cách lấn thêm. Gần đây, họ lại chiếm vùng Kontum ở Trung Kỳ. Họ có những hành động táo bạo ở Bắc Kỳ, như việc chiếm Phủ Toàn quyền cũ.

Nhưng trước hết, chúng tôi hết sức phản đối sự chia rẽ Tổ quốc của chúng tôi, hết sức phản đối sự người Pháp ở Sài Gòn lập ra một nước và một Chính phủ Nam Bộ.

Thưa các ngài, Hiệp định ngày 6-3 đã để cho quân đội Pháp dễ dàng đi vào miền Bắc. Song đồng thời họ lại khiêu khích ở miền Nam. Chúng tôi phải nói thật rằng: cách hành động đó không giúp cho cuộc đàm phán thêm dễ dãi, không làm cho sự cộng tác giữa hai dân tộc Việt – Pháp có kết quả mau.

Chúng tôi muốn cộng tác. Vì chúng tôi yêu mến Tổ quốc của chúng tôi, cho nên chúng tôi muốn cộng tác với nước Pháp, trong một đại gia đình gồm những nước dân chủ tự do.

Chúng tôi muốn tham gia vào Liên bang Pháp quốc, xây đắp trên cái nền bình đẳng, bác ái.

Chúng tôi hiểu rằng: đó là chính sách của nhà đại chính trị là Chủ tịch Bidault, một vị lãnh tụ mà chúng tôi rất kính trọng. Chúng tôi tin rằng nếu theo chính sách đó thì cuộc đàm phán sẽ có kết quả hay”.

Đoàn trưởng Việt Nam nói xong, thì đoàn trưởng Pháp đề nghị: Hôm nay tạm nghỉ.

11 giờ, Tướng Gentilhomme đến thǎm Cụ Chủ tịch.

12 giờ, mấy vị cố đạo Việt Nam ở Paris và ở Bruxelles đến chào Hồ Chủ tịch, rồi ở lại ǎn cơm trưa. Cả ông bà Nguyễn Mạnh Hà cũng đến.

Hôm đó, Hội kỷ niệm cố đạo Grégoire mời. Cụ Chủ tịch không đi được. Cụ viết thơ và phái người đến tham gia. Cố đạo Grégoire là một người rất hǎng hái trong thời kỳ đại cách mệnh Pháp. Ông ra sức đề sướng quyền tự do, bình đẳng cho tất cả các dân tộc, bất kỳ trắng, đỏ, vàng, đen. Ông kịch liệt phản đối dân tộc này áp bức dân tộc khác.

Chợ đen ở pháp rất phát triển – cụ chủ tịch có bầy cháu pháp – việt .

Ngày 7 tháng 7

Hôm nay là ngày chủ nhật. Nhiều kiều bào tới thǎm chào Cụ Chủ tịch. Có các anh em lính chiến và lính thợ ở các nơi xa đến. Các anh em trí thức cũng đến đông, như bác sĩ Tiệp ở Perpignan về.

12 giờ, Tướng Salan đưa con và em giai là bác sĩ Salan đến thǎm Cụ Chủ tịch.

8 giờ chiều, thành phố Versailles mời Cụ Chủ tịch đi xem hội đốt pháo hoa. Có nhiều pháo thǎng thiên rất khéo. Các vòi nước phun ra, nơi thì như những bức tượng thuỷ tinh, nơi thì như những dàn hoa non bộ. Hội diễn ở bên bờ hồ. Chung quanh hồ là vườn hoa. Đèn chiếu sáng như ban ngày. Khi đốt pháo và mở nước thì tắt đèn. Hoa pháo lẫn với hoa nước, nước lẫn với pháo, cả nước cả pháo chiếu xuống mặt hồ, xem rất là đẹp. Lại có nhảy múa và âm nhạc. Cuộc nhảy múa rất đặc biệt. Những người múa mặc áo rất đẹp, tay cầm màn lụa lượn qua lượn lại, có các đèn xanh đỏ chiếu vào: từ xa trông vào như rồng bay phượng múa, hoa nở mây tuôn, cực là xinh đẹp.

Cuộc vui mãi tới 11 giờ mới tan.

Tin tức: Hôm qua Hội bệnh lao khai đại hội ở Paris. Đại hội sẽ làm việc trong 3 ngày.

Hội này có 3 vạn hội viên. Theo lời báo cáo thì nước Pháp có 80 vạn người ho lao.

Nǎm nay so với nǎm trước, số người ho lao tǎng thêm 30 vạn. Có nhà thương, nhưng ít quá. Đại hội yêu cầu làm thêm nhà thương, và phế bỏ cách bóc lột những người có bệnh.

Theo các báo Pháp thì chợ đen ở Pháp phát triển lắm. Trong một nǎm mà chợ đen bán lậu đến 50 triệu kilô bánh mì và làm 40 vạn cái bông giả. Chỉ trong 6 tháng mà bọn buôn lậu xoay được 195 triệu tiền ngoại quốc, 27 triệu tiền Pháp, 200 kilô vàng, 173 triệu hàng hoá khác. Từ tháng 1 đến tháng 6, sở kiểm tra bắt được 173 người buôn lậu.

Ngày 8 tháng 7

12 giờ, Cụ Chủ tịch tiếp vợ chồng ông Marane, cựu Chủ tịch quận Seine. Ông Coste, nghị viên Quốc hội. Vợ chồng ông Poldès, vǎn sĩ. Có mời cả vợ chồng ông Nguyễn Mạnh Hà ǎn cơm với khách.

5 giờ, Đô đốc Missoff thết tiệc trà hoan nghênh Cụ Chủ tịch. Ông Missoff có nǎm người con trai đều tham gia kháng chiến, và một người con gái Jacqueline 13 tuổi, rất mến Hồ Chủ tịch, và gọi Cụ bằng Bác Hồ. Từ lúc đến Paris, Cụ Chủ tịch đã có một bầy cháu giai, cháu gái, Pháp có, Việt có.

Mấy hôm nay, báo Pháp và ngoại quốc luôn luôn nói đến việc nước ta.

Tin tức là: 1) Hãng thông tin Nhật “Kyodo” bảo rằng ở xứ Nagono, một người đàn bà nông dân đẻ ra đứa con gái có 2 mình, 2 đầu, 4 chân, 4 tay, nhưng 2 mông đít dính nhau.

2) Người Pháp, người Bỉ và người Thuỵ Sĩ thi viết chữ tắt. Người Pháp là cô Annes Guillot viết mỗi phút 288 chữ, được giải nhất.

3) Tỉnh Piète phía Bắc nước Pháp, trong thời kỳ chiến tranh, 40 vạn mẫu đất đều bị người Đức chôn địa lôi. Từ ngày hết chiến tranh, Chính phủ Pháp dùng 3.500 người Pháp và 38.000 tù binh Đức để đào địa lôi. Trong lúc đào, 48 người Pháp và 141 người Đức bị nổ chết, 59 người Pháp và 181 người Đức bị thương. Đến ngày hôm kia đào được 50 vạn quả địa lôi.

Hội pháp – việt là hội lập ra để ủng hộ nền độc lập Việt Nam hoan nghênh cụ chủ tịch – cụ chủ tịch đi gặp thủ tướng bidault, nói chuyện đến 12 giờ đêm.

Ngày 9 tháng 7

8 giờ sáng, ông Trive, là Giám đốc nhà máy ciment và nhà máy điện, máy nước ở Bắc Bộ, đến chào Cụ Chủ tịch.

9 giờ, ông Saravanne đến thǎm Hồ Chủ tịch. Ông là người ấn Độ, mới được dân ấn cử làm nghị viên trong Quốc hội Pháp (có 5 chỗ đất ấn là thuộc địa Pháp). Ông còn trẻ, rất thông minh. Đối với dân tộc Việt Nam nhiệt liệt tỏ tình thân thiện.

7 giờ chiều, ông bà Sainteny thết tiệc trà hoan nghênh Cụ Chủ tịch. Tiệc dọn ngoài vườn dưới bóng cây, trời mát, khách đến rất đông. Hai đoàn đại biểu Việt – Pháp cùng đến dự tiệc.

Ngày 10 tháng 7

8 giờ sáng, ông Bernard đến chào Cụ Chủ tịch. Ông trước làm quan nǎm. ở bên ta đã lâu. Nay đã gần 80 tuổi, nhưng còn mạnh khoẻ lắm. Ông hiểu rất rõ việc bên ta, và đối với cuộc xây dựng nền độc lập của ta, ông rất sốt sắng ủng hộ.

9 giờ, một nhà báo Mỹ đến phỏng vấn.

1 giờ trưa, Cụ Chủ tịch mời ông bà Sainteny ǎn cơm. Có cả bà thân sinh ông Sainteny và cụ Sarraut, nguyên Toàn quyền Đông Dương. Cụ Sarraut là thân sinh ra bà Sainteny.

5 giờ, luật sư Baptiste đến thǎm Hồ Chủ tịch. Ông là người da đen vào dân Pháp. Trong cuộc chiến tranh lần thứ nhất, bị thương cụt cả hai tay. Thế mà thân thể vẫn mạnh khoẻ, tính tình vẫn vui vẻ. Rất đồng tình với nước ta.

8 giờ chiều, Cụ Chủ tịch tiếp các ông Thoumyre, ông Trive và mấy người Pháp chuyên môn về các ngành kinh tế ở bên nước ta. Nói chuyện về cách Việt – Pháp cộng tác, làm sao cho dân Việt cũng có lợi, người Pháp cũng có lợi.

Ngày 11 tháng 7

8 giờ sáng, mấy anh chị em kiều bào Nam, Bắc đến chơi rồi cùng ǎn sáng với Cụ Chủ tịch.

9 giờ, các đại biểu nam nữ của Tổng hội giáo học Pháp đến chào Hồ Chủ tịch. Nói chuyện về vấn đề vǎn hoá Việt và Pháp. Các đại biểu mong Việt Nam độc lập mau thành công để vǎn hoá Việt và Pháp trao đổi một cách bình đẳng và thân mật. Khi ra về, các đại biểu ân cần gửi lời chúc anh em trí thức Việt Nam gắng sức giúp nước.

1 giờ trưa, Đại tướng Juin đến thǎm Cụ Chủ tịch.

6 giờ, Hội Pháp – Việt làm tiệc trà hoan nghênh Hồ Chủ tịch. Hội này là do những người Pháp có danh vọng lập ra, để ủng hộ cuộc độc lập Việt Nam. Các hội viên không chia đảng phái, tôn giáo và giai cấp, hễ ai đồng tình với Việt Nam là được vào Hội.

Hôm nay hội viên đến rất đông. Đại biểu Chính phủ thì có các Bộ trưởng Gay, Thorez, Tillon, v.v..

Đại biểu trí thức thì có các ông Jourdain, Aragon, v.v..

Đại biểu khoa học thì có ông bà Curie.

Đại biểu phụ nữ thì có các bà Cotton, Duchesne, v.v…

Đại biểu báo giới thì có các ông Vaillet, Cogniot, v.v..

Đại biểu Quốc hội Pháp thì có các ông nghị thuộc địa.

Đại biểu các nước cũng đông.

Có cả đại biểu Việt – Pháp trong cuộc Hội nghị Fontainebleau.

Kiều bào đến dự rất đông.

Chủ tịch Justin Godart và bà Curie đọc lời hoan nghênh có những câu thấm thía, thân mật vô cùng.

Hồ Chủ tịch cũng có đáp lại mấy lời cảm ơn Hội Pháp – Việt. Các nhi đồng Việt Nam hát quốc ca hai nước. Rồi có chớp bóng và múa hát, thật là vui vẻ.

8 giờ, Cụ Chủ tịch đi gặp Bộ trưởng Moutet.

10 giờ, Cụ lại đi gặp Thủ tướng Bidault, nói chuyện đến 12 giờ khuya mới về.

Tin là: Một nhà khoa học ở nước Colombie, nghiên cứu vô tuyến điện tìm ra một thứ ánh sáng rất ghê gớm, cách xa mấy dặm nó cũng có thể làm chết người.

Hồ chủ tịch tuyên bố với các nhà báo 6 điều – các nhà báo khen lời cụ chủ tịch đứng đắn và chân thành.

Ngày 12 tháng 7

9 giờ sáng, các kiều bào làm nghề thầy thuốc bào chế và chữa rǎng đến chào Cụ Chủ tịch.

Kiều bào ở Pháp, có nhiều người làm thuốc có tiếng như các bác sĩ: Lê Tấn Vinh, Trần Hữu Tước, Trần Bá Huy, Lê Đình Thi, Hoàng Xuân Hãn, v.v..

1 giờ trưa, ông Godart mời Cụ Chủ tịch ǎn cơm. Ông là cựu Bộ trưởng, nay làm Chủ tịch Hội Pháp – Việt, thường ra sức tuyên truyền người Pháp để ủng hộ cuộc độc lập của nước ta. Hai ông bà đều rất hiền hành, tử tế.

6 giờ, Cụ Chủ tịch tiếp các nhà báo. Đại biểu các báo Pháp và các báo ngoại quốc, những người chụp ảnh, quay phim đến cũng đông như lần trước.

Hồ Chủ tịch tuyên bố 6 điều:

1) Việt Nam đòi quyền độc lập. Độc lập không phải là đoạn tuyệt với Pháp, mà ở trong Liên hiệp Pháp quốc, vì như thế thì lợi cả cho hai nước. Về mặt kinh tế và vǎn hoá, Việt Nam vui lòng cộng tác với Pháp.

2) Việt Nam tán thành Liên bang Đông Dương, với Cao Mên và Ai Lao. Nhưng quyết không chịu có một Chính phủ liên bang.

3) Nam Bộ là một bộ phận nước Việt Nam, không ai có quyền chia rẽ, không lực lượng nào có thể chia rẽ.

4) Việt Nam sẽ bảo hộ tài sản của người Pháp. Nhưng người Pháp phải tuân theo luật lao động của Việt Nam, và Việt Nam giữ quyền mua lại những sản nghiệp có quan hệ đến quốc phòng.

5) Nếu cần đến những người cố vấn, thì Việt Nam sẽ dùng đến người Pháp trước.

6) Việt Nam có quyền phái sứ thần và lãnh sự đi các nước.

Cụ Chủ tịch nói tiếp:

“Tôi tin nước Pháp mới. Tôi có gặp nhiều người Pháp phụ trách, họ đều hiểu chúng tôi. Về phần chúng tôi, chúng tôi rất thực thà. Chúng tôi mong rằng người khác cũng thật thà với chúng tôi. Chúng tôi quyết không chịu hạ thấp chúng tôi. Mà chúng tôi cũng không muốn hạ thấp nước Pháp. Chúng tôi không muốn đẩy người Pháp ra khỏi Việt Nam. Nhưng chúng tôi nói với họ: các người hãy phái đến nước chúng tôi những kỹ sư, những nhà khoa học, những vị giáo sư, phái đến những người họ biết yêu chuộng chúng tôi. Nhưng chớ phái qua những người họ muốn bóp cổ chúng tôi.

“Việt Nam cần nước Pháp. Nước Pháp cũng cần Việt Nam. Chỉ có lòng tin cậy lẫn nhau và sự cộng tác bình đẳng, thật thà, thì mới đi đến kết quả thân thiện giữa hai nước”.

Hôm sau, các báo đǎng rất nhiều và bình luận rất nhiều về cuộc nói chuyện đó. Nhiều báo khen lời Hồ Chủ tịch đứng đắn và chân thành.

Báo N.L. viết: Những lời đó tỏ ra rằng, Hồ Chủ tịch và Chính phủ Việt Nam quyết tâm dàn xếp sự quan hệ Việt – Pháp bằng cách hiểu biết nhau và lòng hữu ái giữa hai dân tộc. Thế mà có một vài tờ báo Pháp có cái thái độ thật là khó thương. Họ bày đặt những chuyện giả dối, vô lý để khiêu khích. Họ muốn phá cái tình thân thiện giữa 2 dân tộc Việt – Pháp, tuy làm như vậy là có hại cho Tổ quốc Pháp. Họ đã quên cái kinh nghiệm ở Syrie và Liban rồi sao?.

Tin tức thế giới:

Chính phủ ý mới thành lập.

Thủ tướng kiêm Bộ Nội vụ: ông Gaspari, Đảng Dân chủ.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ Ngoại giao: ông Nenni, Đảng Cộng sản.

Đảng Dân chủ giữ thêm 5 bộ: Canh nông, Giáo dục, Hải quân, Thương mại, Giao thông.

Đảng Cộng sản giữ thêm 4 bộ: Tài chính, Tư pháp, Hàng không, Tiếp tế.

Còn vài bộ khác do Đảng Xã hội và Đảng Cộng hoà giữ.

Hồ chủ tịch dự ngày quốc khánh của nước pháp

Ngày 13 tháng 7

Sáng sớm, Cụ Chủ tịch tiếp kiều bào.

1 giờ trưa, Đô đốc Barjot mời Cụ Chủ tịch ǎn cơm.

3 giờ, bà Rosenfeld – đại biểu báo “Phụ nữ” đến phỏng vấn Cụ Chủ tịch về phụ nữ Việt Nam. Hồ Chủ tịch nói rằng: Phụ nữ Việt Nam từ 18 tuổi đều có quyền tuyển cử và ứng cử, và trong Quốc hội Việt Nam có mười nghị viên phụ nữ. Nghe vậy, bà Rosenfeld lấy làm thích ý, và bà nói: mong lần tuyển cử sau, chị em phụ nữ Việt Nam sẽ trúng cử nhiều hơn.

3 giờ, báo hàng tuần “Grégoire” đến phỏng vấn.

8 giờ, ông Michelet – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng mời cụ Chủ tịch ǎn cơm.

Ông Michelet là lãnh tụ Đảng Cộng hoà (M.R.P). Trong thời kỳ kháng chiến, có công trạng to với nước Pháp. Hai ông bà rất trung hậu. Tuy còn trẻ tuổi mà đã có 7 con.

Ngày 14 tháng 7

Hôm nay là ngày Quốc khánh của nước Pháp. Ngày 14 tháng 7 nǎm 1789, dân Pháp nổi cách mệnh chống vua chúa, chống phong kiến, phá ngục Bastille. Ra khẩu hiệu: Tự do, Bình đẳng, Bác ái. Cuộc cách mệnh đó mở đường cho các cuộc cách mệnh dân quyền trong thế giới.

Tự đó đến nay, nước Pháp lấy ngày 14-7 làm ngày Quốc khánh.

9 giờ sáng, Chính phủ Pháp mời Hồ Chủ tịch đi dự lễ duyệt binh.

Trên khán đài, Chủ tịch Bidault ngồi trước, kế đến ông Michelet, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, và ông Tillon, Bộ trưởng Quân giới. Hồ Chủ tịch ngồi bên tay phải. Ông Auriol, Chủ tịch Quốc hội ngồi bên tay trái. Đại tướng Juin và Tổng bộ tham mưu ngồi giữa. Các Bộ trưởng và nghị viên ngồi sau. Sứ thần các nước ngồi một bên, về phía hữu. Các quý khách ngồi một bên, về phía tả.

12.000 người quân đội kéo qua. Trống rung cờ mở, khí tướng oai nghiêm. Lại có mấy ngàn công nhân đại biểu cho các xưởng máy quân sự cũng kéo đi qua với quân đội. Thật là quân dân hợp tác. Có mấy chiếc máy bay liệng qua liệng lại trên trời. Quân đội ǎn mặc theo kiểu Mỹ, rất gọn gàng. Súng ống, xe cộ cũng theo kiểu Mỹ, rất bệ vệ.

Trưa, có một cuộc biểu tình khác của dân chúng. Người đông như kiến, tiếng hò reo rầm một góc giời. Kiều bào Việt Nam ta cũng có tham gia. Khi họ đi qua, dân chúng Pháp hoan hô rất nhiệt liệt.

Tối, các nhà thờ, các công sở, các công viên, các rạp hát, các đình đài, đèn chiếu sáng chưng. Phố nào cũng có đám nhẩy đầm. Các con đường lớn người đông như nêm cối.

Gần 9 giờ, có 5, 6 nơi đốt pháo hoa. Đầy giời xanh, đỏ, vàng, tím, tiếng nổ đì đùng, như núi lửa sao sa! Cuộc vui mãi gần khuya mới hết.

Trưa hôm đó, Hồ Chủ tịch viết thơ cảm ơn Chủ tịch Bidault, đại ý nói:

“Tôi lấy làm sung sướng mà được cùng nhân dân Pháp chúc mừng ngày kỷ niệm vẻ vang. Trong ngày này cách 150 nǎm trước, nước Pháp đã làm cho thế giới biết và ham bình đẳng, tự do. Ngày 14 tháng 7 là lúc rạng đông cho quyền chính trị tự do và công bằng xã hội, cho cả các dân tộc và cả mọi người.

“Trong lúc mà dân Pháp và dân Việt đương tìm cách để thực hành sự cộng tác thật thà và thân thiện, ngày 14 tháng 7 lại càng có ý nghĩa đặc biệt đằm thắm cho hai nước chúng ta”.

Tất cả kiều bào ở paris và đại biểu các tỉnh đến hoan hô chủ tịch – các chị em pháp lấy chồng việt cũng dắt con đến.

Ngày 15 tháng 7

Hôm nay, vợ chồng ông Poldès mời Cụ Chủ tịch về nhà quê chơi, cách Paris chừng 30 cây số. Đi qua làng X, là quê hương của ông Daguère, người đã tìm ra cách chụp ảnh. Vừa rồi, các nhà mỹ thuật Pháp có tổ chức một cái hội để kỷ niệm ông Daguère. Hội đó mời Hồ Chủ tịch làm danh dự hội trưởng. Nay nhân dịp Hồ Chủ tịch đi qua, những người đại biểu dân làng ra đón để cảm ơn. ở trong làng đó, có một cái bảng khắc bằng chữ đồng to: “74.000 người cộng sản chết vì Tổ quốc”.

Nhà ông Poldès, rừng bọc xung quanh. Thanh vắng mát mẻ. Cây tốt hoa thơm. Ǎn cơm rồi, Cụ Chủ tịch kéo ghế nằm dưới gốc cây. Thật đúng câu:

“Thảnh thơi vui thú yên hà,

Tùng là bạn cũ, hạc là người quen”.

Nghỉ ngơi đến 3 giờ, lại vội vàng phải về, vì có khách đợi.

5 giờ, có mấy nhà báo đến phỏng vấn.

Từ ngày Hồ Chủ tịch đến Paris, bận việc quá, chưa gặp được toàn thể kiều bào. 9 giờ tối hôm nay, kiều bào tổ chức một cuộc hoan nghênh ở Palais des Mutualités.

Trước 9 giờ, tất cả kiều bào ở Paris, và đại biểu các tỉnh đã đến đông đủ. Các chị em Pháp lấy chồng Việt cũng vui vẻ theo chồng dắt con đến tham gia. Chừng hơn 2.000 người, một nhà chật ních, cờ đỏ sao vàng bay phất phới, khẩu hiệu ái quốc cǎng đầy nhà.

Anh em thanh niên phụ trách giữ trật tự. Mỗi người đến thì các chị em phụ nữ gắn cho một ngôi sao vàng.

Đúng 9 giờ, Hồ Chủ tịch và phái bộ bước vào. Toàn thể đứng dậy hoan hô. Tiếng vỗ tay rầm rầm như sấm.

Các đoàn thể tặng hoa cho Cụ Chủ tịch và phái bộ. Lại vỗ tay, lại hoan hô. Kiều bào hát quốc ca theo âm nhạc. Anh đại biểu đọc lời chúc. Rồi Cụ Chủ tịch báo cáo tình hình trong nước và khuyên kiều bào: một là thân ái đoàn kết; hai là ủng hộ Tổ quốc và Chính phủ.

Kế đến, các ông Phạm Vǎn Đồng, Dương Bạch Mai và Đặng Phúc Thông báo cáo. Hồ Chủ tịch và ông Đồng trao cờ và thư các đoàn thể trong nước gửi tặng các đoàn thể kiều bào. Toàn thể lại vỗ tay hoan hô.

Trước khi tan hội, toàn thể đứng dậy hô khẩu hiệu: Việt Nam độc lập muôn nǎm! Nam Bộ là đất nước Việt Nam!

Lúc Cụ Chủ tịch ra về, kiều bào đồng thanh hát bài “Hồ Chí Minh muôn nǎm”.

Hôm nay kiều bào ai cũng nhớ lại rằng, mấy nǎm trước, khi ở nhà bước chân ra đi, Việt Nam còn là xứ thuộc địa. Nay nhờ đồng bào đoàn kết phấn đấu, mà nước ta trở nên một nước dân chủ tự do. Trông thấy Hồ Chủ tịch và phái đoàn cũng như trông thấy Tổ quốc yêu quý.

Lại trông thấy lá quốc kỳ Việt Nam rực rỡ bay trong nước Pháp. Lại trông thấy Chính phủ Pháp tiếp rước Hồ Chủ tịch một cách rất long trọng, và nhân dân Pháp đối với Hồ Chủ tịch một cách rất thân mật, ai cũng nhận thấy rằng lần này là lần đầu, mà dân Việt Nam được mở mặt, mở mày với người ta. Vì vậy cho nên hôm nay kiều bào ai cũng hớn hở, vui mừng, sung sướng.

Tin tức thế giới: 10 vạn công nhân xứ Iran bãi công.

Đ.H

cpv.org.vn

Nhiều yếu nhân trong tổng công hội Pháp và công hội thế giới đến thǎm Hồ Chủ Tịch –
họ bảo công hội thế giới sẽ phái đại biểu qua thǎm nước ta.

Ngày 5 tháng 7

Sáng 8 giờ, đại biểu báo “New York” là ông Campbell đến phỏng vấn Cụ Chủ tịch.

9 giờ, đại biểu dân tộc Malgache đến thǎm Hồ Chủ tịch. Các đại biểu lấy làm mừng rỡ thấy dân tộc Việt Nam đã bước lên đường độc lập. Họ nói: dân tộc Malgache rất đồng tình và ủng hộ cuộc vận động độc lập của nước Việt Nam.

10 giờ, ông bà thân sinh ra thiếu tá Mỹ Dewey đến thǎm Cụ Chủ tịch.

1 giờ trưa, vợ chồng ông Rosenfeld mời Chủ tịch ǎn cơm. Đồng thời có cựu Thủ tướng là cụ Léon Blum và ông nghị viện Lussy cùng ǎn cơm. Ông Rosenfeld là một nhà viết báo có tiếng. Ông điều khiển 20 tờ báo ở các tỉnh Pháp. Bà Rosenfeld là một nữ trạng sư. Hai ông bà hết lòng ủng hộ phong trào độc lập Việt Nam.

6 giờ, các ông nghị viên Algériens đến thǎm Chủ tịch. Nói chuyện về vấn đề Liên hiệp Pháp quốc.

8 giờ, các vị đại biểu Tổng Công hội Pháp đến thǎm Hồ Chủ tịch. Có các ông:

Léon Jouhaux, Tổng thư ký; Frachon, Thư ký; Saillant, Tổng thư ký Công hội thế giới; Monmousseau, Chấp hành uỷ viên và nhiều vị khác.

Các đại biểu ân cần hỏi thǎm tình hình lao động bên ta. Các ông rất chú ý về việc tổ chức và cách sinh hoạt của lao động ở Việt Nam. Các ông nói: Tổng Công hội Pháp và Tổng Công hội thế giới nay mai sẽ phái đại biểu qua thǎm nước ta, nhất là thǎm các đoàn thể lao động Việt Nam và ông Saillant nói: đoàn thể công nhân Việt Nam đã được Công hội thế giới thừa nhận.

Tổng công hội Pháp là một tổ chức rất to, rất mạnh. Trong mấy nǎm Pháp bị Đức chiếm, hội viên tranh đấu hǎng hái. Ngày nay, hội viên ra sức giúp vào việc khôi phục kinh tế. Trong Tổng hội có đủ các lớp lao động: công nhân xe lửa, công nhân hầm mỏ, công nhân thuyền bè, thợ may áo, thợ hớt tóc, người nấu ǎn, người giặt áo quần, công nhân nông nghiệp, các người viết báo, các người tài tử, các giáo sư, các khán hộ, v.v.. đều tổ chức vào Công hội. Hội viên chừng 6 triệu người. Đó là một lực lượng to lớn. Các đại biểu hứa rằng: sẽ ủng hộ cuộc vận động độc lập của ta.

Hôm nay được tin:

Quân đội Anh ở Le Caire đã giả lại pháo đài cho quân đội Ai Cập. Pháo đài này, khi Chủ tịch tới cũng đã vào xem cảnh. Quân đội Anh đóng tại pháo đài này từ nǎm 1889 đến bây giờ. Hôm nay theo hiệp định giữa nước Anh với Ai cập, quân đội Anh đã rút khỏi pháo đài.

ở Mỹ, giá hàng hoá tǎng lên vùn vụt. Từ hồi chiến tranh cho đến bây giờ, do Chính phủ hạn chế và phân phối, cho nên các thứ hàng hoá không tǎng giá. Nay Chính phủ không hạn chế nữa, các nhà buôn bán lợi dụng cơ hội ấy mà tǎng giá hàng. ở Mỹ toàn cả nước có nǎm nhóm tư bản to, họ điều khiển 250 hội buôn bán và công nghệ. Những hội này quản lý hai phần ba sản vật trong nước.

Ngày 6 tháng 7

Hôm nay Hội nghị Việt – Pháp khai mạc ở Fontainebleau, cách Paris chừng 60 cây số.

Đoàn đại biểu Pháp:

Các ông:

Pignon, Torel, Gonon, Mesmer, Bourgoin, Darcy, Đô đốc Barjot, Tướng Salan, Nghị viên Loseray, Nghị viên Juglas Callej. Trưởng đoàn là Max André.

Đoàn đại biểu Việt Nam:

Các ông:

Phan Anh, Bửu Hội, Hoàng Minh Giám, Nguyễn Vǎn Huyên, Trịnh Vǎn Bính, Đặng Phúc Thông, Dương Bạch Mai, Tạ Quang Bửu, Nguyễn Mạnh Hà, Chu Bá Phượng, Huỳnh Thiện Lộc. Đoàn trưởng là Phạm Vǎn Đồng.

Đ.H

cpv.org.vn

Nữ phóng viên tuần báo “ngôi sao” đến yết kiến Hồ Chủ Tịch –
Cụ Chủ Tịch đi thǎm lǎng vua napoléon, một vị đại tài nhưng tham lam.

Ngày 4 tháng 7

Sáng sớm, 8 giờ, đã có mấy phóng viên các báo đến. Trong đó có nữ phóng viên của tuần báo “Ngôi sao”. ở Paris có 2 tờ báo tên là “Ngôi sao”. Tờ báo hàng tuần tên là “Những Ngôi sao” có xu hướng tả, đối với nước ta tử tế. Tờ báo hàng ngày tên là “Ngôi sao chiều” có xu hướng thủ cựu, thường bịa đặt để nói xấu người Việt Nam.

Mấy hôm nay, Cụ Chủ tịch bận suốt ngày. Đến nỗi báo Pháp đã phải viết rằng: “Hồ Chủ tịch không có một phút nào rảnh”.

10 giờ sáng, Cụ Chủ tịch đi viếng mồ những nghĩa sĩ ở Mont Valérien. Đây là một pháo đài lớn, trên một cái gò cao, đứng đó có thể trông thấy một vùng lớn Paris và ngoại ô. Trong thời kỳ Đức chiếm nước Pháp, nhiều người du kích Pháp bị Đức đem xử bắn tại đây. Bao nhiêu nghĩa sĩ đó hiện nay vẫn chôn một chỗ.

Lúc đến Mont Valérien, có đại tá coi pháo đài và bộ tham mưu với một đội danh dự ra đón. Quốc ca, chào cờ, duyệt binh, đặt vòng hoa, mặc niệm một phút. Trông thấy nghĩa sĩ Pháp vì độc lập tự do mà bị người Đức tàn sát, lại nhớ đến những nghĩa sĩ Việt, cũng vì độc lập tự do mà bị người khác tàn sát, khiến cho người ta thêm nỗi cảm động ngậm ngùi. Quyền độc lập tự do, ở nước nào cũng vậy, đều do xương máu của những nghĩa sĩ, và đoàn kết của toàn quốc dân mà xây dựng nên. Vậy nên, những người chân chính ham chuộng độc lập, tự do của nước mình, thì phải kính trọng độc lập, tự do của dân tộc khác.

11 giờ, đi viếng Lǎng vua Napoléon. Khi đến nơi có lão tướng Rodes và đội cựu thương binh đón tiếp. Ông Rodes là một vị tướng già, bị thương nhiều lần, cụt một tay, tóc bạc, râu bạc. Nhưng vẫn mạnh khoẻ. Tướng Rodes giới thiệu mấy người thương binh già. Hồ Chủ tịch bắt tay mọi người, rồi do tướng Rodes hướng dẫn đi xem lǎng.

Lǎng vua Napoléon ở chính giữa. Trước khi vào, tướng Rodes đưa cho Cụ Chủ tịch một chìa khoá to bằng vàng để mở cửa lǎng. Cửa này chỉ khi nào có quý khách đến thǎm mới mở. Đi xuống tam cấp bằng đá hoa thì đến mả. Quan tài làm bằng đá bảo thạch, sắc hồng, mài trơn lì, trông vào lóng lánh. Đá này do Vua Nga đời trước tặng. Chung quanh có lan can đá vây tròn. Đứng ngoài lan can trông vào, chứ không đến sát được.

Ở những gian phòng chung quanh có những lǎng các công thần của vua Napoléon. Trên thì tượng đá, dưới thì quan tài bằng đá. Quan tài của con vua Napoléon, trước kia ở bên nước áo, trong lúc chiến tranh, Đức chiếm Paris, Hitler cho đưa về đó.

Napoléon là vị tướng có đại tài, đánh đâu thắng đó. Từ địa vị một người quân nhân thường, làm đến Tổng thống. Từ Tổng thống nhảy lên làm Hoàng đế. Làm Hoàng đế cũng chưa đủ, còn muốn làm chúa cả thế giới. Các nước hợp sức lại đánh. Kết quả ông Napoléon bị thua. Thua một trận thì tan tành hết cả. Bị các nước bắt giam ở đảo SHélène. Cách mấy nǎm thì chết tại đảo. ít nǎm sau Chính phủ Pháp mang xương cốt về Paris.

Nếu ông Napoléon mà biết dè dặt, không tham muốn quá chừng, thì chắc nước Pháp lúc đó không đến nỗi vì chiến tranh mà chết người, hại của. Mà ông Napoléon cũng giữ được địa vị Thiên tử trong một nước giàu mạnh ở Âu châu. Nhưng ông Napoléon đã làm con giời lại muốn làm cả giời, kết quả bị rơi xuống đất.

Thơ Trung Hoa có câu:

Xưa kia rất mực anh hùng
Mà nay nằm đó, lạnh lùng lắm ru!

Câu thơ đó thật đúng với hoàn cảnh Napoléon. Xưa nay đã nhiều người vì không “tri túc” (chừng mực) mà thất bại. Vậy mà người sau vẫn không biết nhớ những kinh nghiệm đời xưa.

Gần bên lǎng, cũng trong nhà đá, có nhà thờ để tụng kinh. Trong một gian phòng khác thì trưng bày những cờ xí thủa trước, những kiểu mẫu áo quần nhà binh, những tượng của các tướng có tiếng, những tranh vẽ những trận đánh to. Có một bức tranh rất khéo: vẽ mấy người lính và một khẩu đại bác. Bất kỳ mình đứng phía nào trông vào, miệng khẩu đại bác cũng quay theo phía mình.

Đ.H

cpv.org.vn

Thǎm mồ tử sĩ Đông Dương ở nghĩa địa Nogent Sur Marne – ba màn múa trên sân khấu Opéra

Các quan khách trong tiệc đều cực lực hoan nghênh hai bài diễn vǎn của Hồ Chủ tịch và của ông Bidault.

Theo phép lịch sự, thì trước khi đọc, chủ gửi trước diễn vǎn cho khách xem, rồi khách cũng đưa diễn vǎn cho chủ xem. Nếu chỗ nào không đồng ý, thì hai bên cùng sửa với nhau.

4 giờ, Thủ tướng Bidault đến lữ quán thǎm Hồ Chủ tịch. Cũng đủ nghi lễ và đông người như khi Chủ tịch đến thǎm Thủ tướng. Nói chuyện 10 phút, Thủ tướng ra về. Một số quan khách ở lại uống trà, Hồ Chủ tịch thết.

Ngày 3 tháng 7

10 giờ sáng, nghi vệ đến đón Cụ Chủ tịch đi đặt vòng hoa trước mộ chiến sĩ vô danh, tại Cửa Khải hoàn. Đặt hoa, mặc niệm, rồi ký tên vào sổ vàng. Tướng Gentilhomme đến dự lễ.

11 giờ, Cụ Chủ tịch đi đặt vòng hoa trước mộ tử sĩ Đông Dương ở trong nghĩa địa Nogent sur Marne ngoài thành phố Paris. Hội đồng địa phương và nhiều kiều bào đến trước để tiếp đón Hồ Chủ tịch.

Lúc đi đường, dân chúng và trẻ em học trò Pháp vỗ tay hoan hô tỏ tình thân thiện.

1 giờ trưa, Bộ trưởng Moutet đặt tiệc hoan nghênh.

4 giờ, đi xem cung Versailles ở ngoài Paris. Cung này chẳng những có tiếng là nguy nga nhất thế giới mà lại có tiếng rất giàu về lịch sử. Trước kia, vua Pháp thường ở đây, sinh sống ǎn chơi cực kỳ xa hoa. Nǎm 1870, Pháp bại trận, Đức thắng trận, hai bên ký hoà ước ở cung này. Sau cuộc Thế giới đại chiến lần thứ nhất (1914-1918), hoà ước cũng ký ở đấy. Hồi đó, có người Việt Nam đã rải truyền đơn và gửi thư cho đại biểu các nước đòi cho nước Việt Nam độc lập.

Ngoài vườn rộng thênh thang, hoa thơm cỏ biếc. Nhiều pho tượng đá, hình như thần tiên. Lại có những vòi nước phun ra, hoặc lên cao thẳng tuốt như rừng cây trúc, hoặc rủ xuống trong vắt như tấm lụa xanh.

Ông Thị trưởng Versailles nói rằng: đã 7 nǎm, hôm nay mới có cuộc mở các vòi nước lần đầu. Kiều bào và quan khách Pháp đến dự khá đông. Địa phương có đặt tiệc trà hoan nghênh. Lại có ban âm nhạc đánh các bài đàn cổ điển.

8 giờ chiều, Chính phủ Pháp mời Cụ Chủ tịch đi xem nhảy múa tại rạp Opéra (nhà hát lớn nhất và có tiếng nhất của nước Pháp).

Trước cửa nhà hát, dưới ánh điện sáng trưng, quốc kỳ hai nước phất phới xen nhau. Từ ngoài cửa đến trong nhà, đội danh dự mũ đồng, gươm bạc, sắp hàng hai bên. Trừ phòng danh dự để dành cho Cụ Chủ tịch, các nơi đều có người ngồi chật, không hở chỗ nào. Chính phủ Pháp có tặng kiều bào 100 vé hát. Bà Bidault, bà Moutet và vài vị Bộ trưởng cùng ngồi xem với Hồ Chủ tịch.

Nhà hát Opéra rộng và đẹp hơn nhà hát lớn Hà Nội nhiều. Hôm nay có 3 màn múa. Màn thì 30, 40 người, toàn đàn bà cả. Màn thì vừa đàn bà, vừa đàn ông. Màn thì toàn trẻ em gái. Phần nhiều người múa đều mặc áo voan, quần sát da, đủ các mầu.

Trông vào họ, người ta có cảm tưởng như trông những đoá hoa, hoặc những con chim. Đời xưa, thi sĩ Trung Hoa tả người đàn bà múa thì nói xiêm áo họ như đám mây. Thực ra là không thể tả một cách nào thiết thực hơn!

Tuy chỉ múa chứ không hát, nhưng theo dịp âm nhạc cũng đủ tỏ tính tình mừng hay giận, buồn hay vui, yêu hay ghét. Nghề múa phải học từ khi còn bé, có khi 4, 5 tuổi đã bắt đầu học. Người ta gọi các em bé đó là “chuột”. Các em “chuột” hôm nay múa khéo quá. Người xem khắp rạp vỗ tay không ngớt.

Những tài tử được tuyển vào Opéra, là những người giỏi nhất trong nước Pháp. Ban âm nhạc có hơn trǎm người, cũng là những tay đàn nhị giỏi trên thế giới.

Đ.H

cpv.org.vn

Thủ tướng Bidault đọc lời hoan nghênh Hồ Chủ Tịch – Hồ Chủ Tịch đáp lại.

Ngày 2 tháng 7

8 giờ sáng, nhà vǎn Léo Poldès đến thǎm Cụ Chủ tịch.

Bắt đầu từ hôm nay, Chính phủ Pháp chính thức đón tiếp Hồ Chủ tịch.

11 giờ, Bộ trưởng Bộ Lễ là ông Dumaine và các quan chức cao cấp đến lữ quán đón Cụ Chủ tịch đi thǎm Thủ tướng Bidault.

Lúc Cụ xuống lầu lữ quán, một đội quân danh dự sắp hàng hai bên, kính chào. Xe Chủ tịch đi giữa, trước là mấy xe Công an trưởng, Cảnh sát trưởng, Tỉnh trưởng v.v.. Sau xe Cụ có xe mấy vị tướng lĩnh, hai bên có đội xe mô tô hộ vệ. Từ lữ quán đến dinh Thủ tướng (ở phố Dominique), 2 bên đường, cách mấy thước lại có công an viên và cảnh sát đứng canh phòng. Suốt dọc đường, cấm xe cộ khác không được đi lại. Trước dinh Thủ tướng Pháp có treo Quốc kỳ hai nước. Đến nơi, một đội quân danh dự và đội âm nhạc cử Quốc ca hai nước kính chào. Cụ Chủ tịch duyệt binh rồi bước vào, thì Thủ tướng Bidault ra đón và giới thiệu các Bộ trưởng và nhân viên cao cấp. Xong rồi, Thủ tướng Bidault mời riêng Cụ Chủ tịch vào nói chuyện.

Chừng 10 phút, Cụ Chủ tịch từ giã ra về, Thủ tướng Bidault đưa ra đến cửa.

Lúc vào lúc ra, đều có rất nhiều nhà nhiếp ảnh và quay phim tới tấp làm việc. Trong 3 hôm, ngày 2, 3, 4, Cụ Chủ tịch đi đâu, khi đi khi về, đều có nghi tiết đúng như vậy. Hôm nay hai bên đường người đứng xem rất đông.

1 giờ rưỡi, Thủ tướng Bidault mở tiệc hoan nghênh Hồ Chủ tịch. Có đủ các Bộ trưởng, các vị trọng yếu trong Quốc hội, các tướng lĩnh cao cấp, đến dự tiệc. Ǎn gần xong, Thủ tướng Bidault đứng dậy đọc lời hoan nghênh, đại ý nói:

Thưa Chủ tịch,

Ngài đến Paris, là nơi mà lịch sử nước Pháp tập trung và hoạt động. Sự Ngài đến đây có một ý nghĩa rất cao xa. Nó làm cho tình thân thiện giữa hai nước chúng ta khǎng khít lại. Có một giai đoạn tình thân thiện ấy bị mờ ám, nhưng nó sẽ trở nên mạnh hơn, bền hơn, vì nó là sự khôn ngoan và vì ích lợi chung mà chúng ta đã hiểu rõ trong những khi sự biến.

Chúng ta muốn rèn đúc cái cảm tình đó trong sự tự do và lòng tin cậy: đó là những điều kiện nó đưa đến kết quả.

Thưa Chủ tịch,

Sự Ngài đến đây lại là một cái đảm bảo quý báu cho sự sáng tạo mới mẻ và nhân đạo: ấy là Liên bang Pháp quốc.

Vài hôm nữa, đại biểu của nước Ngài và đại biểu của nước Pháp sẽ gặp nhau ở Fontainebleau, là một nơi đầy lịch sử và vẻ vang.

Chúng ta sẽ làm việc cùng nhau một cách thành thật, vì chúng ta đều tin theo chủ nghĩa nhân đạo, mà nhân đạo đó là cái nền tảng mà những nhà triết học Đông phương và Tây phương xây đắp mối quan hệ giữa những người tự do, để tìm sự tiến bộ, đó là lý tưởng của tất cả các xã hội dân chủ.

Chắc rằng chúng ta sẽ gặp nhiều sự khó khǎn. Nhưng chúng ta sẽ đối phó với những sự khó khǎn một cách thật thà với một lòng kiên quyết để chinh phục nó.

Tôi chắc rằng: chúng ta sẽ tránh những cái gì không hợp với công lý và không hợp với ích lợi chung.

Hồ Chủ tịch đáp lại, đại ý nói:

Thưa Chủ tịch,

Sự chiêu đãi ân cần của nhân dân và Chính phủ Pháp làm cho lòng tôi rất cảm động. Tôi xin thay mặt cho dân Việt Nam cảm ơn Chủ tịch và nhờ Chủ tịch cảm ơn nhân dân Pháp về thịnh tình mà nhân dân và Chính phủ Pháp đã tỏ với Chủ tịch nước Việt Nam.

Trong khi chưa được gặp Chính phủ Pháp, tôi có dịp đi thǎm một vùng nước Pháp, trông thấy phong cảnh tốt tươi, xét rõ nhân tình phong tục. Tôi đã ở qua xứ Basque. Dân ở đó tuy giữ trọn tiếng nói, vǎn chương và phong tục của họ, nhưng họ vẫn tự hào là dân Pháp. Các tỉnh Pháp khác nhau nhiều, nhiều đến nỗi làm cho thế giới lạ lùng, nhưng sự khác nhau đó không ngǎn trở nước Pháp là một nước thống nhất. Mai sau, Liên bang Pháp quốc tụ họp những dân tộc tự do và khác nhau, sẽ làm cho thế giới ngạc nhiên về sự đoàn kết và thống nhất của nó.

Chúng ta sẽ cùng nhau xây đắp Liên bang Pháp quốc trên cái nền tảng dân chủ thật thà…

Paris sẽ giúp cho Việt Nam và nước Pháp đoàn kết trong phạm vi Liên bang Pháp quốc; Việt và Pháp là hai dân tộc tự do, bình đẳng, đều có lý tưởng dân chủ, đều ham muốn tự do, hai bên đều muốn mật thiết liên lạc cùng với nhau bởi những mối cảm tình thân thiết.

Nhờ Paris mà Việt Nam bước lên con đường độc lập. Tôi chắc rằng: Việt Nam độc lập sẽ giữ một vai tuồng trọng yếu trên bờ Thái Bình Dương, đó là một sự vẻ vang cho nước Pháp.

Trong lúc bàn định mối quan hệ giữa nước Pháp mới và nước Việt Nam, chắc rằng hội nghị Pháp – Việt sẽ gặp những vấn đề khó khǎn. Song sự thành thực và lòng tin cậy của hai bên sẽ vượt qua mọi điều trở ngại. Chúng ta đã gạt bỏ đế quốc chủ nghĩa cường quyền và quốc gia chủ nghĩa chật hẹp, vì cả hai đều không hợp thời. Chúng ta đều có chung một lý tưởng triết học phương Đông và phương Tây, đều theo một giáo dục chung: “Mình chớ làm cho người những điều không muốn người làm cho mình”.

Tôi chắc rằng theo những điều kiện đó thì cuộc hội nghị sau này sẽ có kết quả hay.

Thưa Ngài, tôi tin chắc: nhờ sự cộng tác thực thà và thân thiện, hai nước chúng ta sẽ làm gương cho thế giới. Chúng ta sẽ làm cho thế giới thấy rằng: do lòng tin cậy hai bên mà những dân tộc bình đẳng và tự do luôn luôn giải quyết được những vấn đề rất khó…

Đ.H

cpv.org.vn

Thanh niên thế giới gọi cụ là Bác Hồ – Kiều bào ta ở paris, các nhà vǎn trứ danh đến thǎm Cụ.

Mỗi câu hỏi, Cụ Chủ tịch phải trả lời 2 lần, một lần bằng tiếng Anh, một lần bằng tiếng Pháp.

Anh em thanh niên lại trình bày công việc của họ. Họ hứa rằng: Hội Thanh niên thế giới sẽ phái đại biểu đến thǎm thanh niên Việt Nam và mong rằng thanh niên Việt Nam sẽ phái đại biểu sang làm việc trong Ban Chấp hành của Hội Thanh niên thế giới. Họ nói với Hồ Chủ tịch rằng: mấy hôm trước Hội Thanh niên thế giới đã công nhận thanh niên Việt Nam vào Hội ấy.

Trong lúc chuyện trò thân mật, có mấy thanh niên đề nghị cùng Chủ tịch: thanh niên và nhi đồng Việt Nam gọi Hồ Chủ tịch là Cha, vậy xin Hồ Chủ tịch nhận làm Bác cho thanh niên thế giới. Mọi người đều vỗ tay tán thành. Hồ Chủ tịch vui lòng nhận lời và chúc thanh niên thế giới đoàn kết hơn và sung sướng hơn những lớp người trước.

Tất cả anh chị em thanh niên, không chia quốc tịch và phái biệt đều hǎng hái hứa rằng: họ ra sức ủng hộ cuộc vận động độc lập của dân Việt Nam.

Từ ngày Hồ Chủ tịch và phái bộ đến Pháp, các báo thanh niên thường nói đến việc nước ta.

Hôm nay các báo đǎng tin rằng: Thủ tướng của Nam Dương là ông Sharir bị bắt cóc.

Người Do Thái ở Palestine bạo động. Cảnh sát Anh bắt hơn 2.000 người.

Hội nghị “Tư tưởng Pháp” (Congrès de là Pensée) mời Cụ Chủ tịch đến dự hội. Vì Chủ tịch chưa chính thức gặp Chính phủ Pháp cho nên không tiện tham gia một cuộc hội họp công khai. Cụ có viết một bức thư chúc mừng. Đoạn Chủ tịch đọc thư ấy, tất cả các đại biểu vỗ tay.

Ngày 30 tháng 6

6 giờ sáng, Cụ Chủ tịch và mấy anh em đi dạo vườn hoa Monceau, ở gần bên lữ quán. Sớm quá, cửa vườn còn đóng. Người giữ vườn là một cựu chiến binh, nghe nói Hồ Chủ tịch là người ngoại quốc mới đến, (tuy Hồ Chủ tịch không cho nói tên tuổi) liền vui lòng mở cửa mời vào.

Việc tuy nhỏ mọn, nhưng cũng đủ tỏ rằng: người Pháp ở Pháp, thái độ lịch sự, rất kính trọng người ngoại quốc.

Trưa, Cụ Chủ tịch mời mấy vị đại biểu ở hội nghị Fontainebleau, đến ǎn cơm.

4 giờ, đi xem Viện khảo cổ về loài người, do giáo sư Rivet làm giám đốc. Trong Viện này có đủ các giống người trong thế giới, hoặc nặn bằng sáp, hoặc bằng hình ảnh. Lại có các thứ áo quần, các thứ vật dùng (chén, bát, thuyền, bè, nhạc khí, đồ chạm), v.v..

Nhiều dân tộc có những phong tục rất lạ. Có dân lấy đá mài rǎng thật nhọn. Có dân thì chạm trổ khắp cả mình. Có dân lại khắc vào má như những người hát bội ở nước ta vẽ mặt. Có dân giắt hai miếng gỗ tròn vào môi trên và môi dưới, làm cho miệng trều dài ra như cái mỏ vịt. Có dân thì lấy phấn trắng bôi khắp cả mặt, có dân ngậm lá cây làm cho rǎng đen sì. Và còn biết bao nhiêu thứ lạ nữa!

Tuy phong tục mỗi dân mỗi khác, nhưng có một điều thì dân nào cũng giống nhau. ấy là dân nào cũng ưa sự lành và ghét sự dữ.

Ngày 1 tháng 7

Sáng sớm, chị Thuỷ và mấy chị em kiều bào đến chào Cụ Chủ tịch. Từ hôm Hồ Chủ tịch lên Paris, kiều bào mừng rỡ lắm. Từ sáng cho đến chiều, suốt ngày có người đến, hoặc nhi đồng, hoặc phụ nữ, hoặc anh em. Tuy biết Chủ tịch bận khách nhiều, ít khi nói chuyện được, nhưng kiều bào cũng cứ đến hỏi thǎm anh em tuỳ tùng, biết Cụ mạnh khoẻ, thì vui mừng ra về. Nhiều khi kiều bào làm bánh, hoặc mua trái cây đem đến biếu. Sợ Cụ không nhận thì thu thu giấu giấu, để một nơi không cho Cụ Chủ tịch biết.

Vì Hồ Chủ tịch bao giờ cũng chỉ mặc một bộ áo (bộ áo vải vàng mà các báo Pháp thường nói đến, và cả nước Pháp đều biết), thấy vậy, có mấy kiều bào bí mật mua vải, sắp may cho Cụ một bộ khác. Không ngờ, Cụ biết được, ngǎn trở không cho may. Anh chị em rất ân ận, nhưng không thể làm sao!

Nói đến sự kính mến của kiều bào đối với Cụ Hồ không thể nào hết được, khiến Cụ rất cảm động.

Hôm nay, anh Vũ Cao Đàm, hoạ sĩ và điêu khắc, xin vẽ và nặn tượng Hồ Chủ tịch.

Trưa, mấy nhà vǎn sĩ Pháp đến thǎm Cụ Chủ tịch. Có bà Triolet, các ông Richard Bloch, Aragon, Moussinac, Séghers, Pierre Emmanuel, Borne, Masson, v.v.. Đây là những nhà vǎn sĩ có tiếng lớn, mà người Pháp và thế giới đương hâm mộ.

Có các ông Phạm Vǎn Đồng, Dương Bạch Mai, Nguyễn Mạnh Hà, Hoàng Minh Giám, Nguyễn Vǎn Huyên, v.v. cùng Cụ Chủ tịch tiếp khách.

Đ.H

cpv.org.vn