BỆNH TRỌNG

Ngoại cảm Hoa thiên tân lãnh nhiệt,

Nội thương Việt địa cựu sơn hà 1 ;

Ngục trung hại bệnh chân tân khổ,

Bản ưng thống khốc khước cuồng ca.

ỐM NẶNG

Bên ngoài, cảm vì sự nóng lạnh mới thay đổi
của trời Hoa,

Bên trong, đau vì non sông xưa của đất Việt;

Trong tù mắc bệnh thực đắng cay,

Lẽ ra phải khóc ròng mà ta cứ hát ngao!

“Ngoại cảm” trời Hoa cơn nóng lạnh,

“Nội thương” đất Việt cảnh lầm than;

ở tù mắc bệnh càng cay đắng,

Đáng khóc mà ta cứ hát tràn!

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

————————————

1. Sự kiện thành lập Đảng: Vào những nǎm 1928-1929, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân ta tiếp tục dâng lên khắp đất nước. Chủ nghĩa Mác-Lênin đã được truyền bá mạnh mẽ trong phong trào công nhân và phong trào yêu nước. Một trào lưu cách mạng mới xuất hiện, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo của một chính đảng thực sự của giai cấp công nhân.

Những phần tử tiên tiến trong phong trào cách mạng đã nhận thức được tình hình đó và đã đứng ra thành lập những tổ chức cộng sản đầu tiên.

Ngày 17-6-1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập ở Hà Nội. Đông Dương Cộng sản Đảng ra Chánh cương, Tuyên ngôn, nêu rõ đường lối của Đảng là làm cách mạng dân chủ tư sản do giai cấp vô sản lãnh đạo, tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, thực hành công nông liên hiệp. Sự ra đời của Đông Dương Cộng sản Đảng đã thúc đẩy phong trào cộng sản ở trong nước tiến mạnh. Tháng 7-1929, An Nam Cộng sản Đảng cũng được thành lập. Tháng 9-1929, những đảng viên ưu tú của Đảng Tân Việt ra tuyên bố thành lập Đông Dương Cộng sản liên đoàn.

Trong vòng 4 tháng, ba tổ chức cộng sản liên tiếp ra đời. Sự kiện đó chứng tỏ việc thành lập Đảng Cộng sản là yêu cầu phát triển của phong trào công nhân và phong trào yêu nước ở Việt Nam nǎm 1929. Nhưng lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cũng như nguyên tắc tổ chức của chính đảng Mác – Lênin không cho phép tồn tại tình hình là trong một nước mà có ba tổ chức cộng sản. Vì vậy tổ chức một Đảng duy nhất của giai cấp công nhân là yêu cầu bức thiết của phong trào cách mạng ở Việt Nam lúc đó.

Nhận được tin có các tổ chức cộng sản ở Việt Nam, Quốc tế Cộng sản đã gửi thư kêu gọi các tổ chức cộng sản này thống nhất lại.

Sau khi nắm được tình hình trên, Nguyễn ái Quốc, với tư cách là đại diện của Quốc tế Cộng sản, đã triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam. Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng đã cử đại biểu đến dự Hội nghị. Riêng Đông Dương Cộng sản liên đoàn, không kịp cử đại biểu đến dự được, sau Hội nghị này đã xin gia nhập vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hội nghị hợp nhất mang tầm vóc lịch sử của một Đại hội thành lập Đảng. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đánh dấu một bước ngoặt lịch sử vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Tr.10.

?!

Không không khổ liễu tứ thập thiên,

Tứ thập thiên khổ bất thǎng nghiên (ngôn);

Hiện tại hựu yếu giải phản Liễu,

Chân thị linh nhân muộn hựu phiền.

?!

Cực khổ không đâu mất bốn mươi ngày rồi,

Bốn mươi ngày khổ không nói xiết;

Nay lại phải giải trở về Liễu Châu,

Thực khiến cho người ta bực bội lại buồn phiền.

Không đâu khổ đã bốn mươi ngày,

Bốn chục ngày qua xiết đoạ đày;

Nay lại giải về châu Liễu nữa,

Khiến người đã bực lại buồn thay!

ĐỖ VǍN Hỷ dịch
cpv.org.vn

?

Liễu Châu, Quế Lâm hựu Liễu Châu,

Dịch lai dịch khứ, tượng bì cầu;

Hàm oan đạp biến Quảng Tây địa,

Bất tri giải đáo kỷ thời hưu ?

?

Liễu Châu, Quế Lâm lại Liễu Châu,

Đá qua đá lại như quả bóng da;

Ngậm oan đi khắp đất Quảng Tây,

Không biết giải đến bao giờ mới thôi?

Liễu Châu, Quế Lâm lại Liễu Châu,

Đá qua đá lại, bóng chuyền nhau;

Quảng Tây đi khắp, lòng oan ức,

Giải đến bao giờ, giải tới đâu ?

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

ĐÁO ĐẸ TỨ CHIẾN KHU CHÍNH TRỊ BỘ

Giải quá Quảng Tây thập tam huyện,

Trú liễu thập bát cá giam phòng;

Thí vấn dư sở phạm hà tội ?

Tội tại vị dân tộc tận trung!

ĐẾN CỤC CHÍNH TRỊ CHIẾN KHU IV

Giải khắp mười ba huyện tỉnh Quảng Tây,

Dừng chân qua mười tám nhà lao;

Thử hỏi ta phạm tội gì ?

Tội tận trung với dân tộc!

Quảng Tây giải khắp mười ba huyện,

Mười tám nhà lao đã ở qua;

Phạm tội gì đây? Ta thử hỏi,

Tội trung với nước, với dân à ?

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

CHÍNH TRỊ BỘ CẤM BẾ THẤT

Nhị xích 1 khoát hề tam xích trường,

Tứ nhân trú thử nhật bàng hoàng;

Yếu thân thân cước dã bất khả,

Nhân vị đa nhân, thiểu địa phương.

NHÀ GIAM CỦA CỤC CHÍNH TRỊ

Hai thước rộng và ba thước dài,

Bốn người suốt ngày quanh quẩn trong đó;

Muốn duỗi chân một tý cũng không được,

Bởi người đông mà đất lại hẹp.

Ba thước chiều dài hai thước rộng,

Bốn người chen chúc ở bên trong;

Duỗi chân một tý cũng không thể,

Nhà hẹp mà người lại quá đông.

HUỆ CHI dịch

Bản dịch khác:

Hai thước rộng, ba thước dài,

Ngày đêm luẩn quẩn bốn người tù nhân;

Mỏi chân, không chỗ duỗi chân,

Người đông, phòng hẹp, khó phần trở xoay.

KHƯƠNG HỮU DỤNG dịch
cpv.org.vn

MỘNG ƯU ĐÃI

Ngật câu phạn thái, thụy câu chiên,

Hựu cấp linh tiền mãi báo, yên;

Chủ nhiệm Lương công ưu đãi ngã,

Ngã tâm cảm khích bất thǎng nghiên (ngôn).

ĐƯỢC ƯU ĐÃI

Ǎn đủ cơm rau, ngủ đủ chǎn đắp,

Lại cho tiền mua báo, mua thuốc hút;

Chủ nhiệm họ Lương ưu đãi ta,

Lòng ta cảm kích không thể nói xiết.

Ǎn có cơm rau, ngủ có mền,

Báo xem, thuốc hút: cấp cho tiền;

Ông Lương chủ nhiệm đãi ta hậu,

Cảm kích lòng ta, nói chẳng nên.

HUỆ CHI dịch

Ngật câu phạn thái, thụy câu chiên,

Hựu cấp linh tiền mãi báo, yên;

Chủ nhiệm Lương công ưu đãi ngã,

Ngã tâm cảm khích bất thǎng nghiên (ngôn).

ĐƯỢC ƯU ĐÃI

Ǎn đủ cơm rau, ngủ đủ chǎn đắp,

Lại cho tiền mua báo, mua thuốc hút;

Chủ nhiệm họ Lương ưu đãi ta,

Lòng ta cảm kích không thể nói xiết.

Ǎn có cơm rau, ngủ có mền,

Báo xem, thuốc hút: cấp cho tiền;

Ông Lương chủ nhiệm đãi ta hậu,

Cảm kích lòng ta, nói chẳng nên.

HUỆ CHI dịch
cpv.org.vn

TRIÊU CẢNH

Thái dương mỗi tảo tòng sơn thượng

Chiếu đắc toàn sơn xứ xứ hồng;

Chỉ vị lung tiền hữu hắc ảnh,

Thái dương vị chiếu đáo lung trung.

CẢNH BUỔI SỚM

Mỗi buổi sớm, mặt trời nhô lên từ đỉnh núi,

Chiếu khắp núi, nơi nào cũng đỏ rực;

Chỉ vì trước nhà tù có bóng đen,

Mặt trời chưa rọi được vào trong ngục.

Đầu non sớm sớm vầng dương mọc,

Khắp núi nơi nơi rực ánh hồng;

Chỉ bởi trước lao còn bóng tối,

Mặt trời chưa rọi thấu vào trong.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

THANH MINH

Thanh minh thời tiết vũ phân phân,

Lung lý tù nhân giục đoạn hồn;

Tá vấn tự do hà xứ hữu?

Vệ binh dao chỉ biện công môn.

TIẾT THANH MINH

Tiết thanh minh mưa phùn dày hạt,

Trong ngục, người tù buồn đứt ruột;

Ướm hỏi: nơi nào có tự do?

Lính gác chỉ tay về phía xa: cửa công đường.

Thanh minh lất phất mưa phùn,

Tù nhân nghe thấm nỗi buồn xót xa;

Tự do, thử hỏi đâu là?

Lính canh trỏ lối thẳng ra công đường.

NAM TRÂN dịch

Bản dịch khác:

Thanh minh, mưa bụi mịt mù rơi,

Trong ngục, tù nhân dạ rối bời;

Ướm hỏi: tự do đâu có được?

Lính canh xa trỏ cửa quan ngồi.

HUỆ CHI dịch
cpv.org.vn

VÃN CẢNH

Mai khôi hoa khai hoa hựu tạ,

Hoa khai hoa tạ lưỡng vô tình;

Hoa hương thấu nhập lung môn lý,

Hướng tại lung nhân tố bất bình.

CẢNH CHIỀU HÔM

Hoa hồng nở hoa hồng lại tàn,

Hoa nở hoa tàn đều vô tình;

Hương thơm bay vào thấu trong ngục,

Tới kể với người trong ngục nỗi bất bình.

Hoa hồng nở hoa hồng lại rụng,

Hoa tàn, hoa nở cũng vô tình;

Hương hoa bay thấu vào trong ngục,

Kể với tù nhân nỗi bất bình.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

NGŨ KHOA TRƯỞNG, HOÀNG KHOA VIÊN

Ngũ khoa trưởng dữ Hoàng khoa viên,

Lưỡng nhị kiến ngã thái khả liên;

Ân cần uỷ vấn hoà bang trợ,

Giá tượng đông hàn ngộ noãn thiên.

KHOA TRƯỞNG HỌ NGŨ, KHOA VIÊN HỌ HOÀNG

Khoa trưởng họ Ngũ và khoa viên họ Hoàng,

Hai người đến thǎm thấy tình cảnh của ta
rất đáng thương;

Ân cần thǎm hỏi và giúp đỡ,

Thật giống như mùa đông rét mướt gặp
được ngày nắng ấm.

Họ Ngũ trưởng khoa với họ Hoàng,

Thấy ta cùng cực động lòng thương;

Ân cần thǎm hỏi và cưu giúp,

Như nắng bừng lên giữa giá sương.

HUỆ CHI dịch
cpv.org.vn

HẠN CHẾ

Một hữu tự do chân thống khổ,

Xuất cung dã bị nhân chế tài;

Khai lung chi thì đỗ bất thống,

Đỗ thống chi thì lung bất khai.

BỊ HẠN CHẾ

Không có tự do thực thống khổ,

Đến chuyện đi tiêu cũng bị người hạn chế;

Lúc mở cửa ngục, bụng không đau,

Đến lúc bụng đau, ngục không mở.

Đau khổ chi bằng mất tự do,

Đến buồn đi ỉa cũng không cho;

Cửa tù khi mở, không đau bụng,

Đau bụng thì không mở cửa tù.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn