Nhật ký hành trình của Hồ Chủ tịch – Bốn tháng sang Pháp (XI)

Thǎm mồ tử sĩ Đông Dương ở nghĩa địa Nogent Sur Marne – ba màn múa trên sân khấu Opéra

Các quan khách trong tiệc đều cực lực hoan nghênh hai bài diễn vǎn của Hồ Chủ tịch và của ông Bidault.

Theo phép lịch sự, thì trước khi đọc, chủ gửi trước diễn vǎn cho khách xem, rồi khách cũng đưa diễn vǎn cho chủ xem. Nếu chỗ nào không đồng ý, thì hai bên cùng sửa với nhau.

4 giờ, Thủ tướng Bidault đến lữ quán thǎm Hồ Chủ tịch. Cũng đủ nghi lễ và đông người như khi Chủ tịch đến thǎm Thủ tướng. Nói chuyện 10 phút, Thủ tướng ra về. Một số quan khách ở lại uống trà, Hồ Chủ tịch thết.

Ngày 3 tháng 7

10 giờ sáng, nghi vệ đến đón Cụ Chủ tịch đi đặt vòng hoa trước mộ chiến sĩ vô danh, tại Cửa Khải hoàn. Đặt hoa, mặc niệm, rồi ký tên vào sổ vàng. Tướng Gentilhomme đến dự lễ.

11 giờ, Cụ Chủ tịch đi đặt vòng hoa trước mộ tử sĩ Đông Dương ở trong nghĩa địa Nogent sur Marne ngoài thành phố Paris. Hội đồng địa phương và nhiều kiều bào đến trước để tiếp đón Hồ Chủ tịch.

Lúc đi đường, dân chúng và trẻ em học trò Pháp vỗ tay hoan hô tỏ tình thân thiện.

1 giờ trưa, Bộ trưởng Moutet đặt tiệc hoan nghênh.

4 giờ, đi xem cung Versailles ở ngoài Paris. Cung này chẳng những có tiếng là nguy nga nhất thế giới mà lại có tiếng rất giàu về lịch sử. Trước kia, vua Pháp thường ở đây, sinh sống ǎn chơi cực kỳ xa hoa. Nǎm 1870, Pháp bại trận, Đức thắng trận, hai bên ký hoà ước ở cung này. Sau cuộc Thế giới đại chiến lần thứ nhất (1914-1918), hoà ước cũng ký ở đấy. Hồi đó, có người Việt Nam đã rải truyền đơn và gửi thư cho đại biểu các nước đòi cho nước Việt Nam độc lập.

Ngoài vườn rộng thênh thang, hoa thơm cỏ biếc. Nhiều pho tượng đá, hình như thần tiên. Lại có những vòi nước phun ra, hoặc lên cao thẳng tuốt như rừng cây trúc, hoặc rủ xuống trong vắt như tấm lụa xanh.

Ông Thị trưởng Versailles nói rằng: đã 7 nǎm, hôm nay mới có cuộc mở các vòi nước lần đầu. Kiều bào và quan khách Pháp đến dự khá đông. Địa phương có đặt tiệc trà hoan nghênh. Lại có ban âm nhạc đánh các bài đàn cổ điển.

8 giờ chiều, Chính phủ Pháp mời Cụ Chủ tịch đi xem nhảy múa tại rạp Opéra (nhà hát lớn nhất và có tiếng nhất của nước Pháp).

Trước cửa nhà hát, dưới ánh điện sáng trưng, quốc kỳ hai nước phất phới xen nhau. Từ ngoài cửa đến trong nhà, đội danh dự mũ đồng, gươm bạc, sắp hàng hai bên. Trừ phòng danh dự để dành cho Cụ Chủ tịch, các nơi đều có người ngồi chật, không hở chỗ nào. Chính phủ Pháp có tặng kiều bào 100 vé hát. Bà Bidault, bà Moutet và vài vị Bộ trưởng cùng ngồi xem với Hồ Chủ tịch.

Nhà hát Opéra rộng và đẹp hơn nhà hát lớn Hà Nội nhiều. Hôm nay có 3 màn múa. Màn thì 30, 40 người, toàn đàn bà cả. Màn thì vừa đàn bà, vừa đàn ông. Màn thì toàn trẻ em gái. Phần nhiều người múa đều mặc áo voan, quần sát da, đủ các mầu.

Trông vào họ, người ta có cảm tưởng như trông những đoá hoa, hoặc những con chim. Đời xưa, thi sĩ Trung Hoa tả người đàn bà múa thì nói xiêm áo họ như đám mây. Thực ra là không thể tả một cách nào thiết thực hơn!

Tuy chỉ múa chứ không hát, nhưng theo dịp âm nhạc cũng đủ tỏ tính tình mừng hay giận, buồn hay vui, yêu hay ghét. Nghề múa phải học từ khi còn bé, có khi 4, 5 tuổi đã bắt đầu học. Người ta gọi các em bé đó là “chuột”. Các em “chuột” hôm nay múa khéo quá. Người xem khắp rạp vỗ tay không ngớt.

Những tài tử được tuyển vào Opéra, là những người giỏi nhất trong nước Pháp. Ban âm nhạc có hơn trǎm người, cũng là những tay đàn nhị giỏi trên thế giới.

Đ.H

cpv.org.vn

Advertisements