Hết nửa nǎm kháng chiến, trước mặt trận, các chiến sĩ Vệ quốc quân, dân quân, tự vệ, du kích, đã lập nhiều chiến công oanh liệt: Trận Kiến An, trận Kim Thành, trận Mỹ Hào, v.v., đã làm quân địch xiêu hồn, mất vía.

ở hậu phương thì đồng bào đã tổ chức những làng chiến đấu, đã ra sức tǎng gia sản xuất, phát triển bình dân học vụ, thành lập Hội liên hiệp quốc dân, hǎng hái giúp đỡ thương binh và đồng bào tản cư, ủng hộ bộ đội, v.v., đó là những kết quả xứng đáng.

Cũng như đường xa, đi đến nơi thì thường nhọc mệt, sự nghiệp kháng chiến gần đến lúc thành công thì càng nhiều nỗi gian nan.

Vậy nếu chúng ta đã đoàn kết, càng phải đoàn kết chặt chẽ thêm, đã tiến bộ càng phải cố gắng mãi, chớ thấy thất bại mà nản, chớ thấy đắc thắng mà kiêu. Phải luôn luôn cẩn thận, luôn luôn cố gắng. Trước mặt trận cũng như ở hậu phương, muôn người như một, đều cùng quyết tâm làm trọn nhiệm vụ kháng chiến cứu quốc của mình. Như thế thì kháng chiến nhất định thành công cũng như Cách mạng Tháng Tám thành công vậy.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 12 tháng 9 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
1949, t.2, tr.39.
cpv.org.vn

———————————-

(1) Tạm ước 14-9-1946: Tên thường gọi của thoả hiệp tạm thời (Modus vivendi) giữa Việt Nam và Pháp, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng M.Mutê ký ngày 14-9-1946, tại Pari.

Tạm ước gồm 11 điều khoản. Nội dung của các điều khoản thể hiện những thoả thuận tạm thời về một số vấn đề bức thiết có tính chất bộ phận: Chính phủ Pháp thi hành các quyền tự do, dân chủ và ngừng bắn ở Nam Bộ; Chính phủ Việt Nam nhân nhượng với Pháp một số quyền lợi về kinh tế và vǎn hoá của Pháp ở Việt Nam; quy định thời gian tiếp tục cuộc đàm phán Việt – Pháp vào tháng 1-1947.

Việc ký Tạm ước 14-9 là một thắng lợi trong sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh để nhân dân ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài. Tr.12.

Hôm nay cuộc kháng chiến oanh liệt ở Nam Bộ và miền Nam Trung Bộ vừa đúng hai nǎm.

Tôi trân trọng thay mặt Chính phủ và nhân dân toàn quốc nghiêng mình trước linh hồn các chiến sĩ và các đồng bào đã hy sinh vì Tổ quốc.

Tôi gửi lời an ủi những chiến sĩ và đồng bào hoặc bị thương, hoặc bị địch giam cầm, hoặc đang vì khổ sở nơi địch chiếm đóng.

Tôi gửi lời thân ái khen ngợi toàn thể đồng bào và chiến sĩ đang hǎng hái chiến đấu.

Đã hai nǎm nay chiến sĩ và đồng bào ta hy sinh nhiều tính mệnh, tài sản, chịu nhiều cực khổ gian nan. Song lòng yêu nước ngày càng nồng nàn, chí dũng cảm ngày càng bền chặt, sức chiến đấu ngày càng gia tǎng, chí quyết thắng ngày càng vững chắc. Các bạn là đội xung phong của dân tộc, con yêu của nước nhà.

Cuộc kháng chiến thần thánh toàn dân, toàn diện đã chín tháng nay, đồng bào và chiến sĩ cả nước đã chen vai thích cánh cùng các bạn hy sinh và tranh đấu làm hậu thuẫn vững vàng cho các bạn.

Chúng ta, từ Chính phủ đến nhân dân, Nam đến Bắc, già đến trẻ, giàu đến nghèo, đều kiên quyết một lòng không chịu mất nước, không làm nô lệ, không chịu chia rẽ.

Chúng ta, bên lương cũng như bên giáo, Phật cũng như Cao

Đài, đoàn kết chặt chẽ, kiên quyết kháng chiến để giải phóng giống nòi, giữ gìn Tổ quốc.

Chúng ta, từ chiến sĩ trước mặt trận đến đồng bào hậu phương, đều đem lòng quyết tử phá địch, để mở con đường sinh tồn, tự do.

Chúng ta vì sẵn sàng cộng tác với nhân dân Pháp một cách thân thiện và bình đẳng, chúng ta càng quyết kháng chiến để tranh đấu cho kỳ được quyền thống nhất và độc lập thật sự.

Lực lượng của 20 triệu người vì tự do, vì Tổ quốc, vì chính nghĩa mà kháng chiến là một lực lượng tất thắng.

Nhân dịp này, tôi thiết tha kêu gọi những đồng bào vì một cớ gì mà lầm đường lạc lối hãy kịp trở về với Tổ quốc. Dù sao các người cùng là ruột thịt. Tôi tin rằng các người không thể nỡ lòng giúp địch làm cho đồng bào Việt Nam ta khổ nhục mãi; tôi rất đau lòng thấy cảnh nồi da nấu thịt, huynh đệ tương tàn.

Tôi mong rằng các người hãy mau tỉnh ngộ. Và tôi cam đoan rằng Tổ quốc, đồng bào và Chính phủ bao giờ cũng khoan hồng. Một khi các người đã trở về với Tổ quốc thì các người sẽ được hoan nghênh rộng rãi như những người con đi lạc mới về.

Hỡi đồng bào và chiến sĩ yêu quý!

Lòng Hồ Chí Minh và Chính phủ cùng toàn thể quân đội và nhân dân các nơi luôn luôn ở bên cạnh các bạn, theo dõi các bạn, yêu mến các bạn. Chúng ta tay cầm tay mạnh dạn tiến lên.

Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi!

Thống nhất độc lập nhất định thành công!

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 23 tháng 9 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
1949, t.2, tr.40-41.
cpv.org.vn

———————————

(19) Ngày Nam Bộ kháng chiến : Ngày 23-9-1945, thực dân Pháp được quân đội Anh giúp sức đã nổ súng đánh chiếm trụ sở Uỷ ban nhân dân Nam Bộ tại Sài Gòn.

Ngay chiều hôm đó, dưới sự lãnh đạo của Xứ uỷ Nam Bộ và Uỷ ban nhân dân Nam Bộ, nhân dân Sài Gòn đã tổng đình công, không hợp tác với giặc Pháp. Một vạn rưỡi tự vệ cùng nhân dân lập vật chướng ngại trên đường phố, đánh trả quyết liệt quân xâm lược, mở đầu cuộc kháng chiến của đồng bào Nam Bộ chống thực dân Pháp. Ngày 23-9 trở thành truyền thống lịch sử – Ngày Nam Bộ kháng chiến. Tr.214.

Kính gửi hai cụ,

Hai cụ thật xứng đáng với tổ tiên oanh liệt của ta, các phụ lão đời Trần đời Lê, chẳng những kêu gọi con cháu, mà tự mình hǎng hái tay chống gậy, tay cầm dao giết giặc cứu nước.

Ngày 21 tháng 10 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr. 222.
cpv.org.vn

Đồng bào Nam Bộ có tiếng rất yêu nước, rất anh hùng. Cuộc kháng chiến anh dũng hơn hai nǎm nay đã chứng rõ điều đó.

Có những đồng bào Nam Bộ muốn giúp nước bởi một con đường khác: Họ theo vào quân đội Pháp, để giúp ta bên trong. Đó là một khổ tâm mà tôi biết rõ, vì tôi đã nhận được nhiều chứng thực.

Vậy, những đồng bào đó, lúc còn ở trong bộ đội địch, thì cần phải tìm đủ mọi cách để giúp quân đội ta. Khi có cơ hội thì lập tức chạy qua với bộ đội ta. Chính phủ và đồng bào luôn luôn sẵn sàng hoan nghênh các bạn.

Tháng 10 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
1949, t.2, tr.44.
cpv.org.vn

Ngày 10 tháng 11 nǎm 1947

Tôi rất vui lòng nhận được báo cáo rằng trong tháng vừa rồi toàn khu đã có:

2.030 làng hoạt động 7.768 lớp học

8.153 giáo viên 328.308 học trò

42 lớp huấn luyện cho giáo viên và 1.182 giáo viên dự bị.

Tôi lại đặc biệt khen ngợi tỉnh Hải Dương đã có 6 làng mà tất cả nhân dân đều biết chữ, là những làng Vǎn Lâm, Lai Cầu, Vǎn Xương, Hạnh Tân, Đông Đào, Thống Đô.

Được thành tích tốt đó, là nhờ sự chỉ đạo khôn khéo của ông giám đốc và sự hǎng hái cố gắng của toàn thể anh chị em giáo viên.

Tuy vậy theo báo cáo thì khu III đang còn hơn 381.000 đồng bào chưa biết chữ. Tôi mong rằng ông giám đốc, các giáo viên và các cơ quan đoàn thể cố gắng làm thế nào để chừng tháng 6 nǎm sau toàn thể nhân dân khu III từ 8 tuổi trở lên đều biết chữ. Đó sẽ là một cuộc thắng lợi, mà khu III sẽ là một khu kiểu mẫu.

Đồng thời tôi mong rằng các lớp bình dân học vụ chẳng những dạy cho đồng bào học chữ, làm tính mà dạy thêm về công cuộc kháng chiến, cứu nước, tǎng gia sản xuất, giúp mùa đông binh sĩ, giúp đồng bào tản cư, khoa học thường thức.

Tôi thay mặt Chính phủ cảm ơn và khen ngợi ông giám đốc và tất cả nam nữ giáo viên đã xung phong dũng cảm trên mặt trận vǎn hoá và chắc rằng ở mặt trận này chúng ta sẽ thắng lợi như mọi mặt trận khác.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr. 223-224.
cpv.org.vn

Tôi nhận được báo cáo rằng sau kỳ thi ngày 6-9 nǎm nay, toàn dân xã Duyên Trang từ tám tuổi trở lên đều thoát nạn mù chữ.

Về mặt vǎn hoá, đó là một cuộc đại thắng lợi của dân ta, nhất là cho đồng bào làng ta. Tôi rất sung sướng thay mặt Chính phủ gửi lời khen ngợi đồng bào toàn xã, và cảm ơn các vị phụ lão thân hào đã ra sức giúp đỡ, các cán bộ bình dân học vụ đã cố gắng dạy dỗ.

Nhưng học hành là vô cùng. Học càng nhiều biết càng nhiều càng tốt, vậy tôi khuyên đồng bào trong xã gắng học thêm thường thức như làm tính, lịch sử, địa dư, chính trị, vệ sinh. Đồng thời cố gắng tǎng gia sản xuất ủng hộ kháng chiến.

Đồng thời tôi khuyên đồng bào các xã xung quanh phải theo gương vẻ vang của xã Duyên Trang gắng sức học hành, để tiêu diệt giặc dốt, làm cho huyện Tiên Hưng thành một huyện kiểu mẫu.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 13 tháng 11 nǎm 1947

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr.225.
cpv.org.vn

Sau một nǎm kháng chiến, chúng ta cần phải xét lại kinh nghiệm trong một nǎm vừa qua, để cố gắng phát triển những ưu điểm, và sửa chữa những khuyết điểm.

Từ ngày kháng chiến anh em cán bộ khu I vẫn cố gắng sức. Ưu điểm cũng có một ít, những khuyết điểm chính cần phải sửa chữa ngay:

1. Dân vận kém: Đồng bào thiểu số rất trung thành, chịu khó. Thường bỏ công việc làm ǎn để giúp việc phá hoại, tiếp tế, giao thông, v.v..

Nhưng đối với ý nghĩa kháng chiến, Dân chủ Cộng hoà, nhiệm vụ của dân trong lúc kháng chiến và quyền lợi hạnh phúc khi kháng chiến thành công, vì sao phải đoàn kết chặt chẽ, tǎng gia sản xuất, v.v, thì chưa hiểu thấu.

Đó là vì cán bộ chính trị chưa biết giải thích rõ ràng, chưa biết tuyên truyền giảng giải.

2. Chiến công kém: Các khu khác đã lập được những chiến công rực rỡ như trận Thất Khê, trận Sông Lô, v.v., thế mà khu I chưa có cuộc thắng trận nào vẻ vang. Đó là vì cán bộ quân sự chưa học tập được nhiều chiến lược, chiến thuật khôn khéo, chưa có mưu cơ, dũng cảm bằng người.

3. Trừ gian kém: Những cuộc địch tấn công Cao Bằng, Bắc Cạn, v.v., chứng tỏ địch lợi dụng Việt gian rất nhiều. Đó là vì công việc phòng gian của ta không chu đáo, cẩn thận.

Đó là vì công tác của công an còn sơ suất chưa làm tròn nhiệm vụ.

4. Công việc chưa được ngǎn nắp: Tất cả mọi tổ chức và công việc từ to đến nhỏ, từ cấp trên đến cấp dưới, đều chậm trễ rạc rời, chưa ngǎn nắp, chưa được bí mật, chưa được quân sự hoá.

Đó là vì toàn thể cán bộ chưa ra sức học kinh nghiệm, chưa cố gắng tìm tòi, để tổ chức và công tác cho hợp thời, hợp lúc.

Mong rằng các đồng chí cán bộ, chính trị, quân sự, chuyên môn từ đây sẽ dồn cả tinh thần, lực lượng, thi đua nhau, giúp đỡ nhau, khuyên gắng nhau mà sửa chữa những khuyết điểm nói trên. Làm sao cho khu I trở nên ngang hàng những khu hạng nhất trong nước, để chia một phần vinh dự trong cuộc kháng chiến thắng lợi này.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 19 tháng 12 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
1949, t.2, tr. 49-50.
cpv.org.vn

Trong một nǎm kháng chiến vừa qua, đồng bào khu II đã chịu nhiều gian nan cực khổ. Nhưng càng gian nan cực khổ, đồng bào ta càng đoàn kết, càng hǎng hái, càng tin tưởng vào sự thắng lợi cuối cùng của Tổ quốc, càng ra sức ủng hộ kháng chiến. Vệ quốc quân và dân quân du kích khu II với sức sốt sắng giúp đỡ đồng bào đã lập được ít nhiều chiến công khá.

Tôi chắc rằng qua nǎm kháng chiến mới, đồng bào và chiến sĩ sẽ cố gắng thêm nữa. Sao cho khu II sẽ đứng vào khu hạng nhất trong nước về quân sự, chính trị cũng như kinh tế và vǎn hoá. Để đi đến kết quả đó các cán bộ cần phải rũ sạch đầu óc địa phương, tổ chức cần phải hết sức có ngǎn nắp. Kế hoạch công tác cần phải thiết thực.

Tôi mong rằng từ nay khu II sẽ thường báo cáo thắng lợi về các phương diện.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 19 tháng 12 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
cpv.org.vn

Trong cuộc kháng chiến toàn quốc ở Bắc Bộ, khu III là khu đầu tiên ra đương đầu với quân địch. Vì vậy, mà đồng bào và chiến sĩ khu III chịu hy sinh cực khổ hơn hết.

Cũng vì vậy, mà mọi việc khu III tiến bộ nhiều hơn cả.

Mặc dầu nhiều nỗi khó khǎn, đồng bào khu III đã hǎng hái làm tròn những nhiệm vụ tǎng gia sản xuất, bình dân học vụ, tổ chức Liên Việt, v.v..

Vệ quốc quân và dân quân du kích khu III cũng lập được chiến công khá vẻ vang. Anh em công an cũng rất tận tuỵ.

Đó là do sự đoàn kết chặt chẽ của toàn thể đồng bào khu III. Những đồng bào các vùng địch chiếm cũng vẫn giữ vững tinh thần yêu nước, tin tưởng vào sự thắng lợi cuối cùng của ta.

Sang nǎm kháng chiến mới, đồng bào và chiến sĩ khu III phải gắng sức hơn nữa. Đồng bào thì thi nhau làm mọi việc kháng chiến và kiến quốc. Chiến sĩ thì thi đua nhau xung phong giết giặc lập chiến công.

Cán bộ thì thi đua nhau phát triển thêm ưu điểm, sửa chữa hết khuyết điểm (như ham hình thức, kém bí mật, chủ quan, khinh địch, v.v.).

Tôi mong rằng đồng bào và chiến sĩ khu III sẽ cố gắng tranh lấy cái địa vị vẻ vang không những là cho khu kháng chiến trước nhất mà cũng là khu nhiều thắng lợi nhất.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 19 tháng 12 nǎm 1947
HỒ CHÍ MINH

Sách Lời Hồ Chủ tịch,
Nha Thông tin Việt Nam,
1949, t.2, tr. 52.
cpv.org.vn