Thư viện

Lời tuyên bố sau khi Pháp lập Chính phủ bù nhìn toàn quốc tại Hà nội (7-6-1948) (26)

Từ ngày 23-9-1945, thực dân Pháp đã dùng võ lực xâm phạm đến nền độc lập và thống nhất của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Toàn thể nhân dân Việt Nam đã kết thành một khối, đứng lên cùng với Chính phủ cương quyết chống nạn ngoại xâm.

Ngày nay thực dân Pháp đã đưa ra một chính phủ bù nhìn toàn quốc, để mưu bán Tổ quốc Việt Nam cho chúng. Chính phủ và nhân dân Việt Nam sẽ theo pháp luật nước nhà trừng trị bọn phản quốc ấy.

Đối với các nước trên thế giới, tôi thay mặt Chính phủ và nhân dân nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, trịnh trọng tuyên bố không bao giờ thừa nhận những giấy tờ gì do bọn bù nhìn ấy ký kết với bất cứ nước nào.

Việt Nam, ngày 7 tháng 6 nǎm 1948
Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
HỒ CHÍ MINH

Báo Sự thật, số 95,
ngày 19-6-1948.
cpv.org.vn

————————

(26) Pháp lập chính phủ bù nhìn : Do thất bại chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh”, thực dân Pháp tǎng cường thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt”, âm mưu đưa Bảo Đại lên làm Quốc trưởng bù nhìn. Do mâu thuẫn giữa Pháp và Mỹ, giữa bù nhìn Bảo Đại và bù nhìn Nguyễn Vǎn Xuân ở Nam Bộ, việc đưa Bảo Đại ra đứng đầu chính quyền bù nhìn chưa thành.

Ngày 5-6-1948, thực dân Pháp đã gấp rút dựng lên một “Chính phủ trung ương” do Nguyễn Vǎn Xuân cầm đầu.

Ngày 7-6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố: “Chính phủ và nhân dân Việt Nam không thừa nhận bất kỳ thứ giấy tờ nào do bọn bù nhìn ký kết với bất kỳ nước nào và sẽ chiểu theo pháp luật để trừng trị bọn phản quốc”. Tr.442.

Lời kêu gọi trong dịp 1.000 ngày kháng chiến (10-6-1948)

Hỡi đồng bào toàn quốc!

Hỡi toàn thể tướng sĩ!

Nhân dịp kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến, tôi thay mặt Chính phủ kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn các tử sĩ và đồng bào đã hy sinh vì nước, và gửi lời thân ái hỏi thǎm anh em thương binh và gia đình các liệt sĩ.

Tôi gửi lời khen ngợi:

– Tướng sĩ đang oanh liệt giết giặc trước mặt trận;

– Đồng bào đang hǎng hái thực hiện thi đua ái quốc ở hậu phương;

– Đồng bào tại vùng địch tạm chiếm, luôn luôn giữ vững tinh thần yêu nước của người dân Việt Nam;

– Kiều bào ở hải ngoại luôn luôn giúp đỡ Tổ quốc.

Tôi lại khẩn khoản kêu gọi những người đang lầm đường theo địch, mau mau trở về với Tổ quốc.

Trong dịp này, lòng tôi và lòng Chính phủ đặc biệt đi đến chiến sĩ và đồng bào Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ, vì chiến sĩ và đồng bào ở đó đã tranh đấu trước nhất và hy sinh nhiều nhất.

Sau 1.000 ngày kháng chiến, chúng ta hãy kiểm điểm lại những bước đường đã qua, và chuẩn bị những công việc sắp đến.

1. Sau ngày vua Gia Long rước Tây vào nước, và vua Tự Đức nhượng nước cho Tây, biết bao liệt sĩ anh hùng đã phấn đấu hy sinh vì Tổ quốc.

Trong thời kỳ đó, thế lực thực dân Pháp đang phát triển, lại thêm thế lực vua chúa trào đình làm tay sai cho Pháp. Nhân dân ta thì thiếu tổ chức và kinh nghiệm. Vì vậy, những cuộc tranh đấu oanh liệt kế tiếp nhau trong 80 nǎm, mà kết quả đều bị thất bại.

Cuộc kháng chiến của ta ngày nay, tuy là tiếp tục những cuộc tranh đấu đã qua, nhưng nó có những điều kiện và hoàn cảnh khác hẳn:

– Cuộc kháng chiến của ta đã tập trung tất cả cái tinh thần quật cường yêu nước của giống nòi Hồng Lạc lưu truyền từ mấy ngàn nǎm. Nó tập trung những kinh nghiệm chiến đấu của các vị dân tộc anh hùng Trần Hưng Đạo, Lê Thái Tổ, Nguyễn Quang Trung để lại.

– Cuộc kháng chiến của ta nổi lên trong lúc lực lượng thực dân đã suy đồi ở nước Pháp cũng như ở thế giới. Chế độ vua chúa hủ bại đã bị cách mệnh dân tộc giải phóng đánh tan, không thể làm tay sai cho địch nữa.

– Cuộc kháng chiến của ta có những điều kiện thuận tiện, xưa nay chưa dân tộc nào có. Từ Nam đến Bắc, cả nước một lòng, quyết chống ngoại xâm, quyết tranh độc lập. Từ Nam đến Bắc, bộ đội và dân quân, hǎng hái dũng cảm, chỉ huy thống nhất. Từ Nam đến Bắc, toàn dân nghe theo mệnh lệnh của Chính phủ trung ương, một Chính phủ do nhân dân cử ra, và kiên quyết kháng chiến đến cùng để tranh thống nhất và độc lập cho Tổ quốc.

– Cuộc kháng chiến của ta, ngoài những điều kiện có lợi đó, lại được dân chủ thế giới ủng hộ. Vì vậy, mà thắng lợi nhất định về tay ta.

2. Chúng ta lại xét cho rõ tình hình địch và tình hình ta.

Tình hình địch: Về quân sự – Chiến lược chớp nhoáng của chúng đã thất bại rồi. Sau 1.000 ngày chiến tranh, chúng đã chết và bị thương mấy vạn người, hao phí mấy ngàn triệu bạc. Mà kết quả chỉ tạm chiếm được mấy chỗ thành thị đã tan hoang.

Về kinh tế: ở đây cũng như ở Pháp, kinh tế của chúng đã kiệt quệ, chỉ sống ngắc ngoải vào sự vay nợ các nước khác.

Về chính trị: Những âm mưu chính trị của chúng để chia rẽ sức kháng chiến của ta, đều bị thất bại. Kết quả cùng đường, chúng phải đưa ra một chính phủ bù nhìn ọp ẹp Nguyễn Vǎn Xuân, một tên nô lệ Pháp mà toàn thể đồng bào đều phỉ nhổ.

Tình hình ta: Sau 80 nǎm nô lệ, sau cuộc Thế giới đại chiến thứ hai, sau 1.000 ngày bị thực dân tàn phá, dân ta không sao khỏi cực khổ gian nan. Tuy vậy, quân sự cũng như chính trị, kinh tế cũng như vǎn hoá, vật chất cũng như tinh thần, càng kháng chiến dân ta càng tiến bộ và tiến bộ rất mau.

9 phần 10 đất nước vẫn tự do. Quân đội ngày càng mạnh mẽ. Nhân dân ta càng đoàn kết. Oai tín Chính phủ ta càng ngày càng vững vàng.

Từ cuộc vận động Tǎng gia sản xuất và Luyện quân lập công, chúng ta đã tiến đến phong trào Thi đua ái quốc khắp mọi mặt, khắp mọi nơi. Với lòng nồng nàn yêu nước và lực lượng vô cùng tận của nhân dân ta, cuộc Thi đua ái quốc nhất định sẽ thành công to. Vì vậy, mà thắng lợi càng nhất định về tay ta.

3. Chúng ta đủ điều kiện thắng lợi. Chúng ta chắc thắng lợi. Song chúng ta phải biết rằng, càng gần đến thắng lợi thì càng gay go. Mà gay go càng nhiều, thì thắng lợi càng to. Vì vậy, mỗi một người quốc dân phải tẩy sạch cái thói: khi thì quá lạc quan, khi thì quá bi quan. Phải tẩy sạch cái chứng cầu yên, gặp sao hay vậy, muốn ǎn quả mà biếng trồng cây.

Mỗi một người dân phải hiểu: có tự lập mới độc lập, có tự cường mới tự do. Đã đoàn kết, ta phải đoàn kết chặt chẽ rộng rãi thêm. Đã cố gắng, ta phải hǎng hái mà cố gắng mãi. Mỗi một người phải lấy việc xung phong trong phong trào Thi đua ái quốc là nhiệm vụ thiêng liêng của mình, phải cố làm cho được.

Như vậy, thì kháng chiến nhất định thắng lợi, kiến quốc nhất định thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Viết khoảng ngày 10-6-1948.
Báo Cứu quốc , chi nhánh
số 6, số 966, ngày 22-6-1948.
cpv.org.vn

Thư khen chiến sĩ Trần Vǎn Diên (11-6-1948)

Ngày 11 tháng 6 nǎm 1948

Gửi chiến sĩ Trần Vǎn Diên,
Nhờ UBKCHC Nam Định trao.

Tôi rất vui lòng biết rằng: Trong vòng 5 tháng, từ tháng 10-1947 đến tháng 3-1948, chú đã giật địa lôi:

Diệt được giặc 103 tên,
Làm bị thương 28 tên,
Phá được xe tǎng 4 cái,
Phá cam nhông 9 cái.

Tôi gửi lời khen chú, và chuẩn y cái tên vinh dự mà bộ đội đã tặng cho chú, là:

Anh hùng địa lôi

Đồng thời, tôi khuyên chú: chớ vì được khen thưởng mà kiêu ngạo tự đắc. Chú phải khiêm tốn hơn, tập luyện học hỏi thêm, cố gắng để lập công thêm trong cuộc luyện quân lập công mới (cuộc Thi đua ái quốc).

Có như vậy, mới xứng đáng là một chiến sĩ anh hùng Việt Nam.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Bản gốc lưu tại
Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Lời kêu gọi Thi đua ái Quốc (11-6-1948) (27)

Mục đích thi đua ái quốc là:

Diệt giặc đói,

Diệt giặc dốt,

Diệt giặc ngoại xâm.

Cách làm là: dựa vào:

Lực lượng của dân,

Tinh thần của dân, để gây:

Hạnh phúc cho dân.

Vì vậy bổn phận của người dân Việt Nam, bất kỳ sĩ, nông, công, thương, binh; bất kỳ làm việc gì, đều cần phải thi đua nhau :

Làm cho mau,

Làm cho tốt,

Làm cho nhiều.

Mỗi người dân Việt Nam , bất kỳ già, trẻ, trai, gái; bất kỳ giàu, nghèo, lớn, nhỏ, đều cần phải trở nên một chiến sĩ tranh đấu trên mặt trận: Quân sự, Kinh tế, Chính trị, Vǎn hoá. Thực hiện khẩu hiệu:

Toàn dân kháng chiến,

Toàn diện kháng chiến.

Trong cuộc Thi đua ái quốc, chúng ta:

Vừa kháng chiến,

Vừa kiến quốc.

Kết quả đầu tiên của Thi đua ái quốc sẽ là:

Toàn dân đủ ǎn đủ mặc,

Toàn dân biết đọc, biết viết,

Toàn bộ đội đầy đủ lương thực, khí giới,
để diệt ngoại xâm,

Toàn quốc sẽ thống nhất độc lập hoàn toàn.

Thế là chúng ta thực hiện:

Dân tộc độc lập,

Dân quyền tự do,

Dân sinh hạnh phúc,

Ba chủ nghĩa mà nhà đại cách mạng Tôn Vǎn đã nêu ra.

Để đi đến kết quả tốt đẹp đó, tôi xin

Các cụ phụ lão thi đua đốc thúc con cháu hǎng hái tham gia mọi công việc,

Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn,

Đồng bào phú hào thi đua mở mang doanh nghiệp,

Đồng bào công nông thi đua sản xuất,

Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh,

Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc, phụng sự nhân dân,

Bộ đội và dân quân thi đua giết cho nhiều giặc, đoạt cho nhiều súng.

Nói tóm lại, ai cũng thi đua, ai cũng tham gia kháng chiến và kiến quốc. Phong trào sôi nổi.

Thi đua ái quốc sẽ ǎn sâu, lan rộng khắp mọi mặt và mọi tầng lớp nhân dân, và sẽ giúp ta dẹp tan mọi nỗi khó khǎn và mọi âm mưu của địch để đi đến thắng lợi cuối cùng.

Với tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chúng ta có thể thắng lợi, chúng ta nhất định thắng lợi.

Hỡi toàn thể đồng bào,

Hỡi toàn thể chiến sĩ,

Tiến lên!

HỒ CHÍ MINH

Viết ngày 11-6-1948.
Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 6, số 968, ngày 24-6-1948.
cpv.org.vn

———————————-

(27) Lời kêu gọi thi đua ái quốc : Sau chiến thắng Việt Bắc (thu đông 1947), theo sáng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 27-3-1948, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị phát động phong trào thi đua ái quốc để động viên mọi lực lượng phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc. Chỉ thị vạch rõ: “Mục đích thi đua ái quốc là làm sao cho kháng chiến mau thắng lợi, kiến quốc mau thành công”.

Nhân dịp kỷ niệm 1000 ngày kháng chiến toàn quốc, ngày 11-6-1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi, chính thức phát động cuộc vận động thi đua ái quốc. Tr.448.

Thư gửi anh em thương binh trại an dưỡng Liên khu X (6-1948)

Cảm ơn các chú đã gửi chè biếu tôi. Chè ngon lắm, vì tự các chú đã sản xuất được. Tôi rất vui lòng, các chú hǎng hái tham gia cuộc Thi đua ái quốc, quyết chí đi đến tự cấp tự túc. Tôi chắc các chú sẽ thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 6 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 6, số 958, ngày 14-6-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi cụ Nguyễn Vǎn Đản (11-6-1948)

Gửi cụ Nguyễn Vǎn Đản, xã Chí Minh,
huyện Duyên Hà, tỉnh Thái Bình,

Cụ đã có tuổi, mà vẫn chịu khó học, thi đỗ nhất trong giới phụ lão. Thế là tốt lắm. Tôi gửi lời khen cụ và khuyên cụ cố học thêm. Trong cuộc thi đua ái quốc, tôi cũng mong cụ làm kiểu mẫu cho đồng bào trong tỉnh.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 2, số 958, ngày 11-6-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi chị Phạm Thị Phượng (11-6-1948)

Gửi cô Phạm Thị Phượng, xã An Ninh,

huyện Kiến Xương, Thái Bình,

Bác gửi lời khen cháu đã đỗ thứ nhất trong tỉnh. Mong cháu cố gắng học thêm, và trong cuộc thi đua ái quốc cháu cũng ra sức xung phong như trong việc học bình dân học vụ thì Bác sẽ rất vui lòng.

Bác hôn cháu
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 2, số 958, ngày 11-6-1948.
cpv.org.vn

Thư khen chị Phạm Thị Tỵ (11-6-1948)

Gửi cô Phạm Thị Tỵ, xã Hợp Tiến,

huyện Vũ Tiên, Thái Bình,

Cháu thi quốc ngữ đỗ thứ nhì, Bác gửi lời khen cháu và khuyên cháu gắng học thêm, sao cho lần sau thi đỗ thứ nhất. Bác lại mong cháu cùng các chị em xung phong trong cuộc thi đua ái quốc, làm cho nổi tiếng phụ nữ Thái Bình.

Bác hôn cháu
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 2, số 958, ngày 11-6-1948.
cpv.org.vn

Các tướng sĩ yêu mến tiến lên ! (19-6-1948)

Nhân dịp kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến, tôi được Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng chỉ huy báo cáo thành tích trong cuộc luyện quân lập công vừa rồi. Tôi rất vui lòng rằng các bộ đội đều cố gắng tiến bộ .

Những bộ đội đã làm cho giặc Pháp thiệt hại nhiều, đã có thành tích vẻ vang nhất là các bộ đội sau đây:

– Các đơn vị Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định.

– Các đơn vị Sông Lô.

– Trung đoàn 10,15,1 ở khu VII Nam Bộ.

– Các đơn vị Dương Vǎn Dương Mỹ Tho.

– Trung đoàn Cao Bằng.

– Trung đoàn Thủ đô.

– Đơn vị Ký Con.

– Trung đoàn Dũng Cảm ở Bình Thuận.

– Các đơn vị Sông Đà, Sông Mã.

– Trung đoàn Quyết Thắng, Thừa Thiên và nhiều đơn vị khác.

– Trung đoàn Thǎng Long.

Tôi cũng phải nhắc đến những bộ đội du kích phụ lão và phụ nữ cùng các chú liên lạc đã tỏ ra rất oanh liệt, đã làm cho thế giới biết rằng: người già, đàn bà và trẻ con Việt Nam đều là những chiến sĩ yêu nước và dũng cảm, tranh đấu hy sinh cho Tổ quốc.

Song những tiến bộ và thành tích ấy mới là bước đầu. Trong cuộc thi đua ái quốc tới đây, các bạn phải tiếp tục tiến bộ mau hơn nữa, nhiều hơn nữa. Các bạn phải thi đua nhau đánh những trận to lớn hơn nữa, giết nhiều giặc, cướp nhiều súng hơn nữa.

Các bạn phải thi đua xung phong trước mặt trận để làm gương xung phong thi đua cho đồng bào hậu phương.

Tôi chắc các bạn sẽ làm được như thế, cũng như tôi chắc kháng chiến nhất định thắng lợi, thống nhất độc lập nhất định thành công.

Các tướng sĩ yêu mến, tiến lên!

Ngày 19 tháng 6 nǎm 1948 (1)
HỒ CHÍ MINH

Báo Vệ quốc quân,
số 25, ngày 19-6-1948.
cpv.org.vn

————————–

(1) Tạm ước 14-9-1946: Tên thường gọi của thoả hiệp tạm thời (Modus vivendi) giữa Việt Nam và Pháp, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng M.Mutê ký ngày 14-9-1946, tại Pari.

Tạm ước gồm 11 điều khoản. Nội dung của các điều khoản thể hiện những thoả thuận tạm thời về một số vấn đề bức thiết có tính chất bộ phận: Chính phủ Pháp thi hành các quyền tự do, dân chủ và ngừng bắn ở Nam Bộ; Chính phủ Việt Nam nhân nhượng với Pháp một số quyền lợi về kinh tế và vǎn hoá của Pháp ở Việt Nam; quy định thời gian tiếp tục cuộc đàm phán Việt – Pháp vào tháng 1-1947.

Việc ký Tạm ước 14-9 là một thắng lợi trong sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh để nhân dân ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài. Tr.12.

Điện gửi Uỷ ban kháng chiến hành chính Nam Bộ (21-6-1948)

(Chuyển xã Giới Xuân, Gia Định)

Ngày 21 tháng 6 nǎm 1948

120/KT5

Tôi gửi lời thân ái khen đồng bào xã Giới Xuân đã thanh toán nạn mù chữ và tôi mong các xã khác sẽ cố gắng bắt chước xã Giới Xuân. Chúng ta cần phải đánh tan giặc dốt, cũng như đánh tan giặc ngoại xâm.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh
lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I,
bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Thư gửi các khu về dịp kỷ niệm 1000 ngày kháng chiến (22-6-1948)

Ngày 23-9-1945, đồng bào toàn quốc đã đứng dậy làm một khối sau lưng Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà để chống lại bọn thực dân Pháp xâm lǎng vào bờ cõi miền Nam đất nước ta.

Để nhớ đến bao nhiêu chiến sĩ và đồng bào Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ đã bỏ mình vì nước trên bãi chiến trường hoặc dưới sự tàn sát của quân giặc; để ghi công những chiến sĩ đã tiên phong giữ vững nền độc lập và thống nhất của nước nhà, toàn quốc sẽ long trọng kỷ niệm 1.000 ngày chiến đấu của đồng bào miền Nam.

Nhân dịp ấy, Chính phủ sẽ tuyên dương công trạng và thǎng thưởng các chiến sĩ miền Nam đã có công đặc biệt với nước nhà. Các khu cần báo cáo gấp để Chính phủ xét.

HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 2, số 968, ngày 22-6-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi Hội nghị kinh tế lần thứ hai (26-6-1948)

Nhân dịp Hội nghị kinh tế lần thứ hai, tôi gửi các đại biểu lời chào thân ái.

Chúng ta kháng chiến về mọi mặt. Kinh tế là một mặt trận rất quan trọng.

Chúng ta vừa kháng chiến, vừa kiến quốc. Kinh tế lại là một ngành hoạt động tối quan trọng.

Bây giờ chúng ta phải có một nền kinh tế kháng chiến. Nền kinh tế đó làm cơ sở cho nền kinh tế kiến quốc.

Vì vậy chúng ta phải có chương trình kế hoạch kinh tế rất thiết thực. Chúng ta phải làm cho “Thực túc binh cường”. Khi đã có kế hoạch đó, thì chúng ta phải cố gắng thực hiện cho kỳ được.

Trong cuộc Thi đua ái quốc, các chiến sĩ kinh tế phải thi đua với các chiến sĩ quân sự. Một mặt phá tan kinh tế địch, một mặt xây dựng kinh tế ta.

Với sự lãnh đạo của ông Bộ trưởng, với lòng hǎng hái của các bạn, tôi chắc các bạn sẽ làm trọn nhiệm vụ vẻ vang ấy.

Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi!

Thi đua ái quốc nhất định thành công!

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 895,
ngày 26-6-1948.
cpv.org.vn