Nhiều bầu bạn nước ngoài cũng có điện chúc thọ tôi.
Tôi trân trọng cảm ơn tất cả. Tôi xin báo cáo rằng tôi rất mạnh khoẻ và xin hứa với đồng bào, bộ đội và các bạn rằng: tôi quyết đưa tất cả tinh thần và sức lực để cùng đồng bào và bộ đội đẩy mạnh kháng chiến đến thắng lợi, kiến quốc đến thành công, đặng góp phần vào công cuộc bảo vệ hoà bình thế giới.
Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 5 nǎm 1953
HỒ CHÍ MINH
Báo Nhân dân, số 115, từ ngày 1 đến 5-6-1953. cpv.org.vn
Hôm nay, Ngày nhi đồng quốc tế, Bác gửi lời thân ái thǎm các cháu nhi đồng trong nước, nhi đồng các nước bạn và nhi đồng thế giới. Bác chúc các cháu vui vẻ, mạnh khoẻ, ngoan ngoãn, tiến bộ.
Bác đặc biệt gửi lời khen ngợi các cháu trong vùng tạm bị chiếm đã hǎng hái tham gia kháng chiến.
Bác gửi các cháu nhiều cái hôn.
Ngày 1 tháng 6 nǎm 1953
Bác Hồ
Báo Nhân dân, số 115, từ ngày 1 đến 5-6-1953. cpv.org.vn
Từ ngày Đảng và Chính phủ mở phong trào chống bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí bằng cách giáo dục, tự phê bình và phê bình, quần chúng đã biết phê bình, báo chí đã đǎng những lời phê bình của quần chúng. Đó là một tiến bộ. Nhưng báo chí đǎng rồi mà không kiểm tra, những cán bộ và những cơ quan bị phê bình thì cứ im lặng. Đó là một khuyết điểm cần sửa chữa.
– Các báo chí thì cần nêu những việc kiểu mẫu, phân tách rõ ràng, làm cho mọi người nhận rõ: quan liêu, tham ô, lãng phí là tội ác. Và do đó mà khuyến khích quần chúng, mở rộng phong trào phê bình từ dưới lên trên.
Khi nhận được thư phê bình của quần chúng, thì không nên vội đǎng, mà phải lựa chọn, điều tra. Khi phải trái đã rõ ràng, mới đǎng lên báo. Như vậy, phê bình mới có kết quả thiết thực.
Phải làm cho quần chúng hǎng hái phê bình, nhưng đồng thời phải lãnh đạo việc phê bình của quần chúng. Như vậy, thì mối liên hệ giữa báo chí với quần chúng càng thêm chặt chẽ; và việc quần chúng và báo chí giúp giáo dục cán bộ cũng có kết quả thêm.
– Các cơ quan và các cán bộ lãnh đạo thì cần liên hệ những việc kiểu mẫu ấy với công tác của ngành mình và do đó mà mở rộng phong trào phê bình từ trên xuống dưới. Không nên vì việc phê bình ấy không quan hệ trực tiếp với ngành mình mà không nghiên cứu. Cũng không nên tách rời việc phê bình với công tác hàng ngày.
Trong việc “3 chống”, các báo chí cũng như các cơ quan, cần
nhằm vào cải tạo tư tưởng. Quan liêu, tham ô, lãng phí cũng như mọi khuyết điểm khác, nguồn gốc là vì tư tưởng không đúng. Tư tưởng trong sạch, lập trường vững, hết lòng hết sức phụng sự nhân dân thì tránh được nhiều khuyết điểm.
– Những người bị phê bình (cán bộ hoặc cơ quan), thì phải thật thà tự kiểm thảo trước quần chúng (đǎng lên báo), phải quyết tâm sửa đổi. Đè nén phê bình, hoặc phớt phê bình, cũng là tội lỗi.
Mở rộng dân chủ phê bình trong cơ quan và ngoài quần chúng, từ trên xuống và từ dưới lên. “Trên đe dưới búa” của phê bình, thì nhất định tẩy được bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí.
Khéo lãnh đạo, thì đó là một cách rất hay để cải tạo tư tưởng cán bộ, để xây dựng đạo đức trong sạch, để đẩy mạnh công việc kháng chiến và kiến quốc.
C.B.
Báo Nhân dân, số 116,
từ ngày 6 đến 10-6-1953. cpv.org.vn
Trong lớp chỉnh huấn này ai cũng có tiến bộ hoặc nhiều hoặc ít. Đó là một kết quả tốt.
– Nhờ chỉnh huấn mà cán bộ ngoài Đảng hiểu Đảng, gần Đảng, tin Đảng hơn trước. Cán bộ trong Đảng thì hiểu rõ hơn nhiệm vụ đối với cán bộ ngoài Đảng là phải kính trọng, gần gũi giúp đỡ, đồng thời học hỏi cán bộ ngoài Đảng. Do đó mà cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng đoàn kết hơn trước. Đó là một tiến bộ.
– Nhờ chỉnh huấn mọi người hiểu muốn làm người cán bộ hoàn toàn thì cán bộ chuyên môn phải hiểu chính trị, cán bộ chính trị phải hiểu chuyên môn. Nếu chỉ hiểu một bên là cán bộ què. Đó là một tiến bộ.
– Mọi người đều biết rõ ai là bạn, ai là thù trên thế giới, trong nước và trong mình. Muốn đánh thắng chủ nghĩa đế quốc là kẻ thù trên thế giới, muốn đánh thắng thực dân và phong kiến địa chủ là kẻ thù trong nước thì trước hết phải đánh thắng lòng tà là kẻ thù trong mình. Phải “chính tâm tu thân” mới có thể “trị quốc bình thiên hạ” 1 . Đó là một tiến bộ.
– Mọi người nhận rõ lợi ích chung của dân tộc phát triển và củng cố thì lợi ích riêng của cá nhân mới có thể phát triển và củng cố. Cho nên lợi ích cá nhân ắt phải phục tùng lợi ích của dân tộc,
chứ quyết không thể đặt lợi ích cá nhân trên lợi ích dân tộc. Đó là một tiến bộ.
– Mọi người nhận rõ lập trường phải vững chắc, phải đứng hẳn về phe lao động, phe công nông, phe tương lai, phe tiến bộ. Không thể có lập trường thứ 3. Tư tưởng phải đúng đắn, tức là phải chống tư tưởng phong kiến địa chủ và những tư tưởng trái với cách mạng, trái với sự tiến bộ của xã hội. Do đó mà phải kiên quyết ủng hộ cuộc phát động quần chúng thực hiện chính sách ruộng đất, để đẩy mạnh kháng chiến chống đế quốc, chống phong kiến đến thắng lợi. Đó là một tiến bộ.
Nhưng phải biết tiến bộ ấy chỉ là bước đầu trên tiền đồ muôn dặm, phải tiếp tục đẩy nó lên mãi. Xã hội phát triển không ngừng, tiến bộ cũng phải không ngừng. Nếu hôm nay ngừng tiến bộ tức là ngày mai thoái bộ.
Muốn tiến bộ mãi thì phải học tập. Học trong sách báo, học trong công tác, học với anh em, học hỏi quần chúng. Học tập để phát triển ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm. Muốn đạt mục đích ấy thì phải thực hiện dân chủ tự phê bình, phê bình từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên ở các cơ quan và ở trước quần chúng. Cán bộ lãnh đạo cần phải làm gương mẫu thực hiện dân chủ phê bình và tự phê bình. Các cán bộ bất kỳ cấp nào cao hay thấp có quyền và có nghĩa vụ đòi hỏi thực hiện dân chủ. Chi bộ và công đoàn phải phụ trách tổ chức và hướng dẫn học tập thực hiện dân chủ phê bình, tự phê bình, giúp đỡ cho mọi người tiến bộ.
Trong lớp chỉnh huấn này, lúc kiểm thảo cán bộ mắc nhiều khuyết điểm. Cán bộ có nhiều khuyết điểm, điều đó không có gì lạ. Nếu cán bộ hoàn toàn không có khuyết điểm mới là điều lạ. Vì sao?
Vì đã lâu, chúng ta sinh trưởng dưới chế độ nô lệ của thực dân và phong kiến, bị vǎn hoá giáo dục thực dân phong kiến thấm vào đã sâu. Nó đã làm cho nhiều người tê mê quên cả nhân dân, quên cả Tổ quốc. Nó đã làm cho những bệnh thối nát hủ bại (như chủ nghĩa cá nhân, tự tư tự lợi, tham ô lãng phí…) ǎn sâu vào con người như những bệnh kinh niên. Vì vậy cán bộ ta trong xã hội ấy mà ra nên không khỏi nhiều hay ít có thói xấu ấy.
Từ Cách mạng Tháng Tám thành công, chúng ta mới thoát khỏi vòng tối tǎm bước lên đường sáng sủa. Nhưng, từ chỗ tối bước sang chỗ sáng không khỏi có người hoa mắt, choáng váng. Từ địa vị nô lệ bước lên địa vị chủ nhân không khỏi có người chưa quen gánh vác, chưa hiểu mình là người chủ gánh vác trách nhiệm, thiếu lòng tự tin. Vả lại cho đến nay sự giáo dục của Đảng và Chính phủ còn nhiều thiếu sót. Vì những lẽ đó mà cán bộ còn mắc nhiều khuyết điểm.
Nhưng ngày nay, Đảng và Chính phủ đã cố gắng giáo dục, thì cán bộ cần phải cố gắng cải tạo và nhất định cải tạo được.
Mọi người cần nhận rõ: ngày nay chúng ta sống trong một thời đại to lớn vẻ vang, một thời đại toàn giai cấp lao động đang đấu tranh anh dũng và tiến bộ, toàn dân tộc đang đấu tranh anh dũng và tiến bộ, một thời đại mà ai có quyết tâm cải tạo thì chắc chắn tiến bộ không ngừng.
Chúng ta sống trong một thời đại mà cán bộ đã có vinh dự là một bộ phận của nhân dân làm chủ nước nhà, lại có vinh dự là đày tớ của nhân dân. Đó là một vinh dự vô cùng cao quý.
Chúng ta sống trong một thời đại mà cán bộ được Đảng, Chính phủ và nhân dân rèn luyện, tin cậy và yêu mến như vốn liếng quý nhất của nước nhà, khác hẳn với bọn thực dân và phong kiến khinh rẻ cán bộ, coi cán bộ như những người làm thuê.
Chúng ta sống trong một thời đại mà chủ nghĩa Mác – Lênin soi sáng và dạy dỗ mọi người, mọi cán bộ trở nên những chiến sĩ cách mạng chân chính.
Chúng ta sống trong thời đại vẻ vang thì phải sống cho xứng đáng.
Trước kia, dù cán bộ đã phạm nhiều khuyết điểm, nay đã được chỉnh huấn, ai có quyết tâm thì nhất định sửa chữa được, nhất định có thể cởi lốt con người cũ để trở nên con người mới, với lập trường tư tưởng và tác phong mới.
Các cô các chú đã học là cốt để hành. Từ nay cán bộ ta phải ghi nhớ và phải quyết tâm thực hành những điều đã học trong lớp chỉnh huấn, tức là:
– Đoàn kết nội bộ trong cơ quan, giữ gìn kỷ luật cách mạng.
– Toàn tâm toàn lực phụng sự nhân dân, phụng sự kháng chiến.
– Luôn luôn thật thà tự phê bình và phê bình, luôn luôn học tập để tiến bộ.
– Gây phong trào chống quan liêu, lãng phí, tham ô.
Kháng chiến còn lâu dài và gian khổ, nhưng chúng ta càng đánh càng mạnh, chúng ta nhất định thắng lợi, vì Đảng có quyết tâm, Chính phủ có quyết tâm, bộ đội ta có quyết tâm, nhân dân ta có quyết tâm. Để xứng đáng với lòng tin cậy của Đảng, của Chính phủ, của bộ đội và của nhân dân, cán bộ phải có quyết tâm thi đua làm tròn nhiệm vụ, để góp phần đẩy mạnh kháng chiến đến hoàn toàn thắng lợi, kiến quốc đến hoàn toàn thành công.
Các cô các chú có quyết tâm làm được không?
Nói ngày 9-6-1953. Tài liệu lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I. cpv.org.vn
Cầu đường tốt thì lợi cho kinh tế: hàng hoá dễ lưu thông, sinh hoạt đỡ đắt đỏ, nhân dân khỏi thiếu thốn.
Cầu đường tốt thì lợi cho quân sự: bộ đội ta chuyển vận nhanh, đánh thắng nhiều.
Cầu đường tốt thì lợi cho chính trị: ý nguyện và tình hình của nhân dân nhanh chóng lên đến Đảng và Chính phủ, chính sách và chỉ thị của Đảng và Chính phủ mau chóng thông đến nhân dân.
Nói tóm lại, cầu đường tốt thì nhiều việc dễ dàng và thuận lợi hơn. Vì vậy, làm cầu đường cũng như một chiến dịch. Người làm cầu đường cũng là chiến sĩ. Cho nên:
Lãnh đạo về chính trị và kỹ thuật phải vững chắc.
Tổ chức từ xã đến công trường phải chặt chẽ.
Kế hoạch phải tỉ mỉ và đầy đủ, để tránh lãng phí dân công, vật liệu và ngày giờ.
Tư tưởng phải thông suốt từ cấp lãnh đạo đến anh chị em dân công.
Tác phong phải dân chủ, dựa vào lực lượng quần chúng, học hỏi sáng kiến của quần chúng, để lãnh đạo quần chúng.
Cán bộ phải làm gương mẫu, đi sát với quần chúng, việc tuyên truyền, cổ động, đôn đốc, kiểm tra, thưởng phạt phải đúng mực.
Việc làm cầu đường đã nảy nở nhiều chiến sĩ thi đua xuất sắc, như:
Đồng chí Mao (nữ thanh niên) tǎng nǎng suất hơn gấp 5 mức đã định.
Đồng chí Lý (nữ thanh niên) tǎng nǎng suất hơn gấp 3.
Đồng chí Chun tǎng nǎng suất hơn gấp 4 rưỡi.
Đồng chí Phúc tǎng nǎng suất hơn gấp 4.
Đồng chí Chiểu tǎng nǎng suất hơn gấp 3 rưỡi.
Đồng chí Đoan tǎng nǎng suất hơn gấp 3.
Còn nhiều chiến sĩ khác. Các chiến sĩ có thành tích xuất sắc cần được khen thưởng. Những kinh nghiệm quý báu cần được phổ biến mau chóng và rộng khắp.
Phong trào thi đua cần được đẩy mạnh và bền bỉ. Như vậy, thì công tác cầu đường nhất định thắng lợi.
C.B.
Báo Nhân dân, số 119, từ ngày 21 đến 25-6-1953. cpv.org.vn
Nhân dịp Hội nghị này, tôi gửi lời thân ái chúc các bạn mạnh khoẻ và hǎng hái công tác để Hội nghị được nhiều kết quả thiết thực và tốt đẹp. Tôi nêu mấy ý kiến sau đây để giúp các bạn nghiên cứu.
Sức khoẻ của cán bộ và nhân dân được đảm bảo thì tinh thần càng hǎng hái. Tinh thần và sức khoẻ đầy đủ thì kháng chiến càng nhiều thắng lợi, kiến quốc càng mau thành công. Nhiệm vụ ấy có hai phần:
Phòng bệnh cũng cần thiết như trị bệnh, để làm tròn nhiệm vụ ấy cán bộ y tế (bác sĩ, y tá, những người giúp việc) cần phải:
Thương yêu người bệnh như anh em ruột thịt.
Cần phải tận tâm tận lực phụng sự nhân dân.
“Lương y phải kiêm từ mẫu”. Cán bộ y tế nên cố gắng thực hiện mấy điểm này:
Về chuyên môn: cần luôn luôn học tập nghiên cứu để luôn luôn tiến bộ, nhưng phải chú trọng cái gì thiết thực và thích hợp với hoàn cảnh kháng chiến của ta hiện nay.
Về chính trị: cần trau dồi tư tưởng và đạo đức của người cán bộ trong chế độ dân chủ: yêu nước, yêu dân, yêu nghề, đoàn kết nội bộ, thi đua học tập, thi đua công tác.
Về tổ chức: cần chỉnh đốn và kiện toàn bộ máy từ trên xuống dưới làm cho nó gọn gàng, hợp lý, ít tốn người tốn của mà làm được nhiều việc ích lợi cho nhân dân.
Về cán bộ: cần lựa chọn và đào tạo nhiều cán bộ mới trong số thanh niên nam nữ, dạy cho họ những công tác cần thiết trong nhân dân, trong dân công ở vùng tạm chiếm và vùng rừng núi.
Một số cán bộ y tế đã được chỉnh huấn, đó là một việc rất tốt. Nên xếp đặt công việc để cho mọi người đều được chỉnh huấn, như thế sẽ rất lợi cho công tác chung cho Bộ.
Chúc Hội nghị thành công.
Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH
Viết khoảng tháng 6-1953. Tài liệu lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I. cpv.org.vn
Thân ái gửi Hội nghị cán bộ của Tổng cục cung cấp,
Bác vui lòng nhận được báo cáo rằng Hội nghị đã cố gắng làm việc và có kết quả khá: tìm thấy khuyết điểm và cách sửa chữa khuyết điểm, thực hiện biên chế, chỉnh đốn tổ chức, sửa đổi lề lối làm việc…
Bây giờ, dưới sự lãnh đạo, đôn đốc, kiểm tra của Tổng cục, các ngành phải thi đua thực hiện những điều đã quyết định trong Hội nghị.
Sau đây, Bác có mấy điểm cần dặn các chú:
– Phải luôn luôn nâng cao tinh thần trách nhiệm.
Nhân dân hy sinh rất nhiều công và của để cung cấp cho bộ đội.
Đảng và Chính phủ luôn luôn sǎn sóc đến bộ đội. Nhân dân, Đảng và Chính phủ tin các chú, giao trách nhiệm cho các chú.
Vậy trách nhiệm của cán bộ Tổng cục cung cấp từ trên đến dưới là toàn tâm toàn lực phục vụ bộ đội. Chớ tham ô, chớ lãng phí một đồng tiền, một bát gạo, một ngày công của nhân dân đóng góp cho bộ đội.
– Phải thật lòng thương yêu binh sĩ.
Phải sǎn sóc đời sống vật chất và tinh thần của binh sĩ, phải coi binh sĩ như anh em ruột thịt của mình. Đối với công nhân các nhà máy, với anh em lái xe, với dân công phục vụ chiến dịch, với anh em thương binh cũng vậy.
Đó là quan điểm quần chúng, đó là lập trường giai cấp.
– Phải chỉnh đốn tổ chức và công tác.
Tổ chức phải gọn gàng. Nhiệm vụ của mỗi bộ phận, mỗi người phải quy định rõ ràng. Các cấp và các cán bộ lãnh đạo phải giúp đỡ và đôn đốc thường xuyên, phải kiểm tra chặt chẽ.
Tổng cục cung cấp có trách nhiệm giúp xây dựng quân đội. Các ngành và các cán bộ nên ký với nhau những giao ước thi đua để mọi người đều ra sức làm tròn nhiệm vụ.
– Mở rộng dân chủ.
Các đợt chỉnh huấn đã thu được kết quả khá. Để phát triển và củng cố kết quả ấy, cần phải thực hiện dân chủ, mở rộng phong trào thật thà tự phê bình và phê bình từ trên xuống, từ dưới lên, gây phong trào thiết thực chống quan liêu, tham ô, lãng phí. Như vậy thì công tác của Tổng cục cung cấp sẽ tiến bộ hơn nữa, tức là góp một phần to vào những thắng lợi to hơn nữa.
Các chú có quyết tâm thì nhất định làm được.
Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH
Tạp chí Hậu cần, số 9, tháng 6-1953, tr.24 cpv.org.vn
Nhân dịp mở đầu lớp chỉnh huấn, Bác có mấy lời giúp các cô, các chú nghiên cứu:
Vì sao phải chỉnh huấn?
Vì cán bộ ta lập trường chưa vững chắc, tư tưởng chưa thông suốt. Do đó mà mắc nhiều khuyết điểm như:
– Chưa hiểu rõ đường lối cách mạng dân tộc – dân chủ; chưa nắm được vững chính sách trường kỳ kháng chiến, tự lực cánh sinh.
– Chưa phân biệt rõ ràng ai là thù, ai là bạn (trên thế giới, trong nước và trong bản thân mình).
– Vì vậy mà mắc nhiều bệnh. Chủ nghĩa cá nhân, đặt lợi ích riêng của mình, của gia đình mình lên trên, lên trước lợi ích chung của dân tộc. Đó là bệnh chính, bệnh mẹ, do đó mà sinh ra nhiều chứng bệnh khác, như:
Tự tư tự lợi, sợ khó sợ khổ;
Không yên tâm công tác. Ham địa vị danh tiếng;
Lãng phí, tham ô. Quan liêu, mệnh lệnh, v.v..
Chỉnh huấn phải thế nào?
Chỉnh huấn là cốt để giúp cán bộ nâng cao tư tưởng cách mạng, củng cố lập trường, rửa gột khuyết điểm, phát triển ưu điểm. Muốn có kết quả ấy thì phải:
– Mở rộng dân chủ: thật thà tự phê bình và thành khẩn phê bình.
– Chống thái độ rụt rè, nể nả giữa cấp dưới và cấp trên, giữa công nông và trí thức, giữa cán bộ ngoài Đảng và trong Đảng.
Nhiệm vụ của mọi người:
Cán bộ phụ trách các cơ quan phải thật thà lãnh đạo việc chỉnh huấn.
Những người dự lớp chỉnh huấn thì phải quyết tâm học tập, quyết tâm cải tạo; giúp nhau học tập, giúp nhau cải tạo.
Các cô, các chú đều là những cán bộ kháng chiến, cán bộ cách mạng, đều là những cán bộ có thể tiến bộ và có tương lai vẻ vang. Mong các cô, các chú cố gắng học tập, để tiến bộ mãi, để toàn tâm toàn lực phụng sự kháng chiến, phụng sự nhân dân, để làm trọn nhiệm vụ (nhất là nhiệm vụ phát động quần chúng thực hiện chính sách ruộng đất), để trở nên những cán bộ gương mẫu.
Chúc các cô, các chú mạnh khoẻ và chỉnh huấn thành công.
Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 6 nǎm 1953
HỒ CHÍ MINH
Báo Nhân dân, số 120, từ ngày 26 đến 30-6-1953. cpv.org.vn
Đến đảo quốc Singapore, chúng tôi còn lưu lại một kỉ niệm đẹp về đất nước nổi tiếng xanh – sạch – đẹp này. Trong hành trình tham quan, chúng tôi đi qua Bảo tàng văn minh châu Á của Singapore, một vị trí rất đẹp bên bờ sông. Anh hướng dẫn viên du lịch người bản địa chợt hoạt bát hẳn lên sau khi giới thiệu bằng tiếng Anh cho chúng tôi về quá trình phát triển giao thương của Singapore, anh dẫn mọi người đi về phía tiền sảnh của bảo tàng, miệng nói liên tục bằng tiếng Việt rất rõ: “Hồ Chí Minh! Hồ Chí Minh!” Miệng anh cười tươi và ánh mắt tỏ ra ấm áp đặc biệt khi nhắc đến tên Bác Hồ.
Thoạt tiên mọi người chưa hiểu anh định nói gì, nhưng khi rẽ sang đến đúng vị trí tiền sảnh của bảo tàng thì tất cả cùng “à” lên một tiếng khi nhận thấy một tấm bia tưởng niệm bằng đá đặt trang trọng trước bảo tàng. Bia tưởng niệm chủ tịch Hồ Chí Minh! Không ai bảo ai, tất cả cùng ùa đến bên tấm bia, xúc động ngắm nhìn hình ảnh thiêng liêng và gần gũi của Bác. Một điều thật bất ngờ và làm tất cả chúng tôi cảm thấy tự hào vì chỉ có duy nhất Bác Hồ được dựng bia tưởng niệm ở vị trí đẹp nhất, trang trọng nhất trước bảo tàng.
Bia tưởng niệm Bác Hồ ở Bảo tàng Văn minh Châu Á của Singgapore
Trên tấm bia cao gần 2 mét là những dòng tiếng Anh giới thiệu trang trọng về tiểu sử của Bác cùng với chân dung thật đẹp của Người. Tấm bia ghi ngắn gọn về quá trình ra đi tìm đường cứu nước của Bác cũng như vai trò trong đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân. Trên hành trình vận động cứu nước và tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản, Bác đã đáp thuyền đến Singapore vào tháng Năm năm 1933 và sau đó đi tiếp đến Hồng Kông. Những thông tin ngắn gọn về tiểu sử của Bác trong một tấm bia cùng bài thơ Giã gạo của Người đã đem đến hình ảnh một lãnh tụ, một chiến sĩ đấu tranh kiên cường cho dân tộc và một nhà thơ, nhà văn hoá lớn của Việt Nam. Chúng tôi cảm động vì được quây quần bên Bác giữa Singapore, để cảm nhận được những tình cảm rất đáng quý mà bạn đã dành cho Bác Hồ, cho Việt Nam.
Được “gặp” Bác Hồ giữa đất nước Singapore, tôi chợt nghĩ dường như Bác vẫn đang là một chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, dường như khoảnh khắc đặt chân lên đất nước xinh đẹp này vào 76 năm trước, Người trở lại để gặp những người bạn Singapore, thắt chặt thêm tình hữu nghị giữa hai nước anh em trong khối ASEAN. Khoảnh khắc quây quần thật ngắn ngủi, nhưng đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc ấm nồng vì những tình cảm trân trọng mà đất nước Singapore dành cho Bác Hồ kính yêu, dành cho những người bạn Việt Nam.
Nhân đọc bài “Bác bỏ bộ phim tài liệu Sự thật Hồ Chí Minh xuyên tạc về Hồ Chí Minh”, xem phim “Hồ Chí Minh – bí ẩn Việt Nam” và phim “Việt Nam – Hồ Chí Minh”, chúng tôi xin trích đăng các bài viết liên quan và nêu cảm nhận của mình về những vấn đề liên quan để quý vị và bạn đọc nhận rõ bản chất của những hành động, luận điệu xuyên tạc của những kẻ nhân danh “Sự thật” để làm những việc “Trái sự thật”.
1. Năm 2009, một nhóm người lưu vong ở hải ngoại đã thực hiện bộ phim tài liệu “Sự thật về Hồ Chí Minh,” xuyên tạc lịch sử về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trước những hình ảnh nghèo nàn, chắp vá và những luận điệu vu cáo của những kẻ thực hiện bộ phim, Đạo diễn – Nghệ sỹ nhân dân Đào Trọng Khánh đã có bài viết bình luận, bác bỏ những luận điệu sai trái trong bộ phim tài liệu trên. Báo điện tử VietnamPlus xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết trên:
“Con người hãy cảnh giác!” Câu nói đó lại vang lên trước luận điệu vu cáo, xuyên tạc lịch sử của những kẻ thực hiện bộ phim tài liệu “Sự thật về Hồ Chí Minh.” Một bộ phim không có giá trị về mặt tư liệu bởi những hình ảnh nghèo nàn, chắp vá, được sử dụng tùy tiện để minh họa cho lời dẫn.
Những hình ảnh tàn sát trong phim là những bức ảnh và phim về tội ác của thực dân Pháp và xâm lược Mỹ đối với nhân dân Việt Nam trong những trận càn quét, được đem gán cho những người kháng chiến yêu nước, những chiến sỹ Cộng sản. Các tác giả phim đã “khôn khéo” lờ đi xuất xứ và nguồn gốc thực sự của những hình ảnh đó. Một dàn nhân vật “chống cộng” điên cuồng được dựng lên làm cái loa phát thanh trong những đoạn phỏng vấn trơ trụi, không có hình ảnh minh họa, không có tính điện ảnh, thường gọi là Radiofilm – loại phim chỉ có lời, giống như radio.
Với âm nhạc và cách mở đầu theo kiểu phường tuồng, bộ phim dựng một màn chữ dẫn lời của Stéphane Coustois: “Người ta bảo lịch sử là khoa học về sự bất hạnh của nhân loại, thế kỷ bạo lực đẫm máu mà chúng ta sống đã xác nhận câu nói đó một cách rộng rãi.” Sự thật lịch sử không phải chỉ là như vậy. Những nỗ lực và sáng tạo, những phấn đấu không ngừng cho sự tiến bộ, đem lại tự do, hạnh phúc cho nhân loại, là những điều cơ bản từ những bước đi thần kỳ của lịch sử trên tình thần nhân văn cao cả, trong đó có sự hy sinh không tiếc thân của những nhà cách mạng trên toàn thế giới. Cách đặt vấn đề mập mờ, phiến diện mang màu sắc bi thảm, đen tối dẫn đến cách diễn giải nội dung bộ phim cũng không ngoài những nhận thức sai lệch một chiều.
Thật vớ vẩn khi một dàn “các nhà quan tâm” phát biểu một cách trầm trọng về ngày sinh và mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một sự thật đã được Việt Nam chính thức công bố. Vũ Ngự Chiêu, Trần Gia Phụng nhấn mạnh vào bức thư của Nguyễn Tất Thành, xin học ở trường Pháp năm 1912. Đừng quên đó là thời kỳ “tìm mọi con đường để có thể giúp dân, giúp nước” của Nguyễn Tất Thành. Đó là “từng bước, con người đến với chân lý,” cũng như sau này, tìm ra con đường giải phóng dân tộc.
Sống giữa xã hội tư bản, không hiểu được hoạt động của những nhà cách mạng, nên Sophic Quinn Judge đoán mò về quan hệ của Chủ tịch Hồ Chí Minh với những người phụ nữ như với nhà cách mạng nổi tiếng Nguyễn Thị Minh Khai. “Hình như có chuyện gì đó giữa hai người“, bà Quinn nói. Đó không phải là cách làm việc của những nhà nghiên cứu. Thao tác của những nhà nghiên cứu không có “hình như.” Chi tiết trong trường đoạn này là đơm đặt và đưa chuyện. Khó có thể tin cậy vào những tiến sỹ như kiểu Vũ Ngự Chiêu “Nhiều năm miệt mài trong những văn khố ngoại quốc” chỉ vì những chuyện ngồi lê đôi mách, chuyện riêng tư của những người khác, không liên quan đến lịch sử.
Sự vu cáo có thể trầm trọng hơn nếu họ phải đối chứng với cơ quan luật pháp ở bất cứ nước nào, đó là trường hợp của Vũ Thư Hiên, Nguyễn Minh Cầm, Bùi Tín trong chuyện bà Nông Thị Xuân. Người ta không làm bởi không muốn làm buồn lòng những người đã khuất, kể cả cụ Vũ Đình Huỳnh là thân sinh ra nhà văn Vũ Thư Hiên.
Khi biên soạn những tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi có dịp được xem bản gốc tập thơ “Nhật ký trong tù” cũng không để ý đến dòng chữ Bác ghi thêm ở ngoài bìa: 1923-1933. Sau nhiều năm có người quan tâm đến chuyện này, ông Nguyễn Huy Hoan – Phó Giám đốc Bảo tàng hồi ấy nói rằng: “Người ta không hiểu nên cứ hay suy diễn. Ông cụ ghi thế là nhắc đến cái đại hạn 10 năm theo cách tính của cụ, không phải là thời gian ra đời của tập thơ.”
Chuyện nhà thơ Paven Antôncônxki – người đã dịch tập thơ “Nhật ký trong tù” ra tiếng Nga – gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, tôi cũng được biết, kể cả lần gặp Rút Bécsatxki từ Liên Xô sang thăm Việt Nam cũng vậy, với sự cởi mở và lòng khiêm tốn, Người tự tay pha cà phê mời khách và nói rằng: “Khi có thì giờ rảnh rỗi, chúng tôi làm thơ. Ở Việt Nam ai cũng làm thơ cả.” Người không nhận danh hiệu nhà thơ cao quý, nhưng cả thế giới đã bị thuyết phục bởi vần thơ chân thật của Người. Chiến dịch chống phá, vu cáo của nhóm người lưu vong ở hải ngoại thực là một hành động bỉ ổi.
Nghiên cứu về Di sản Hồ Chí Minh, học tập tư tưởng và đạo đức của Người không chỉ là một công trình nghiên cứu khoa học to lớn, lâu dài mà còn là sự chuyển biến tâm thức của toàn dân tộc hướng về chân – thiện – mỹ. Sự hằn học, vu cáo và xuyên tạc lịch sử là biểu hiện của sự thoái hóa về nhân cách, ngược dòng với chiều tiến hóa và sự thăng tiến tinh thần của nhân loại, tự trói buộc và đánh mất Cội nguồn. Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một huyền thoại, đúng là như vậy. Huyền thoại bao giờ cũng đẹp. Chứa đựng sự bí ẩn của tinh thần lãng mạn, phần siêu việt của nhận thức con người với thế giới. William J.Duiker – nhà báo Mỹ viết trong cuốn sách của ông về Hồ Chí Minh: “Tất cả những con người vĩ đại đều tiềm ẩn một vẻ huyền bí.” Ông dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời BécnaPhôn – học giả nghiên cứu về Việt Nam – trong một cuộc phỏng vấn nói: “Người già thích có một vẻ bí ẩn nho nhỏ về mình. Tôi muốn giữ lại một chút những vẻ bí ẩn của riêng mình. Tôi tin rằng anh sẽ hiểu được điều đó.“
Huyền thoại Hồ Chí Minh mãi mãi là điều nhân loại trân trọng, tự hào, nhận biết và tìm lời giải đáp./. (1)
2. Hãng phim History Channel của Mỹ đã làm bộ phim “Hồ Chí Minh – bí ẩn Việt Nam” đã có những đánh giá trân trọng của những nhà nghiên cứu lịch sử, ca ngợi Bác Hồ – Người đã dẫn đường, lãnh đạo dân tộc Việt Nam đánh giặc cứu nước: “Có thể nói, hình ảnh Hồ Chí Minh là một nhà lãnh đạo ái quốc đã đấu tranh cho tự do dân tộc… Một người cộng sản quốc tế, một người chỉ huy, một người dẫn đường cho nhân dân Việt Nam” quyết tâm chiến đấu và chiến thắng thực dân Pháp và Mỹ.
“Chiến thắng này đòi hỏi sự nỗ lực của con người mang trong mình một phần của Lênin, một phần của Gandhi, một phần của Khổng giáo, và trên tất cả là một con người Việt Nam” hy sinh đấu tranh để giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, mong muốn nhân dân được sống hòa bình, hạnh phúc.
Tuy nhiên, trong bộ phim “Hồ Chí Minh – bí ẩn Việt Nam” vẫn còn một số nhận định chưa chính xác, mang tính chủ quan không đúng về cuộc đời Bác Hồ như: “Từ 11 tuổi ông (Bác Hồ) đã phải lo lắng cho gia đình khi người cha bị cách chức, người mẹ mất không lâu sau khi sinh con trai thứ ba”. Lúc này cụ Nguyễn Sinh Sắc, thân sinh của Bác chưa có chức ở triều đình Huế, năm Bác Hồ 20 tuổi (1910), cụ Nguyễn Sinh Sắc mới bị cách chức tri huyện Bình Khê. Hoặc cho rằng Bác Hồ có một người vợ Trung Quốc mà Bác đã bỏ khi bị bắt ở Hồng Công hoặc các nhận định về hậu quả của cuộc chiến thì chưa chính xác khi dựa vào các thông tin không xác thực hoặc có những suy đoán chủ quan. Họ cho rằng dân tộc ta đã trả giá quá đắt cho cuộc chiến tranh vệ quốc, khi đi theo đường lối của Bác Hồ và đưa ra những hình ảnh nhân dân ta khổ cực kiếm sống hàng ngày.
Như vậy, những người làm phim nước ngoài vẫn chưa hiểu về con người Việt Nam luôn “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” và Bác Hồ đã từng nói: “Dù có đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải lấy lại quyền độc lập cho dân tộc“. Dân tộc có độc lập, nhân dân mới có tự do và hạnh phúc. Tự do trong những giá trị cao đẹp và nhân văn của con người, tự do trong mối quan hệ với cộng đồng, chứ không phải tự do đứng trên pháp luật, đi ngược lại lợi ích của dân tộc, lợi ích của nhân dân. Không phải là thứ tự do “đổi trắng thay đen“, “ăn không nói có“… Còn hạnh phúc của nhân dân Việt Nam như Bác Hồ mong muốn là “ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành“, nhân dân Việt Nam mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng đang từng bước xóa đói giảm nghèo vì phải trải qua những cuộc chiến với nhiều mất mát đau thương, nên công cuộc xây dựng đất nước lại có nhiều khó khăn hơn các nước khác không bị chiến tranh và Việt Nam đã đạt được những thành tựu phát triển, cuộc sống của nhân dân ngày càng được cải thiện đã được thế giới thừa nhận. Ngay tại nước Mỹ, một trong những nước giàu nhất thế giới nhưng “số người Mỹ sống trong nghèo đói đã tăng lên 46,2 triệu người” và rất nhiều người sống cảnh vô gia cư, không một mái nhà để sinh sống trong năm 2010, theo báo cáo thường niên của Cục thống kê Mỹ (2). Vậy nghèo đói hiện nay là vấn đề chung của nhân loại chứ không riêng gì đối với một nước đang phát triển như Việt Nam, Đảng và Nhà nước đang thực hiện nhiều chính sách xóa đói giảm nghèo, an sinh xã hội để từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân ta. Hiện nay nhìn các nước bị chiến tranh tàn phá, người dân sống trong chết chóc đau thương như: Iraq, Afganistan, Libya, Palestine…chúng ta càng thấy được giá trị của cuộc sống hòa bình, giá trị của độc lập dân tộc, tự do của Tổ quốc và của chúng ta để cùng nhau đoàn kết xây dựng đất nước thanh bình, giàu mạnh “sánh vai với các cường quốc năm châu” như mong ước của Bác Hồ kính yêu.
Còn Giáo sư, Tiến sĩ Mạch Quang Thắng cho rằng: “Việc Hồ Chí Minh có vợ, có con hay không có vợ, không có con thì chẳng ảnh hưởng gì đến tư cách, đạo đức của bản thân cả. Nếu Hồ Chí Minh có vợ, có con, nghĩa là có gia đình riêng, thì với những gì Người đã cống hiến cho đất nước, tôi vẫn nhận định được rằng: Hồ Chí Minh đã hy sinh lợi ích riêng tư để dâng hiến cho Tổ quốc thân yêu của mình. Không phải không có vợ con mới là hy sinh chuyện riêng tư. Chỉ có điều là nếu Hồ Chí Minh có vợ thì đấy mới là chính là một con người hoàn chỉnh, không phải là phản tự nhiên. Cũng chính vì thế mà chúng ta hay nói người vợ hay người chồng chính là một nửa bên kia của nhau. Hồ Chí Minh cũng không ít lần nói về cái khiếm khuyết của chính cuộc đời mình, và một trong những khiếm khuyết đó là không có vợ; do vậy Hồ Chí Minh khuyên thanh niên Việt Nam đừng nên học mình về điều đó.
Nếu Hồ Chí Minh có vợ con thật thì Hồ Chí Minh không thể giấu được trong ngần ấy năm. Giấu làm sao được trong con mắt của hàng triệu, hàng triệu con người giữa thế gian, ở đất nước Việt Nam và cả ở trên thế giới. Người bình thường đã khó giấu, huống chi Hồ Chí Minh lại là một người nổi tiếng, là con người của công chúng, thì lại càng khó giấu hơn. Tục ngữ Việt Nam có câu: “Cái kim trong bọc lâu ngày rồi sẽ lòi ra”. Đã rất lâu ngày, nhưng cái bọc không thấy lòi ra một cái kim nào cả. Làm gì có cái kim nào. Còn miệng thế gian thì càng không thể nào che được.
Đã có người viết về người con gái đem lòng yêu Hồ Chí Minh, và bản thân Hồ Chí Minh cũng đem lòng yêu người con gái đó. Tôi cho rằng, trong cuộc đời Hồ Chí Minh nếu có như vậy là sự thường. Tình yêu thời trai trẻ, tại sao không? Một thanh niên thư sinh, đẹp trai, hào hoa, phong nhã, lại là con của một người đỗ đại khoa (Phó bảng), con quan, con nhà gia giáo mà không rung động trước phái đẹp, mà lại không yêu một người con gái nào đó, cũng như không có người con gái nào yêu mình, mới là sự lạ. Nhưng cần khẳng định một cách chắc chắn rằng, Hồ Chí Minh chưa bao giờ có vợ con.” (3)
Nhưng vượt lên trên tất cả, bộ phim “Hồ Chí Minh – bí ẩn Việt Nam” của Hãng phim History Channel (Mỹ) đã ca ngợi lòng yêu nước và sự hy sinh cao cả của Bác Hồ dành cho dân tộc Việt Nam, chứ không như những luận điệu vu cáo, xuyên tạc lịch sử của những kẻ thực hiện bộ phim tài liệu “Sự thật về Hồ Chí Minh“
Sự thật mãi là sự thật, chân lý sẽ là chân lý. Cho dù những kẻ chuyên vu cáo, xuyên tạc có dùng bao nhiêu thủ đoạn, dựng bao nhiêu bộ phim để xuyên tạc về Bác Hồ thì một bằng chứng, sự thật sống động khẳng định giá trị về cuộc đời, sự nghiệp Hồ Chí Minh, đó là: Năm 1987, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc (UNESCO) đã tôn vinh Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất Việt Nam.Nhân chuyến thăm Việt Nam nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long Hà Nội tháng 10 năm 2010, Bà Irina Bokova, Tổng Giám đốc UNESCO đã trao tặng phía Việt Nam, Bảo tàng Hồ Chí Minh cuốn sách văn bản Nghị quyết của Đại hội đồng UNESSCO khóa 24 họp từ 20/10 đến 20/11/1987. Trong đó có Nghị quyết 18.65 ghi tại trang 134 và 135 về việc tôn vinh Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất Việt Nam. Khi đã được UNESCO tôn vinh thì hiển nhiên Bác Hồ đã trở thành Danh nhân văn hóa thế giới, chỉ có những kẻ có dã tâm không tốt, mang nặng lòng thù hận, tâm trí có vấn đề mới dựng chuyện xuyên tạc Bác Hồ.
Và ở thủ đô Paris nước Pháp có bức tường “Những người làm nên thế kỷ 20″ (Ils ont fait le XX Siecle) có chân dung và nụ cười Bác Hồ giữa những trí tuệ, những tâm hồn lớn của nhân loại.
Không lẽ những chính khách của cả thế giới họp tại Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá Liên hợp quốc (UNESCO) đều “mù” không biết sự thật, còn những kẻ lười biếng suy nghĩ, thích dựng chuyện lừa đảo với những luận điệu sai trái, thù địch, xuyên tạc, phản bác về cuộc đời, sự nghiệp, trước tác của Hồ Chí Minh lại có con mắt “sáng”, lê lết đi tìm “Sự thật về Hồ Chí Minh” ?./.
Xin giới thiệu bộ phim “Hồ Chí Minh – bí ẩn Việt Nam” để hiểu thêm về cách nhìn và thái độ của người Mỹ – kẻ thù của nhân dân Việt Nam trước đây đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, xét một cách toàn diện bộ phim thể hiện sự trân trọng và khâm phục Người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam: Hồ Chí Minh
3. Tác phẩm “Việt Nam- Hồ Chí Minh” đạt giải Bông Sen Vàng năm 1985, được đánh giá như thiên anh hùng ca về truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc, gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Bộ phim dài 57 phút được thực hiện từ ngày Hãng phim Tài liệu Khoa học Trung ương còn có tên là Xí nghiệp phim Tài liệu và Khoa học Trung ương. “Việt Nam – Hồ Chí Minh“ do NSND Đào Trọng Khánh viết kịch bản và đạo diễn với sự đóng góp tư liệu của nhiều nhà điện ảnh, nhiếp ảnh, nhà viết sử, nhà văn, nhà báo trong và ngoài nước.
Với hình ảnh, tư liệu chân thực, chắt lọc, lời bình súc tích, mang dấu ấn sử thi, bộ phim tái hiện một chặng đường dài của lịch sử Việt Nam kể từ khi thực dân Pháp xâm lược (1857) đến khi kết thúc cuộc chiến chống Mỹ cứu nước, xây dựng nền hòa bình, độc lập dân tộc.
Giá trị của bộ phim không chỉ dừng lại ở sự tái hiện khách quan, sống động các sự kiện mà còn tìm cách lý giải nguyên nhân, đúc kết thành bài học từ truyền thống lịch sử và thực tiễn đấu tranh cách mạng; khơi gợi niềm tự hào dân tộc và khẳng định công lao to lớn của lãnh tụ Hồ Chí Minh trong việc chèo chống con thuyền cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi cuối cùng.
Trải qua 25 năm nằm trong kho lưu trữ, “Việt Nam – Hồ Chí Minh”, vốn được làm từ phim nhựa màu, đã bị bay màu do khâu bảo quản nên nhà phát hành quyết định chuyển sang đen trắng để phim rõ nét. Đại diện nhà phát hành cho biết, việc đưa bộ phim tài liệu này ra thị trường là cách phổ biến một sản phẩm có giá trị về mặt lịch sử, giúp các thế hệ trẻ dễ dàng tiếp cận hơn những bài học khô cứng được dạy trong nhà trường./. (4)
———————–
(1) Bài “Bác bỏ bộ phim tài liệu Sự thật Hồ Chí Minh xuyên tạc về Hồ Chí Minh” của Đạo diễn, NSND Đào Trọng Khánh.
(2) Trích bài “Số người nghèo ở Mỹ tăng cao kỷ lục” – Báo điện tử Dân trí, 14/09/2011
(3) Trích “Nguyên nhân của các luận điệu xuyên tạc về Hồ Chí Minh và giải pháp đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc đó” của GS.TS Mạch Quang Thắng
(4) Bài “Phát hành phim tài liệu Việt Nam – Hồ Chí Minh” – Báo điện tử VnExpress, 22/4/2010
Xin trân trọng giới thiệu phim tài liệu: Việt Nam – Hồ Chí Minh
Nhân dịp phái đoàn Chính phủ lên Tây Bắc, tôi thân ái gửi lời thǎm toàn thể đồng bào, bộ đội và cán bộ.
Trước kia, đồng bào, bộ đội và cán bộ đã anh dũng tham gia đánh đuổi giặc Tây. Ngày nay đã được giải phóng, chúng ta cần phải ra sức củng cố và phát triển thắng lợi ấy.
Vậy:
– Đồng bào ta phải đoàn kết chặt chẽ, giúp đỡ lẫn nhau, tǎng gia sản xuất để mọi người được no cơm ấm áo, và phải ra sức tham gia kháng chiến.
– Bộ đội phải thi đua học tập giúp đỡ đồng bào, liên hệ chặt chẽ với nhân dân để quét sạch thổ phỉ và mật thám; và phải luôn sẵn sàng xung phong diệt giặc lập công, khi được lệnh thì đi chiến đấu.
– Cán bộ phải hết lòng hết sức chǎm lo đến đời sống của nhân dân, phải đi đúng đường lối quần chúng, làm đúng chính sách của Chính phủ; và phải thực hiện cần, kiệm, liêm, chính.
Kháng chiến của ta nhất định thắng lợi, nhưng phải trường kỳ gian khổ, tự lực cánh sinh. Đồng bào, bộ đội và cán bộ ta ở Tây Bắc phải hǎng hái tham gia công cuộc kháng chiến để cùng đồng bào, bộ đội và cán bộ toàn quốc đánh đuổi giặc Tây, giặc Mỹ và tranh lại độc lập cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dân.
Tôi riêng gửi lời thǎm các cụ phụ lão, các cháu thanh niên và nhi đồng.
Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH
Báo Nhân dân, số 149, từ ngày 21 đến 25-11-1953. cpv.org.vn
Nhân vị ngũ tuần thường thán lão,
Bia tưởng niệm Bác Hồ ở Bảo tàng Văn minh Châu Á của Singgapore
Việt Nam 
Bạn phải đăng nhập để bình luận.