Sư đoàn 361, Quân chủng PK-KQ:

ĐND Online – Sáng 6-11, Đại tá Đặng Đình Tuấn, Chính ủy Sư đoàn 361 (Quân chủng PK-KQ) cho biết, đến ngày 15-11, Sư đoàn 361 sẽ hoàn thành 40/40 công trình chào mừng kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”.

Củng cố danh bia tại Sư đoàn 361, một trong những công trình kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”

Ngay từ đầu năm 2012, toàn Sư đoàn 361 đã tích cực triển khai thực hiện các công trình, với mục tiêu đặt ra là mỗi đơn vị trực thuộc Sư đoàn thực hiện 4 công trình; các phòng thuộc Sư đoàn thực hiện 2 công trình; khối Sư đoàn bộ thực hiện một số công trình lớn như: Sa bàn đánh B-52, cổng ra vào Sư đoàn, củng cố danh bia-nơi tưởng nhớ công lao của 1.756 liệt sĩ của Sư đoàn hy sinh qua các thời kỳ…

Kinh phí xây dựng 40 công trình nói trên chủ yếu trích từ nguồn tăng gia sản xuất của các đơn vị, kết hợp với ngày công đóng góp của cán bộ, chiến sĩ trong toàn Sư đoàn.

Trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972, Sư đoàn 361 là lực lượng chủ công đánh B-52 của Quân chủng PK-KQ, có thành tích bắn rơi 25 máy bay B-52, trong đó có 16 chiếc rơi tại chỗ.

Tin, ảnh: Hà Phong
qdnd.vn

QĐND Online – Sáng 8-11, Lữ đoàn 205 (Binh chủng Thông tin liên lạc) tổ chức lễ phát động đợt thi đua cao điểm chào mừng kỷ niệm 40 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” (12-1972/12-2012).

Đợt thi đua cao điểm với chủ đề “Âm vang Điện Biên Phủ trên không” của Lữ đoàn được triển khai từ ngày 8-11 đến 28-12, tập trung thực hiện tốt “4 nhất, 1 không”. Với nội dung “4 nhất”, đơn vị tập trung bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, vững chắc, SSCĐ cao nhất; huấn luyện, phục vụ diễn tập, xây dựng kế hoạch năm 2013 đạt chất lượng tốt; chấp hành kỷ luật và duy trì nền nếp chế độ chính quy nghiêm nhất; tham gia giúp dân, thực hiện công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, chính sách hậu phương quân đội có hiệu quả nhất. “Một không” là không để xảy ra vi phạm kỷ luật và mất an toàn trong mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị.

Kết thúc đợt thi đua, Lữ đoàn chú trọng khen thưởng các tập thể, cá nhân lập thành tích trong thực hiện nhiệm vụ đột xuất, nhiệm vụ nơi khó khăn gian khổ, trên những địa bàn trọng điểm, công việc phức tạp.

HỒNG THẠNH
qdnd.vn

QĐND – Chiều 3-11, tại Trường Đại học Văn hóa-Nghệ thuật quân đội đã diễn ra lễ khai sàn màn sử thi nghệ thuật “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” do TCCT chỉ đạo về nội dung; Đại tá, nhạc sĩ Đức Trịnh tổng đạo diễn, với sự tham gia của hơn 200 cán bộ, giáo viên, diễn viên, học viên 3 đơn vị: Trường Đại học Văn hóa-Nghệ thuật Quân đội, Đoàn Văn công Phòng không-Không quân, Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng.

Màn sử thi được chia thành 2 phần gồm: Hà Nội với bầu trời Tổ quốc và màn sử thi mô phỏng 12 ngày đêm chiến đấu, chiến thắng B52 với tên gọi “Chiến thắng Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Trong chương trình này, bên cạnh việc tái hiện Hà Nội những ngày cuối năm năm 1972 với hình ảnh cầu Long Biên, những trận địa tên lửa, ra đa, sân bay, bộ đội và chiến sĩ tự vệ quả cảm, B52 tan xác trên bầu trời… khán giả còn được thưởng thức những ca khúc đi cùng năm tháng: “Sẵn sàng bắn” (Tô Hải), “Tên lửa về bên sông Đà” (Hoàng Tạo), “Phi đội ta xuất kích” (Tường Vi), “Tình Bác với chiến sĩ canh trời” (Ngọc Khuê)…

Màn sử thi nghệ thuật (30 phút) dự kiến diễn ra lúc 8 giờ 30 phút ngày 29-12-2012 tại lễ mít tinh cấp Nhà nước kỷ niệm 40 năm chiến thắng Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không và được phát trực tiếp trên sóng các đài phát thanh, truyền hình quốc gia.

TUẤN ANH
qdnd.vn

QĐND – Tại Hà Nội, Ban liên lạc Cựu chiến binh (CCB) Trung đoàn tên lửa 236, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) vừa tổ chức cuộc gặp mặt truyền thống 45 năm bắn rơi chiếc máy bay thứ 2.500 của Không quân Hoa Kỳ.

Cách đây 45 năm, ngày 7-1-1965 Tiểu đoàn 62, Trung đoàn 236 ra đời, là đơn vị tên lửa đầu tiên của Quân chủng PK-KQ. Trong 45 năm qua, đơn vị đã hành quân qua 17 tỉnh, thành phố, bắn rơi 32 máy bay, trong đó có 8 chiếc B-52. Ngày 6-11-1965, khi đế quốc Mỹ điên cuồng dùng máy bay ném hàng vạn tấn bom xuống thủ đô Hà Nội, đơn vị đã cùng quân và dân Nhật Tân chống trả quyết liệt và bắn hạ chiếc máy bay thứ 2.500. Trực tiếp góp phần vào chiến công đó các đồng chí: Nguyễn Quang Hùng – sĩ quan điều khiển; Triệu Tuấn Tú – trắc thủ cự ly; Nguyễn Xuân Mai – trắc thủ phương vị, Nguyễn Quốc Vượng – trắc thủ góc tà…

NGUYỄN VĂN HẠNH
qdnd.vn

QĐND Online – Gần nút giao thông nối quốc lộ 3 với quốc lộ 18, công trình giao thông của thời kỳ đổi mới trên đất xã Phù Lỗ, nay còn hiển hiện một tượng đài chiến thắng B52 được dựng lên tại cánh đồng Chuôm để đời đời ghi nhớ tội ác của đế quốc Mỹ, dùng máy bay B52 hủy diệt miền Bắc. Trong chiến công oanh liệt của quân và dân Hà Nội có sự đóng góp của quân và dân xã Phù Lỗ anh hùng. Chính nơi đây đã được chứng kiến cái gọi là “Pháo đài bay bất khả xâm phạm B52” đầu tiên của Mỹ bị lưới lửa phòng không Hà Nội bắn hạ, nát vụn thành từng mảnh rơi tứ tung trên cánh đồng.

Bệ phóng tên lửa được sử dụng bắn rơi máy bay B-52 trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Ảnh: Văn Phong

Ngược dòng lịch sử, cách đây 40 năm về trước, ngày đó vào đầu năm 1972, quân và dân ta quyết định mở cuộc tấn công chiến lược trên toàn miền Nam, giáng cho Mỹ – ngụy những đòn thất bại nặng nề, phá vỡ nhiều tuyến phòng thủ kiên cố của địch, giải phóng toàn tỉnh Quảng Trị, phần lớn tỉnh Kon Tum, bắc Bình Định, một khu vực rộng lớn các tỉnh Tây Ninh, Bình Long, Phước Long, một số vùng ở đồng bằng sông Cửu Long, Quân khu 5, giải phóng hơn một triệu dân, làm thất bại một phần quan trọng chương trình bình định nông thôn, làm thay đổi so sánh lực lượng giữa ta và địch, thay đổi cục diện cuộc chiến tranh ở miền Nam.

Cuộc tiến công chiến lược năm 1972 đã dồn Mỹ và chính quyền Ngụy vào thế yếu trầm trọng hơn. Để cứu vãn chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” khỏi sụp đổ, Nicxơn trắng trợn mở lại cuộc triến tranh phá hoại ở miền Bắc, Trung ương Đảng đã ra lời kêu gọi cả nước đứng lên quyết chiến thắng giặc Mỹ xâm lược: “Mỗi công dân phải là một chiến sỹ kiên cường chống Mỹ, kiên cường cứu nước. Mỗi xí nghiệp, công trường, nông trường, hợp tác xã, cơ quan, trường học, đường phố phải là một chiến hào sẵn sàng chiến đấu, đập tan mọi hành động phiêu lưu quân sự của giặc Mỹ và tay sai”.

Thực hiện lời kêu gọi của Trung ương Đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân Phù Lỗ lại bắt tay vào trận chiến đấu mới, các chiến sỹ dân quân nêu cao tinh thần “vững tay cày, chắc tay súng” quyết tâm bám trụ sẵn sàng chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Phương án tác chiến và phòng tránh máy bay Mỹ oanh tạc đã được nhanh chóng triển khai. Cán bộ, đảng viên phát huy tinh thần trách nhiệm làm tốt nhiệm vụ được phân công, chuẩn bị đối phó với mọi tình huống. Cuộc chiến tranh leo thang lần thứ 2 có tính chất hủy diệt đối với Thủ đô Hà Nội và các tỉnh lân cận, trong đó có Phù Lỗ, bắt đầu.

Đúng 20 giờ 30 phút ngày 18-12-1972, một tốp máy bay Mỹ, trong đó có pháo đài bay B52 đã rải bom xuống cánh đồng Liên Lý và khu vực dân cư xóm mới, thôn Đoài thuộc địa bàn xã, làm cháy một ngôi nhà, chết một người. Khi có báo động từ xa, mặc cho máy bay địch vẫn gầm rú trên bầu trời, đồng chí Bí thư Đảng ủy Lê Văn Cát, đồng chí Chủ tịch Uỷ ban hành chính xã Đoàn Chấn cùng các đồng chí cấp ủy, quân sự, công an đã lãnh đạo, chỉ đạo cán bộ, lực lượng dân quân trên các địa bàn nhanh chóng vào vị trí chiến đấu. Các tổ liên lạc khẩn trương làm nhiệm vụ ngay từ phút đầu. Việc giải quyết hậu quả nhanh chóng được thực hiện. Mặc cho những quả bom còn lại chưa nổ, nhân dân xóm Mới dũng cảm vượt lên khỏi hầm để dập tắt ngọn lửa cứu người. Đồng chí Lê Văn Cát – Bí thư Đảng ủy trực tiếp chỉ đạo một số dân quân và nhân dân tiến hành mai táng người tử vong ngay trong đêm.

Đến 20 giờ 30 phút cùng ngày, chiếc máy bay B52 G đầu tiên của giặc Mỹ bị tên lửa và pháo phòng không của quân và dân Hà Nội bắn rơi, xác máy bay rơi ở cánh đồng Trời và cánh đồng Bài, thuộc xã Phù Lỗ. Khi máy bay nổ, 3 tên giặc lái rơi xuống, trong đó có 2 tên bị chết, môt tên sống sót, nhảy dù xuống xứ đồng Dải. Lúc này, đồng chí Đoàn Chấn – Chủ tịch Uỷ ban hành chính xã cùng đồng chí Đoàn Tấn – xã đội trưởng điều động một tổ dân quân gồm: Đồng chí Trịnh Soi – Bí thư chi bộ thôn Đông, đồng chí Ngô Thị Thuần, đồng chí Phan Đình Dục và một số đồng chí khác nhanh chóng, cơ động truy tìm tên giặc lái Mỹ nhảy dù. Sau một thời gian tìm kiếm đã bắt sống tên phi công có đủ vũ khí, điện đài, dẫn giải về Trạm công an Phù Lỗ. Hai tên phi công đã chết được đưa về địa điểm tập kết và chôn cất vào sáng hôm sau.

Công tác hiệp đồng tác chiến của xã với các đơn vị đóng quân trên địa bàn được thực hiện chặt chẽ nên việc thu hồi mảnh vỡ và xác chiếc máy bay B52G được tiến hành nhanh chóng và quy tụ về một điểm. Ban chỉ huy xã đội đã làm tốt công tác bảo vệ, trông giữ xác máy bay. Đến chiều 19-12-1972, đồng chí Phùng Thế Tài – Phó tư lệnh Quân chủng phòng không không quân về thăm, ghi nhận và biểu dương xã Phù Lỗ đã làm tốt công tác bảo vệ chiến lợi phẩm. Sau đó, xác chiếc máy bay B52 được giao cho Bộ Quốc phòng (Xác chiếc máy bay được trưng bày tại Bảo tàng chiến thắng B52).

Chiến tranh đã lùi xa, những vết thương chiến tranh dần lành lại, nhưng sự kiện chiếc máy bay B52 G đầu tiên của giặc Mỹ bị quật ngã trên bầu trời Hà Nội và tan xác trên đất Phù Lỗ vẫn còn vang mãi như một bản anh hùng ca, là niềm tự hào, cổ vũ, khích lệ các thế hệ quân và dân Phù Lỗ trong các thời kỳ cách mạng. Để từ đó tiếp tục phát huy truyền thống anh hùng trong đánh giặc, nỗ lực thi đua phấn đấu trong công cuộc đổi mới, góp phần xây dựng quê hương và Thủ đô Hà Nội “Đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như mong ước của Bác Hồ kính yêu.

NGUYỄN NAM HÀ
qdnd.vn

Hướng tới kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” (12-1972/12-2012)

QĐND – Máy bay ném bom chiến lược B-52 được quân đội Mỹ ngạo mạn tuyên bố là “bất khả xâm phạm”. Thế nhưng, trong 12 ngày đêm chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972, bằng tên lửa SAM-2, bộ đội tên lửa của ta đã bắn rơi 29 “siêu pháo đài bay” B-52 (trong tổng số 193 chiếc tham chiến). SAM-2 đã thực sự trở thành nỗi khiếp sợ của phi công địch.

SAM-2 (tên lửa đất đối không kiểu 2) là tên gọi mà các quốc gia phương Tây đặt cho loại tên lửa S-75 Đvi-na do Liên Xô (trước đây) chế tạo và viện trợ cho ta. Đây là tổ hợp tên lửa đất đối không tầm cao, được điều khiển bằng hệ thống ra-đa ba tác dụng. Đạn tên lửa dùng trong hệ thống SAM-2 là V-750. Đạn V-750 có hai tầng: Động cơ đẩy sử dụng nhiên liệu rắn; động cơ hành trình sử dụng nhiên liệu tên lửa lỏng để duy trì quỹ đạo bay. Tầm bắn của tên lửa SAM-2 có thể lên đến gần 40km và độ cao bắn lên đến 25km. Độ cao bắn này giúp tên lửa hoàn toàn có khả năng “hạ gục” máy bay B-52. Đầu đạn của SAM-2 là loại tạo mảnh, chứa gần 200kg thuốc nổ và có tốc độ bay đạt Mach 3. Bán kính tiêu diệt mục tiêu của đạn tên lửa V-750 khoảng 65m (ở độ cao lớn, khí quyển loãng, bán kính tiêu diệt mục tiêu có thể lên đến 250m). Các đầu nổ của đạn tên lửa đều được lắp hai hệ thống ngòi nổ: Hệ thống ngòi nổ sát thương và hệ thống ngòi nổ tự hủy. Khi cách mục tiêu khoảng 60m, hiệu ứng vô tuyến sẽ kích hoạt ngòi nổ sát thương gây nổ đạn. Ngòi nổ tự hủy của đạn tên lửa hoạt động ở chế độ tự động và chỉ được kích hoạt ở độ cao hơn 23km khi ngòi nổ sát thương không hoạt động (trường hợp bắn trượt mục tiêu). Khi đầu đạn được kích nổ sẽ sinh ra nhiệt lượng rất lớn, sóng xung kích mạnh và tạo ra hàng chục nghìn mảnh đạn để tiêu diệt mục tiêu.

Tên lửa SAM-2 trong chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”.

Ngoài yếu tố quyết định là sự mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta thì sự giúp đỡ của các chuyên gia quân sự Liên Xô trong lĩnh vực tên lửa phòng không có vai trò rất quan trọng làm nên chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Ngay từ tháng 4-1965, các chuyên gia quân sự thuộc Binh chủng Tên lửa phòng không của Liên Xô đã tới Việt Nam để huấn luyện kỹ thuật cho bộ đội tên lửa Việt Nam. Nội dung huấn luyện gồm: Cấu tạo, tính năng, cách vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa tên lửa SAM-2; huấn luyện trắc thủ, tổ chức khẩu đội chiến đấu… Đầu tháng 7-1965, sau khi tiếp nhận đầy đủ vũ khí, khí tài tên lửa và được huấn luyện thuần thục, hai Tiểu đoàn 63 và 64 thuộc Trung đoàn Tên lửa phòng không 236 (trung đoàn tên lửa phòng không đầu tiên của quân đội ta) đã đủ điều kiện để SSCĐ. Tiếp theo, các chuyên gia quân sự Liên Xô tiếp tục giúp ta huấn luyện Trung đoàn Tên lửa phòng không 238, Trung đoàn Tên lửa phòng không 285, Trung đoàn Tên lửa phòng không 263… Năm 1968, bạn còn đưa các chuyên gia về lĩnh vực ra-đa sang giúp bộ đội Việt Nam nghiên cứu, đưa ra những biện pháp nâng cao hiệu quả tác chiến của tên lửa trong điều kiện địch sử dụng các biện pháp gây nhiễu mới.

Được sự giúp đỡ tận tình của các chuyên gia Liên Xô, bộ đội tên lửa Việt Nam nhanh chóng làm chủ vũ khí, khí tài phòng không hiện đại. Tên lửa SAM-2 nhanh chóng được đưa vào chiến đấu đạt hiệu quả cao. Bộ đội tên lửa với vũ khí SAM-2 đã trở thành một trong những lực lượng nòng cốt bảo vệ bầu trời Tổ quốc. Ngay trận đầu ra quân (ngày 24-7-1965), Tiểu đoàn 63 và 64 thuộc Trung đoàn Tên lửa phòng không 236 đã hiệp đồng chặt chẽ, mỗi tiểu đoàn phóng 2 quả đạn tên lửa, bắn rơi tại chỗ một chiếc máy bay F-4C, làm nên chiến thắng trận đầu của bộ đội tên lửa. Kể từ trận đầu xuất quân ngày 24-7-1965, trong hai cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân của đế quốc Mỹ (từ năm 1965 đến năm 1968 và năm 1972), các đơn vị tên lửa SAM-2 của quân đội ta đã đánh tổng cộng hơn 3.540 trận (trong đó có 588 trận đánh đêm), phóng hơn 5.880 quả đạn, bắn rơi 788 máy bay Mỹ (có 366 chiếc rơi tại chỗ), trong đó có 43 máy bay B-52. Tính trung bình cứ hơn 7 quả đạn tên lửa thì tiêu diệt một máy bay. Trong 12 ngày đêm chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” cuối tháng 12-1972, các đơn vị tên lửa SAM-2 bảo vệ Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh phía Bắc đã bắn rơi 29 chiếc máy bay B-52 (trên tổng số 34 chiếc bị bắn rơi). Cho đến nay, Việt Nam là quốc gia duy nhất trên thế giới đã sử dụng tên lửa SAM-2 để đánh thắng máy bay ném bom chiến lược B-52, hạ bệ “thần tượng” của không lực Hoa Kỳ.

NGUYỄN TRUNG
qdnd.vn

Cuộc sống – Trang viết

QĐND – Cuộc tập kích bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng tháng 12-1972 là một chiến dịch ném bom hủy diệt vô cùng man rợ. Ních-xơn muốn biến Hà Nội thành một “Hi-rô-si-ma không cần bom nguyên tử”. Chúng đã hủy diệt nhiều khu phố, làng mạc, phá sập 5.480 ngôi nhà, trong đó có gần 100 nhà máy, xí nghiệp, trường học, bệnh viện, nhà ga; giết chết 2.368 dân thường.

Đồng chí Lưu Trọng Lân, nguyên cán bộ tác huấn, Bộ Tham mưu, Quân chủng Phòng không-Không quân kể rằng: “Tôi đã ghé qua Khâm Thiên vào buổi chiều sau đêm 26-12-1972. Khâm Thiên bị máy bay Mỹ hủy diệt bằng nhiều tấn bom. Ở phía ngoài, con đường lớn chỉ bị nứt nẻ vài đoạn với ba căn nhà sập, nhưng bên trong, đằng sau dãy phố chính ấy là cả một vùng trải dài hàng cây số đổ nát tan hoang. Những hình ảnh thương đau đập vào mắt tôi, nhức nhối. Khu phố đông dân gồm phần lớn là nhà ở của bà con lao động nghèo đã bị một loạt bom “rải thảm” của B-52 biến thành bình địa. Hố bom chi chít, cùng với gỗ, đá, gạch, ngói vụn nát ngổn ngang. Một cụ già tóc bạc trắng, hai tay ôm đầu, ngồi yên lặng trước ngôi nhà thân yêu, kết quả của một đời chắt chiu, dành dụm, giờ đây chỉ còn trơ lại mấy cây cột gãy đổ. Một bà mẹ, đôi mắt mọng sưng, lôi ra từ trong đống đổ nát những vật kỷ niệm còn sót lại của đứa con trai vừa bị bom Mỹ cướp đi mạng sống. Trong khói lửa chưa tan, nhiều nhóm người hối hả đào bới, tìm kiếm thi thể người thân. Đây đó vang lên những tiếng than khóc não ruột, xé lòng”.

Về sau, đồng chí Lưu Trọng Lân theo dõi thông tin, được biết thêm ở phố Khâm Thiên có căn nhà số 22 của chị em Lan và Phượng. Cả hai đều là sinh viên, chị là sinh viên năm thứ ba, em là sinh viên năm thứ nhất. Bố mẹ và gia đình đều đã đi sơ tán. Đêm 26-12, bom Mỹ đã biến căn nhà ấy thành một hố sâu. Không còn gì hết ngoài tập sách cháy dở và một vài mảnh áo bông thấm máu của hai chị em Lan và Phượng.

Trong những ngày tháng đau thương đó, ở Gia Thụy, Gia Lâm có gia đình bác Hiển, chỉ trong một trận bom, cả nhà 10 người thì có tới 9 người thiệt mạng. Gia đình bác Quốc bị một quả bom cướp đi sinh mạng của bà mẹ già cùng đàn cháu nhỏ.

Trước đó bốn hôm, vào lúc 2 giờ 38 phút rạng sáng 22-12-1972, Bệnh viện Bạch Mai một cơ sở y tế dân sự vào loại lớn nhất miền Bắc hồi ấy cũng đã bị B-52 của giặc Mỹ giội bom. Tòa nhà chính của bệnh viện đổ sập, đè lên những căn hầm, trong đó có rất nhiều bệnh nhân và nhân viên y tế đang ẩn nấp. Ban lãnh đạo bệnh viện đã làm đủ mọi cách nhưng đành bất lực. Một đôi trai gái, đều là bác sĩ của Bệnh viện Bạch Mai, đã chuẩn bị ngày hôn lễ; thiếp mời dự tiệc cưới đã gửi đến bè bạn, vậy mà, đêm 22-12-1972, những quả bom độc ác của Ních-xơn đã cướp đi mạng sống và hạnh phúc của hai người.

Em Đặng Thị Hà, 16 tuổi, học sinh lớp 10 ở Gia Lâm, bị bom Mỹ giết hại ngay trong đêm 18-12-1972, đêm đầu tiên máy bay B-52 đánh phá, hòng đưa Hà Nội về “thời kỳ đồ đá”. Cha em, ông Đặng Văn Phúc đã làm bài thơ khóc con bằng những lời thống thiết: “Cha khóc con bằng máu trái tim/Sao nó lại giết con/Hà ơi! Sao thế?/Dấu hỏi lớn xoáy vào lòng cha, đau xé!”.

Đến nay, bài thơ “Khóc con” của ông Đặng Văn Phúc trở thành bản cáo trạng dành cho Ních-xơn, đã đem ưu thế của sức mạnh không quân, dội đau thương tang tóc lên đầu biết bao người dân vô tội của một dân tộc anh hùng.

TRÚC LINH
qdnd.vn

QĐND – Để cứu vãn tình thế và buộc ta chấp nhận những điều khoản có lợi cho Mỹ ở Hội nghị Pa-ri, tháng 12-1972, Mỹ mở chiến dịch tiến công bằng không quân, mang tên Linebacker II, dùng sức mạnh không quân với máy bay chiến lược B-52 đánh phá thủ đô Hà Nội, thành phố Hải Phòng và một số trung tâm công nghiệp của miền Bắc nước ta. Qua 12 ngày đêm chiến đấu kiên cường (từ 18 đến 30-12-1972), quân và dân ta đã đánh bại cuộc tập kích chiến lược, đòn quyết định buộc Mỹ phải ký hiệp định Pa-ri lập lại hòa bình ở Việt Nam. Thắng lợi của chiến dịch để lại nhiều bài học về nghệ thuật tác chiến phòng không, nổi bật là nghệ thuật xây dựng thế trận phòng không hợp lý, khoa học.

Để xây dựng thế trận đánh địch hiệu quả, ta đã chủ động nghiên cứu tìm ra quy luật đánh phá của không quân chiến lược Mỹ. Với phương châm kiên quyết bắn rơi máy bay B-52 tại chỗ, ta xác định lực lượng tên lửa làm chủ công đánh B-52, từ đó chủ động triển khai thế trận trước khi mở màn chiến dịch, tuyệt đối giữ bí mật thế trận và sử dụng lực lượng pháo phòng không đánh trinh sát chiến thuật. Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân quyết định đưa toàn bộ tên lửa vào vòng trong để tập trung hỏa lực tiêu diệt máy bay B-52. Cụm phòng không Hà Nội có Sư đoàn 361, gồm 3 trung đoàn tên lửa, 5 trung đoàn pháo phòng không. Cụm phòng không Hải Phòng có Sư đoàn 363, gồm hai trung đoàn tên lửa, hai trung đoàn pháo phòng không. Cụm phòng không phía Bắc Đường số 1 có Sư đoàn 375, gồm 5 trung đoàn pháo phòng không và hai tiểu đoàn pháo phòng không của Hà Bắc. Cụm phòng không Thái Nguyên có Trung đoàn pháo phòng không 256 của Quân khu Việt Bắc. Cụm phòng không Yên Bái có Trung đoàn pháo phòng không 254 của Quân khu Việt Bắc.

Hỏa lực phòng không trong chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên phủ trên không” tháng 12-1972. Ảnh tư liệu.

Ngoài ra, còn có 3 trung đoàn pháo phòng không độc lập của quân chủng bảo vệ mục tiêu vòng ngoài làm nhiệm vụ dự bị. Bằng thế trận trên, 3 ngày đầu chiến dịch, tên lửa đã bắn rơi máy bay B-52 tại chỗ, bắt sống giặc lái. Song do toàn bộ bố trí ở vòng trong, nên tên lửa chỉ bắn rơi B-52 sau khi đã cắt bom. Để đánh địch từ xa, Quân chủng PK-KQ điều hai tiểu đoàn tên lửa từ Hải Phòng lên bố trí vòng ngoài trên hướng Bắc và sử dụng hai tiểu đoàn của Trung đoàn 274 bố trí vòng ngoài phía Tây Nam. Sau trận đánh then chốt đêm 20-12, ta thấy để máy báy MiG-21 cất cánh từ sân bay tuyến trong rất bất lợi, vừa khó dẫn đường, vừa hạn chế lớn đến khả năng đánh của tên lửa, do vậy quân chủng quyết định đưa MiG-21 ra tuyến ngoài (Yên Bái và Cẩm Thủy) để tạo điều kiện đánh B-52.

Trên cơ sở thế trận đã xây dựng, ta tổ chức, sử dụng lực lượng hợp lý, hiệp đồng chặt chẽ giữa các binh chủng trong Quân chủng PK-KQ, giữa các lực lượng phòng không ba thứ quân để đánh các loại máy bay chiến lược, chiến thuật của địch; huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng. Đến trước ngày 18-12-1972, riêng ở Hà Nội ta đã xây dựng được 30 trận địa tên lửa, hơn 100 trận địa cao xạ các loại, mỗi tiểu đoàn tên lửa đều có hơn hai cơ số đạn, hệ số kỹ thuật của tên lửa bảo đảm 100%, pháo phòng không là 95% và của ra-đa là 96,5%. Các lực lượng khác tổ chức 92 trận địa pháo phòng không tầm thấp, 4 đại đội cao xạ tầm trung (loại 100mm), nhiều trận địa bố trí trên các tòa nhà cao tầng, gần các mục tiêu trọng điểm, đón lõng trên các đường bay của địch. Ngoài ra, ta còn có 1.122 tổ đội dân quân, tự vệ phối hợp đánh trả máy bay địch. Để chiến dịch giành thắng lợi, ta tập trung một lực lượng phòng không chủ lực mạnh nhất cho chiến dịch gồm 3 sư đoàn phòng không (361, 363, 375), 23 tiểu đoàn tên lửa, 13 trung đoàn cao xạ, 4 trung đoàn không quân, 4 trung đoàn ra-đa, 3 trung đoàn và hai tiểu đoàn phòng không của các quân khu Việt Bắc, Hữu Ngạn, Tả Ngạn, ngoài ra còn có 346 đội phòng không của dân quân, tự vệ bố trí thành thế trận phòng không vững chắc, hiểm hóc tại các địa bàn trọng yếu ở trong và các vùng lân cận Hà Nội, Hải Phòng. Đồng thời, để đánh bại cuộc tiến công của địch, ta xác định chính xác 3 khu vực tác chiến lớn: Hà Nội, Hải Phòng và phía Bắc Đường số 1, trong đó khu vực chủ yếu là Hà Nội, khu vực quan trọng là Hải Phòng, khu vực hỗ trợ là phía Bắc Đường số 1, lấy Hà Nội làm hướng chủ yếu để tập trung đánh, lấy máy bay B-52 làm mục tiêu chủ yếu để tiêu diệt trong một thời gian ngắn, đến mức tổn thất mà địch không thể chịu nổi, chấp nhận thua, chấm dứt cuộc tập kích đường không chiến lược.

Cùng với chủ động tiêu diệt lực lượng tiến công chiến lược B-52, ta đã làm tốt công tác phòng tránh, vận động nhân dân sơ tán ra khỏi các trọng điểm đánh phá, chỉ đạo củng cố và xây dựng hầm trú ẩn, tổ chức tốt hệ thống thông tin-thông báo, quan sát báo động, triển khai các phương án làm giảm hiệu quả đánh phá của địch xuống mức thấp nhất. Cùng với mạng lưới tình báo quốc gia, ra-đa cảnh giới, Hà Nội và các địa phương còn lập các đài quan sát, trạm quan sát hình thành mạng lưới quan sát rộng khắp từ xa đến gần phục vụ chiến dịch.

Thắng lợi của chiến dịch phòng không 12 ngày đêm tháng 12-1972 là thắng lợi của tư tưởng tích cực chủ động, mưu trí sáng tạo của quân và dân ta. Nghệ thuật chỉ đạo tác chiến vẫn còn nguyên giá trị, để lại những kinh nghiệm quý trong kho tàng nghệ thuật quân sự Việt Nam, đòi hỏi chúng ta tiếp tục nghiên cứu, phát triển lên một tầm cao mới, trong điều kiện mới.

Đại tá ĐÀO VĂN ĐỆ
qdnd.vn

QĐND Online-Trong chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không”, bộ đội tên lửa Việt Nam đã lập nên những chiến công hiển hách. Trong đó, Tiểu đoàn 57, thuộc Trung đoàn tên lửa 261, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân (hiện nay Trung đoàn tên lửa 261 thuộc Sư đoàn 367) đã lập nên kỳ tích, một bệ phóng bắn 2 quả tên lửa tiêu diệt 2 máy bay B-52 trong thời gian 10 phút.

… Đêm thứ 4 trong chiến dịch oanh tạc Hà Nội, sau 2 đợt ném bom một số khu vực trên địa bàn Thủ đô, rạng sáng ngày 21-12-1972, một tốp máy bay B-52 tiếp tục xuất kích “rải thảm” khu vực Yên Viên. Tiểu đoàn 57 thuộc Trung đoàn Tên lửa 261 được lệnh tiếp tục bám sát mục tiêu nhưng số lượng đạn quá ít, chỉ còn lại 3 quả. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu gồm một sĩ quan điều khiển và 3 trắc thủ xác định quyết tâm không để đạn phóng đi uổng phí.

Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt (bên phải) bên bệ phóng tên lửa. Ảnh: Văn Phong

Tốp B-52 đầu tiên vào đến cự ly 35 km trong tầm sát thương, Tiểu đoàn trưởng Phiệt hạ lệnh phóng quả đạn thứ nhất nhưng đèn tín hiệu báo trục trặc kỹ thuật bật sáng, đạn không thể rời bệ phóng. Lập tức anh hạ lệnh nhấn nút hoàn lại quả thứ nhất rồi hạ lệnh tiếp tục phóng quả thứ 2. Kíp trắc thủ gấp rút thao tác, căng mắt bám sát dải nhiễu, khéo léo điều chỉnh tên lửa bắn chính xác mục tiêu. Một cột khói bốc cao, ánh lửa bùng lên dữ dội. Chiến sĩ quan sát báo cáo, chiếc B-52 cháy ở cự ly 25 km, vào lúc 5 giờ 9 phút.

Thừa thắng xông lên, kíp trắc thủ tiếp tục nhận lệnh tiêu diệt chiếc B-52 trong tốp thứ 2. Chỉ còn quả đạn duy nhất, không thể phóng trượt, cả kíp trắc thủ hết sức thận trọng, mọi thao tác diễn ra nhanh chóng, chuẩn xác; công tác hiệp đồng ăn khớp, bám đúng dải nhiễu B-52. Đợi cho chúng bay vào cự ly sát thương hiệu quả, Tiểu đoàn trưởng hạ lệnh phóng nốt quả đạn còn lại. Mặc dù trên màn hiện sóng, các dải nhiễu liên tục biến đổi nhưng kíp trắc thủ vẫn bình tĩnh vận dụng mọi kiến thức, kinh nghiệm, phân tích dải nhiễu, bám tín hiệu mục tiêu máy bay B-52, điều khiển đạn đi trúng đích. Đạn nổ ở cự ly 24 km làm tan xác thêm một chiếc B-52, rơi xuống địa phận núi Đôi (Sóc Sơn ngày nay). Thời gian lúc đó là 5 giờ 19 phút.

Như vậy, chỉ trong vòng 10 phút, bằng 2 quả đạn, kíp trắc thủ của Tiểu đoàn 57 đã bắn rơi tại chỗ 2 pháo đài bay B-52, đạt hiệu suất chiến đấu 300%, lập kỷ lục cho bộ đội tên lửa.

Hiện nay, bệ phóng và chiếc xe chở đầu đạn lập nên kỳ tích ấy được lưu giữ bên cạnh phòng truyền thống của Trung đoàn 261 nhằm giáo dục tinh thần đoàn kết, hiệp đồng, mưu trí, sáng tạo của bộ đội tên lửa cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay.

HOÀNG THÀNH
qdnd.vn

QĐND – Trong chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” năm 1972, bộ đội ta đã chủ động, sáng tạo nghiên cứu, nắm vững quy luật, thủ đoạn chiến thuật của máy bay B52 để bắn hạ.

Theo lý thuyết máy bay B52 được bảo vệ kỹ lưỡng bằng hệ thống nhiễu rất mạnh và hàng rào máy bay bảo vệ nhiều tầng, nhiều lớp. Tuy nhiên, qua trực tiếp chiến đấu, bộ đội ta đã khẳng định: Máy bay B52 có nhiều điểm yếu, ta hoàn toàn có thể tiêu diệt bằng vũ khí trang bị hiện có. Nghiên cứu tính năng kỹ thuật, chiến thuật của máy bay B52, bộ đội ta nhận thấy, loại máy bay này, bên cạnh những điểm mạnh, còn có những điểm yếu có thể khoét sâu như trọng lượng nặng, khả năng cơ động kém, đường bay, tốc độ và tọa độ theo quy luật ổn định và luôn có “dải nhiễu đặc biệt” đi cùng; luôn bật đèn tín hiệu khi bay đêm. Để tập kích Hà Nội, máy bay B52 bắt buộc phải bay ổn định qua vùng hỏa lực của ta, độ cao ném bom nằm trong tầm bắn hiệu quả của tên lửa phòng không SAM-2 (SA-75) và tầm hoạt động của máy bay Mig 21.

Tiểu đoàn 77 (Trung đoàn tên lửa 257) cơ động chiếm lĩnh trận địa. Ảnh tư liệu.

Đối với nhiễu điện tử của không quân Mỹ, mặc dù có cường độ rất mạnh, hỗn tạp, nhưng cũng có quy luật về thông số kỹ thuật, hoạt động trên các dải tần nhất định. Mặt khác, địch chỉ chú trọng phát nhiễu che chắn phía trước đội hình tiến công, rất sơ hở bên sườn, phía sau và phía dưới bụng máy bay khi ở trạng thái bay chếch, bay ngang, bay ra, hoặc lúc vào gần…

Trên cơ sở đó, các đơn vị phòng không-không quân từng bước điều chỉnh cách đánh và đội hình chiến dịch, chú trọng bố trí ở hướng địch có sơ hở, tận dụng khả năng mọi loại khí tài, tạo thế trận liên hoàn đánh cả phía trước, bên sườn, phía sau, đánh trúng các điểm yếu của địch. Nhờ nắm chắc quy luật của “dải nhiễu đặc biệt” và đặc điểm đường bay tiến công của máy bay B52 kết hợp với các hình thức chiến thuật “kiểm tra” độc đáo, các trắc thủ ra-đa nhiều lần phân biệt các tốp nghi binh giả B52 của địch. Trận đánh ngày 20-12, ta cơ động Tiểu đoàn 77 (Trung đoàn 257) chốt tại trận địa Chèm (Từ Liêm, Hà Nội), phục kích bên sườn đường bay tiến công trên hướng chủ yếu của B52 từ phía tây bắc vào Hà Nội. Lúc 4 giờ 39 phút, ra-đa phát sóng và bắt tín hiệu B52 gọn và rõ, chớp thời cơ, đơn vị tổ chức đánh ở cự ly 36km, bắn rơi tại chỗ một chiếc máy bay B-52D. Đối với không quân, khi ra-đa chỉ thị mục tiêu trên máy bay Mig-21 bị nhiễu nặng, lợi dụng việc B52 bật đèn, đêm 26 và 27-12-1972, các phi công Phạm Tuân, Vũ Xuân Thiều nhanh chóng xác định và tiếp cận mục tiêu, phóng tên lửa, bắn rơi 2 máy bay B52.

TRẦN VĂN TOẢN
qdnd.vn

QĐND Online – Ngày 19-12-1972, ngày thứ hai của Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, đúng 4 giờ 32 phút, Tiểu đoàn 77 (Trung đoàn 257, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân) đã phóng 2 quả đạn tên lửa, biến một chiếc B-52 thành bó đuốc rừng rực cháy giữa trời rồi rơi xuống cánh đồng xã Tân Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội.

Hoàng Hà, một cậu bé khi đó 13 tuổi, sơ tán về xã Tân Hưng, đã chạy ra cánh đồng để tận mắt chứng kiến “con ngáo ộp” B-52 bị đền tội.

Mảnh xác chiếc B-52 được anh Hà gửi cho bố ở chiến trường.

Bố Hà là Hoàng Bình, khi đó đang chiến đấu tại Quảng Nam. Một ngày đầu năm 1973, ông Hoàng Bình nhận được thư và quà của gia đình. Mở gói quà, ông vô cùng bất ngờ khi thấy trong đó có một mảnh kim loại, vài tờ tài liệu viết bằng tiếng nước ngoài, mấy bài báo được cắt từ các báo đăng về “Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không, tháng 12 năm 1972”. Đọc thư của con trai, ông Hoàng Bình mới biết, mảnh xác B-52 và những tờ tài liệu được in bằng tiếng nước ngoài kia là do con trai ông nhặt được tại điểm chiếc B-52 rơi.

Món quà nhỏ, nhưng mang ý nghĩa vô cùng lớn lao đối với những người lính đang đứng nơi hòn tên, mũi đạn. Món quà ấy như lời khẳng định, quân và dân Thủ đô Hà Nội nói riêng, miền Bắc nói chung, đã kiên cường chống trả và đánh bại cuộc tấn công đường không bằng B-52 của đế quốc Mỹ, với tham vọng đưa miền Bắc “trở về thời kỳ đồ đá”; quân và dân Hà Nội đang sát cánh cùng các mũi tiến công của ta trên chiến trường, quyết tâm đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của cả dân tộc sớm đi đến ngày toàn thắng.

Món quà của cậu con trai gửi mình năm xưa đã được Đại tá Hoàng Bình trao tặng Bảo tàng Phòng không-Không quân, nhân dịp kỷ niệm 30 năm Ngày Bộ đội Tên lửa đánh thắng trận đầu (24-7-1995).

Món quà của anh Hà cùng bức thư của Đại tá Hoàng Bình, hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Phòng không-Không quân.

Trong một chiếc tủ kính của Bảo tàng Phòng không-Không quân, bên cạnh “món quà độc đáo” của anh Hà, còn có lá thư Đại tá Hoàng Bình gửi Bảo tàng, trong đó có đoạn: “Món quà trên đã khẳng định sức mạnh và sự hiệp đồng chiến đấu chặt chẽ của Hậu phương lớn, góp phần cổ vũ chúng tôi đi đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975…Riêng tôi có niềm tự hào là có đứa con tuy nhỏ tuổi, nhưng đã biết động viên cha anh chiến đấu”.

Sau này, anh Hà trở thành sĩ quan Tên lửa của Quân chủng Phòng không-Không quân.

Bài, ảnh: PHẠM HOÀNG HÀ
qdnd.vn

QĐND – Chiến dịch Lai-nơ-bêch-cơ 2, mà không quân Mỹ tiến hành tháng 12-1972 trên bầu trời Hà Nội, Hải Phòng của Việt Nam là một hình mẫu về việc tập trung lực lượng lớn, tạo ưu thế chiến dịch hơn hẳn đối phương trước khi tiến công. Chiến dịch thể hiện cách đánh rất phổ biến của không quân Mỹ, được vận dụng trong nhiều cuộc chiến tranh.

Học thuyết tác chiến không quân Mỹ đối với chiến dịch tiến công đường không là coi trọng tập trung lực lượng lớn, tạo ưu thế hơn hẳn đối phương trước khi tiến công, coi đây là “điểm tựa” của chiến thắng chiến dịch. Những yếu tố để tạo nên ưu thế quân sự của không quân Mỹ là có học thuyết quân sự tiên tiến, quy mô lực lượng lớn, sử dụng hệ thống vũ khí công nghệ cao

Để tạo ưu thế chiến dịch tiến công đường không tháng 12-1972 đánh vào Hà Nội, Hải Phòng trên miền Bắc Việt Nam, không quân Mỹ đã tập trung một lực lượng lớn chưa từng có, gồm hàng trăm máy bay B-52, một liên đội máy bay F-11A với 48 chiếc, 5 liên đội máy bay F-4H, F-105 với tổng số 400 chiếc, 5 liên đội máy bay A-6 và máy bay A-7 lên tới 360 chiếc. Mỹ còn điều thêm 50 chiếc máy bay tiếp dầu KC-135 đến Phi-líp-pin; thành lập Bộ chỉ huy Sư đoàn Không quân chiến lược; đưa thêm 2 tàu sân bay, nâng tổng số lên 5 tàu sân bay phục vụ cuộc chiến ở Việt Nam.

Với lực lượng áp đảo như trên, không quân Mỹ dự tính sẽ dễ dàng vượt qua hệ thống phòng không của Việt Nam để “đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá”- như Tổng thống Mỹ khi đó từng tuyên bố. Song ưu thế về lực lượng tác chiến trên không, trên biển và ưu thế về vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại không giúp cho Mỹ giành chiến thắng, bởi nghệ thuật quân sự tài tình và tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí, ngoan cường của quân và dân ta.

Tân Vũ
qdnd.vn