QĐND Online – Những ngày này, Bảo tàng Chiến thắng B-52 (157 Đội Cấn, Hà Nội) đang khẩn trương làm công tác chuẩn bị đón khách tham quan, nhân kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Tại khu vực trưng bày ngoài trời, bên cạnh đống xác B-52 khổng lồ, là pháo cao xạ, đài điều khiển tên lửa, máy bay của Quân chủng PK-KQ đã từng lập công xuất sắc trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Ngay trước cửa Bảo tàng, Đài điều khiển tên lửa Sam-2 đã từng “vít cổ” pháo đài bay B-52 xuống hồ Hữu Tiệp (Ngọc Hà, Hà Nội) vẫn kiêu hãnh hướng lên bầu trời Thủ đô.

Đài điều khiển tên lửa Sam-2 đã “dìm” máy bay B-52 xuống hồ Hữu Tiệp (Ngọc Hà, Hà Nội)

Gần đây, trong dịp 10 kíp chiến đấu của Sư đoàn phòng không 361 (Quân chủng PK-KQ) gặp mặt, làm rõ 25 trận đánh của Sư đoàn, tiêu diệt 25 máy bay B-52 trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, chúng tôi đã được nghe kể về chiến công của Tiểu đoàn 72 (Trung đoàn 261) gắn với Đài điều khiển tên lửa Sam-2 này.

Bộ đài điều khiển, từ góc nhìn khác

Chiều 27-12-1972, Tiểu đoàn 72 được lệnh cơ động từ Hải Phòng lên tăng cường lực lượng chiến đấu cho Trung đoàn 261. Vào lúc 23 giờ 02 phút, nhận được lệnh tiêu diệt tốp B-52 mang số hiệu 419 từ hướng Tây đang lao vào đánh Hà Nội, Tiểu đoàn 72 vào cấp 1. Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 72 Phạm Văn Chắt lệnh cho sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dự và kíp trắc thủ sục sạo, phát hiện mục tiêu nhưng không thấy, chỉ thấy dải nhiễu đậm đặc ở phương vị 180. Tiểu đoàn trưởng Chắt quyết định phóng 2 quả đạn, bám chính xác vào giữa dải nhiễu mịn, phương pháp điều khiển 3 điểm. Hai quả đạn đều nổ tốt. Tại cự ly 34km, dải nhiễu tách, sĩ quan điều khiển báo cáo mục tiêu bị tiêu diệt; quan sát mắt báo cáo B-52 cháy, rơi về phía Hà Nội.

Chiếc B-52 này bị bắn cháy khi chưa kịp cắt bom, rơi xuống hồ Hữu Tiệp, Ngọc Hà (Hà Nội). Lúc đó là 23 giờ 09 phút ngày 27-12-1972.

Bài, ảnh: PHẠM HOÀNG HÀ
qdnd.vn

QĐND – Hôm nay, trong niềm phấn khởi và tự hào của đồng bào và chiến sĩ cả nước, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước, Quốc hội, Chính phủ nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức trọng thể Lễ kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, sự kiện lịch sử trọng đại và kỳ tích có một không hai – biểu tượng chiến thắng của bản lĩnh, trí tuệ và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam. Đây là chiến thắng có ý nghĩa lịch sử và thời đại sâu sắc, góp phần rất quan trọng đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta đi đến thắng lợi hoàn toàn.

Tháng 12 năm 1972, sau khi đơn phương tuyên bố hoãn không thời hạn Hội nghị Pa -ri về “Chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”, đế quốc Mỹ đã mở cuộc tập kích chiến lược bằng đường không vào miền Bắc nước ta với tên gọi Chiến dịch “Lai -nơ-bếch-cơ II”, nhằm đánh phá, hủy diệt tiềm lực kinh tế, quốc phòng miền Bắc, gây sức ép buộc ta phải chấp nhận ký Hiệp định Pa -ri theo các điều khoản có lợi cho Mỹ; hạn chế sự chi viện cho cách mạng miền Nam; làm tê liệt ý chí chiến đấu, giảm thế và lực của ta so với địch trên chiến trường; đe dọa phong trào đấu tranh của nhân dân tiến bộ, yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Đây là cuộc tập kích bằng đường không huy động lực lượng lớn nhất của Mỹ kể từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, với hàng trăm máy bay ném bom chiến lược B -52, được mệnh danh là “Siêu pháo đài bay” – “thần tượng bất khả chiến bại” của không lực Hoa Kỳ, cùng hàng ngàn máy bay chiến thuật và nhiều tàu sân bay, tàu chiến tối tân, hiện đại.

Ngay từ những năm đầu của cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền Bắc, sớm nhận rõ và dự báo chính xác tình hình, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã xác định quyết tâm chiến lược, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, động viên quân và dân ta chuẩn bị sẵn sàng về mọi mặt để quyết đánh, quyết thắng cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B -52 của Mỹ. Từ cuối năm 1967, đầu năm 1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B -52 ra đánh Hà Nội rồi có thua nó mới chịu thua. Phải dự kiến trước tình huống này càng sớm càng tốt, để có thời gian mà suy nghĩ, chuẩn bị… ở Việt Nam, Mỹ sẽ nhất định thua, nhưng nó chỉ thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”.

Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Quân ủy Trung ương, Quân chủng Phòng không – Không quân đã sớm có kế hoạch tác chiến đánh trả cuộc tập kích bằng B -52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng. Với sự chủ động, sáng tạo của nghệ thuật quân sự Việt Nam, qua nhiều năm nghiên cứu, tìm tòi cách đánh máy bay B -52, các lực lượng vũ trang ta, với nòng cốt là Quân chủng Phòng không – Không quân và nhân dân miền Bắc, nhất là quân dân thủ đô Hà Nội đã tổ chức, phát huy sức mạnh tổng hợp của thế trận phòng không nhân dân vững chắc, hợp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các lực lượng, quyết đánh, biết đánh và quyết thắng. Ngay từ trận đầu ra quân, đêm 18-12-1972, ta đã bắn rơi tại chỗ “siêu pháo đài bay B -52”, mở màn cho những thắng lợi vang dội trong những trận đánh tiếp theo. Trong 12 ngày đêm chiến đấu anh dũng, kiên cường, mưu trí, sáng tạo, quân và dân ta đã đánh bại hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược đường không quy mô lớn chưa từng có, chủ yếu bằng B -52 của Mỹ, làm nên chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” lẫy lừng, bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 chiếc B -52, tiêu diệt và bắt sống hàng trăm giặc lái Mỹ. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, “siêu pháo đài bay B -52” thảm bại và không quân Mỹ phải chịu thiệt hại nặng nề nhất. Sau thất bại này, nhà cầm quyền Mỹ phải tuyên bố ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra và chấp nhận quay trở lại bàn đàm phán.

Ngày 27-1-1973, Hiệp định Pa -ri về “chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam” được ký kết. Cuối tháng 3-1973, quân đội Mỹ và chư hầu phải rút khỏi miền Nam Việt Nam. Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” là một trong những chiến thắng mang tầm vóc lịch sử ở thế kỷ XX, viết tiếp những trang sử vàng chiến công chói lọi trong lịch sử chống ngoại xâm, giữ nước của dân tộc ta. Chiến thắng đó đã góp phần bảo vệ vững chắc miền Bắc XHCN, giữ vững thành quả cách mạng; tạo ra cục diện mới để quân và dân ta thực hiện trọn vẹn lời dạy của Bác Hồ kính yêu “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”; giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vào mùa Xuân năm 1975. Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” đã chứng minh hùng hồn chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, một nước đất không rộng, người không đông, nhưng biết đoàn kết đấu tranh cho độc lập dân tộc, hòa bình, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, dưới sự lãnh đạo của một đảng mác -xít chân chính với đường lối và phương pháp cách mạng đúng đắn, được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới thì có thể chiến thắng mọi kẻ thù, dù chúng có các loại vũ khí, phương tiện chiến tranh hiện đại nhất.

Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” đã góp phần làm tăng thêm sức mạnh và thế tiến công của phong trào cách mạng thế giới; củng cố niềm tin chiến thắng cho các lực lượng tiến bộ đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội. Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” là chiến thắng của đường lối chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện; chiến thắng của nghệ thuật quân sự Việt Nam: Mưu trí, sáng tạo, lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ đánh lớn, dựa trên cơ sở phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc; chiến thắng của nghệ thuật xây dựng thế trận phòng không nhân dân vững chắc, phát huy cao nhất vai trò của lực lượng phòng không ba thứ quân; là chiến thắng của tinh thần độc lập tự chủ, tự lực, tự cường, thông minh, sáng tạo; của ý chí quyết đánh và quyết thắng; đồng thời tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ của các nước XHCN anh em, các lực lượng tiến bộ, yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Làm nên Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, có sự đóng góp hy sinh to lớn của lực lượng vũ trang và nhân dân các địa phương miền Bắc, trực tiếp là thủ đô Hà Nội. Trong 12 ngày đêm, Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, thị xã trên miền Bắc đã phải hứng chịu hơn tám mươi ngàn tấn bom, đạn tàn phá, hủy diệt, nhưng quân và dân ta, Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Thủ đô văn hiến, anh hùng đã biến đau thương thành hành động cách mạng, giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào thắng lợi cuối cùng của cuộc kháng chiến; vượt qua mọi hy sinh gian khổ, anh dũng, ngoan cường, quyết chiến đấu với tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Đó là một trong những điển hình về sức mạnh chính trị tinh thần trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta.

Trong những ngày chiến đấu đó, cả nước hướng về Thủ đô, bảo vệ Thủ đô. Quân và dân ta ở miền Nam ruột thịt đã “chia lửa” cùng đồng bào và chiến sĩ miền Bắc, đẩy mạnh tiến công trên khắp các chiến trường, làm cho kẻ địch phải phân tán lực lượng, bị động đối phó trên nhiều hướng, nhiều mặt trận, hoang mang, nhụt chí chiến đấu.

Năm tháng sẽ qua đi, Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” mãi mãi là biểu tượng của ý chí kiên cường, bất khuất, thông minh, sáng tạo; là niềm tự hào của dân tộc ta, nhân dân ta, quân đội ta, là một trong những chiến công hiển hách trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam Anh hùng; ghi đậm dấu ấn của cuộc đấu tranh cách mạng hào hùng của nhân dân ta trong thời đại Hồ Chí Minh.

Ngày nay, đất nước ta hòa bình, thống nhất, đang thực hiện công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) và Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2011- 2020 được thông qua tại Đại hội lần thứ XI của Đảng tiếp tục khẳng định đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới; phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế; tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đó, đòi hỏi sự quyết tâm, nỗ lực phấn đấu rất cao của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta. Chiến công oanh liệt của trí tuệ, lòng dũng cảm và ý chí quật cường của dân tộc ta, quân đội ta, của cán bộ, chiến sĩ Quân chủng Phòng không – Không quân, của quân dân Thủ đô và các tỉnh, thành phố miền Bắc trong 12 ngày đêm chống cuộc tập kích chiến lược bằng đường không của đế quốc Mỹ cổ vũ, khích lệ chúng ta vững bước đi lên.

Lòng dũng cảm, trí thông minh, sáng tạo đánh thắng máy bay chiến lược B -52 và những phẩm chất cao đẹp của cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ta trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, sẵn sàng hy sinh tất cả vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cần được giữ gìn, truyền lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Những bài học về dự báo tình hình, chuẩn bị và tổ chức lực lượng; nghệ thuật xây dựng thế trận phòng không nhân dân; tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường và sử dụng có hiệu quả sự giúp đỡ quốc tế, tạo nên sức mạnh tổng hợp để kháng chiến thắng lợi, cần được vận dụng sáng tạo và phát triển trong điều kiện mới. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục lý tưởng, tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc, trách nhiệm và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc trong toàn dân, nhất là thế hệ trẻ. Tiếp tục củng cố, tăng cường tiềm lực mọi mặt của đất nước; kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội với tăng cường quốc phòng – an ninh; xây dựng nền quốc phòng toàn dân, toàn diện, tự chủ, tự lực, tự cường và ngày càng hiện đại; tăng cường đoàn kết gắn bó giữa quân và dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc. Phát huy truyền thống 68 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam và thành tựu 23 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân, tập trung nâng cao chất lượng xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, xây dựng Quân chủng Phòng không – Không quân hiện đại, xứng đáng là lực lượng chính trị, chiến đấu, tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước và nhân dân, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ và biết ơn sự ủng hộ, giúp đỡ chí tình, chí nghĩa của các nước XHCN anh em, bạn bè quốc tế, nhân dân yêu chuộng hòa bình và công lý trên thế giới, trong đó có nhân dân Mỹ, đã dành cho nhân dân ta trong những năm tháng chiến tranh gian khổ ác liệt. Trải qua những tàn phá nặng nề và hy sinh to lớn trong chiến tranh, hơn ai hết, nhân dân Việt Nam thiết tha, quý trọng hòa bình để xây dựng và phát triển đất nước. Kế thừa và phát huy truyền thống hòa hiếu của dân tộc Việt Nam, “khép lại quá khứ, hướng tới tương lai”, nhân dân ta luôn mong muốn tăng cường quan hệ hữu nghị hợp tác cùng phát triển với các nước trên thế giới, trong đó có Hoa Kỳ, theo tinh thần Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích của đất nước; xây dựng một nước Việt Nam XHCN giàu mạnh, góp phần xứng đáng vào cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.

Kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, chúng ta tự hào về những chiến công oanh liệt, truyền thống yêu nước, đoàn kết, ý chí kiên cường, bất khuất của dân tộc; tự hào về Đảng ta, một Đảng mác -xít kiên trung, có đường lối đúng đắn, sáng tạo, lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác; tự hào với truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng, một Quân đội từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của nhân dân; tự hào về dân tộc ta, một dân tộc giàu lòng yêu nước, yêu chuộng hòa bình và công lý, không bao giờ chịu cúi đầu, khuất phục trước bất kỳ thế lực xâm lược hung bạo nào. Toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta quyết tâm giữ gìn và phát huy cao độ truyền thống vẻ vang đó trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Hào khí Việt Nam, vận hội mới của đất nước thôi thúc chúng ta tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức, nỗ lực phấn đấu xây dựng thành công và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, xứng đáng với công lao to lớn, khát vọng cháy bỏng và sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước, viết tiếp trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam anh hùng.

(Diễn văn của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang tại Lễ kỷ niệm)

(*) Đầu đề của Báo Quân đội nhân dân.
qdnd.vn

Ngày này 40 năm trước

QĐND – Lúc 7 giờ sáng ngày 30-12-1972 (giờ Hà Nội), Tổng thống Mỹ Ri-sác Ních-xơn ra lệnh ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra và họp lại Hội nghị Pa-ri về Việt Nam.

Cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B-52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc nước ta kéo dài 12 ngày đêm của Mỹ đã bị thất bại hoàn toàn. Trong 12 ngày đêm “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, quân và dân ta đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 máy bay B-52, 5 máy bay F-111 và 42 máy bay chiến thuật khác.

Niềm vui gặp lại sau 40 năm của các cựu chiến binh tham gia Chiến dịch phòng không tháng 12-1972. Ảnh: Đình Xuân.

Cuộc ném bom nhằm đưa miền Bắc nước ta “trở về thời kỳ đồ đá” của quân đội Mỹ đã tàn phá tan hoang nhiều khu phố, làng mạc, phá sập 5.480 ngôi nhà, trong đó có gần 100 nhà máy, xí nghiệp, trường học, bệnh viện, nhà ga; sát hại 2.368 dân thường và làm bị thương 1.355 người khác. Đặc biệt, không quân Mỹ đã ném bom rải thảm, hủy diệt phố Khâm Thiên, tàn phá chiều dài khu phố hơn 1.200m, làm 287 người chết, 290 người bị thương. Máy bay B-52 còn ném bom xuống hơn 100 điểm dân cư khác trong thành phố, làm hơn 1000 người chết, bị thương.

XUÂN GIANG (tổng hợp)
qdnd.vn

Nhật ký Chiến thắng B-52

QĐND Online – Ngày 29-12-1972, ban ngày, địch sử dụng 30 lần chiếc máy bay chiến thuật đánh phá nhà máy điện Cao Ngạn, Đồng Hỷ và khu vực cây số 4 Bắc Thái Nguyên.

Ban đêm, từ 22 giờ 57 phút đến 23 giờ 30 phút, địch huy động 33 lần chiếc B-52 đánh vào Thái Nguyên, 23 lần chiếc B-52 đánh vào sân bay Hòa Lạc.

Ngoài ra, địch còn sử dụng 70 lần chiếc máy bay chiến thuật của không quân và hải quân đánh xen kẽ các sân bay: Thọ Xuân, Yên Bái, Hòa Lạc, Kép và khu vực Kim Anh (Vĩnh Phúc), Đông Anh (Hà Nội), ngoại vi TP Hải Phòng và Quảng Ninh.

Bom đạn, xác B-52 và “khắc tinh” của chúng – tên lửa Sam 2 hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng PK-KQ.

Vào lúc 22 giờ 57 phút, Tiểu đoàn 79 (Trung đoàn 257) được lệnh vào cấp 1. Hai phút sau, Tiểu đoàn vào cấp 1 xong, khí tài sẵn sàng chiến đấu tốt.

Sau khi phát hiện nhiễu B-52, 23 giờ 6 phút, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Chiến hạ lệnh phóng 2 quả đạn tên lửa, với chế độ bám sát bằng tay, phương pháp điều khiển 3 điểm.

Đạn có điều khiển tốt, gặp mục tiêu ở cự ly 30km và 29km. Sau khi đạn nổ, nhiễu tách dải, mờ dần. Vọng quan sát mắt báo B-52 cháy, bay về phía Bắc, rơi xa. Đây là chiếc B-52 thứ 34 và cũng là chiếc B-52 cuối cùng bị bắn rơi trong chiến dịch tập kích đường không chiến lược của Mỹ, mang tên Lai-nơ bếch-cơ II.

Trước tổn thất nặng nề về máy bay, nhất là máy bay B-52 và người lái, Mỹ không thể kéo dài hơn nữa cuộc tập kích chiến lược vào Thủ đô Hà Nội và Hải Phòng. 7 giờ sáng ngày 30-12-1972, chính quyền Mỹ buộc phải tuyên bố ngừng ném bom từ Bắc vĩ tuyến 20 trở ra và đề nghị gặp lại đại diện Chính phủ ta tại Pa-ri, bàn việc ký hiệp định.

Như vậy, sau 12 ngày đêm, cuộc tập kích chiến lược quy mô lớn bằng máy bay B-52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng đã bị thất bại hoàn toàn. Quân và dân miền Bắc đã tiêu diệt 81 máy bay các loại của Mỹ, trong đó có 34 máy bay B-52 (16 chiếc rơi tại chỗ) và 5 máy bay F-111.

HOÀNG HÀ (tổng hợp)
qdnd.vn

——————

Đêm 28-12-1972: Địch nao núng, không quân và tên lửa tiếp tục lập công
Đêm 27-12-1972: “Én bạc” hạ gục “ngáo ộp” B-52
Ngày 26-12-1972: Trận then chốt quyết định, 8 chiếc B-52 bị tiêu diệt
Ngày 25-12-1972: Ta rút kinh nghiệm, điều chỉnh đội hình chiến đấu
Đêm 24-12-1972: “Rụng” thêm một B-52, địch tạm dừng tập kích
Đêm 23-12-1972: Thua đau, B-52 giãn xa Hà Nội, Hải Phòng
Đêm 22-12-1972: Bộ đội Tên lửa Hải Phòng diệt 2 siêu pháo đài bay
Đêm 21-12-1972: 3 phút, bắn rơi tại chỗ 3 máy bay B-52
Đêm 20-12-1972: Thắng lợi giòn giã, 7 máy bay B-52 bị quật cổ
Đêm 19-12-1972: 2 siêu pháo đài bay B-52 đền nợ máu
Đêm 18-12-1972: B-52 tan xác khi vừa mò vào Hà Nội

QĐND – Thành phố Hải Phòng là một trong những mục tiêu trọng điểm mà Không quân Mỹ sử dụng máy bay ném bom chiến lược B-52 và không quân hải quân đánh phá trong chiến dịch tập kích 12 ngày đêm tháng 12-1972. Vì vậy, thực hiện sự chỉ đạo của Trung ương, Thành ủy Hải Phòng gấp rút tổ chức xây dựng thế trận phòng không nhiều tầng nhiều lớp, chủ động chuẩn bị mọi mặt sẵn sàng đập tan âm mưu của kẻ địch.

Trận địa súng máy phòng không của dân quân huyện Tiên Lãng, khống chế cửa sông Thái Bình tháng 12-1972. Ảnh tư liệu.

Để tạo thành thế trận phòng không nhiều tầng, nhiều lớp, Thành ủy Hải Phòng chỉ đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng vũ trang địa phương phối hợp chặt chẽ giữa với Bộ tư lệnh Quân khu Tả ngạn, Quân chủng Hải quân và Sư đoàn 363 (Quân chủng Phòng không – Không quân)… Trong thời gian ngắn, thế trận phòng không thiên la địa võng nhiều tầng nhiều lớp được thiết lập, với sự chỉ huy điều hành thống nhất của Bộ tư lệnh 350 (Bộ tư lệnh phòng không Thành phố Hải Phòng), đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thành ủy Hải Phòng. Trong đó, Sư đoàn 363 tên lửa phòng không tập trung đánh B-52 và bảo vệ các mục tiêu trọng yếu; lực lượng phòng không lục quân, công an nhân dân vũ trang và dân quân tự vệ bảo vệ các mục tiêu then chốt, trận địa tên lửa và phục kích đánh máy bay bay thấp của địch. Tàu chiến của hải quân, tàu thuyền vận tải, đánh cá tổ chức thành các cụm chiến đấu liên hoàn, tập trung có chiều sâu, dày đặc trên cửa sông, biển. Ngay trước khi Mỹ tiến hành chiến dịch tập kích, Bộ tư lệnh 350 đã tổ chức diễn tập thực binh, làm cơ sở để Thành ủy rút kinh nghiệm và tổ chức lãnh đạo xử lý các tình huống trong chiến đấu.

Đêm 18-12-1972, địch huy động nhiều tốp máy bay chiến thuật và máy bay ném bom chiến lược B-52 đánh phá Hải Phòng. Các tốp máy bay hải quân A-6, A-7 luôn thay đổi thủ đoạn chiến thuật, bất ngờ, bay rất thấp dọc theo sông Thái Bình, Văn Úc… vào đánh Hải Phòng. Những ngày đầu, hiệu suất chiến đấu đạt thấp. Bộ tư lệnh 350 chỉ đạo các đơn vị rút kinh nghiệm, tìm biện pháp khắc phục. Công tác tổ chức trinh sát, quan sát, thông tin liên lạc, phối hợp hiệp đồng giữa các lực lượng được chấn chỉnh. Trên cơ sở đó, các đơn vị kịp thời điều chỉnh thế trận, cơ động lực lượng thành lập cụm hỏa lực có trọng điểm, cùng đánh ở một cự ly, chốt mục tiêu và cơ động quanh chốt, kiên quyết khóa chặt các cửa sông, chặn đứng đường bay vào, bay ra của máy bay địch, chọn hướng tây nam và các cửa sông Thái Bình, Văn Úc… làm trọng điểm để bẻ gãy các cuộc tiến công của địch.

Bằng thế trận đã được điều chỉnh, đêm 19-12-1972, phát hiện máy bay địch từ hướng tây nam lao vào đánh phá cảng Hải Phòng, các trận địa phòng không tầm thấp của tự vệ Công ty Công nghệ phẩm Hải Phòng, tự vệ Bưu điện, Nhà máy nước, Đoàn chèo… đồng loạt nổ súng, bắn rơi 1 máy bay A-6D. Tương tự như vậy, đêm 21-12-1972, đại đội pháo cao xạ Trần Thành Ngọ (Thành đội Hải Phòng) chốt hướng tây nam kết hợp với khẩu đội súng máy của nữ dân quân xã An Thụy bắn rơi 1 chiếc A-6D, rơi ngay trên cửa sông Thái Bình.

TRẦN VĂN TOẢN
qdnd.vn

40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”:

Ông Vũ Văn Viễn. Ảnh: Hoàng Thùy

QĐND – 40 năm sau Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, chúng tôi đã gõ cửa nhà “tư lệnh” của hệ thống phát thanh thời kỳ đó – ông Vũ Văn Viễn, nguyên Giám đốc Xí nghiệp truyền thanh Hà Nội. Ở cái tuổi 80, sức đã yếu, tai đã nặng nhưng nhắc đến 12 ngày đêm hào hùng ấy, ông Viễn vẫn rất hăng say và tự hào.

– Phóng viên (PV): Thưa ông, hệ thống truyền thanh của Thủ đô trong những ngày chiến tranh ác liệt của tháng 12-1972 chắc chắn phải có điều gì thật đặc biệt mới khiến phương Tây thán phục đến vậy?

– Ông Vũ Văn Viễn: Hứng chịu bom đạn, nhà cửa bị phá nát, đường sá bị cày xới nhưng hệ thống truyền thanh phòng không của Hà Nội vẫn được những người công nhân cần mẫn bảo vệ, thực hiện nhiệm vụ báo động trọn vẹn, không hề bị ngừng tắt hay bất cứ một sai sót gì. Sự to rõ và trong sáng của tiếng nói Thủ đô vẫn hiên ngang vang lên trong tiếng gầm rú của máy bay Mỹ. Gần 200 công nhân, kể cả những công nhân sửa chữa đường dây đều an toàn, không có thương vong về người, chỉ có duy nhất một đồng chí bị thương nhẹ sau vài ngày đã bình phục. Đang ở gia đình ngày nghỉ, có báo động, có bom đạn là anh chị em không ngần ngại đạp thẳng xe đến Xí nghiệp nhận nhiệm vụ. Cả người bị bom sập hầm như anh Nguyễn Trọng Nhị nhưng vừa đứng dậy được là xông ngay vào trận tuyến. Cả những công nhân nhà cửa bị bom địch phá tan như anh Vũ Duy Lễ, Nguyễn Công Niết, Lê Quang Nhánh… cũng xếp khó khăn riêng, xông lên chiến đấu.

– PV: Đế quốc Mỹ bất ngờ tấn công và ném bom ở Hà Nội, hệ thống truyền thanh của chúng ta có rơi vào thế bị động không?

– Ông Vũ Văn Viễn: Chiều 18-12-1972, Bộ tư lệnh Thủ đô đã cho nhóm phóng viên thường trú ở hầm chỉ huy Hội đồng phòng không nhân dân thành phố biết khả năng địch sẽ đánh lớn vào Hà Nội đêm nay. Được lệnh của Hội đồng phòng không nhân dân thành phố, Đài truyền đi từ hầm chỉ huy của Hội đồng phòng không nhân dân thành phố lên mạng lưới truyền thanh toàn thành phố băng ghi âm tiếng còi báo động và hướng dẫn phòng không nhân dân: “Đồng bào chú ý! Giặc Mỹ đang thua to, chúng âm mưu đánh phá điên cuồng vào Hà Nội. Hội đồng phòng không nhân dân thành phố ra lệnh, khi có báo động, mọi người phải xuống hầm trú ẩn, không ai được đi lại, đứng ngồi trên mặt đất”. Đây là một mệnh lệnh báo tin có máy bay B-52 vào đánh phá Hà Nội và là mệnh lệnh cho hệ thống truyền thanh lúc đó: Phải đảm bảo đường dây luôn thông suốt.

Người dân phố Khâm Thiên đi sơ tán.Ảnh: Chu Chí Thành

– PV: Đó không phải là yêu cầu dễ thực hiện khi mà bom đạn của Mỹ dội xuống ngày càng nhiều với tần suất ném ngày càng dày đặc…

– Ông Vũ Văn Viễn: Chỉ sau hai ngày đế quốc Mỹ rải thảm, những khu vực trọng điểm như ga Yên Viên, ga Dục Nội, Cổ Loa, các bến phà… là những điểm cơ sở hạ tầng kỹ thuật đường dây bị đánh phá nặng nề. Hơn 130km đường dây có dấu vết của bom đạn để lại, hàng nghìn chiếc loa ở nội, ngoại thành, trong đó quá nửa tổng số xã (58 xã) của 4 huyện ngoại thành bị mất tiếng. Tại tất cả những điểm này đều có mặt những chiến sĩ công nhân. Họ đang làm việc mà như chiến đấu và đã chiến đấu rất dũng cảm. Những chiếc xe đạp lọc cọc phi trên đường, đối chọi với máy bay hiện đại, bom đạn tối tân của kẻ thù.

Trên mặt trận các trạm máy, nơi đầu não phát ra các mệnh lệnh của Hội đồng phòng không cũng là nơi chiến đấu rất căng thẳng. Suốt 12 ngày đêm, những nữ công nhân như Vũ Thanh Vân, Ngô Thị Lai, Doãn Thị Chắt… đã gắn liền cuộc sống của mình với máy phát, ăn cạnh máy, nằm cạnh máy, làm việc cùng máy, thức thâu đêm với máy. Dưới tầm B-52, có lúc hơi bom dội làm rung cả máy, ánh chớp bom sáng lóe cả phòng máy nhưng chị em rất bình tĩnh điều khiển những thao tác máy chính xác và kịp thời phát đi những mệnh lệnh chiến đấu và tin chiến thắng làm nức lòng người dân Thủ đô.

– PV: Trong trận Điện Biên Phủ trên không, thời khắc nào khó khăn nhất với ông và các công nhân chiến sĩ của Xí nghiệp?

– Ông Vũ Văn Viễn: Đêm 20-12-1972, Chủ tịch Hội đồng phòng không Thành phố đã điện một lần nữa xuống cho chúng tôi yêu cầu: Phải đảm bảo bằng được tiếng loa ở những khu vực trọng điểm, đặc biệt là khu ga Yên Viên, ga Dục Nội, Đông Anh… để cho đội dân quân vận chuyển hết hàng hóa tập kết ở đây đi. Số hàng hóa, thuốc men rất lớn, lên đến hàng nghìn tấn do Liên Xô ủng hộ và viện trợ chúng ta để từ đây chuyển cho cả nước, nhất là cho chiến trường miền Nam. Giặc Mỹ biết nên liên tục cho máy bay quần thảo và giã bom không ngừng nghỉ xuống khu vực này. Với tính chất quan trọng và cấp bách như vậy, ngay sau khi nhận lệnh, trong đêm 20-12, đích thân tôi đã lên đường sang khu vực này chỉ huy trực tiếp để vừa đảm bảo cho loa thông suốt vừa hạn chế đến mức thấp nhất thương vong về người.

– PV: Ông và các đồng nghiệp của mình đã giải bài toán khó trên như thế nào?

– Ông Vũ Văn Viễn: Vì bị công phá ác liệt, không kể ngày hay đêm, hệ thống truyền thanh của huyện Đông Anh bị phá hủy phải nói là rất kinh khủng. Công nhân không thể nối hết được các đường dây bị phá mà còn dễ bị dính đạn. Quan trọng, sửa chữa chậm giây phút nào, tiếng loa có nguy cơ bị ngừng giây phút đó. Đây là điều không được phép xảy ra. Cả đêm 20-12, tôi cùng các anh em ở tổ đảng của trạm Đông Anh thức trắng, họp bàn để tìm ra bằng được biện pháp thực hiện. Có rất nhiều phương án được đưa ra, tính toán… và cuối cùng rồi cũng chọn được một biện pháp hiệu quả nhất. Thay vì mắc từng loa một, chúng tôi quyết định kéo dây đến một nơi xa vùng trọng điểm (khoảng 2-3km) để đánh lừa địch, mắc ở đầu gió và sử dụng loa to hướng vào đó. Nếu một loa không đủ thì mắc cả chùm 2-3 loa. Nhờ vậy, các vùng trọng điểm vẫn duy trì được tiếng loa ngay cả khi có máy bay địch bắn phá mà không có công nhân nào thiệt mạng.

– PV: Xin cảm ơn ông!

ĐỨC HẠNH (thực hiện)
qdnd.vn

QĐND – Vượt lên những mất mát, đau thương, quân và dân Hà Nội, nòng cốt là Bộ đội Phòng không-Không quân đã đập tan cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ, làm nên một trận “Điện Biên Phủ trên không” sáng chói… 40 năm đã qua, nhưng chiến thắng này vẫn mãi lắng đọng trong tâm hồn mỗi người dân nước Việt.

Nhớ mãi 12 ngày đêm năm ấy

Còn nhớ, trước khi đánh Hà Nội và vùng phụ cận bằng máy bay ném bom chiến lược B-52, đế quốc Mỹ đã cho nhiều loại tiêm kích và cường kích khác đồng thời tấn công các kho tàng, bến bãi, khu dân cư, nhà trường, bệnh viên… Nhiều khu phố, trường học, bệnh viện, làng xã bị bon Mỹ san phẳng. Những quân và dân Thủ đô không hề nao núng. Lực lượng phòng không – không quân ta vẫn chắc tay súng đánh trả lại những đợt tấn công của kẻ thù. Còn những người công dân, nông dân chúng tôi vẫn chắc tay búa, tay cày thi đua tăng gia sản xuất. Sau mỗi trận bom của kẻ thù, chúng tôi lại mang cuốc, xẻng ra giúp bộ đội phòng không củng cố trận địa.

Cuốn sách “25 trận đánh bắn rơi B-52”. Ảnh: Nguyễn Chí Hòa

Đế quốc Mỹ định dùng sức mạnh quân sự để khuất phục nhân dân ta. Nhưng vượt lên những mất mát, đau thương, quân và dân Hà Nội, nòng cốt là Bộ đội Phòng không-Không quân đã đập tan cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của đế quốc Mỹ, làm nên một trận “Hà Nội- Điện Biên Phủ trên không” buộc Mỹ phải thú nhận thất bại và đặt bút ký vào bản Hiệp định đình chiến, chấm dứt sự có mặt của quân đội Mỹ ở Việt Nam.

40 năm đã qua, nhưng những kỷ niệm về 12 ngày đêm sát cánh cùng bộ đội phòng không – không quân chiến đấu bảo vệ Thủ đô luôn sống động trong mỗi chúng tôi. Giờ đây, ở cái tuổi “Thất thập cổ lai hy” chúng tôi vẫn tích cực giáo dục truyền thống bất khuất kiên cường của dân tộc cho các thế hệ con cháu. Chúng tôi dạy thế hệ trẻ hôm nay rằng, không sức mạnh nào có thể bẻ gãy ý chí, chiến thắng được khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Đó là truyền thống văn hóa từ hàng ngàn năm đã kết tinh thành sức mạnh, thành điểm tựa cho một đất nước.

NGUYỄN VIẾT ĐỨC

(Xuân Phương, Từ Liêm, Hà Nội)

Bắn rơi B-52 tại chỗ có ý nghĩa mở màn

Trận đánh B-52 đêm 22-11-1972 là một trong những trận đánh đẹp, thắng lợi giòn giã. Ngay ngày hôm sau ban tác chiến Sư đoàn 361, Ban Tác chiến (Quân chủng PK-KQ) từ Hà Nội vào sở chỉ huy trung đoàn ở Nghệ An để chúc mừng và họp rút kinh nghiệm trận đánh thắng B-52 của đơn vị nhằm tìm cách đánh tốt nhất, hiệu quả nhất để bổ sung vào quyển sách đỏ “Cách đánh B-52” của quân chủng PK-KP và phổ biến, rút kinh nghiệm cho các đơn vị trong toàn quân. Từ những kinh nghiệm và cách đánh có hiệu quả của E263 một trận đánh có ý nghĩa mở màn nó như một niềm khích lệ, động viên và cổ vũ cho các trắc thủ ở các đơn vị tên lửa vững tin và quyết đánh, quyết thắng B-52 cho dù chúng có dùng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt như thế nào cũng không thể khuất phục được ý chí quyết đánh và quyết thắng của dân tộc Việt Nam.

Chỉ sau 26 ngày kể từ trận thua đau đêm 22-11-1972, máy bay Mỹ liều lĩnh đánh phá vào Hà Nội. Chúng tưởng sẽ “ngon ăn”. Nhưng chúng đã lầm, chúng đã bay vào thế trận của lòng dân, bay vào thế trận như thiên la địa võng, tầng tầng, lớp lớp của lực lượng phòng không: Cao xạ, tên lửa, không quân của quân và dân miền Bắc để rồi chuốc lấy thất bại nặng nề.

Trận bắn rơi B-52 tại chỗ của E263 có ý nghĩa như một trận mở màn cho trận đại thắng của bộ đội tên lửa nói riêng và lực lượng PK-KQ Hà Nội và miền Bắc nói chung đã làm nên chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” chấn động địa cầu buộc Mỹ phải ký kết hiệp định Pa-ri.

ĐÀO QUANG CƠ

(Thôn Đình, Tiên Lữ, Lập Thạch, Vĩnh Phúc)

Thêm một tư liệu quý

Nhân kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, Sư đoàn Phòng không 361 (Quân chủng Phòng không-Không quân) kết hợp với Ban liên lạc Bạn chiến đấu của Sư đoàn đã cho xuất bản cuốn sách “25 trận đánh bắn rơi B-52”. Cuốn sách chỉ dày 100 trang, khổ 25x27cm, được in màu bằng giấy ảnh, bìa cứng, được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản vào tháng 12-2012. Đọc cuốn sách bạn đọc nói chung và thế hệ trẻ hiện nay được hiểu thêm về 25 trận đánh bắn rơi 25 máy bay B-52 của Sư đoàn Phòng không 361 trong chiến dịch 12 ngày đêm lịch sử tháng 12-1972. Đây cũng là bài học tổng kết về xây dựng thế trận phòng không nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết thắng của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn Phòng không 361 anh hùng.

Cuốn sách còn cung cấp cho bạn đọc một số dữ liệu chính về thời gian, địa điểm, danh sách kíp chiến đấu, sơ đồ các trận đánh, diễn biến của từng trận… phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu và hiểu sâu sắc hơn về truyền thống Sư đoàn Phòng không 361 anh hùng.

NGUYỄN CHÍ HÒA

(ngõ 445 đường Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội)

Tập làm chiến sĩ

Nhân kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, 68 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 23 năm Ngày hội quốc phòng toàn dân, ngày 20-12, thầy và trò Trường THCS Hà Trung, TP Hạ Long, (Quảng Ninh) đã có buổi hoạt động ngoại khóa “Tập làm chiến sĩ” tại Trung đoàn 213, Sư đoàn 363 (Quân chủng Phòng không – Không quân). Tại đây, thầy và trò nhà trường được lãnh đạo đơn vị giới thiệu về truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam, Quân chủng Phòng không-Không quân và truyền thống đơn vị. Bên cạnh đó, thầy và trò nhà trường còn được nghe giới thiệu về truyền thống của bộ đội phòng không-không quân trong 12 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thủ đô, làm nên chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” năm 1972.

Cô Đàm Thị Thanh Tâm, Hiệu trưởng nhà trường xúc động nói: Buổi giáo dục ngoại khóa này rất có ý nghĩa đối với thầy và trò nhà trường. Đối với giáo viên chúng tôi hiểu thêm về truyền thống chiến đấu kiên cường dũng cảm sáng tạo của quân đội ta, đặc biệt là các anh bộ đội phòng không-không quân trong chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Tin rằng sau buổi dã ngoại này, việc dạy và học lịch sử của nhà trường sẽ có nhiều chuyển biến tích cực.

Các em học sinh đang tập xếp đặt nội vụ vệ sinh cá nhân. Ảnh: Cao Thanh Đông

Nguyễn Phương Anh, học sinh lớp 7A tâm sự: Trước đây chúng em hiểu chưa nhiều về truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam, nhất là về Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Nay được nghe các bác, các chú bộ đội giới thiệu về truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam, Quân chủng Phòng không, chúng em đã thêm hiểu và tự hào hơn về thế hệ ông, cha mình. Chúng em sẽ cố gắng học tập thật tốt để sau này trở thành những công dân có ích cho xã hội, góp phần xây dựng đất nước ta “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như lời Bác dạy trước lúc Người đi xa.

Còn theo Lê Thị Lan, học sinh lớp 8B: chuyến đi này để lại trong chúng em nhiều ấn tượng tốt đẹp về anh Bộ đội Cụ Hồ. Nhất là khi được tập làm chiến sĩ, chúng em rất vui và càng cảm phục các anh bộ đội.

Cao Thành Đông

(Hà Lầm, Hạ Long, Quảng Ninh)
qdnd.vn

Cuộc sống – Trang viết

QĐND – Chiến công của quân và dân ta trong 12 ngày đêm “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” làm nức lòng bạn bè quốc tế và tạo môi trường để các nhà văn, nhà thơ “mặc sức” tung hoành, thỏa chí với ngòi bút sắc bén của mình. Nhiều chi tiết rất thú vị đã được các nhà văn phát hiện, ví như chuyện Tiểu đoàn tên lửa 72 – đơn vị bắn B-52D rơi tại chỗ ở làng hoa Ngọc Hà vốn được thành lập ở núi rừng Yên Thế, chiến khu xưa của nghĩa quân Đề Thám và xác chiếc máy bay đơn vị bắn rơi lại rơi ngay trên đường Hoàng Hoa Thám, giữa Thủ đô.

Nhà văn Nguyễn Tuân có mặt ở Ngọc Hà trong những ngày ác liệt ấy, đã viết bài ký rất hay: “Cánh B-52 rụng xuống một thôn hoa Hà Nội”. Trong đó có đoạn: “Đình Hữu Tiệp trước đây là nơi tuyển lựa chim họa mi hót hay thì nay là nơi triển lãm xác đại bàng Mỹ gãy cánh. Lòng hồ con trước đình, ngoi lên một cái đầu lâu Đuy-ra khổng lồ, với ký hiệu B-52. Trên cái cục Mỹ to tướng chềnh ềnh trên mặt hồ đó, vươn lên một tấm biển còn ướt nước sơn viết bằng chữ ta. Dọc ngang cái làng hiền xưa nay chỉ chuyên một nghề lành là giồng hoa, ầm ầm tung tóe lên vô khối là những cục Mỹ giết người ấy. Đúng là thằng siêu đế quốc Mỹ đêm trước vừa bĩnh vào thôn hoa. Bà Huấn tổ hợp tác hoa Bờ Hồ nói như gỡ tay ai chịt cổ mình: “Đấy, ông xem, B-52 có mảnh nào rơi đúng vào luống hoa cả làng chúng tôi đâu…”.

Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” làm nức lòng nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới. Thất bại nhục nhã của B-52 làm Nhà Trắng, Lầu Năm Góc điên đầu. Thần tượng B-52 của Mỹ tan tành mây khói trước thiên la địa võng lưới lửa phòng không của nhân dân Việt Nam khiến nhiều bài thơ trào phúng ra đời. Trong đó có bài của nhà thơ Thanh Tịnh, đăng Báo Quân đội nhân dân ngày 7-1-1973 với tiêu đề “Đầu sỏ “52” nát mặt dày”; trong đó có đoạn: “Băm bốn “năm hai” cuối bảy hai/Xác văng tung tóe với đầu thui/Siêu âm liền biến siêu… đun nước/Cánh pháo đài bay hóa mảng dài/Xác “bê” chưa thấy chiếc nào nguyên/Chỉ thấy phi hành mấy chục tên/Mặt mũi râu ria còn đủ cả/Mặc quần áo ngủ nói như rên/Thằng móc trên cây, thằng dưới ao/Đứa lê xuống rãnh, đứa chui rào/Tên đầy đỉa bám, tên ruồi bám/Còn “xiếc” “năm hai” đủ kiểu nhào”.

Không chỉ các văn nghệ sĩ trong nước mà nhiều văn nghệ sĩ có tên tuổi trên thế giới và ngay tại nước Mỹ cũng đã viết những tác phẩm ca ngợi Việt Nam, tố cáo tội ác tày trời của chính quyền Mỹ. Nữ minh tinh Giên Phôn-đa của nước Mỹ đã thốt lên trong nước mắt: “Tôi đau nỗi đau mất mát của nhân dân Việt Nam, cho nỗi đau mất mát của chính đất nước tôi, một nước tự cho mình là văn minh, mà tội ác lại như thời kỳ hoang dã”.

Chính Kít-xinh-giơ, cánh tay phải của Ních-xơn trong chiến dịch sử dụng B-52 hủy diệt Hà Nội đã thừa nhận: “Thế giới phê phán hành động của chúng tôi là thất nhân tâm, là không bào chữa được. Quyết liệt nhất là Thụy Điển, họ đã so sánh chúng tôi với Hít-le. Báo Pháp gọi cuộc tàn sát vào Hà Nội là kinh tởm. Báo ở Nhật Bản nhận xét: Mỹ là tên khổng lồ mù quáng”…

MÃ TÙNG
qdnd.vn

QĐND – Tên lửa SAM2, qua bàn tay tài hoa và cái đầu thông minh của bộ đội phòng không Việt Nam đã trở thành nỗi khiếp đảm của B-52 Mỹ. Nhưng ít người biết, để lập nên những kỳ tích trong 12 ngày đêm “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, tên lửa đã có trận đánh hợp đồng “liên hoàn kế” cùng các loại pháo phòng không đầu tiên từ ngày 24-7-1965.

Ông Nguyễn Ngọc Quỳ, một chiến sĩ tham gia trận đánh đó, kể rằng: Trận này, 2 tiểu đoàn tên lửa 63 và 64 thuộc Trung đoàn 236 tham gia. Để phối hợp, Quân chủng Phòng không – Không quân điều động thêm Trung đoàn 220 pháo cao xạ 100mm và Trung đoàn 234 pháo cao xạ 57mm cùng một số đơn vị khác tham gia.

Cựu chiến binh Trung đoàn 236 gặp mặt, ôn lại chiến thắng trận đầu.

Trận địa chủ yếu thuộc địa bàn huyện Ba Vì (Hà Nội). Ta bố trí ba cụm liên kết, lấy các tiểu đoàn tên lửa làm cơ sở. Cụm 1 được bố trí ở Đồi Chùa; cụm 2 ở Võ Khuy và cụm 3 ở giữa. Kế hoạch của ta là dùng tên lửa đánh máy bay địch, cao xạ chỉ đánh bảo vệ tên lửa khi máy bay địch vào trận địa. Tên lửa đánh xong thì đưa mồi nhử là tên lửa “cót tre” (làm bằng cót tre) vào thế chỗ để nhử địch, tạo thế liên hoàn để đánh lớn.

13 giờ 53 phút ngày 24-7-1965, hai tiểu đoàn tên lửa tập trung diệt tốp máy bay F4C của địch ở độ cao 8km đang trên đường vào ném bom Hà Nội. Bị đánh bất ngờ, địch không kịp trở tay. Ngay đêm đó, hai tiểu đoàn tên lửa của ta rút ra ngoài, bố trí trận địa gần đó, ngụy trang kín đáo để chuẩn bị đánh bồi. Tại trận địa cũ, ta bố trí tên lửa cót tre lừa địch. Ngày 25-7, địch không dám bén mảng đến khu vực. Ngày 26-7, chúng mới dùng máy bay trinh sát tầm cao BQM và máy bay trinh sát chiến thuật RF101 vào dò la để chuẩn bị trả đũa. Hai máy bay trinh sát lại bị ta bắn hạ trong ngày 26-7 càng khiến địch cay cú. Ngày 27-7-1965, địch sử dụng 48 máy bay của hai biên đội U-bon và Tắc-ly phối hợp đánh phá hai trận địa tên lửa cót tre của ta. Chúng đã mắc bẫy. Các loại pháo phòng không cùng tên lửa thật của ta chỉ chờ lúc ấy, bắn rơi tại chỗ 5 máy bay, bắn bị thương hai chiếc khác và bắt được nhiều giặc lái.

Trận đầu ra quân của tên lửa, ta đã dùng “liên hoàn kế” đánh cho Mỹ bại hoại. Từ đây, bộ đội tên lửa liên tục phát huy ưu thế, cách đánh độc đáo của ta để tiêu diệt nhiều máy bay địch. Đỉnh cao là Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, tên lửa đã lập công xuất sắc, được nhân dân yêu mến tặng cho danh hiệu “Rồng lửa Thăng Long”.

Bài và ảnh: TRÚC LINH-BẢO ANH
qdnd.vn

QĐND – Đúng những ngày quân và dân Hà Nội bước vào 12 ngày đêm Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” thì Trường Sĩ quan Lục quân 1 (nay là Trường Đại học Trần Quốc Tuấn) diễn ra một sự kiện làm những người trong cuộc khó quên: Khóa học 33-Tiểu đoàn 9 được lệnh kết thúc trước một năm trong chương trình đào tạo 3 năm, học viên tốt nghiệp phần lớn lên đường vào mặt trận nhận nhiệm vụ chiến đấu (tiểu đoàn có 251 học viên tốt nghiệp, trừ 9 đồng chí được chọn ở lại trường công tác, số còn lại được điều về các đơn vị chiến đấu).

Do tiểu đoàn sơ tán rải rác ở các xã Đồng Trúc, Hạ Bằng, Thạch Thất (Hà Tây cũ) không có điều kiện làm lễ tốt nghiệp tập trung, ngày 21-12-1972, sau lễ tổng kết khóa học của từng đại đội, học viên được quán triệt sẵn sàng về các đơn vị chiến đấu nhận nhiệm vụ, phần lớn các đơn vị đang trong mặt trận phía Nam.

Đêm hôm ấy, 23-12, trong lúc trên bầu trời Thủ đô, bao trùm cả vùng Sơn Tây, tiếng máy bay các loại ầm ì; tiếng tên lửa, pháo cao xạ của ta nổ giòn phía Hà Nội, bắc sông Hồng; các đại đội của tiểu đoàn được lệnh báo động, từng người ba lô gọn gàng lặng lẽ ra vị trí tập kết. Không lâu sau, ai về đơn vị nào, hướng nào đã yên vị trên xe có ký hiệu của đơn vị đó. Lệnh xuất phát, đoàn xe bật đèn gầm, xuyên đêm thẳng hướng Hà Đông-Giáp Bát-Hà Nội.

Khi đoàn xe đi qua Văn Điển, Giáp Bát, cảnh tượng tàn khốc của chiến tranh đập vào mắt anh em. Những căn nhà bên đường vừa bị trúng bom địch, khói bom vẫn âm ỉ tỏa lên làm mỗi người đều căm phẫn tội ác tày trời của địch. Trước đó, ngày 22-12, được biết máy bay B-52 đã rải thảm, đánh phá Bệnh viện Bạch Mai, ga Giáp Bát, Văn Điển, Gia Lâm, giờ ai cũng nóng lòng, muốn nhanh chóng có mặt ở chiến trường.

Sau mấy ngày hành quân, đoàn quân đã có mặt tại địa điểm tập kết bàn giao cho Bộ tư lệnh Mặt trận B5 tại Bãi Hà (Vĩnh Linh) đúng thời gian quy định, an toàn và từng người được khẩn trương biên chế về đơn vị chiến đấu.

Lúc này, anh em được Bộ tư lệnh Mặt trận quán triệt: Sau thất bại choáng váng trong Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Mỹ sẽ phải ký Hiệp định Pa-ri kết thúc chiến tranh, các đơn vị chiến đấu được bổ sung cán bộ chỉ huy, được đào tạo cơ bản là rất quý sẽ giúp đơn vị tăng cường sức chiến đấu mở rộng vùng giải phóng trước khi hiệp định được ký kết. Hiểu như thế, anh em ai cũng khâm phục sự tính toán chiến lược của trên và càng tự hào về sự có mặt ở chiến trường lúc này.

Những ngày sau đó, hầu hết các đồng chí vừa về đơn vị đã tham gia chiến đấu bảo vệ tuyến phòng thủ Quảng Trị. Một số đồng chí đã anh dũng hy sinh trước khi Hiệp định Pa-ri có hiệu lực như Nguyễn Hữu Hoãn (Quảng Bình), Phùng Thiên Hổ… khi tham gia đánh trận Thượng Đức.

Do yêu cầu nhiệm vụ, một số sau đó được lệnh trở ra miền Bắc bổ sung cho Bộ tư lệnh Thiết giáp đào tạo chỉ huy xe tăng. Và trong đội hình xe tăng các hướng dũng mãnh tiến về giải phóng Sài Gòn (tháng 4-1975) đều có anh em tham gia.

Trong khói lửa chiến tranh, hầu như lớp tốt nghiệp đặc biệt này đều phấn đấu hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ. Có những người là vinh dự có mặt trong thời khắc vẻ vang kết thúc chiến tranh như Trương Quang Siều, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 đã chỉ huy đơn vị đánh chiếm Đài phát thanh ngụy quyền Sài Gòn. Sau đó còn đi tìm, động viên nhân viên kỹ thuật của đài trở lại vị trí làm việc để phát sóng lời đầu hàng quân giải phóng vô điều kiện của tướng Dương Văn Minh, Vũ Văn Mẫu.

Đó còn là Trung tướng Nguyễn Văn Đạo, trưởng thành nhanh trong chiến đấu và xây dựng, năm 2006 là Tư lệnh Quân khu 1; Phan Khuê Tảo là Tư lệnh Quân đoàn 1, Phó đô đốc, Phó tư lệnh Quân chủng Hải quân; Bùi Duy Nhâm, Phó bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội, đại biểu Quốc hội khóa XII… Ở đâu, làm việc gì những học viên Khóa 33 cũng phát huy truyền thống vẻ vang từ cái nôi đào tạo của Trường Sĩ quan Lục quân 1 anh hùng, luôn hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Đại tá TRỊNH THANH PHI, cựu học viên Đại đội 31
qdnd.vn

Ngày này 40 năm trước

QĐND – Ngày 29-12-1972, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đến Sở chỉ huy Quân chủng Phòng không-Không quân động viên cán bộ, chiến sĩ. Tại đây, Đại tướng phân tích tình hình và chỉ đạo Quân chủng tập trung đạn tên lửa đánh trận quyết định, bắn rơi nhiều máy bay B-52, buộc Mỹ phải ngừng hẳn cuộc tập kích.

Cán bộ, trắc thủ các tiểu đoàn tên lửa bắn rơi máy bay B-52 về thăm Sư đoàn 361. Ảnh: Hương Hồng Thu.

Chấp hành sự chỉ đạo của trên, Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân lệnh cho Sư đoàn 361 chuẩn bị tốt khí tài, tập trung đánh đúng đối tượng B-52. Ban ngày, Không quân Mỹ huy động 60 lần chiếc máy bay chiến thuật đánh phá các trận địa tên lửa, sân bay, cầu phà và các đầu mối giao thông ở Hà Nội; 10 lần chiếc máy bay Hải quân Mỹ đánh phá các mục tiêu ở Hải Phòng, Quảng Ninh.

Đêm 29-12-1972, Mỹ sử dụng 57 lần chiếc máy bay B-52 và 50 lần chiếc máy bay chiến thuật hộ tống vào ném bom khu vực Trại Cau, thành phố Thái Nguyên; khu vực Đồng Mỏ (Lạng Sơn) và Kim Anh (Vĩnh Phú); 18 lần chiếc máy bay F-111 đánh phá các sân bay và một số mục tiêu ở Hà Nội. Không quân ta cất cánh bắn rơi một máy bay F-4. Tiểu đoàn tên lửa 79 (Trung đoàn 257) bắn rơi một chiếc máy bay B-52. Đây là chiếc máy bay B-52 cuối cùng bị bắn rơi trong chiến dịch phòng không 12 ngày đêm tháng 12-1972.

XUÂN GIANG (tổng hợp)
qdnd.vn

QĐND Online – Chiều 28-12, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã tiếp đoàn 40 cựu chiến binh, cựu dân quân tự vệ trực tiếp tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972. Cùng tham gia đoàn có Thiếu tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam; Trung tướng Phương Minh Hòa, Tư lệnh và Trung tướng Nguyễn Văn Thanh, Chính ủy Quân chủng PK-KQ.

Trước buổi gặp mặt, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã ân cần trò chuyện, hỏi thăm sức khỏe của các cựu chiến binh, cựu dân quân tự vệ và chụp ảnh lưu niệm cùng đoàn đại biểu.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu

Phát biểu tại buổi gặp Chủ tịch nước, Trung tướng Nguyễn Văn Thanh thay mặt Quân chủng PK-KQ và đoàn đại biểu, báo cáo khái quát về những đóng góp của quân, dân miền Bắc nói chung, đóng góp của bộ đội PK-KQ nói riêng trong cuộc chống chiến dịch tập kích đường không chiến lược của Mỹ vào Thủ đô Hà Nội và các vùng phụ cận, cuối tháng 12-1972. Đồng chí Chính ủy Quân chủng cũng báo cáo kết quả huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của Quân chủng PK-KQ trong thời gian qua.

Thay mặt cán bộ, chiến sĩ Quân chủng PK-KQ, Trung tướng Nguyễn Văn Thanh hứa với Chủ tịch nước: Toàn Quân chủng PK-KQ sẽ tiếp tục phát huy truyền thống từ Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”; không ngừng xây dựng mối đoàn kết, thống nhất, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xây dựng Quân chủng PK-KQ “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, góp phần bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc.

Chủ tịch nước phát biểu trong buổi tiếp các cựu chiến binh, cựu dân quân tự vệ

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, nguyên Phó tư lệnh Chính trị Quân chủng PK-KQ, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 371); Trung tướng Phạm Tuân-phi công tiêu diệt một máy bay B-52 của Mỹ trong Chiến dịch và một số đại biểu đã phát biểu, nói lên những suy nghĩ của mình trong buổi gặp Chủ tịch nước. Các ý kiến đều tiếp tục khẳng định sự chuẩn bị chu đáo cũng như sự mưu trí, sáng tạo, tinh thần quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược của quân, dân Hà Nội trong 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972. Thượng tá Nguyễn Hữu Toàn, Trưởng Ban Thanh niên Quân chủng PK-KQ hứa với Chủ tịch nước: Tuổi trẻ Quân chủng PK-KQ sẽ kế tục xứng đáng thành tích vẻ vang của các thế hệ cha anh đã làm nên kỳ tích trên bầu trời Hà Nội tháng 12-1972, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Tổ quốc, Quân đội và Quân chủng PK-KQ giao phó.

Thân mật trò chuyện với các cựu chiến binh, cựu dân quân tự vệ, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn vô hạn với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chủ tịch nước tiếp tục khẳng định, từ những nhận định sáng suốt và sự chỉ đạo tài tình của Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân miền Bắc đã chủ động chuẩn bị đánh B-52 từ rất sớm. Nhờ sự chủ động ấy, chúng ta đã vững vàng bước vào Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Và sau 12 ngày đêm, quân và dân ta đã đánh bại cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ, làm nên Chiến thắng lừng lẫy “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”.

Chủ tịch nước cũng khẳng định, Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” đã buộc Mỹ phải chấp nhận thất bại, trở lại bàn đàm phán ở Hội nghị Pa-ri. Chiến thắng đó đã tạo ra thế và lực mới, giúp chúng ta thực hiện trọn vẹn lời dạy của Bác Hồ kính yêu “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, tiến lên giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Chủ tịch nước tặng quà lưu niệm cho các đại biểu

“Để giành được thắng lợi to lớn đó, nhiều đồng bào, đồng chí của chúng ta đã ngã xuống trong 12 ngày đêm ác liệt. Chiến thắng đó còn được làm nên nhờ sự giúp đỡ quý báu từ các nước xã hội chủ nghĩa anh em và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới”, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nhấn mạnh.

Thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đánh giá cao những đóng góp to lớn của các cựu chiến binh, cựu dân quân tự vệ trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu trong 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972. Chủ tịch nước mong muốn, để tiếp tục phát huy truyền thống từ Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, phát huy truyền thống Bộ đội Cụ Hồ, các cựu chiến binh tiếp tục đóng góp nhiều hơn nữa cho sự phát triển của quê hương, đất nước. Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đặc biệt nhấn mạnh, với bản lĩnh, kinh nghiệm có được từ cuộc chống tập kích đường không chiến lược của Mỹ, các cựu chiến binh cần tiếp tục truyền lại cho lớp cán bộ, chiến sĩ hôm nay, để xây dựng Quân chủng PK-KQ và Quân đội ngày càng trưởng thành, lớn mạnh, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tin, ảnh: HOÀNG HÀ-DUY ĐÔNG
qdnd.vn