Thư viện

Thư gửi đồng bào các tỉnh có đê (30-6-1948)

Hỡi đồng bào những tỉnh có đê!

Từ ngày ta đánh Nhật đuổi Pháp tranh được chính quyền, lập nước Dân chủ Cộng hoà, chúng ta đã ngǎn được giặc đói, giặc dốt, giặc lụt.

Nǎm nay mùa mưa sắp đến, giặc lụt sẽ … (1) chúng ta một lần nữa.

Vậy tôi kêu gọi

Toàn thể đồng bào!

Các bộ đội và dân quân!

Các cơ quan và đoàn thể!

Các anh em chuyên môn!

Phải đồng tâm hiệp lực, ra sức sửa đê, hộ đê, và chuẩn bị phòng ngừa đê vỡ.

Mấy nǎm trước, chúng ta đã thắng lợi. Nǎm nay nhờ sự hǎng hái lãnh đạo của các cụ phụ lão, tôi chắc đồng bào sẽ vượt qua mọi nỗi khó khǎn nguy hiểm, nêu tinh thần quật cường kháng chiến, dùng cách thi đua ái quốc mà xung phong giữ đê cho vững chắc.

Chính phủ sẽ khen thưởng nơi nào cố gắng nhất.

Tôi chắc rằng với tinh thần quyết thắng và lực lượng vĩ đại của toàn thể đồng bào, chúng ta sẽ đánh lui giặc lụt cũng như chúng ta sẽ đánh lui giặc ngoại xâm.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 2, số 975, ngày 30-6-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi Ban chỉ huy đoàn nhạc binh (1948)

Gửi Ban chỉ huy đoàn nhạc binh,

Dạy dỗ, dìu dắt các em nhỏ là nhiệm vụ của những người anh lớn tuổi. Đánh đập, sỉ nhục cấp dưới là quân đội của thời trước. Nay các chú là quân đội của cách mạng rồi, cán bộ, chiến sĩ phải đoàn kết thương yêu đùm bọc nhau, coi như anh em ruột thịt một nhà.

Bác cấm các chú từ nay về sau không được có hành động quân phiệt với các em nhỏ nữa.

BÁC HỒ

Viết khoảng giữa nǎm 1948.
Báo Quân đội nhân dân,
số 10388, ngày 26-4-1990.
cpv.org.vn

Thư cảm ơn cụ Vũ Duy Thanh (6-1948)

Gởi cụ Vũ Duy Thanh,

xã Ba Xuyên, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Đông,

Tôi cảm ơn cụ đã gửi cho tôi 500 đồng để làm giải thưởng cho bộ đội và đã quyên cho xã 50 đồng để thưởng đội du kích xã, trong cuộc luyện quân lập công. Tôi lại cảm ơn cụ đã chịu khó dạy học cho các cháu trong làng. Lòng tận tuỵ của cụ rất là đáng kính. Tôi mong cụ hǎng hái kêu gọi đồng bào trong xã xung phong thi đua ái quốc.

Chúc cụ mạnh khoẻ.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 6 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản gốc lưu tại
Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Thư khen ông Hương Tề (6-1948)

Nhờ Bộ trưởng Bộ Thương binh chuyển

(giao ông Hương Tề)

Cảm ơn ông đã biếu tôi gói thuốc bổ (tôi chưa biết cách dùng).

Trong cuộc thi đua ái quốc, tôi mong rằng ông sẽ cố gắng tìm thêm các thứ thuốc cần cho dân ta, để thế Tây dược, như thế thì tốt lắm.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 6 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản gốc lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Thư khen cháu Đặng Phúc Hải (6-1948)

Gửi cháu Đặng Phúc Hải,

Liên lạc viên huyện đội Kim Môn,

Cháu Hải,

Bác rất vui lòng biết rằng: Trong trận đánh giặc ở Kim Môn, ngày 26-3-1948, gặp một hoàn cảnh rất khó khǎn nguy hiểm, cháu đã rất trấn tĩnh, giết được 3 tên địch. Do đó mà giải vây cho một số anh em.

Bác gửi lời thân ái khen cháu và tặng cho cháu cái tên vinh dự là: Nhi đồng anh hùng.

Đồng thời Bác khuyên cháu chớ vì được khen thưởng mà kiêu ngạo tự đắc. Cháu phải khiêm tốn hơn, phải ra sức học tập thêm, phải cố gắng để lập công thêm trong cuộc luyện quân lập công mới (trong phong trào Thi đua ái quốc). Như thế mới thật xứng đáng là cháu yêu của Bác.

Bác hôn cháu!

Tháng 6 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản gốc lưu tại
Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Thư gửi Hội nghị giáo dục toàn quốc (7-1948) (1)

(Nhờ ông Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục chuyển)

Nhân dịp Hội nghị giáo dục toàn quốc họp, tôi có lời thân ái chào thǎm các đại biểu.

Về vấn đề giáo dục, tôi có mấy ý kiến sau đây cống hiến với Hội nghị.

Chúng ta cần phải có một nền giáo dục kháng chiến và kiến quốc. Vì vậy, chúng ta:

1. Phải sửa đổi triệt để chương trình giáo dục cho hợp với sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

2. Muốn như thế, chúng ta phải có sách kháng chiến và kiến quốc cho các trường.

3. Chúng ta phải sửa đổi cách dạy cho hợp với sự đào tạo nhân tài kháng chiến và kiến quốc.

4. Chúng ta phải đào tạo cán bộ mới và giúp đỡ cán bộ cũ theo tôn chỉ kháng chiến và kiến quốc.

5. Về bình dân học vụ, nhờ sự hy sinh cố gắng của nam nữ giáo viên, đã có kết quả rất tốt đẹp. Bây giờ, số đông đồng bào đã biết đọc biết viết thì chúng ta phải có một chương trình để nâng cao thêm trình độ vǎn hoá phổ thông của đồng bào.

Với sự lãnh đạo của Bộ trưởng và sự cố gắng thi đua ái quốc của toàn thể nhân viên giáo dục, tôi chắc Hội nghị sẽ có một chương trình hoạt động thiết thực để đi đến thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 7 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Hồ Chí Minh Bàn về công tác giáo dục,
Nxb Sự thật, Hà Nội, 1972, tr. 24-25.
cpv.org.vn

—————————–

(1) Tạm ước 14-9-1946: Tên thường gọi của thoả hiệp tạm thời (Modus vivendi) giữa Việt Nam và Pháp, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng M.Mutê ký ngày 14-9-1946, tại Pari.

Tạm ước gồm 11 điều khoản. Nội dung của các điều khoản thể hiện những thoả thuận tạm thời về một số vấn đề bức thiết có tính chất bộ phận: Chính phủ Pháp thi hành các quyền tự do, dân chủ và ngừng bắn ở Nam Bộ; Chính phủ Việt Nam nhân nhượng với Pháp một số quyền lợi về kinh tế và vǎn hoá của Pháp ở Việt Nam; quy định thời gian tiếp tục cuộc đàm phán Việt – Pháp vào tháng 1-1947.

Việc ký Tạm ước 14-9 là một thắng lợi trong sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh để nhân dân ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài. Tr.12.

Thư gửi Hội nghị vǎn hoá toàn quốc lần thứ hai (15-7-1948)

Gửi Hội nghị vǎn hoá toàn quốc,

Nhân dịp Hội nghị vǎn hoá toàn quốc, tôi gửi lời thân ái chúc mừng các đại biểu.

Trong sự nghiệp vĩ đại kháng chiến kiến quốc của dân tộc ta, vǎn hoá gánh một phần rất quan trọng. Từ ngày chính quyền dân chủ thành lập đến nay, các nhà vǎn hoá ta đã cố gắng và đã có thành tích. Song từ nay trở đi chúng ta cần phải xây đắp một nền vǎn hoá kháng chiến kiến quốc của toàn dân. Muốn đi đến kết quả đó, tôi thiết tưởng, các nhà vǎn hoá ta cần tổ chức chặt chẽ và đi sâu vào quần chúng.

Nhiệm vụ của vǎn hoá chẳng những để cổ động tinh thần và lực lượng kháng chiến kiến quốc của quốc dân, mà cũng phải nêu rõ những thành tích kháng chiến kiến quốc vĩ đại của ta cho thế giới. Các nhà vǎn hoá ta phải có những tác phẩm xứng đáng, chẳng những để biểu dương sự nghiệp kháng chiến kiến quốc bây giờ, mà còn để lưu truyền cái lịch sử oanh liệt kháng chiến kiến quốc cho hậu thế.

Đang có phong trào Thi đua ái quốc của toàn dân, tôi mong rằng Hội nghị sẽ có một chương trình thi đua ái quốc về mặt trận vǎn hoá. Tôi chắc rằng sau Hội nghị, vǎn hoá của ta sẽ có một sự phát triển mạnh mẽ.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 15 tháng 7 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1011,
ngày 12-8-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi Đội công an danh dự Bắc Ninh (15-7-1948)

(Nhờ Bộ Nội vụ chuyển)

Ngày 15 tháng 7 nǎm 1948

Tôi được báo cáo các bạn tích cực làm phận sự trong việc trừ gian ở Gia Lâm, đột nhập trường bay, tước súng, lấy tài liệu của địch, v.v..

Những công việc đó chứng tỏ anh em đã khôn khéo, can đảm, làm vẻ vang cho công an Bắc Ninh và toàn quốc.

Tôi gửi lời thân ái ngợi khen các bạn và mong các bạn luôn luôn cố gắng thi đua, để thực hiện khẩu hiệu: “Mỗi ngày lập một chiến công”.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh
lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng,
bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Lời kêu gọi nhân ngày 27-7-1948 (15-7-1948)

Cùng toàn thể đồng bào!

Anh em thương binh và gia đình tử sĩ!

Khi nạn ngoại xâm ào ạt đến, nó đến như một trận lụt to. Nó đe doạ tràn ngập cả non sông Tổ quốc. Nó đe doạ cuốn trôi cả tính mệnh tài sản, chìm đắm cả bố, mẹ, vợ, con, dân ta.

Trước cơn nguy hiểm ấy, số đông thanh niên yêu quý của nước ta dũng cảm xông ra mặt trận. Họ quyết đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững, để ngǎn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào.

Họ quyết hy sinh tính mệnh họ, để giữ gìn tính mệnh của đồng bào.

Họ hy sinh gia đình và tài sản họ, để bảo vệ gia đình và tài sản của đồng bào.

Họ quyết liều chết chống địch, để cho Tổ quốc và đồng bào sống.

Họ là những chiến sĩ anh dũng của ta.

Trong đó, có người đã bỏ lại một phần thân thể ở trước mặt trận. Có người đã bỏ mình ở chiến trường. Đó là thương binh, đó là tử sĩ.

Cách mấy ngày trước, họ là những thanh niên lành mạnh, vui vẻ, oanh liệt. Trải qua những ngày ǎn gió nằm sương, những trận mưa bom bão đạn, họ bị tay què chân cụt, họ hoá ra thương binh.

Họ đã hy sinh cho ai ?

Cách mấy ngày trước, bố mẹ họ nhận được tin tức, đang mong cho đến ngày kháng chiến thắng lợi, độc lập thành công, họ sẽ trở lại quê hương, một nhà đoàn tụ.

Ngày nay, bố mẹ họ đã mất một người con yêu quý. Vợ trẻ thơ trở nên bà hoá. Con dại trở nên bồ côi. Trên bàn thờ gia đình thêm một linh bài tử sĩ.

Họ đã hy sinh cho ai ?

Thương binh và tử sĩ đã hy sinh cho Tổ quốc, đã hy sinh cho đồng bào.

Để báo đáp công ơn đó, Chính phủ đang tìm mọi cách để giúp đỡ anh em thương binh và gia đình tử sĩ.

Tôi cũng mong đồng bào sẵn lòng giúp đỡ họ về vật chất và về tinh thần.

Từ trước đồng bào đã giúp đỡ nhiều. Nhưng tay chân tàn phế của thương binh sẽ không mọc lại được. Và những tử sĩ sẽ không thể tái sinh. Mà lòng bác ái của đồng bào cũng không có hạn.

Vì vậy, tôi mong và chắc rằng: đồng bào trước đã giúp đỡ, sau này sẽ sẵn sàng giúp đỡ mãi. Nhân dịp này, tôi xin thay mặt anh em thương binh và gia đình tử sĩ cảm ơn đồng bào.

Tôi cũng thay mặt Chính phủ, gửi lời thân ái an ủi các anh em thương binh và gia đình tử sĩ và hứa rằng Chính phủ luôn luôn tìm cách sǎn sóc các bạn. Chúc các bạn được bình yên.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Quân du kích, số 5,
ngày 15-7-1948.
cpv.org.vn

Giữ bí mật (30-7-1948)

Vị tổ sư của các nhà quân sự là ông Tôn Tử nói rằng: “Trong chiến tranh, điều gì quan trọng nhất?

Giữ bí mật là điều quan trọng nhất”.

Ông lại nói: “Ta dò được tin tức địch, thì ta thắng địch. Địch dò được tin tức ta, thì địch thắng ta”.

Thế là cuộc chiến tranh thắng hay bại, một phần lớn do biết giữ bí mật hay không biết giữ bí mật, mà quyết định.

Vì vậy, trong cuộc thế giới đại chiến, các nước hết sức chú ý đến sự giữ bí mật. ở các trường học, các phòng giấy, các trại lính, các xưởng máy, các đường phố, các xe, các tàu, các chợ, các khách sạn, các quán nước, các làng xóm, cho đến các nhà dân, nơi nào cũng có những khẩu hiệu nhắc nhủ mọi người giữ bí mật.

Chẳng những thế, mỗi ngày, những người phụ trách các cơ quan, các nhà máy, các bộ đội, v.v., lại nhắc nhân viên của họ một lần: “Phải giữ bí mật”!

*

*     *

Trong cuộc kháng chiến này, chúng ta đã biết giữ bí mật chưa?

Chưa!

Ta chưa biết dùng cách luôn luôn khuyên rǎn nhắc nhủ mọi người giữ bí mật.

Nhân viên, công nhân, bộ đội, và nhân dân ta chưa biết giữ bí mật.

Về hành động, cử chỉ, cũng như về lời nói, nhiều người không biết giữ bí mật.

Đó là một khuyết điểm rất nguy hiểm.

Kháng chiến đang chuyển qua giai đoạn mới, chúng ta cần phải cấp tốc ra sức sửa chữa cái khuyết điểm ấy. Sửa chữa cách thế nào?

Các bộ đội, cơ quan, trường học, chợ búa, hàng quán, v.v., cần phải dán những khẩu hiệu giữ bí mật. Những người phụ trách cần phải hàng ngày dặn dò nhân viên của mình giữ bí mật. Các cán bộ hành chính và đoàn thể trong các làng xã phải giải thích và luôn luôn nhắc nhủ dân trong làng giữ bí mật. Các bộ máy tuyên truyền, các báo chí, phải thường nhắc đến vấn đề giữ bí mật. Cuộc thi đua ái quốc cũng phải chú trọng đến vấn đề giữ bí mật.

Ta biết giữ bí mật, thì bọn Việt gian mật thám khó mà hoạt động.

Ta biết giữ bí mật, thì dù địch có trǎm tai, ngàn mắt, cũng không dò được tin tức và đoán được sự hành động của ta.

Biết giữ bí mật, tức là ta đã nắm chắc một phần lớn thắng lợi trong tay ta.

A.G.

Báo Sự thật, số 97,
ngày 30-7-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi báo Vệ quốc quân (7-1948)

– Báo “Vệ quốc quân” phải là người bạn thân thiết của mỗi một chiến sĩ Vệ quốc quân. Vì vậy cần phải đi sát với sự sinh hoạt và sự phát triển của Vệ quốc quân.

– Mỗi một chiến sĩ Vệ quốc quân phải là một người bạn thân thiết của báo “Vệ quốc quân”. Vì vậy phải giúp cho báo “Vệ quốc quân” phát triển.

Tháng 7 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Báo Vệ quốc quân, số 28, ngày 19-8-1948.
cpv.org.vn

Thư gửi anh em thương và bệnh binh (7-1948)

Các đồng chí đã hy sinh một phần xương máu vì Tổ quốc, chẳng may bị thương, bị bệnh trước khi quân thù bị hoàn toàn tiêu diệt, kháng chiến được hoàn toàn thành công.

Chắc các đồng chí không khỏi phân vân. Nhưng không, các đồng chí nên một mặt nuôi lại sức khoẻ, một mặt cố gắng học tập. Khi đã khôi phục sức khoẻ, các đồng chí sẽ hǎng hái tham gia công tác tǎng gia sản xuất, để giúp ích cho Tổ quốc, cũng như các đồng chí đã anh dũng giữ gìn non sông, các đồng chí sẽ trở nên người công dân kiểu mẫu ở hậu phương cũng như các đồng chí đã làm người chiến sĩ kiểu mẫu ở ngoài mặt trận. Tôi cùng đồng bào luôn luôn nhớ đến các đồng chí.

Tháng 7 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch,
Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1958, t.1, tr. 266.

cpv.org.vn