Chiều 22-1, tại Mátxcơva, Hội Hữu nghị Nga-Việt phối hợp cùng Đại sứ quán Việt Nam tổ chức kỷ niệm lần thứ 40 ngày ký Hiệp định Paris (27-01-1973/27-01-2003) và lần thứ 70 ngày Chiến thắng Stalingrad trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô (02-02-1943/02-02-2013).

Hai sự kiện dù xảy ra ở hai thời điểm lịch sử, hai bối cảnh khác nhau, nhưng lại có sự liên quan chặt chẽ, là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giữ nước của hai dân tộc.

Tham dự lễ kỷ niệm về phía Việt Nam có Đại sứ Phạm Xuân Sơn cùng đại diện các phòng, ban của Đại sứ quán.

Về phía Nga có các ông Vladimir Buyanov, Chủ tịch Hội Hữu nghị Nga-Việt, ông Anatoly Pozdeev, Thiếu tướng, cựu chuyên gia quân sự Liên Xô tại Việt Nam; các cựu chiến binh Liên Xô trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại; đại điện Hội Cựu chiến binh thành phố Mátxcơva; con em một số anh hùng Xô Viết đã ngã xuống trong trận Stalingrad và đông đảo sinh viên nghiên cứu chuyên ngành lịch sử của Học viện Kinh tế và pháp luật.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại sứ Phạm Xuân Sơn nhấn mạnh chiến thắng của nhân dân Liên Xô trong trận Stalingrad đã góp phần cổ vũ tinh thần to lớn dẫn đến thành công của cuộc cách mạng tháng 8/1945 và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sau này, với sự ủng hộ về ngoại giao, sự trợ giúp thiết thực bằng vật chất của nhân dân Liên Xô, Việt Nam đã đạt được thắng lợi trong quá trình đấu trí cam go, buộc Mỹ phải đặt bút ký Hiệp định Pari lịch sử năm 1973 và sau đó quân và dân ta giành chiến thắng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử thống nhất hoàn toàn đất nước vào năm 1975.

Đại sứ cho rằng việc tổ chức kỷ niệm thường niên hai sự kiện lịch sử này có giá trị giáo dục to lớn đối với thế hệ trẻ hai nước, giúp ôn lại quá khứ hào hùng của cha ông và tiếp thêm sức mạnh để các thế hệ mai sau vững tin trên con đường xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Phát biểu bày tỏ cảm xúc, Thiếu tướng Pozdeev cho biết, những người đương thời với ông vẫn tự hào gọi Chiến thắng Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không là Stalingrad của Việt Nam bởi quy mô cuộc chiến, lòng yêu nước và ý chí quyết tâm của hai dân tộc đã cùng tạo nên bước ngoặt lịch sử.

Đại diện cho các nữ cựu chiến binh từng tham gia trận đánh Stalingrad, bà Marina Rokhlina chia sẻ những ký ức khủng khiếp về thời bom đạn; mong muốn các bạn trẻ hôm nay không chỉ nghe, không chỉ biết mà còn phải ghi nhớ để nhắc nhở con cháu rằng đã có một cuộc chiến tranh tàn khốc như thế trong lịch sử dân tộc. Nhiều đại diện là con em các anh hùng Liên Xô đã ngã xuống trong trận Stalingrad bày tỏ ký ức họ còn lưu giữ về những người ông, người cha đã hy sinh để bảo vệ Tổ Quốc.
Các đại biểu tham dự lễ kỷ niệm cùng nhau xem lại những trích đoạn phim tư liệu phản ánh cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô và cuộc chiến giành độc lập dân tộc của quân và dân Việt Nam.

Theo Vietnam+
qdnd.vn

QĐND Online – 140 bức ảnh, 21 lời trích, 23 hiện vật, 3 tài liệu, 8 cuốn sách trưng bày tại triển lãm “Kỷ niệm 40 năm Ngày ký Hiệp định Pa-ri về Việt Nam”, do Bộ VH,TT&DL phối hợp với Bộ Ngoại giao tổ chức khai mạc vào sáng 23-1, tại Hà Nội. Nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình đến dự triển lãm.

Tại triển lãm, công chúng được chiêm ngưỡng nhiều tư liệu, hiện vật quý, tái hiện quá trình đàm phán và ký kết Hiệp định Pa-ri, trong đó có những hiện vật lần đầu tiên được trưng bày như: Bản gốc Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam; con dấu và biển tên của đoàn Chính phủ lâm thời miền Nam Việt Nam; hai cây bút đã được đoàn Việt Nam sử dụng để ký Hiệp định và Định ước quốc tế công nhận Hiệp định; chiếc xoong nhôm dùng để quấy xi niêm phong bản Hiệp định; cuốn sổ tập hợp 10.000 chữ ký của nhân dân Cu Ba phản đối chiến tranh và ủng hộ nhân dân Việt Nam…

Qua cuộc triển lãm, người xem có thể cảm nhận được toàn cảnh cuộc đấu tranh bền bỉ, kiên cường, mưu trí, khôn khéo và đầy bản lĩnh của những nhà ngoại giao cách mạng Việt Nam trên bàn đàm phán, sự kết hợp tài tình giữa 3 mặt trận quân sự-chính trị-ngoại giao.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó trưởng Ban Thường trực Ban tổ chức cấp Nhà nước về các hoạt động kỷ niệm 40 năm Ngày ký Hiệp định Pa-ri về Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga khẳng định: “40 năm đã trôi qua. Nhiều thế hệ người Việt Nam đã sinh ra và lớn lên trong hòa bình, sau ngày Hiệp định Pa-ri được ký kết. Trong các nhân chứng lịch sử của sự kiện này có những người đã đi xa. Nhưng ý nghĩa to lớn và những bài học lịch sử của đàm phán và ký kết Hiệp định Pa-ri mãi mãi còn nguyên giá trị. Tôn vinh thắng lợi lịch sử, trân trọng, tri ân những đóng góp, hy sinh của thế hệ cha ông để noi gương, phát huy truyền thống vẻ vang của dân tộc, bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Cuộc triển lãm này là một trong chuỗi các sự kiện đầy ý nghĩa kỷ niệm 40 năm Ngày ký Hiệp định Pa-ri về Việt Nam”.

Triển lãm sẽ kết thúc vào ngày 28-1.

Dưới đây là một số hình ảnh tại triển lãm kỷ niệm 40 năm Ngày ký Hiệp định Pa-ri về Việt Nam.

Cắt băng khai mạc triển lãm kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Pa-ri về Việt Nam

Nguyên Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình tại triển lãm

Cặp đựng tài liệu ký Hiệp định Pa-ri

Cuốn sổ tập hợp 10.000 chữ ký của nhân dân Cu Ba phản đối chiến tranh và ủng hộ nhân dân Việt Nam

Hai cây bút và một số hiện vật đã được đoàn Việt Nam sử dụng để ký Hiệp định

Đại diện Việt Nam, Mỹ cùng với tổ quốc tế giám sát, kiểm soát và Ban liên hợp quân sự 4 bên trao đổi thể thức trao trả tù binh (1973)

Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Xuân Thủy và đoàn Mỹ tại cuộc họp riêng ngày 8-9-1968 ở Pa-ri

Kiều bào phất cờ đỏ sao vàng và cờ Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tới dự phiên họp toàn thể lần thứ 2 của Hội nghị Pa-ri về Việt Nam (25-1-1969)

Quang cảnh buổi trao trả 116 tù binh là nhân viên quân sự Mỹ và phi công Mỹ đợt đầu tiên (12-2-1973)

Tin, ảnh: KHÁNH HUYỀN
qdnd.vn

Kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Pa-ri (27-1-1973 / 27-1-2013)

QĐND – Ông Sáu Búa là tên gọi thân mật của đồng chí Lê Đức Thọ ở miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Ở Hội nghị Pa-ri về Việt Nam, đồng chí là Cố vấn đặc biệt của Bộ trưởng Xuân Thủy và của Đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDCCH).

Lê Đức Thọ được nhìn nhận như một nhà lãnh đạo chính trị quyền uy, một nhà đàm phán giàu bản lĩnh, đầy tự tin, lịch thiệp, cởi mở, biết tiến thoái, cương nhu đúng lúc.

“Chiếc búa” dùng trong bài này là để chỉ những đòn tiến công của ông nhằm vào đối phương. Tiến công vào mọi âm mưu và thủ đoạn của đối phương tại bàn đàm phán cũng như trên chiến trường. Tiến công khi phân tích đến tận gốc rễ mọi vấn đề đặt ra trong thương lượng.

Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ gặp Cố vấn Kít-xinh-giơ ngày 13-1-1973 chuẩn bị cho ký kết Hiệp định Pa-ri. Ảnh: Tư liệu

Xin dẫn ra sau đây ba lần Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ giơ “chiếc búa” đó trong đàm phán riêng ở giai đoạn cuối.

Lần thứ nhất: “Không có cách thần kỳ nào ngoài đàm phán nghiêm chỉnh”

Mùa hè năm 1971, tình hình trên chiến trường và tại bàn đàm phán Pa-ri đều rất căng thẳng, giằng co quyết liệt. Chính quyền Ních-xơn còn ráo riết vận động ngoại giao, tranh thủ hòa hoãn với Liên Xô và Trung Quốc hòng gây thêm sức ép đối với ta.

Ngày 31-5, tại cuộc gặp riêng, Cố vấn Mỹ Kít-xinh-giơ đưa ra đề nghị Bảy điểm. Ngày 26-6, VNDCCH đưa ra lập trường Chín điểm. Ngày 1-7, tại Hội nghị bốn bên, Chính phủ Cách mạng lâm thời đưa ra Tuyên bố Bảy điểm.

Trong khi đó, để thực hiện lời Thủ tướng Chu Ân Lai mời Tổng thống Ních-xơn thăm Bắc Kinh, ngày 9-7, Kít-xinh-giơ đi Trung Quốc nói là chuẩn bị cho chuyến thăm này, thật ra là còn bàn nhiều việc khác. Và ngày 15-7, tại Oa-sinh-tơn, Nich xơn tuyên bố sẽ đi thăm Trung Quốc vào đầu năm 1972.

Trong bối cảnh tình hình nói trên, đã diễn ra cuộc gặp riêng giữa Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ, Trưởng đoàn Xuân Thủy với Kít-xinh-giơ ngày 26-7. Cuộc họp tập trung vào việc xem xét lập trường của hai bên trong Bảy điểm của Mỹ và Chín điểm của VNDCCH.

Kít-xinh-giơ cho rằng Bảy điểm là cái khung cho một giải pháp. Hai đồng chí Lê Đức Thọ và Xuân Thủy nhận xét: Có hai điểm mấu chốt là thời hạn rút quân gắn liền với vấn đề tù binh và chính quyền Sài Gòn không có Thiệu (như Chín điểm của VNDCCH đã nêu) thì Mỹ không đả động gì tới. Vậy đó là một cái khung không có xương sống.

Đồng chí Lê Đức Thọ cũng phê phán mạnh cách thương lượng của Mỹ, luôn tách vấn đề quân sự với vấn đề chính trị, lẩn tránh vấn đề chính trị, chỉ chú ý vấn đề quân sự, mà giải quyết vấn đề quân sự thì ý định cũng là rút quân từ từ để giải quyết bằng thương lượng hay không, vẫn duy trì được chính quyền Nguyễn Văn Thiệu.

Cố vấn Lê Đức Thọ còn vạch ra rằng:

– Trong mấy năm nay, các ông chạy vạy chỗ này chỗ kia để tìm ra lối thoát nhưng không biết các ông có rút ra được kinh nghiệm gì không? Thực ra các ông uổng công vô ích, làm phức tạp thêm vấn đề cho các ông.

Cố vấn Lê Đức Thọ còn nhấn thêm:

– “Không có cách thần kỳ nào để giải quyết vấn đề Việt Nam ngoài cách đàm phán nghiêm chỉnh với chúng tôi ở Hội nghị Pa-ri trên cơ sở những đề nghị của chúng tôi và những đề nghị của các ông. Trong một ván cờ, quyết định thắng lợi là người trong cuộc, không có cách nào khác. Chúng tôi độc lập giải quyết các vấn đề của chúng tôi”.

Kít-xinh-giơ đã phản bác nhiều điểm về cách thức và nội dung thương lượng. Nhưng để trả lời ám chỉ của Lê Đức Thọ về việc đi Trung Quốc của ông, Kít-xinh-giơ nói gần như thanh minh:

– Chúng tôi biết muốn giải quyết chiến tranh Việt Nam bằng thương lượng thì phải giải quyết ở Pa-ri. Chúng tôi tôn trọng và khâm phục tinh thần độc lập mà các ngài luôn tỏ ra. Chúng tôi không muốn tìm một giải pháp ở nơi nào khác ngoài nơi đây.

Lần thứ hai: “Chưa bao giờ sự lừa dối lại trắng trợn như lần này”

Mùa thu năm 1972, đàm phán có bước tiến quan trọng.

Ngày 20-10, hai bên đã đi đến thỏa thuận Dự thảo Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Chính ngày đó, Tổng thống Ních-xơn đã gửi công hàm cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng, khẳng định Hiệp định “xem như đã hoàn thành”. Kít-xinh-giơ còn nói: “Hòa bình đã ở trong tầm tay”.

Thế nhưng, sau đó, do sự phản ứng dữ dội của Thiệu, cũng do những toan tính từ trước của Ních-xơn, Mỹ đã lật lọng, đòi sửa đổi những điều cơ bản nhất của Hiệp định.

Một tháng sau, ngày 20-11, đàm phán riêng nối lại. Cố vấn Lê Đức Thọ đã mạnh mẽ tố cáo sự lật lọng của Mỹ: “ Chúng tôi đã bị người Nhật, người Pháp, người Mỹ lừa dối, nhưng chưa bao giờ sự lừa dối lại trắng trợn như lần này.”

Về sự cần thiết phải có sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, ông nhắc lại lời nói đó của Kít-xinh-giơ trước đây và hỏi: “Ông nói với chúng tôi như vậy rồi ông lật ngược đi thì ông nghĩ chúng tôi hiểu ông là người như thế nào?”

Trong đợt đàm phán riêng lần này, phía Mỹ đưa ra 69 điều sửa đổi, trong đó có rất nhiều sửa đổi lớn. Đáp lại ta cũng đưa ra những đòi hỏi sửa đổi mạnh hơn trước. Đàm phán càng lúc càng căng thẳng mà không giải quyết được gì. Kít-xinh-giơ bị xem là con người quá đáng. Đến nỗi sau này, trong hồi ký của mình, Ních-xơn cũng phải nói: “Kít-xinh-giơ đã không phân biệt được giữa những điều chúng ta cần thay đổi và những điều chúng ta thay mặt người Nam Việt Nam đưa ra”

Thấy rõ quan điểm hai bên rất xa nhau, tại phiên họp ngày 4-12-1972, Cố vấn Lê Đức Thọ tuyên bố: “Nếu các ông muốn giữ Hiệp định như cũ thì chúng tôi cũng sẵn sàng giữ nguyên như cũ, không thay đổi một chữ. Nếu ông không sửa một chữ nào thì chúng tôi cũng không sửa một chữ nào”

Ngày 6-12, Cố vấn Lê Đức Thọ nhắc lại đề nghị hai bên rút hết mọi đề nghị sửa đổi và trở lại Hiệp định đã thỏa thuận: “Nếu sửa thì chỉ sửa một số chi tiết không thuộc thực chất và nguyên tắc; hai là hai bên đều sửa đổi. Đã sửa đổi thì bên này sửa lớn, bên kia cũng sửa lớn; bên này sửa nhỏ, bên kia cũng sửa nhỏ; không chỉ một bên sửa một bên không sửa. Cứ như thế, sửa đi sửa lại mãi không thể hoàn thành được. Trong hai cách đó, phía Mỹ chọn cách nào, chúng tôi cũng sẵn sàng, nhưng chúng tôi cho rằng cách tốt nhất là cơ bản giữ Hiệp định”.

Đề nghị đó của Cố vấn Lê Đức Thọ đã làm cho không khí dịu hơn và nhiều vấn đề tồn tại được lần lượt giải quyết.

Đến ngày 12, chỉ còn hai vấn đề: Cách ký văn kiện và vấn đề khu phi quân sự.

Ngày 13, Cố vấn Lê Đức Thọ và Kít-xinh-giơ đề nghị ngừng các cuộc họp chính thức và hai bên về xin chỉ thị của chính phủ mình.

Lần thứ ba: “Cuộc tập kích chiến lược làm hoen ố danh dự nước Mỹ”

Đùng một cái, đêm 18-12-1972, Ních-xơn ra lệnh mở đợt tập kích chiến lược bằng B-52 đánh vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều nơi khác. Thủ đoạn quen thuộc của Mỹ vẫn là dùng sức mạnh quân sự để ép đối phương. Nhưng Hà Nội đã đáp trả bằng một trận “Điện Biên Phủ trên không” vô cùng oanh liệt.

Ngày 8-1-1973, hai bên họp lại. Lê Đức Thọ “nổ phát súng” đầu tiên:

– “Các ông lấy cớ đàm phán gián đoạn để ném bom lại miền Bắc Việt Nam giữa lúc tôi về đến nhà. Việc các ông đón chúng tôi khi về đến Hà Nội có thể nói là rất “lịch sự”. Tôi có thể nói rằng, hành động của các ông rất trắng trợn và thô bạo. Các ông tưởng rằng làm như vậy là có thể khuất phục được chúng tôi nhưng các ông nhầm. Chính các ông đã làm cho cuộc đàm phán khó khăn, chính các ông đã làm cho danh dự nước Mỹ bị hoen ố!”

Cố vấn Lê Đức Thọ đòi Mỹ phải chấm dứt thủ đoạn thương lượng trên thế mạnh và đi vào đàm phán nghiêm chỉnh.

Kít-xinh-giơ thanh minh rằng chính cách đàm phán của Việt Nam trong tháng 12 làm cho Oa-sinh-tơn cho là Việt Nam muốn kéo dài đàm phán, không muốn giải quyết.

Cố vấn Lê Đức Thọ tiếp tục phê phán Mỹ gay gắt. Kít-xinh-giơ nói: Tôi có nghe những tính từ, tôi đề nghị không dùng những tính từ đó!

Đồng chí Lê Đức Thọ: Tôi dùng những tính từ đó cũng là kiềm chế lắm rồi. Chứ dư luận thế giới, các nhà báo và chính các nhân vật ở Mỹ còn dùng những câu chữ dữ dội hơn nhiều!

Kít-xinh-giơ ngồi im.

Đấy, hiệp đấu cuối cùng tại bàn đàm phán mở đầu là như vậy đấy.

Vậy mà chỉ 5 ngày sau, ngày 13-1-1973, hai bên đã đi đến thỏa thuận toàn văn Hiệp định. Và Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam đã được chính thức ký ngày 27-1-1973.

HÀ ĐĂNG
Nguyên thành viên đoàn đàm phán Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Pa-ri
qdnd.vn

Đấu tranh dư luận ở Pa-ri

Cuộc trả lời phỏng vấn lúc nửa đêm

QĐND – Một giờ sáng 4-9-1969, điện thoại của bộ phận báo chí đoàn CPCMLT tại Massy đổ vang. Giờ này trong nước, Thông cáo đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã đưa đến cho đồng bào cả nước và kiều bào ở nước ngoài cái tin vô cùng đau đớn: Bác Hồ đã qua đời.

Phóng viên AFP xin lỗi là đã gọi tôi vào lúc này và đặt ngay câu hỏi: Hà Nội vừa thông báo Chủ tịch Hồ Chí Minh đã qua đời. Xin được biết bình luận của người phát ngôn Mặt trận dân tộc giải phóng về sự kiện này.

Những ngày trước đó chúng tôi trong hai đoàn đã sống trong tâm trạng lo lắng và đau buồn vô hạn khi được thông báo mật là Bác ốm nặng. Không khí trong đoàn vắng lặng hẳn đi, chúng tôi khóc thầm nhưng vẫn phải làm ra vẻ bình thản.

Phong trào chống chiến tranh ở Việt Nam lan rộng khắp thế giới. Ảnh tư liệu

Tôi trả lời: “Hồ Chủ tịch là vị lãnh tụ vĩ đại, là người Cha của cả dân tộc chúng tôi. Người qua đời là một mất mát to lớn không gì bù đắp được”.

Lại hỏi: “Ông có nghĩ rằng sự qua đời của Chủ tịch có tác động đến cuộc chiến đấu của đồng bào các ông không?”.

Trả lời: “Tất nhiên tác động rất lớn: Đồng bào chúng tôi ở cả hai miền Nam, Bắc sẽ càng đoàn kết, quyết tâm hơn bao giờ hết, chiến đấu kiên cường hơn nữa để đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược đến thắng lợi hoàn toàn, như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong ước”.

Lại hỏi: “Theo ông sự kiện này có tác động gì đến Hội nghị bốn bên”?

Trả lời: “Chúng tôi cũng sẽ tiếp tục đấu tranh cho một giải pháp bảo đảm các quyền dân tộc thiêng liêng của nhân dân chúng tôi, như Hồ Chủ tịch đã nói “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.

“Chim bồ câu” quấy nhiễu

Hoạt động báo chí của chúng tôi đặc biệt nhắm vào dư luận Mỹ. Ngay từ những ngày đầu mới đến Pa-ri, chị Nguyễn Thị Bình, Bộ trưởng Ngoại giao, trưởng đoàn CPCMLT đã có sáng kiến viết một bức thư ngỏ gửi hai viện Quốc hội Mỹ và nhân dân Mỹ kêu gọi họ tác động buộc chính quyền Mỹ ngừng bàn tay tội ác, chấm dứt chiến tranh Việt Nam. Rất nhiều cuộc gặp gỡ với báo chí và nhân sĩ Mỹ đã diễn ra tại trụ sở đoàn Mặt trận. Bản thân tôi đã dự một cuộc phỏng vấn bất thường do một kênh Truyền hình Mỹ tổ chức tại Versailles. Trong cuộc phỏng vấn này, bốn người phát ngôn của bốn đoàn ngồi ở bốn bàn đối diện đặt trong cùng một phòng và trả lời bằng tiếng Anh. Những câu hỏi đặt ra rất “hắc”, nhưng anh Ngạc, phát ngôn cho đoàn miền Bắc và tôi đã được dặn trước là phải bình tĩnh trả lời, nhắm đối tượng là người dân Mỹ mà nói. Chúng tôi dùng lời lẽ lịch sự nhưng mạnh mẽ vạch tội ác của chính quyền Ních-xơn tiếp tục và tăng cường và mở rộng chiến tranh gây đau thương, tang tóc cho nhân dân Việt Nam và nhân dân Mỹ, kêu gọi những người có lương tri ở Mỹ hãy cùng chúng tôi chặn bàn tay tội ác của Ních-xơn. Nhiều lúc trong quá trình cuộc “phỏng vấn bốn bên” này, tôi thấy người dẫn chương trình vung tay muốn cắt lời chúng tôi, nhưng chúng tôi vẫn nói hết ý của mình.

Vào lúc này, dư luận Mỹ và thế giới càng thấy rõ trở ngại cho một giải pháp hòa bình không phải là VNDCCH và Việt cộng mà chính là chính quyền Ních-xơn và chính quyền Sài Gòn. Phong trào chống chiến tranh ở Mỹ lan rộng ra tất cả các tầng lớp nhân dân, ngay cả trong chính giới, trí thức, nghệ sĩ và binh lính, cựu chiến binh Mỹ. Các đoàn đại biểu các tổ chức chống chiến tranh Mỹ như tổ chức phụ nữ đấu tranh vì hòa bình đến Pháp gặp hai đoàn chúng ta. Tôi được thấy họ cùng ngồi, cùng trò chuyện, cùng cười, cùng khóc, cùng hát với các thành viên nữ trong đoàn, như những người chị em. Không phải người Mỹ nào lúc mới đến cũng thông cảm với chúng ta, nhưng phần lớn dần dà họ hiểu ra và những cuộc gặp như vậy đã góp phần “làm tan băng giá” trong trái tim người Mỹ, như nhiều vị khách đã nói.

Phải chăng vì vậy mà giới cầm quyền Mỹ đặc biệt căm thù phong trào hòa bình. Về sau này Kít-xinh-giơ viết trong Hồi ký “Những năm ở Nhà Trắng”: “Những con bồ câu chứng tỏ rằng chúng là loài chim đặc biệt quấy nhiễu và năm tháng qua đi chúng cũng không trở nên tốt hơn”.

Cuộc họp báo cuối cùng

Tháng 3-1972, quân và dân ta mở cuộc tấn công chiến lược rộng lớn ở Quảng Trị, Thừa Thiên, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và đồng bằng Liên khu 5 giành thắng lợi lớn. Ngày 6-4-1972, Mỹ ném bom miền Bắc trở lại với quy mô chưa từng có, kể cả Hà Nội và Hải Phòng, sử dụng cả máy bay chiến thuật và chiến lược. Tình hình hết sức căng thẳng. Dư luận lo âu không biết rồi Hội nghị Pa-ri có còn hay không, người ta bàn tán về nhiều khả năng và không ít người lo ngại bản chất cực kỳ phiêu lưu, hiếu chiến của chính quyền Ních-xơn.

Hội nghị Pa-ri đã ở năm thứ tư (1972) cũng là năm các phiên họp bốn bên bị cắt quãng nhiều lần. Cuộc kháng chiến ngoan cường, bất khuất của nhân dân ta đã buộc Mỹ tiếp tục đàm phán và hai bên đi đến một văn bản dự thảo hiệp định mà ông Ních-xơn vào ngày 20-10-1972 xem như đã hoàn chỉnh và thỏa mãn. Nhưng sau đó, Mỹ lại trở mặt, đòi sửa hầu hết các điều khoản chủ yếu đã thỏa thuận mà họ nói là “theo yêu cầu của Sài Gòn”.

Ngày 18-12, Ních-xơn ra lệnh cho B-52 ném bom Hà Nội, Hải Phòng và một số nơi khác trong chiến dịch “Lai-nơ-bếch-cơ 2” kéo dài 12 ngày đêm, nhưng cuối cùng đã thảm bại. Thất bại đau đớn này đã buộc Mỹ phải ký vào Hiệp định Pa-ri ngày 27-1-1973, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

Sau lễ ký kết, nhiều nhà báo quen thuộc kéo về “ngôi nhà nhỏ bên hồ”, trụ sở của đoàn CPCMLT để gặp Bộ trưởng Nguyễn Thị Bình. Chị đã nói về ý nghĩa Hiệp định, về những việc chúng ta còn phải đấu tranh để Hiệp định được thi hành nghiêm chỉnh. Chị cảnh báo âm mưu lật lọng, vi phạm Hiệp định của chính quyền Ních-xơn và chính quyền Thiệu… Chị nồng nhiệt cảm ơn các nhà báo quốc tế đã theo dõi Hội nghị suốt bấy nhiêu năm và đã góp phần vào thành công của Hội nghị. Nhiều nhà báo ngồi lại với chúng tôi rất lâu, cùng nhau ôn lại những ngày tháng không thể quên của cuộc hội nghị dài nhất trong lịch sử này.

Trước khi ra về, một nhà báo Mỹ hỏi tôi: “Ông có nhắn gì người Mỹ không?”. Tôi cầm tay ông và đáp: “Tôi mong ông nhắn với họ rằng họ hãy “Remember Vietnam!”- nhớ mãi Việt Nam để không bao giờ lại để cho những người cầm quyền của họ phạm lại sai lầm bi thảm như cuộc chiến tranh Việt Nam”.

LÝ VĂN SÁU
Nguyên Phát ngôn viên đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Pa-ri
qdnd.vn

(Hết)

• Kỳ 1: “Trận địa mới” ở Pa-ri
• Kỳ 2: Ấn tượng hai cuộc họp báo đầu tiên
• Kỳ 3: “Quả bom” nổ trên bàn hội nghị

Đấu tranh dư luận ở Pa-ri

Một cuộc họp báo sôi nổi hiếm hoi

QĐND – Tháng 5-1969, gần 5 tháng trôi qua từ phiên họp lần thứ nhất, Hội nghị bốn bên “giẫm chân tại chỗ”, hết phiên này qua phiên khác các bên tiếp tục “cuộc đối thoại giữa những người điếc”. Ta đòi Mỹ chấm dứt xâm lược, rút hết quân đội khỏi miền Nam, từ bỏ bè lũ Thiệu-Kỳ. Mỹ cũng đòi ta “chấm dứt xâm lược”, rút hết quân miền Bắc khỏi miền Nam, ngừng can thiệp vào công việc nội bộ của miền Nam…

Các cuộc họp báo tại Trung tâm Kleber nhiều khi trở nên chán ngắt và số nhà báo đến dự cũng ít hẳn đi. Tuy nhiên, mặt trận dư luận tiếp tục sôi động. Phong trào nhân dân thế giới nhất là ở Mỹ và châu Âu đòi Mỹ chấm dứt chiến tranh Việt Nam ngày càng lớn mạnh. Chúng tôi tận dụng thời gian này để mở rộng diện tiếp xúc với các nhà báo các nước để trò chuyện, tìm hiểu và trình bày, phân tích cho họ hiểu về đất nước và nhân dân Việt Nam, về tình hình và cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta. Tại trụ sở của đoàn ngày nào cũng có vài cuộc gặp gỡ nhà báo, nhà sử học, nhà nghiên cứu, chính khách các nước, các cuộc trả lời phỏng vấn truyền hình hoặc phát thanh. Vào các ngày cuối tuần, chúng tôi chia nhau đi các địa phương của nước Pháp và một số nước châu Âu để nói chuyện với báo chí, các chính khách, các giới nhân dân và bà con kiều bào.

Một phiên họp tại Hội nghị Pa-ri. Ảnh tư liệu

Ngày thứ năm, 8-5-1969 là ngày họp phiên thứ 16. Tối hôm trước, không khí chuẩn bị cho phiên họp ở hai đoàn Việt Nam rất khẩn trương, chúng tôi làm việc đến tận ba, bốn giờ sáng để chuẩn bị cho “sự kiện lớn”. Sáng hôm đó, trước khi đi họp chúng tôi đã “rỉ tai” cho một số nhà báo và hãng thông tấn quen biết rằng, họ hãy “chờ điều mới”.

Trưởng đoàn Mặt trận Trần Bửu Kiếm, vẫn với giọng khoan thai như mọi phiên nói: “Hôm nay nhằm bày tỏ thiện chí và với lòng mong muốn đưa Hội nghị chúng ta khỏi bế tắc, tôi thay mặt Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đưa ra “Giải pháp toàn bộ 10 điểm để giải quyết vấn đề Việt Nam”. Rồi ông chậm rãi đọc từng điểm một, bao gồm giải pháp về tất cả các vấn đề quân sự, chính trị, quan hệ đối nội và đối ngoại của miền Nam Việt Nam trong tương lai, việc giải quyết hậu quả chiến tranh, việc kiểm soát quốc tế, kể cả việc thống nhất đất nước trong tương lai. Khi anh Kiếm đọc đến đoạn nói: “Vấn đề các lực lượng vũ trang Việt Nam ở miền Nam sẽ do các bên Việt Nam giải quyết”, chúng tôi thấy trưởng đoàn Mỹ Lót-giơ (Lodge) ghi vội điều gì đó trong sổ tay.

Thực ra đây là lần đầu tiên trên bàn hội nghị có một đề nghị giải pháp đầy đủ, cụ thể, với những điểm rất mới mà các nhà quan sát chính trị đều chú ý. Giải pháp nêu lên những đòi hỏi chính đáng và nguyện vọng xây dựng một miền Nam hòa bình, độc lập, trung lập và dân chủ, có quan hệ hữu nghị với tất cả các nước, kể cả Mỹ, tiến tới hòa bình thống nhất đất nước.

Về sau này, trong Hồi ký “Những năm ở Nhà Trắng”, Cố vấn an ninh quốc gia của Mỹ Kít-xinh-giơ nhận xét Giải pháp 10 điểm của Mặt trận, đã viết: “Kế hoạch này lời lẽ thì xấc xược, về nội dung thì phiến diện. Tuy nhiên, chỉ riêng sự có mặt của một kế hoạch hòa bình của cộng sản, dù cho bản thân nó là bất ngờ, đã dấy lên một sự phản ứng tức khắc của Quốc hội, của các phương tiện đại chúng và của công chúng làm áp lực lên chính phủ, đòi không để lỡ mất thời cơ này”.

Có lẽ họ đã thông báo cho nhau, các nhà báo đến rất đông. Chúng tôi phân phát văn bản Giải pháp toàn bộ và bài phát biểu của anh Trần Bửu Kiếm. Chúng tôi cũng nói cho họ biết thái độ lúng túng và phản ứng tiêu cực của hai phái đoàn Mỹ và Sài Gòn. Ít khi có một cuộc họp báo sôi nổi như lần này. Các nhà báo muốn biết thêm chi tiết và bối cảnh của Giải pháp, về chính quyền miền Nam sau này, về định nghĩa đường lối trung lập v.v.. Nhiều nhà báo tức tốc về tòa soạn để đưa tin và viết bài và không mấy người ở lại dự cuộc họp báo của đoàn Mỹ và Sài Gòn. Một tờ báo Pháp đưa tít: “Kế hoạch hòa bình của Việt Cộng: Quả bom nổ trên bàn hội nghị”.

Cuối tháng 5-1969, tôi được theo anh Trần Bửu Kiếm sang thăm Cu-ba. Tại cuộc hội đàm với Bộ Chính trị và Chính phủ Cu-ba, anh Kiếm đã thông báo tình hình miền Nam và trình bày lập trường “10 điểm” của Mặt trận. Chủ tịch Phi-đen Ca-xtơ-rô (Fidel Castro) đã nhiệt liệt ca ngợi cuộc kháng chiến của nhân dân ta và ủng hộ mạnh mẽ lập trường “10 điểm” của Mặt trận, khẳng định một lần nữa sự ủng hộ chí tình dành cho Việt Nam. Trên đường về, anh Kiếm đã ghé thăm nước Cộng hòa dân chủ nhân dân An-giê-ri, hội đàm với Tổng thống H. Bu-mê-điêng (Houari Boumediene) và Ngoại trưởng A. Bu-tê-phlích-ca (A.Bouteflika), giành được sự ủng hộ kiên quyết cho Giải pháp 10 điểm.

“Giải pháp hòa bình” của Ních-xơn

Sau khi đề Giải pháp toàn bộ 10 điểm của Mặt trận được công bố, trong thế bị động, ông Ních-xơn lên truyền hình ngày 14-5-1969 đưa ra “kế hoạch hòa bình 8 điểm” để giải quyết vấn đề Việt Nam. Ông ta khoe khoang “thành tích” 4 tháng đầu cầm quyền, tuyên bố muốn rút quân Mỹ nhanh chóng nhưng đòi phải “có đi có lại”, phải rút đồng thời và nhanh chóng quân đội của cả hai bên trong vòng 12 tháng (có nghĩa là đòi quân miền Bắc cùng rút với quân xâm lược Mỹ). Làm ra vẻ rộng lượng, ông Ních-xơn tuyên bố “đồng ý” để cho Mặt trận dân tộc giải phóng “tham dự sinh hoạt chính trị ở Nam Việt Nam, tham gia bầu cử tự do dưới kiểm soát và giám sát quốc tế”. Ông Ních-xơn nói dài dòng về Hiệp định Giơ-ne-vơ, về ngừng bắn, về trao trả tù binh và không quên đe dọa sẽ “dùng biện pháp cứng rắn” nếu sự mềm dẻo của Mỹ bị hiểu lầm là thế yếu”.

Trong nhiều phiên họp và nhiều cuộc họp báo, hai đoàn Việt Nam vạch trần luận điệu hiếu chiến giả nhân giả nghĩa của Tổng thống Mỹ và đòi Mỹ phải chấp nhận Giải pháp toàn bộ 10 điểm của ta, nhất là về luận điệu “cùng rút quân” và “tuyển cử tự do” trong khi vẫn duy trì chính quyền Thiệu-Kỳ.

LÝ VĂN SÁU
Nguyên Phát ngôn viên đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Pa-ri
qdnd.vn

(Còn nữa)

• Kỳ 2: Ấn tượng hai cuộc họp báo đầu tiên
• Kỳ 1: “Trận địa mới” ở Pa-ri

Đấu tranh dư luận ở Pa-ri

Vùng giải phóng của các ông là ở đâu?

QĐND – Phiên họp chính thức đầu tiên của Hội nghị Pa-ri về Việt Nam khai mạc lúc 10 giờ 30 phút ngày 25-1-1969 (sau phiên họp trù bị ngày 18-1). Phải nói rằng đây là một sự mở đầu lịch sử đối với nhân dân ta. Tại Hội nghị Giơ-ne-vơ năm 1954 về Đông Dương, trên thực tế các nước lớn thảo luận và thỏa thuận với nhau. Lần này chính nhân dân ta là người đến Hội nghị trực tiếp đấu tranh với cường quốc số một là Mỹ để tìm ra một giải pháp cho cuộc chiến tranh mà Mỹ đã sa lầy và đang tìm “lối thoát trong danh dự”.

Phiên họp thứ nhất kết thúc lúc 6 giờ chiều với thỏa thuận duy nhất là tuần sau sẽ họp lại cùng ngày, cùng giờ. Ra về các trưởng đoàn phát biểu ngắn tại cổng lớn của Trung tâm, các người phát ngôn và các nhà báo tức tốc phóng xe về nơi họp báo, lúc này còn ở phố Suchet.

Đoàn VNDCCH trả lời báo chí sau một phiên họp ở Pa-ri. Ảnh tư liệu

Cuộc hội nghị bốn bên bắt đầu như vậy đó, các phiên họp về sau này cũng theo một khuôn khổ. Dư luận thế giới chăm chú theo dõi để biết rõ lập trường của các bên và hy vọng về một giải pháp. Ngay từ phiên họp đầu tiên người ta đã thấy chỉ có đoàn Mặt trận và đoàn VNDCCH là đưa ra những đề nghị cụ thể.

Về sau này trong Hồi ký của Tổng thống Mỹ Ních-xơn, ông ta viết rằng “những phiên họp công khai tạo cho người Bắc Việt và đồng minh Việt cộng của họ một diễn đàn hàng tuần trên vô tuyến truyền hình và tác hại rất lớn đối với Mỹ ở tại ngay nước Mỹ”.

Tại cuộc họp báo sau phiên họp đầu tiên, Người phát ngôn đoàn Mặt trận lên tiếng trước. Phòng họp báo lớn ở phố Suchet đã chật ních phóng viên các báo, hãng thông tấn, hãng truyền hình và đài phát thanh, có thể nói khắp các châu lục. Hàng chục ống kính và micro chĩa về chúng tôi, ánh đèn chiếu làm chúng tôi lóa mắt. Tôi ngồi trên bục họp báo, bên phải là chị Phạm Thanh Vân làm thư ký, bên trái là anh Huỳnh Hữu Nghiệp, một nhà trí thức quê miền Nam, đỗ bằng tiến sĩ, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Việt kiều tại Pháp, đến giúp làm phiên dịch cho tôi. Sau này, anh Nghiệp cũng ngồi cạnh tôi trong hầu hết cuộc họp báo. Với cách phiên dịch chuẩn xác và đúng văn phong báo chí anh đã góp phần quan trọng vào việc tranh thủ dư luận.

Tôi tường thuật tóm tắt diễn biến của phiên họp và tuyên bố “sẵn sàng trả lời các câu hỏi nếu có”. Sau một loạt các câu hỏi về chi tiết của phiên họp, bỗng bên tay trái tôi xuất hiện một nhà báo Mỹ mà tôi chưa được biết danh tính. Ông này đưa ra một tấm bản đồ khá lớn và hỏi: “Mặt trận các ông thường khoe là kiểm soát được tới hai phần ba lãnh thổ Nam Việt Nam, vậy ông vui lòng chỉ cho tôi xem trên tấm bản đồ này các vùng giải phóng đó ở đâu?”.

Tôi trả lời: “Điều ông hỏi cũng là điều bộ chỉ huy quân sự Mỹ ở Sài Gòn muốn biết. Xin ông hãy đọc thông báo quân sự của Mỹ ngày hôm nay, xem máy bay của họ đã ném bom những nơi nào ở miền Nam Việt Nam, những nơi ấy chính là vùng giải phóng của chúng tôi đấy”.

Có tiếng vỗ tay trong phòng họp

Vào thời điểm ấy quân Mỹ và Sài Gòn đang ráo riết phản công, đánh phá ác liệt các vùng giải phóng của ta. Vùng giải phóng ở đồng bằng Liên khu 5 bị thu hẹp lại. Ở Nam Bộ hầu hết các vùng giải phóng đều bị lấn chiếm. Trên toàn miền Nam, Mỹ-ngụy lập 5.800 ấp chiến lược và 6.964 đồn bốt để khống chế đồng bào ta. Vùng giải phóng của ta từ 7,7 triệu dân rút xuống chỉ còn 4,7 triệu người. Còn máy bay Mỹ kể cả B-52 thì trong những ngày ấy ném bom khắp nơi, ngay cả ngoại vi Sài Gòn.

Về sau này, tháng 6-1975, trong một chuyến đưa một đoàn nhà báo quốc tế về thăm tỉnh Mỹ Tho (nay là Tiền Giang) và Bến Tre, tôi được gặp mấy đồng chí lãnh đạo, trước ở R. Có đồng chí vỗ vai tôi và nói: “Lúc tụi này nằm dưới hầm, bom Mỹ nổ trên đầu, mà qua đài BBC nghe cậu nói nơi đó là vùng giải phóng tụi này khoái lắm”.

“Con lạc đà chui qua trôn kim”

Phiên thứ hai của Hội nghị bốn bên họp ngày 31-1-1969 là một phiên đầy kịch tính. Phạm Đăng Lâm đã lên gân đọc một bài phát biểu dài 26 trang, cả dịch ra tiếng Anh và tiếng Pháp mất 2 giờ, góp nhặt tất cả những luận điệu chống cộng rẻ tiền, xuyên tạc nguồn gốc chiến tranh Việt Nam và cuộc đấu tranh của nhân dân ta, nói xấu Mặt trận và chế độ miền Bắc, huênh hoang khoe chế độ Sài Gòn là độc lập, dân chủ, yêu nước. Chúng tôi ngồi nghe vừa buồn cười cho cái trò quạ mượn lông công, vừa tức giận trước những luận điệu láo xược của họ. Phát biểu của trưởng đoàn Mỹ chỉ ba trang, lên giọng dàn hòa, rồi đòi lập lại quy chế khu phi quân sự, rút quân miền Bắc.

Trở lại phòng họp, anh Trần Bửu Kiếm, Trưởng đoàn Mặt trận và anh Xuân Thủy, Trưởng đoàn VNDCCH tập trung nói rõ nguồn gốc cuộc chiến tranh Việt Nam, vạch mặt Mỹ là kẻ đã chà đạp lên Hiệp nghị Giơ-ne-vơ năm 1954, xâm lược miền Nam, lập nên chế độ bù nhìn, thối nát, độc tài của Thiệu, tay sai cho Mỹ. Bộ trưởng Xuân Thủy đã dẫn lời của Tổng thống Ních-xơn đe chính quyền Thiệu khi chính quyền này không chịu cử đại biểu đến Pa-ri, rằng “cái đuôi con chó không thể vẫy được con chó”. Anh phê phán họ là những kẻ “rước voi về giày mả Tổ”.

Phiên họp này mãi đến gần 6 giờ chiều mới kết thúc. Cuộc họp báo sau đó cũng rất sôi nổi. Anh Nguyễn Thành Lê, phát ngôn chính của đoàn VNDCCH đã nói về phản ứng của đại biểu chính quyền Sài Gòn trong phiên họp là “như đỉa phải vôi”. Một nhà báo Pháp hỏi tôi: “Ông nghĩ gì về việc trưởng đoàn Sài Gòn khoe khoang bản chất tốt đẹp của chính quyền họ?”, tôi đáp: “Con lạc đà chui qua lỗ trôn kim còn dễ hơn chính quyền Sài Gòn tự cho mình là độc lập, dân chủ, yêu nước”. (Tôi nhắc đến một điển tích trong Kinh Thánh).

Hôm sau tờ báo công giáo La Croix viết: “Người phát ngôn Việt Cộng cũng dùng đến điển tích trong Kinh Thánh”, còn báo Le Monde thì viết: “VNDCCH và Mặt trận đã dùng mọi danh từ trong vườn thú để ném về phía Mỹ và Sài Gòn”.

Và cứ như vậy, tuần này qua tuần khác, tháng này qua tháng khác, mỗi cuộc họp báo là một dịp để chúng tôi giới thiệu diễn biến hội nghị, tình hình chiến trường và chính trường miền Nam, vạch trần những tội ác, âm mưu, thủ đoạn và luận điệu dối trá của đối phương, làm rõ lập trường chính nghĩa của ta và giải đáp những câu hỏi của các nhà báo. Đối với những người phát ngôn chúng tôi, mỗi cuộc họp báo là một quá trình nghiêm túc theo dõi tình hình và dư luận, chuẩn bị nội dung và dự kiến các câu hỏi và phương án trả lời.

LÝ VĂN SÁU
Nguyên Phát ngôn viên đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Pa-ri
qdnd.vn

(Còn nữa)

Kỳ 1: “Trận địa mới” ở Pa-ri

Đấu tranh dư luận ở Pa-ri

QĐND – Những năm sau này, khi chiến tranh đã chấm dứt và đất nước đã thống nhất, nhiều người bạn hỏi tôi: “Cậu ngồi ở Hội nghị Pa-ri gần 5 năm, họp báo gần trăm lần, nói cái gì năm này qua năm khác mà không sợ lặp đi lặp lại à?”. Câu hỏi vừa dễ, vừa khó trả lời. Suy nghĩ kỹ thì những người làm công tác phát ngôn báo chí chúng tôi, trong chừng ấy năm trời chỉ nói bằng nghìn cách khác nhau một chân lý không gì thay đổi được, đó là: “Nước Việt Nam là một, dân tộc Việt Nam là một, người Việt Nam dầu ở miền Nam hay miền Bắc cũng đều có nghĩa vụ thiêng liêng chung lưng đấu cật chống xâm lược Mỹ và tay sai, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc”.

Kỳ 1: “Trận địa mới” ở Pa-ri

Những người phát ngôn không “mặn mà” với họp báo

Ông Oan-tơ Cron-kít (Walter Cronkite), nhà bình luận chính của Hãng truyền hình Mỹ CBS và là một người được coi là có quan điểm khách quan, sau khi đi Sài Gòn để tận mắt xem xét tình hình đã đưa ra kết luận: “Giờ đây có lẽ điều chắc chắn hơn bao giờ hết là cuộc chiến tranh đẫm máu ở Việt Nam đã đi vào chỗ bế tắc… Chỉ còn một cách để người Mỹ thoát khỏi vũng lầy và thương lượng với Hà Nội”. Tuy nhiên, trong nước Mỹ cũng như trên thế giới còn không ít người chưa hiểu rõ nguyên nhân và nguồn gốc của cuộc chiến tranh Việt Nam và chịu ảnh hưởng của những luận điệu của bộ máy tuyên truyền khổng lồ của Mỹ. Nhiều người còn chưa hiểu rõ “Việt cộng” là những người thế nào và chưa tin Việt Nam lại có thể chiến thắng được. Hội nghị Pa-ri về Việt Nam mở ra cho ta một trận địa mới để làm sáng tỏ những vấn đề ấy và tranh thủ sự đồng tình của công luận ngay tại một trung tâm báo chí quan trọng của thế giới là Pa-ri.

Ông Lý Văn Sáu (bên phải), Người phát ngôn đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời tại một cuộc họp báo ở Hội nghị Pa-ri. Ảnh tư liệu

Hội nghị Pa-ri không chỉ là “diễn đàn” đấu trí, đấu lý giữa Việt Nam và Mỹ mà còn là nơi để ta đấu tranh dư luận nhằm kêu gọi và tranh thủ sự ủng hộ của dư luận đối với Việt Nam cũng như vạch trần tội ác của Mỹ và chính quyền tay sai. Hoạt động báo chí của ta tại Hội nghị Pa-ri chính là công cụ đắc lực trong cuộc đấu tranh trên mặt trận dư luận ấy.

Theo thỏa thuận giữa các bên, sau mỗi phiên họp chính thức của hội nghị “bốn bên” sẽ có họp báo của các người phát ngôn các đoàn. Phát ngôn báo chí cho đoàn Mặt trận Dân tộc giải phóng (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời cộng hòa miền Nam Việt Nam) qua các thời kỳ có các anh Dương Đình Thảo, Trần Hoài Nam và tôi. Những lúc chúng tôi đi công tác thì các anh Đinh Bá Thi, Trần Văn Tư chủ trì. Về phía đoàn Mỹ, người phát ngôn báo chí thường thay đổi, thời gian đầu là ông Đa-vít A. En-giơ (David A.Engel), rồi tới ông Lê-đô-ga (Ledoga). Nhưng xem chừng họ không “mặn mà” lắm với các cuộc họp này vì thường bị các nhà báo chất vấn tới tấp. Người phát ngôn báo chí của đoàn chính quyền Sài Gòn là ông Nguyễn Triệu Đan, người “bao sân” hầu như suốt mấy năm hội nghị. Cũng có lúc ông Nguyễn Xuân Phong, phó đoàn, họp báo thay ông Đan. Ngoài các cuộc họp báo tại Trung tâm Hội nghị quốc tế, hai đoàn ta là VNDCCH và Mặt trận còn tổ chức các cuộc họp báo riêng, bất thường mỗi khi có sự kiện quan trọng.

Những người bạn cầm bút ở Pa-ri

Nhìn lại gần trăm cuộc họp báo, phải công nhận rằng giới báo chí quốc tế thật là những người kiên nhẫn và nhạy bén. Có những nhà báo không bỏ lỡ cuộc họp báo nào của chúng ta, dần dà họ trở thành những người bạn quen, như ông S. Gên-dơ-bớc (Serges Gainzbourg) hãng AFP, ông Xét-bon (Sedbon) hãng Roi-tơ, ông I-tô (Ito) hãng NHK (Nhật Bản), bà Phlo-ra Lê-uýt (Flora Lewis) của tờ New York Times và nhiều người khác. Các nhà báo cộng sản và cánh tả Pháp và các nước châu Âu là những người bạn trung thành chẳng những ủng hộ mạnh mẽ lập trường chính nghĩa của ta mà còn cung cấp cho ta nhiều thông tin và giúp chúng tôi cách phát biểu và trả lời như thế nào cho hợp với báo chí phương Tây. Trong số họ có những người có điều kiện vào Sài Gòn và đi đến nhiều vùng ở miền Nam, kể cả các vùng chiến sự. Họ thường thông tin cho chúng tôi biết trước khi đi và trở về lại cung cấp cho chúng tôi nhiều tin tức và những bức ảnh quý giá…

Trong số những nhà báo theo dõi hội nghị, tôi muốn được nhắc đến nhà báo và nhiếp ảnh người Pháp Rô-gơ Pích (Roger Pic), nhà báo người Ô-xtrây-li-a Uyn-phrét Bớc-xét (Willfred Burchett), chuyên gia về các vấn đề Đông Dương, cả hai đều đã được Mặt trận mời vào thăm vùng giải phóng. Nhà báo Bớc-xét cho biết, trong một chuyến bay quốc tế ông tình cờ ngồi cạnh một viên đại sứ Mỹ ở Sài Gòn, làm quen và hỏi thăm về chính sách “Việt Nam hóa chiến tranh” của Mỹ. Ông đại sứ buột mồm nói: “Ồ, đó chẳng qua là việc thay đổi màu da các xác chết!”. “Định nghĩa” này về chính sách dã man của Mỹ, dùng người Việt giết người Việt, nhằm kéo dài chiến tranh, duy trì bè lũ bù nhìn ở Sài Gòn đã được chúng ta nhắc đến để vạch mặt Mỹ, ngụy tại bàn hội nghị mà họ không cách gì chối cãi được.

Cũng xin được nhắc đến chị Ma-đơ-lin Ríp-phô (Madeleine Riffaud), nhà báo của Đảng Cộng sản Pháp từng có mặt ở Việt Nam từ thời kháng chiến chống Pháp, đã được gặp Bác Hồ và vào thăm vùng giải phóng miền Nam. Chị cùng với tổng biên tập Giăng Mo-rô (Jean Moreau) và nhà báo Giăng Ê-min Vi-đan (Jean Emile Vidal) của báo L’Humanité… đã viết nhiều bài nghị luận và phóng sự sắc bén, ủng hộ mạnh mẽ lập trường của ta. Chị Ma-đơ-lin Ríp-phô cũng là người đã sáng tác ra cụm từ “đội quân tóc búi” (L’armée des chignons) mà chúng ta gọi là “đội quân tóc dài” để nói về người phụ nữ miền Nam kiên cường bất khuất đấu tranh chống Mỹ, ngụy.

LÝ VĂN SÁU
qdnd.vn

Nguyên Phát ngôn viên đoàn Chính phủ Cách mạng lâm thời tại Hội nghị Pa-ri

———

Còn nữa