Kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” (12-1972 / 12-2012)

Kỳ 2: Lời thú tội đầu năm

QĐND – Hội nghị ngày 6-7-1972 do Phó tổng Tham mưu trưởng Phùng Thế Tài và Vương Thừa Vũ chủ trì, đã nhấn mạnh các nội dung then chốt và phác thảo kế hoạch ban đầu trong triển khai để đánh thắng cuộc tập kích B-52 của đế quốc Mỹ. Mạc Lâm là người đầu tiên trong hội nghị, đại diện Cục Quân báo trình bày những nội dung làm cơ sở cho việc thảo luận. Tại hội nghị, ông đã trình bày các nội dung cơ bản về lực lượng không quân chiến lược B-52 và bố trí lực lượng B-52 của Mỹ; đặc điểm, tính năng của B-52, đội hình cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng và các loại máy bay yểm trợ khác, cách ném bom bay bằng của B-52 (tốc độ, độ cao, khả năng mang bom, đạn…); về các loại máy bay yểm trợ trên không như F105, F4; thủ đoạn gây nhiễu của các loại máy bay, liên lạc trên không… Bản báo cáo của ông cũng đề xuất, kiến nghị cách đánh của ta (tên lửa, cao xạ, MiG và các loại súng phòng không khác); hoạt động của ra-đa, cách chống nhiễu…

Cùng với việc báo cáo, Mạc Lâm đã giải đáp những câu hỏi đặt ra của các đại biểu trong hội nghị. Đó là cơ sở quan trọng để hội nghị đánh giá tình hình địch, về lực lượng và khả năng của ta, đề xuất nhiều kế hoạch và biện pháp triển khai trên tinh thần khẩn trương đối phó kịp thời trong mọi tình huống.

Đại tướng Văn Tiến Dũng (bên trái) và Đại tá Phan Mạc Lâm.

Sau này, trong hồi ký, nhớ lại những ngày chuẩn bị cho việc đánh trả cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng; Mạc Lâm ghi lại cuộc gặp ngắn ngủi mà xúc động với Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Buổi sáng hôm đó, như thường lệ, tôi dậy sớm để đến nơi làm việc. Hồi đó, chúng tôi ở tập trung tại cơ quan trong thành nhưng đi làm việc ở nơi sơ tán. Đang loay hoay xỏ giày thì có người báo: “Mạc Lâm lên gặp Bộ trưởng gấp”. Anh bạn còn nói thêm: “Bộ trưởng đang chờ anh ở phòng Thủ trưởng Cục”. Tôi thoáng chút ngạc nhiên. Thực ra thì tôi cũng đã nhiều lần gặp Bộ trưởng. Bận trăm công ngàn việc nhưng Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn quan tâm đến công tác tình báo, trong kháng chiến chống Pháp cũng như trong kháng chiến chống Mỹ. Nhiều tin tức chúng tôi khai thác từ tù binh sau khi nghe Thủ trưởng Cục báo cáo, Đại tướng còn trực tiếp gặp chúng tôi để xác minh lại. Tôi đoán chắc là tin về B-52 đánh Hà Nội mà tôi vừa báo cáo làm cho Bộ trưởng quan tâm. Bước vào phòng, tôi nhận ra Bộ trưởng ngồi ở đấy rồi. Gương mặt Bộ trưởng tươi cười nhưng đượm vẻ lo âu, vẫy tay gọi tôi lại ngồi bên cạnh. Đúng như điều tôi suy nghĩ. Ông hỏi thăm về sức khỏe, về tình hình mới nhất chúng tôi vừa thu thập được về “B-52 sẽ đánh Hà Nội vào thời gian tới”. Bộ trưởng hỏi rất kỹ về thực lực không quân chiến lược, về điểm mạnh và điểm yếu của B-52. Kể cả những suy nghĩ băn khoăn của tôi không thể hiện qua báo cáo. Tôi bình tĩnh báo cáo. Bộ trưởng nói rất nhẹ nhàng, hỏi rất chi tiết, hình như cần sự khẳng định của tôi về những điều đã báo cáo. Hỏi xong, Bộ trưởng bắt tay chúng tôi, ra về trên gương mặt bình thản”.

Để có được thông tin “tương đối” về B-52 khi báo cáo Đại tướng-Tổng tư lệnh, Mạc Lâm thầm “cảm ơn” một tên phi công Mỹ đã thành khẩn khai nhận những thông tin quý giá đầu năm 1972. Người phi công này, cho đến nay ông vẫn giữ bí mật tên họ, vào cuối buổi hỏi cung đã nói nhỏ với ông:

– Các ông chú ý, người ta đang chuẩn bị B-52 đánh vào Hà Nội, Hải Phòng.

Bằng nghiệp vụ của mình, Mạc Lâm bình tĩnh giấu tâm lý hồi hộp, hỏi bâng quơ:

– Anh nói thật sao, Mỹ sẽ dùng B-52 đánh Hà Nội?

Người phi công tù binh thoát khỏi vẻ sợ sệt, anh ta thành khẩn:

– Tôi không mong rằng, tội ác này sẽ xảy ra. Nhưng khi đã tổ chức diễn tập thì việc Mỹ dùng B-52 đánh phá Hà Nội, Hải Phòng chắc chắn đã có trù liệu của Lầu Năm Góc.

Mạc Lâm nhìn chăm chú vào người phi công tù binh, hạ giọng:

– Anh có thể nói rõ hơn?

– Thưa ông, cách đây mười ngày, tôi tham gia trong đội hình diễn tập dùng B-52 đánh phá Hà Nội, Hải Phòng. Đó là một cuộc tập trận quy mô lớn phối hợp tác chiến mà lực lượng chủ yếu là B-52. Trong đội hình chiến đấu, ngoài B-52 còn có máy bay trinh sát RF 4C, QF 4C, các loại máy bay F105, F4D, máy bay gây nhiễu điện tử EC 121, đội cấp cứu và chỉ huy trên không…

Tù binh phi công Mỹ tại “khách sạn Hin-tơn” – nhiều người trong số họ đã hối lỗi, thành khẩn cung cấp cho ta nhiều tin tức có giá trị.

Lời thú tội của viên phi công, nếu xét về dự báo chiến lược thì không có gì bất ngờ, nhưng xét về thời điểm, lại vô cùng quý giá. Bấy lâu nay, câu hỏi “Khi nào Mỹ dùng đến B-52 làm nước cờ tàn cho cuộc chiến?” đặt ra, đã đến lúc có tín hiệu trả lời. Mạc Lâm đã hỏi kỹ, đưa ra nhiều tình huống để kiểm tra tính xác thực của những thông tin từ người phi công tù binh vừa khai báo. Ông đối chiếu với những tin tức đã khai thác ở các phi công tù binh khác rồi đi đến khẳng định: Tin về Mỹ dùng B-52 đánh phá Hà Nội, Hải Phòng là đúng. Mạc Lâm mừng lo lẫn lộn. Mừng vì có thông tin mới mà cấp trên đang cần sẽ giúp ta chuẩn bị để không bị bất ngờ trước âm mưu thâm độc của kẻ thù. Nhưng khi nghĩ đến hàng trăm chiếc B-52 ném bom rải thảm xuống Thủ đô thân yêu, nơi đầu não lãnh đạo cách mạng và cũng là nơi tập trung đông dân, lòng ông thắt lại. Sau những giây phút bàng hoàng, Mạc Lâm ngồi vào bàn, giở lại cuốn sổ ghi chép, nhớ lại những gì vừa xảy ra, ông làm báo cáo gửi ngay lãnh đạo Cục Quân báo.

Cuối tháng 11-1972, toàn miền Bắc đã chuẩn bị sẵn sàng đối đầu với cuộc leo thang quân sự tàn bạo nhất của Ních-xơn. Một kế hoạch của phòng không và không quân ta đánh trả cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng được triển khai trong toàn quân. Đầu tháng 12, địch tiếp tục leo thang mạnh. Có thêm nhiều tin tức tình báo mới liên quan đến việc Mỹ chuẩn bị khẩn trương cho chiến dịch dùng B-52 đánh Hà Nội, Hải Phòng. Từ tháng 10-1972, chúng tăng thêm lực lượng không quân chiến thuật, không quân, hải quân đến chiến trường Đông Nam Á. Bộ chỉ huy liên quân Mỹ điều chỉnh lực lượng B-52 ở căn cứ quân sự Gu-am và Thái Lan. Chúng ra lệnh kéo dài thời gian phục vụ tác chiến của phi công Mỹ ở chiến trường Thái Bình Dương, Đông Nam Á. Phi công Mỹ đều được phổ biến kế hoạch đánh lớn sắp tới và dự đoán được mục tiêu cụ thể!

Ngày 13-12-1972, Hội nghị Pa-ri bế tắc do thái độ ngoan cố lật lọng của phía Mỹ. Cố vấn đặc biệt của Tổng thống Mỹ là Kít-xinh-giơ tuyên bố đình chỉ vô thời hạn Hội nghị Pa-ri về Việt Nam. Ngày hôm sau, Tổng thống Mỹ Ních-xơn chính thức thông qua kế hoạch tập kích đường không chiến lược, chủ yếu bằng B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng mang tên “Lai-nơ-bếch-cơ II” từ 17-12-1972 giờ Hoa Kỳ tức là ngày 18-12-1972 theo giờ Hà Nội. Lập tức, Mỹ triển khai thành lập Bộ chỉ huy Sư đoàn không quân chiến lược lâm thời số 57 để chỉ huy 3 liên đội máy bay B-52 gồm 193 chiếc với 250 tổ lái ở hai sân bay U-ta-pao (Thái Lan) và En-đơ-xơn (Gu-am). Chúng huy động thêm 50 máy bay KC 135 để tiếp dầu cho B-52 từ Mỹ sang Phi-líp-pin; đồng thời điều tiếp hai tàu sân bay In-téc-prai-đơ và Sa-ra-to-ga từ Hồng Công và Su-bích sang vịnh Bắc Bộ. Tham gia tập kích chiến dịch Lai-nơ-bếch-cơ II còn có hơn 1000 máy bay chiến thuật được huy động từ khu vực Đông Nam Á. Tổng thống Ních-xơn “hy vọng” có thể dùng B-52 tập kích chiến lược vào Hà Nội, Hải Phòng hòng lật lại thế cờ trên bàn Hội nghị Pa-ri.

Phía ta đã chủ động xây dựng lực lượng phòng không nhân dân sẵn sàng giáng trả đích đáng máy bay của Mỹ. Một thế trận phòng không “thiên la địa võng” đủ cả tầm cao, tầm trung và tầm thấp đã được ta chuẩn bị.

Chiều 18-12-1972, Cục Quân báo đã báo cáo lên Bộ Tổng tham mưu dự kiến thời gian Mỹ tập kích B-52 vào Hà Nội. Đến khoảng 18 giờ thì hầu như khẳng định điều đó. Tức thì, Bộ Tổng tham mưu, Cục Tác chiến phổ biến đầy đủ đến từng đơn vị phòng không.

Thời điểm lịch sử đó, Mạc Lâm đã ghi vào nhật ký: “Hôm ấy tôi, Nguyễn Anh Lân, Lê Đạt, Lâm Hoài trực ban ở sở chỉ huy. Căn hầm trực chỉ huy của Cục không lớn, cạnh lầu Hoàng Diệu nằm sâu dưới khu vườn tăng gia có giàn mướp che phủ. Hầm đặt 3 bàn làm việc với đủ các hệ thống thông tin, liên lạc, bản đồ các loại và tài liệu cần thiết… Tuy vẫn nói chuyện bình thường, nhưng trong thâm tâm mọi người đều lo lắng. B-52 đánh bom, Hà Nội sẽ ra sao?”.

Trong hồi ký của mình, Mạc Lâm viết: “Sau hội nghị ngày 6-7-1972, dù đã báo cáo xong phần tin tức mình cung cấp nhưng tôi vẫn không thôi suy nghĩ về những thông tin của mình. Cảm giác hồi hộp, lo lắng, cứ ong ong trong đầu. Liệu những gì mình cung cấp cho cấp trên có chính xác không? Cái gì sẽ xảy ra, có điểm nào phi công tù binh khai man không? Có điểm gì mà mình chưa dự kiến hết không? Mỗi lần, nghĩ đến cuộc gặp Bộ trưởng tôi quên ăn, quên ngủ. Các tháng sau đó, chúng tôi thu thập thêm nhiều tư liệu, những dấu hiệu, động thái về sự chuẩn bị cho cuộc tập kích chiến lược ngày càng rõ dần. Không quân Mỹ đang chuẩn bị về công tác hiệp đồng của không quân chiến lược với một số đơn vị ở Thái Lan đã được tiết lộ”.

Tự đánh giá lại lo lắng, băn khoăn trên, sau ngày chiến thắng vẻ vang, Mạc Lâm viết thêm: “Trong 12 ngày đêm (năm 1972 – PV), Bộ phận hỏi cung theo chỉ đạo của Bộ, Cục Tác chiến và Cục đã hỏi và giải đáp được 3 yêu cầu chính: Kiểm tra lại và bổ sung các số liệu liên quan đến trận tập kích; khó khăn của địch và thiệt hại; mục tiêu đánh phá và thời gian của đợt tập kích…”.

Những thông tin quý giá trên đã góp phần để quân dân miền Bắc bình tĩnh, tự tin, sẵn sàng giáng trả B-52 những đòn đích đáng.

—————–

Kỳ 1: Lật tẩy “siêu pháo đài”

Kỳ 3: Cùng “cất vó B-52”

Bài và ảnh: HỒNG HẢI
qdnd.vn

QĐND – Bà Nguyễn Thị Nghĩa, vợ nhà tình báo Phan Mạc Lâm, năm nay vào tuổi 74, cẩn thận đẩy chiếc thùng sắt to được khóa kỹ về phía tôi và nhẹ nhàng nói: “Cả cuộc đời ông ấy nằm ở đây. Lúc còn sống, ông ấy chẳng cho ai đụng vào. Nay tôi tin tưởng nhà báo quân đội, cho phép anh đọc, thấy cái gì có thể thông tin được đến bạn đọc thì khai thác”.

Trước mắt tôi là hàng nghìn trang tài liệu, nhật ký, hồi ký của Đại tá Phan Mạc Lâm, cán bộ tình báo chuyên hỏi cung tù binh trong suốt các cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Đặc biệt, trong 8 năm (1964-1972), ông đã khai thác thông tin từ tù binh là các phi công Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời miền Bắc.

Kỳ 1: Lật tẩy “siêu pháo đài”

Năm 2007, kỷ niệm 35 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, một số cựu chiến binh khi trò chuyện với phóng viên Báo Quân đội nhân dân cho rằng: “Để đánh thắng B-52, có sự đóng góp công sức, trí tuệ của rất nhiều lực lượng, trong đó có lực lượng tình báo quân sự, nhưng từ trước đến nay, ít người đề cập đến. Thời gian ngày càng lùi xa, có những điều trước đây là bí mật quân sự, không thể đề cập thì nay có thể đã được giải mật rồi nhưng thế hệ những nhà tình báo từng thầm lặng đóng góp vào chiến công kỳ diệu của năm 1972 thì ngày càng già đi, phải nhanh thì may ra mới khai thác được”.

Bà Nguyễn Thị Nghĩa xem lại hồ sơ, tư liệu của Đại tá Phan Mạc Lâm.

Chúng tôi đã vào cuộc ngay sau đó. Tìm đọc rất nhiều tài liệu, trao đổi với các cơ quan chức năng, kiên trì gặp gỡ các cựu chiến binh tình báo… nhưng những thông tin về hoạt động của tình báo quân sự trong 12 ngày đêm cuối năm 1972 vẫn chỉ biết dưới những dòng tin khái quát, chung chung. Thật may, cũng tháng 12-1972, trên Báo Quân đội nhân dân đăng vệt bài của Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Trợ lý tên lửa, Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu (năm 1972) với tựa đề “Những ngày tháng Chạp ở Tổng hành dinh”. Vệt bài này, đã giúp bạn đọc thấy rõ hơn sự chủ động trong chỉ đạo chiến lược của Bác Hồ, của Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng trong việc hoạch định kế sách đối phó với máy bay ném bom chiến lược B-52. Đáng chú ý, trong bài viết, tác giả nhắc đến tên một nhà tình báo mà chúng tôi đang cất công tìm hiểu về ông: “Ngày 6-7 (năm 1972-PV), tại ngôi nhà khép kín trong góc Thành cổ Hà Nội, các Phó tổng Tham mưu trưởng Vương Thừa Vũ, Phùng Thế Tài đã chủ trì hội nghị về đánh thắng B-52. Sau khi nghe 8 đồng chí có trọng trách lớn phát biểu ý kiến (Mạc Lâm, cán bộ Cục Quân báo; Lê Văn Tri, Tư lệnh Phòng không-Không quân; Đào Đình Luyện, Tư lệnh Không quân; Dương Hán, Phó tham mưu trưởng Phòng không-Không quân); Hoàng Đình Phu, Viện trưởng Viện Kỹ thuật Quân sự; Trần Đại Nghĩa, Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước; Nguyễn Văn Ninh”; đồng chí Phùng Thế Tài kết luận: Mỹ sẽ đem B-52 đến ném bom Hà Nội, Hải Phòng và các vùng lân cận vào lúc ta đang thắng lớn ở miền Nam mà Mỹ lại ngoan cố muốn ép ta ở Hội nghị Pa-ri. Chúng sẽ đánh tất cả các mục tiêu, kể cả khu đông dân. B-52 sẽ ném bom đêm, gây nhiễu rất nặng, bay cao 10-11km. Chiến thuật địch rất máy móc, lệ thuộc vào điều kiện sẵn có. Không quân chiến thuật bảo vệ đội hình B-52, dùng nhiều tên lửa sơ-rai để chế áp trận địa tên lửa, ra-đa của ta. B-52 bay bằng cắt bom…”.

Trong số “8 đồng chí có trọng trách” mà Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh nhắc đến, đều là những cán bộ cấp cao của quân đội mà tiểu sử, sự nghiệp đã được đông đảo nhân dân biết đến, duy cái tên Mạc Lâm vẫn rất “bí ẩn”. Trong suốt 40 năm qua, hàng nghìn bài báo, cuốn sách trong nước đã được xuất bản xung quanh chiến thắng B-52, nhưng tìm kiếm trên mạng, cái tên Mạc Lâm vẫn hoàn toàn không xuất hiện.

Cuộc đời và sự nghiệp của nhà tình báo Phan Mạc Lâm, thông qua “kho” tư liệu mà bà Nguyễn Thị Nghĩa cung cấp, thật vô cùng phong phú, thú vị với nhiều tình tiết hấp dẫn của nghề tình báo. Ông được cử tham gia Ban hỏi cung của Cục Quân báo ngay từ những ngày đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, từng được tin tưởng giao nhiệm vụ hỏi cung tướng Đờ Cát ngay sau Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954. Nhưng, trong khuôn khổ của bài báo này, chúng tôi xin phép chỉ kể xung quanh chủ đề chính.

Sơ đồ đội hình B-52 bay vào đánh phá Hà Nội do cơ quan tình báo quân sự của ta vẽ lại từ lời khai của tù binh Mỹ.

Như chúng ta đã biết, theo chỉ đạo của Bác Hồ, ngay từ khi giặc Mỹ gây hấn, mang bom đạn ra đánh phá miền Bắc, Bộ đội Phòng không-Không quân và ngành quân báo đã để mắt nghiên cứu về B-52. Còn Mạc Lâm, ông thực sự thu thập tài liệu về B-52 từ khi nào? Đọc trong nhật ký, hồi ký, có thể khẳng định: Ông bắt đầu “lập hồ sơ B-52” từ cuối năm 1968. Đó là thời điểm sau khi đế quốc Mỹ ngừng ném bom từ vĩ tuyến 20 trở ra, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tư lệnh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho Quân chủng Phòng không-Không quân: “Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương vừa nhận định: Mỹ tạm ngừng ném bom là vừa để tỏ vẻ thiện chí, vừa để tập trung không quân đánh phá quyết liệt ngăn chặn giao thông của ta từ Nghệ An trở vào. Tuy xuống thang, địch có khả năng đánh phá trở lại phía Bắc. Vì vậy, đi đôi với việc đẩy mạnh cuộc chiến đấu bảo vệ giao thông ở Quân khu 4, bộ đội phòng không-không quân cần tăng cường cảnh giác, tích cực chuẩn bị, sẵn sàng đánh bại âm mưu địch đánh phá trở lại các tỉnh phía Bắc nhất là Hà Nội. Tuyệt đối không để bị bất ngờ”.

Với trách nhiệm của nhà tình báo, Mạc Lâm tập trung khai thác hàng trăm phi công Mỹ, lúc đó bị bắt tập trung về nhà giam Hỏa Lò, nơi phi công Mỹ tự ví von là “khách sạn Hin-tơn”. Lúc đó, “khách hàng” của Mạc Lâm không có ai là phi công B-52, nhưng bằng mẫn cảm nghề nghiệp, ông hiểu rằng, khai thác từ phi công lái các loại máy bay chiến thuật F4, F105 thì cũng sẽ “vỡ” ra nhiều điều về B-52, với mệnh danh “siêu pháo đài bay”, lúc đó đang được Mỹ huênh hoang tuyên truyền về sức mạnh vô song của nó. Đúng như dự đoán của Mạc Lâm, nhiều viên phi công đã khai rằng, thời kỳ huấn luyện trước khi tham chiến tại Việt Nam, họ đều được tham gia diễn tập với B-52 về tập kích đường không chiến lược.

Thông tin từ tù binh Mỹ cũng hé lộ rằng: Đội hình B-52 đánh vào Hà Nội, tất sẽ có nhiều thành phần máy bay khác trong hoạt động yểm trợ như hộ tống, chế áp tên lửa, cao xạ đối phương kể cả việc chiếm lĩnh ưu thế trên cao của các máy bay F4, F105 được bố trí ở các căn cứ không quân được đặt xung quanh miền Bắc Việt Nam.

Kiên nhẫn khai thác, cẩn trọng kiểm tra đối chứng lời khai của từng phi công, trong đó có cả những phi công kỳ cựu có từ 5000 đến 6000 giờ bay; có tên từng là chỉ huy cấp cao của đối phương, Mạc Lâm đã có trong tay hàng nghìn trang tài liệu cần thiết về tính năng, đặc điểm của máy bay B-52 với những ưu điểm, nhược điểm vốn có của nó; trang thiết bị, kỹ thuật điện tử cũng như khả năng mang bom và các loại bom của B-52. Đội hình cơ bản của một biên đội B-52; cơ cấu thành phần một trận tập kích bằng B-52 vào một mục tiêu nào đó và khu vực dự kiến mục tiêu đánh phá sắp tới; đường bay các hướng từ các căn cứ không quân ở Nhật Bản, Thái Lan, đảo Gu-am… đến Việt Nam-Hà Nội; khu vực tiếp dầu trên không, sở chỉ huy trên không; đường rút lui của B-52… Tất cả đều được “lập hồ sơ” kỹ càng. Vào thời điểm đầu năm 1972, những hiểu biết này về B-52 có tác dụng rất cần thiết đối với bộ đội ta, nhất là với lãnh đạo Quân chủng Phòng không-Không quân để bổ sung hoàn chỉnh các phương án tác chiến mà những đơn vị đã dày công nghiên cứu xây dựng trong quá trình chuẩn bị. Con đường “vào hang bắt cọp” của bộ đội ta, không chỉ được thực hiện bằng sự hy sinh xương máu trên chiến trường Khu 4, mà bằng cả cuộc đấu trí của các nhà tình báo hỏi cung giữa lòng Hà Nội.

Vào đầu tháng 6-1972, Mạc Lâm và một số cán bộ tình báo khác được giao nhiệm vụ đặc biệt: Tìm hiểu khả năng leo thang cao nhất về cuộc chiến tranh phá hoại của không quân, hải quân Mỹ trên miền Bắc, trong đó chủ yếu là đánh giá lực lượng không quân chiến lược của Mỹ và dự kiến cuộc tập kích bằng B-52 vào Hà Nội. Cục trưởng Cục Tình báo Phan Bình chỉ định: “Mạc Lâm tổng hợp tình hình, chuẩn bị tài liệu tham gia hội nghị của Bộ Tổng tham mưu ngày 6-7-1972 để trình bày nội dung chuyên đề đặc biệt vừa nghiên cứu”.

Trước khi hội nghị diễn ra, bằng sự chuẩn bị công phu, có kết hợp kiểm chứng thông qua các nguồn tin khác, Mạc Lâm đã nắm chắc thông tin về các loại máy bay, về kỹ thuật, chiến thuật của từng loại mà Mỹ đã, đang và sẽ sử dụng khi đánh vào Hà Nội… Hơn thế nữa, tin tức tình báo chiến lược còn giúp ông đánh giá được cả tiềm lực quốc phòng của Mỹ vào thời điểm đó, từ lực lượng thường trực, lực lượng dự bị chiến lược của không quân, hải quân Mỹ cũng như các quân chủng, binh chủng. Đây là những thông tin rất quan trọng để chúng ta có thể hình dung toàn thể khả năng leo thang chiến tranh của Mỹ. Riêng về không quân, Mạc Lâm đã có thêm nguồn tin về khả năng sản xuất máy bay hằng năm, về các loại máy bay, các loại bom đạn, các loại máy móc, thiết bị điện tử mới sản xuất của đế quốc Mỹ. Thông qua hỏi cung, ta cũng nắm được sự bố trí của lực lượng quân sự Mỹ ở Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Địa Trung Hải và ngay tại nước Mỹ; tình hình luân phiên, điều chỉnh lực lượng, đặc biệt là bố trí lực lượng không quân chiến thuật, không quân của hải quân ở vịnh Bắc Bộ, ở miền Nam và ở các căn cứ quân sự Mỹ ở Thái Lan, Nhật Bản, Gu-am… Tất cả những thông tin đó, đều vô cùng cần thiết cho sự chuẩn bị đáp trả, giáng những đòn đích đáng nhất lên đầu bè lũ Ních-xơn đang lồng lộn “đưa Hà Nội về thời kỳ đồ đá”.

—————-

Kỳ 2: Lời thú tội đầu năm

Bài và ảnh: HỒNG HẢI-NGUYỄN NGỌC
qdnd.vn

QĐND – Trong chúng ta, chắc chắn không ít người đã có dịp được thấy phần thân máy bay hiện đang nằm ở hồ Hữu Tiệp (làng hoa Ngọc Hà, thành phố Hà Nội) và một bộ phận động cơ của nó được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Đó là chứng tích của chiếc “siêu pháo đài bay B-52” bị bộ đội Tiểu đoàn Tên lửa 72, Trung đoàn 285 (Đoàn Nam Triệu) bắn rơi tại chỗ đêm 27-12-1972. Người Tiểu đoàn trưởng chỉ huy kíp chiến đấu bắn rơi chiếc B-52 ấy giờ là một ông già 75 tuổi, khỏe mạnh, tinh anh. Ông là Trung tá Phạm Văn Chắt nhà ở Khu 3, phường Bình Hàn, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.

Trò chuyện với chúng tôi, hào khí về 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không” sống lại trong tâm trí ông vẹn nguyên như chỉ mới xảy ra hôm qua. Tháng 3-1959, anh thanh niên Phạm Văn Chắt nhập ngũ vào Sư đoàn 335 thuộc Quân khu Tây Bắc. Huấn luyện xong, đơn vị hành quân sang giúp nước bạn Lào. Chiến trường Cánh Đồng Chum là nơi ông và đồng đội của mình đã tham gia những trận đánh ác liệt và cũng tại đây ông Chắt được vinh dự kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau đó, năm 1962, ông được cấp trên cử đi học sĩ quan chỉ huy kỹ thuật tên lửa phòng không. Tốt nghiệp ra trường, ông được điều về Trung đoàn 285 (Đoàn Nam Triệu) mới được thành lập (12-9-1965) tại núi rừng Yên Thế, tỉnh Bắc Giang.

Ông Phạm Văn Chắt bên phần động cơ B-52 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Ảnh do nhân vật cung cấp.

Trở lại chuyện hạ gục B-52 giữa lòng thủ đô Hà Nội, nhấp ngụm trà, ông Chắt giọng sôi nổi: “Ngày 23-12-1972, chúng tôi được lệnh hành quân gấp từ thành phố Hải Phòng về xây dựng trận địa tại thôn Đại Chu, xã Long Châu, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Khi ấy, tiểu đoàn chúng tôi nằm trong đội hình phối thuộc của Sư đoàn Phòng không 361 có nhiệm vụ bảo vệ thủ đô Hà Nội. Đến sáng ngày 26-12, tiểu đoàn đã hoàn tất mọi công tác chuẩn bị, khí tài đồng bộ tốt, trận địa giả cũng đã triển khai xong, chúng tôi chỉ đạo anh em luyện tập cách đánh B-52 theo tài liệu phổ biến của cấp trên”.

Ông Chắt kể tiếp: “Ngay chiều 26-12-1972, địch huy động khoảng 60 máy bay phản lực các loại đánh vào vòng trong, phía trước để dọn đường cho B-52 vào rải thảm Hà Nội. Cấp trên chỉ thị Tiểu đoàn 72 đánh tốp F-4 khi chúng đang lượn vòng tìm trận địa của ta để cắt bom. Đánh tốp nhỏ, chiếc lẻ cơ động thế này là sở trường của tiểu đoàn nên chúng tôi rất tự tin. Tuy nhiên, phương châm chủ động tìm diệt mục tiêu, tiết kiệm đạn để “săn” B-52 đã được đơn vị quán triệt kỹ, cán bộ, chiến sĩ tư tưởng thông suốt. Tôi ra lệnh phát sóng. Ngay khi mở máy, chiếc “con ma” đã được kíp chiến đấu bám sát. Kiểm tra các tham số đều ổn định tốt. Tôi lệnh cho sĩ quan điều khiển nhấn nút phóng ở cự ly 28km, đồng thời trận địa giả cũng nổ mìn tạo màn khói để đánh lừa địch. Tên lửa vút lên, trong giây lát bung khoảng sáng chói lòa trùm mục tiêu. Sau ít phút, cấp trên thông báo chiếc F-4 đã rơi tại Hòa Bình, có phi công nhảy dù… Cùng lúc đó, các đơn vị bạn phối hợp đánh quyết liệt tạo lưới lửa nhiều tầng khiến đám giặc trời bỏ chạy, Hà Nội trở lại bình yên”.

Bước sang ngày 27-12, là ngày thứ 10 của chiến dịch 12 ngày đêm “Điện Biên Phủ trên không”. Đêm ấy, bầu trời Hà Nội xuất hiện 36 chiếc B-52, dưới sự hộ tống của 85 máy bay phản lực vào đánh phá. “Cấp trên chỉ thị chúng tôi đón lõng kiên quyết tiêu diệt B-52. Tôi cho mở đài 1 và đài 2 đều thu được tín hiệu là một dải nhiễu sáng mịn, ổn định. Với kinh nghiệm 7 năm ở tiểu đoàn chiến đấu trên các địa hình ven biển, rừng núi như Hải Phòng, Thái Nguyên, Nghệ An và mạng tình báo của trên, chúng tôi xác định chính xác đã “bắt” được B-52. Để chắc ăn, chúng tôi thống nhất đợi nó vào gần. Đánh gần sẽ loại trừ được khả năng gây nhiễu và bắn tên lửa không đối đất của đám máy bay hộ tống, vì lúc này chúng phải dành ưu tiên cho đánh B-52 vào trút bom. Khi trắc thủ cự ly và trắc thủ phương vị chuyển hoàn toàn sang chế độ bám sát tự động, trắc thủ tà bám sát bằng tay. Các tham số ổn định, dải nhiễu vẫn tiếp tục rút ngắn cự ly. Tôi hạ lệnh phóng ở cự ly 30km. Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng nhấn nút phóng, “rồng lửa” xé màn đêm vút đi trùm lên mục tiêu, lúc ấy là 23 giờ 3 phút ngày 27-12… Xác nó rơi rải rác từ đường Hoàng Hoa Thám đến hồ Hữu Tiệp” – ông Chắt tự hào kể lại.

Được tin B-52 bị bắn rơi tại chỗ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp sau khi kiểm tra đã biểu dương: “Đây là chiến công xuất sắc, đặc biệt…”. Bởi lẽ chúng ta đã đánh đúng B-52, trước khi nó cắt bom gây tội ác, rơi ngay trong lòng Hà Nội, bắt giặc lái trên hè phố… Ông Chắt nói thêm với chúng tôi về một sự ngẫu nhiên thú vị đó là, Tiểu đoàn 72 ra đời ở núi rừng Yên Thế, bắn B-52 rơi một phần xuống đường phố mang tên Hoàng Hoa Thám – người anh hùng dân tộc, thủ lĩnh cuộc khởi nghĩa Yên Thế.

– Thế kíp chiến đấu 40 năm trước giờ ra sao? – Tôi hỏi tiếp. Nhớ về những người đồng đội của mình, giọng ông Chắt bỗng chùng xuống: “Sĩ quan điều khiển Nguyễn Văn Dựng đã mất vì bạo bệnh. Trắc thủ cự ly Nguyễn Văn Tuyền, trắc thủ phương vị Trương Đăng Khoa và trắc thủ góc tà Nguyễn Đức Chiêu sau chiến tranh đều chuyển ngành cũng đã nghỉ hưu. Thi thoảng chúng tôi vẫn gọi điện thăm hỏi, động viên nhau…”.

Chia tay rồi ông vẫn đứng bên cổng nhìn chúng tôi hòa vào dòng người hối hả nơi phố phường. Theo thời gian, cuộc chiến ấy sẽ dần lùi xa. Thế nhưng, những người lính phòng không trong kíp chiến đấu rút gọn của Tiểu đoàn 72 do Tiểu đoàn trưởng Phạm Văn Chắt chỉ huy quật ngã siêu pháo đài bay B-52 giữa lòng thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến đã góp phần làm nên bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không” sẽ vang vọng mãi…

LÊ THÀNH VINH
qdnd.vn

Quân chủng PK-KQ tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”

QĐND Online – Đó là yêu cầu của Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân, Trung tướng Phương Minh Hòa đối với các cơ quan, đơn vị trong toàn Quân chủng, tại Lễ kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” được Quân chủng tổ chức chiều 27-12, tại Hà Nội.

Tại lễ kỷ niệm, các đại biểu đã cùng nhau ôn lại chiến thắng hào hùng của quân và dân Hà Nội trước cuộc tập kích đường không chiến lược bằng B-52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải phòng và các tỉnh, thành phố lớn trên hậu phương miền Bắc nước ta trong 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972; đồng thời tiếp tục làm rõ những nhân tố làm nên chiến thắng lịch sử này cũng như vai trò, ý nghĩa của chiến thắng đối với công cuộc giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Toàn cảnh lễ kỷ niệm

Trong Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 81 máy bay các loại của đế quốc Mỹ, trong đó có 34 máy bay B-52 và 5 chiếc F-111. Là lực lượng nòng cốt trong chiến dịch, riêng Quân chủng PK-KQ đã bắn rơi 53 máy bay các loại, trong đó có 32 máy bay B-52 (16 chiếc rơi tại chỗ).

Để tiếp tục phát huy truyền thống từ Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, đồng thời đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc trong tình hình mới, Trung tướng Phương Minh Hòa nhấn mạnh cần chăm lo xây dựng Quân chủng PK-KQ vững mạnh toàn diện, lấy xây dựng về chính trị làm cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu; chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ. Một nhiệm vụ hết sức quan trọng khác là các lực lượng phòng không, không quân cần thường xuyên nghiên cứu nắm chắc tình hình, âm mưu, thủ đoạn của địch, nhất là đối tượng tác chiến phòng không, để có phương án, quyết tâm chính xác, kịp thời; không ngừng hoàn thiện thế trận phòng không gắn với thế trận phòng thủ trên từng khu vực. Cùng với đó, bộ đội PK-KQ cần nghiên cứu, tổng kết những kinh nghiệm quý báu từ thực tiễn các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta để vận dụng trong điều kiện mới; coi trọng và không ngừng nâng cao chất lượng huấn luyện chiến đấu; đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học kỹ thuật và ứng dụng mạnh mẽ các thành tựu khoa học công nghệ mới, nhằm phục vụ có hiệu quả công tác bảo đảm vũ khí, khí tài cho các nhiệm vụ của Quân chủng…

Tin, ảnh: HOÀNG HÀ
qdnd.vn

Có thể bạn chưa biết:

QĐND – Hòng bưng bít mọi tin tức về tội ác khi dùng máy bay B-52 ném bom rải thảm Hà Nội và nhiều tỉnh miền Bắc đối với nhân dân cả nước và trên thế giới, lúc 4 giờ 51 phút sáng 19-12-1972, Mỹ đã ném bom ác liệt vào khu vực Đài Phát thanh tiếng nói Việt Nam. Bom Mỹ đã phá hỏng cột ăng ten cùng một số thiết bị, đài phải ngừng hoạt động. Nhưng chỉ 9 phút sau, đài phát thanh dự bị được đưa vào hoạt động và “Tiếng nói Việt Nam phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” lại dõng dạc tố cáo về tội ác của Đế quốc Mỹ trong 12 ngày đêm.

Hồ Hữu Tiệp – điểm duy nhất máy bay B-52 rơi trong nội thành

Hồi 23 giờ 5 phút, đêm ngày 27-12-1972, Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285 tên lửa phòng không đã bắn rơi tại chỗ một chiếc máy bay B-52 của Đế quốc Mỹ. Một phần xác máy bay rơi xuống hồ Hữu Tiệp, thuộc địa bàn phường Ngọc Hà, quận Ba Đình. Người chỉ huy đội pháo phòng không bắn hạ chiếc máy bay đó là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 72 Phạm Văn Chắt, quê ở Hải Dương.

Đây là điểm duy nhất mà máy bay B-52 rơi trong nội thành Hà Nội, nên được người dân gọi là hồ B-52 và được giữ lại thành chứng tích lịch sử đến ngày nay trong trạng thái ban đầu.

ĐỒNG SƠN (Theo tài liệu của Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội)
qdnd.vn

QĐND Online-Hàng loạt các ấn phẩm đặc sắc mang giá trị lịch sử đã được phát hành trong dịp kỷ niệm 40 năm chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”. Các ấn phẩm này đã một lần nữa khẳng định tầm vóc, giá trị lịch sử của chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, qua đó, góp phần giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng đối với quân và dân ta, đặc biệt đối với thế hệ trẻ.

* Nhà xuất bản Quân đội nhân dân đã phát hành một bộ sách mới viết về “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” với các cuốn sách: “Chiến tranh nhân dân đánh thắng chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ trên địa bàn Hà Nội” của Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội; “Người lính với bầu trời Hà Nội” của Đại tá Nguyễn Đình Kiên; “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không-ký ức một thời” của Đại tá Nguyễn Phương Điện; “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không-sức mạnh của ý chí và trí tuệ Việt Nam” của Tổng cục Chính trị; “Thắng B52 trên bầu trời Hà Nội” của Đoàn Hoài Trung; “Kỷ yếu hội thảo 40 năm chiến thắng Điện Biên Phủ trên không” của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam; “Chiến thắng B52” Thành ủy Hà Nội và Viện Lịch sử quân sự Việt Nam; “Xuyên mây” của Lê Thành Chơn, “25 máy bay B52 bị bắn rơi trên bầu trời Hà Nội” của Sư đoàn 361, “Suy ngẫm về trường phái ngoại giao Hồ Chí Minh” và “Chiến dịch Hồ Chí Minh giữa lòng Paris” của Võ Văn Sung; “Trăng tháng Chạp” của Thiếu tướng Vũ Anh Thố; “Rồng lửa Việt Nam”-Tập hồi ức của Ban liên lạc cựu chiến binh Bộ đội Tên lửa Việt Nam…

Bộ sách của Nhà xuất bản Quân đội nhân dân. Ảnh: Thu Thủy.

Theo Đại tá, Tiến sĩ Phạm Bá Toàn, Giám đốc, Tổng biên tập NXB Quân đội nhân dân, tìm đọc những tác phẩm trong bộ sách, bạn đọc có thể liên hệ để thấy rõ tầm vóc, ý nghĩa của chiến thắng Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không, những nguyên nhân cơ bản dẫn đến thắng lợi, kinh nghiệm quý báu để vận dụng, phát huy.

* Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia-Sự thật đã cho ra mắt độc giả bộ sách gồm 9 ấn phẩm phản ánh sinh động nhiều khía cạnh về chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” và Hội nghị Paris, về nghệ thuật quân sự, nghệ thuật ngoại giao Việt Nam. Bộ sách là tư liệu quý, đặc biệt đối với thế hệ trẻ muốn tìm hiểu cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Các ấn phẩm gồm có: “Bác Hồ- Nguồn sức mạnh của Bộ đội phòng không”, “40 năm nhớ lại trận Hà Nội- Điện Biên Phủ trên không”, “40 năm Điện Biên Phủ trên không qua tư liệu ảnh”, “Trên những trận địa phòng không”, “Hiệp định Paris về Việt Nam năm 1973 qua tài liệu của chính quyền Sài Gòn”, “Nghệ thuật ngoại giao Việt Nam với cuộc đàm phán Paris”, “Xuân Thủy- Nhà hoạt động chính trị, ngoại giao xuất sắc, nhà báo, nhà thơ lớn”, “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ – Kissinger tại Paris”, “Nền hòa bình mong manh”, “Washington, Hà Nội và tiến trình của Hiệp định Paris”.

Trong đó, ấn phẩm “Bác Hồ-Nguồn sức mạnh của bộ đội phòng không” gồm 12 bài viết của các tướng lĩnh, sĩ quan Quân chủng Phòng không-Không quân, những người trực tiếp chứng kiến, làm nên các sự kiện và những cán bộ, chiến sĩ có may mắn được gặp Bác.

“40 năm nhớ lại trận “Hà Nội-Điện Biên phủ trên không” gồm hồi ký, bài viết của các cán bộ, chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam, Quân chủng Phòng không-Không quân và những người đã trực tiếp chiến đấu trong 12 ngày đêm lịch sử.

Bộ sách của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia-Sự thật. Ảnh: Thu Thủy.

“40 năm Điện Biên Phủ trên không qua tư liệu ảnh (1972 – 2012)” là tác phẩm giới thiệu gần 200 bức ảnh có chú thích để bạn đọc có được góc nhìn trực quan, xuyên suốt hơn về mức độ khốc liệt và chiến thắng hào hùng của dân tộc.

Những hồi ức chân thực, sinh động của Trung tướng Nguyễn Xuân Mậu, nguyên Phó Chính ủy Quân chủng Phòng không-Không quân, một trong những cán bộ chỉ huy lực lượng phòng không-không quân ngay từ những ngày đầu thành lập Quân chủng được ghi lại trong cuốn “Trên những trận địa phòng không”.

Các cuốn “Bộ sách Hiệp định Paris về Việt Nam năm 1973 qua tài liệu của chính quyền Sài Gòn”, “Nghệ thuật ngoại giao Việt Nam với cuộc đàm phán Paris”, “Xuân Thủy-Nhà hoạt động chính trị, ngoại giao xuất sắc, nhà báo, nhà thơ lớn”, “Các cuộc thương lượng Lê Đức Thọ-Kissinger tại Paris”, “Nền hòa bình mong manh-Washington, Hà Nội và tiến trình của Hiệp định Paris” đem lại cho độc giả cái nhìn sâu sắc, toàn diện về cuộc chiến trên bàn đàm phán của Việt Nam.

* Nhà xuất bản Trẻ đã phát hành cuốn sách “Đối mặt với B52”. Cuốn sách ghi lại những hồi ức về một giai đoạn lịch sử không quên của Hà Nội. “Đối mặt với B-52” được thực hiện với sự góp mặt của 116 nhân chứng. Cuốn sách hướng đến tái hiện chân thực một Hà Nội đã đối mặt với B-52 trong những ngày tháng lịch sử, có những đau thương mất mát, nhưng cũng có những cách thích ứng linh hoạt đến khó tin của người dân Thủ đô.

Cuốn sách “Đối mặt với B-52”. Ảnh: Thu Thủy.

Với 3 phần, cuốn sách đi theo mạch thời gian từ thời điểm miền Bắc chống chiến tranh phá hoại, dựng lại bối cảnh cuộc sống của người Hà Nội những năm 1966-1972 và quá trình Quân đội nhân dân Việt Nam nghiên cứu làm thế nào để hạ được “pháo đài bay” B-52. Tiếp theo là quãng thời gian 12 ngày đêm với cuộc chiến chống lực lượng máy bay hùng hậu của không quân Mỹ cũng như sự đối phó của những người Hà Nội còn ở lại Thủ đô. Chân dung một Hà Nội đối mặt với B-52, những đau thương mất mát, những cách thích ứng linh hoạt đến khó tin của người dân Hà Nội đã được tái hiện.

* Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin tổ chức sưu tầm tuyển chọn và biên soạn cuốn sách: “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không, bản hùng ca thế kỷ XX”.

Cuốn sách “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không, bản hùng ca thế kỷ XX”. Ảnh: Internet.

Cuốn sách gồm 3 phần chính. Phần I: Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không, chiến thắng của ý trí và trí tuệ Việt Nam, tập hợp các bài viết của các tướng lĩnh, cán bộ, chiến sĩ về chiến thắng B-52. Phần II: Điện Biên Phủ trên không qua những trang hồi ký của các tướng lĩnh về cuộc chiến 12 ngày đêm trên bầu trời Hà Nội. Phần III: Bên kia chiến tuyến, viết về sự đánh giá, nhìn nhận của đối phương về cuộc chiến này.

THU THỦY (tổng hợp)
qdnd.vn

Ngày này 40 năm trước

QĐND – Trước những chiến công của Quân chủng Phòng không-Không quân và của quân và dân Hà Nội, Hải Phòng và các địa phương miền Bắc, ngày 28-12-1972, Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng đã ký Lệnh thưởng Huân chương Quân công và Huân chương Chiến công cho 22 đơn vị thuộc Quân đội và 2 đơn vị tự vệ thuộc Hà Nội, Hà Tây. Cùng ngày, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội điện khen ngợi các đơn vị Bộ đội Phòng không-Không quân, quân và dân Hà Nội đã lập công ngày 27-12-1972.

Phi công của không quân ta trao đổi kinh nghiệm đánh B-52. Ảnh tư liệu.

Ngày 28-12, Tổng thống Mỹ Ních-xơn gửi Công hàm tới Chính phủ nước ta đề nghị nối lại đàm phán Hội nghị Pa-ri. Chính phủ ta gửi Công hàm đồng ý hai bên gặp lại vào ngày 8-1-1973 với điều kiện Mỹ phải chấm dứt ném bom miền Bắc, trở lại nguyên trạng như trước ngày 18-12-1972.

Tuy vậy, ngày 28-12-1972, Mỹ vẫn huy động lực lượng không quân đánh phá ác liệt vào Hà Nội, Hải Phòng, Lạng Sơn và các mục tiêu trọng yếu ở miền Bắc. Ban ngày, Không quân Mỹ sử dụng hơn 100 lần chiếc máy bay chiến thuật đánh phá các trận địa tên lửa, cơ sở kho tàng, cầu cảng, khu công nghiệp ở Hà Nội và các địa phương miền Bắc. Binh chủng Không quân lệnh cho Trung đoàn 927 xuất kích chặn đánh địch và bắn rơi 2 máy bay Mỹ, bắt sống giặc lái.

Đêm 28-12, Mỹ huy động 60 lần chiếc máy bay B-52, 50 lần chiếc máy bay chiến thuật hộ tống cùng 6 lần chiếc máy bay F-111 đánh phá các mục tiêu ở Hà Nội, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Việt Trì, các trận địa tên lửa. Máy bay của Hải quân Mỹ tiếp tục đánh phá Hải Phòng. Lúc 21 giờ 41 phút đêm 28-12, phi công Vũ Xuân Thiều lái máy bay Mig-21 cất cánh từ Thanh Hóa, tiêu diệt 1 máy bay B-52 và đã anh dũng hy sinh. Kết quả ngày và đêm 28-12, ta bắn rơi 4 máy bay Mỹ, trong đó có 2 máy bay B-52.

XUÂN GIANG (tổng hợp)
qdnd.vn

Nhật ký Chiến thắng B-52

QĐND Online – 13 giờ ngày 26-12-1972, địch sử dụng 56 lần chiếc máy bay cường kích các loại ném bom dữ dội vào các khu vực trận địa tên lửa và trạm biến thế Đông Anh. Tiểu đoàn 72 (Trung đoàn tên lửa 285) đã bắn rơi 1 máy bay F-4.

Đêm 26-12, địch tăng cường máy bay gây nhiễu EB-66 và máy gây nhiễu ngoài hạm. Ở hướng Hải Phòng, các tốp máy bay cường kích của hải quân Mỹ hoạt động liên tục từ 18 giờ 12 phút đến 20 giờ 35 phút để “dọn đường” cho B-52 vào đánh. Từ 21 giờ 10 phút đến 21 giờ 48 phút, chúng cho thêm nhiều tốp F-4 vào thả nhiễu tiêu cực dày đặc từ Tây Bắc xuống Tây Nam Hà Nội, cách Hà Nội 40 đến 50km, nhằm tạo mục tiêu giả. Bởi vậy, tất cả màn hiện sóng ra-đa trinh sát tình báo, ra-đa dẫn đường của không quân và ra-đa nhìn vòng của tên lửa, pháo phòng không hầu như trắng xóa. Tuy nhiên, với kinh nghiệm có được qua các trận đánh trước đó, bộ đội ta đã phát hiện được các tốp B-52 trên cả 2 hướng Đông Nam và Tây Nam Hà Nội; phân biệt được dải nhiễu của B-52 với nhiễu của các máy bay chiến thuật, nhiễu tiêu cực và nhiễu ngoài đội hình.

Đêm 26-12-1972, bộ đội tên lửa tiếp tục bắn rơi 6 chiếc B-52, trong tổng số 8 chiếc bị tiêu diệt. Ảnh tư liệu

Từ 22 giờ 5 phút đêm 26-12, địch sử dụng 105 lần chiếc B-52 và 110 lần chiếc máy bay chiến thuật hộ tống, đánh ồ ạt, liên tục, đồng thời từ nhiều hướng vào nhiều mục tiêu trên cả 3 khu vực Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên. Đây là trận đánh lớn nhất và là trận then chốt trong cuộc tập kích đường không chiến lược của địch.

Tại Hà Nội, địch sử dụng 66 lần chiếc B-52 cùng một lúc đột nhập vào 3 hướng Tây Bắc, Tây Nam và Đông Bắc, rải bom xuống các khu vực nhà máy pin, kho và ga Văn Điển, khu vực kho xăng dầu Đức Giang, ga Đông Anh, kho Giáp Bát, khu vực Bạch Mai, sân bay Nội Bài, Cổ Loa, Uy Nỗ và khu công nghiệp Thượng Đình. Cuộc chiến đấu giữa tên lửa, pháo phòng không ta với máy bay B-52 mỗi lúc một ác liệt.

21 giờ 35 phút, từ trận địa Thượng Thụy (Gia Lâm, Hà Nội), Tiểu đoàn 78 (Trung đoàn 257) đã phóng 2 quả đạn. Đạn có điều khiển, nổ tốt, khiến 1 chiếc B-52 bị trúng đạn, bốc cháy, rơi xuống Định Công, Hoàng Mai, Hà Nội. Quân, dân Hà Nội vô cùng phấn khởi trước thắng lợi đầu tiên trong đêm 26.

Tiếp đó, từ 22 giờ 30 phút đến 22 giờ 47 phút, bộ đội tên lửa Hà Nội liên tiếp bắn rơi 4 chiếc B-52 nữa. Chiến công này lần lượt thuộc về các đơn vị: Tiểu đoàn 86 (Trung đoàn 274), Tiểu đoàn 76 (Trung đoàn 257), Tiểu đoàn 93 (Trung đoàn 261) và Tiểu đoàn 79 (Trung đoàn 257).

Khu phố Khâm Thiên sau trận bom rải thảm đêm 26-12-1972. Ảnh tư liệu

Đêm 26, một tốp B-52 đã ném bom rải thảm khu phố Khâm Thiên. Vệt bom trùm gần hết chiều dài khu phố, làm 287 người chết và 290 người bị thương. Bom địch cũng phá sập gần 2.000 ngôi nhà, đền chùa, trường học, trạm xá.

Cũng trong đêm 26 rạng sáng ngày 27-12, pháo 100mm của Trung đoàn 256 (Quân khu Việt Bắc) lại lập công bắn rơi một chiếc B-52. Tại Hải Phòng, Tiểu đoàn tên lửa 81 (Trung đoàn tên lửa 238, Sư đoàn phòng không 363) cũng bắn rơi một B-52. Pháo 100mm của Đại đội 174 (Trung đoàn pháo phòng không 252) cũng góp công khi bắn rơi một B-52 vào lúc 22 giờ 24 phút.

Trận chiến đấu đêm ngày 26 rạng sáng 27-12-1972 diễn ra hơn một giờ. Lực lượng phòng không ba thứ quân của Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên đã đánh một trận tiêu diệt lớn, bắn rơi 8 máy bay B-52, riêng Hà Nội bắn rơi 5 chiếc, có 4 chiếc rơi tại chỗ. Đây là trận Mỹ bị tổn thất B-52 nhiều nhất trong 9 ngày của Chiến dịch. Trận đánh có tính chất quyết định đã làm suy sụp tinh thần và ý chí của Nhà trắng, Lầu năm góc và bọn giặc lái. Đây được coi là trận đánh mang tính then chốt của Chiến dịch.

HOÀNG HÀ (tổng hợp)
qdnd.vn

——————————

Ngày 25-12-1972: Ta rút kinh nghiệm, điều chỉnh đội hình chiến đấu
Đêm 24-12-1972: “Rụng” thêm một B-52, địch tạm dừng tập kích
Đêm 23-12-1972: Thua đau, B-52 giãn xa Hà Nội, Hải Phòng
Đêm 22-12-1972: Bộ đội Tên lửa Hải Phòng diệt 2 siêu pháo đài bay
Đêm 21-12-1972: 3 phút, bắn rơi tại chỗ 3 máy bay B-52
Đêm 20-12-1972: Thắng lợi giòn giã, 7 máy bay B-52 bị quật cổ
Đêm 19-12-1972: 2 siêu pháo đài bay B-52 đền nợ máu
Đêm 18-12-1972: B-52 tan xác khi vừa mò vào Hà Nội

QĐND – Sáng 26-12, tại Đài tưởng niệm Khâm Thiên (phố Khâm Thiên-Hà Nội), chứng tích lịch sử của 12 ngày đêm Chiến dịch “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” năm 1972, thành phố Hà Nội đã long trọng tổ chức Lễ dâng hương tưởng niệm đồng bào, chiến sĩ Thủ đô bị không quân Mỹ sát hại. Tới dự Lễ dâng hương có đồng chí: Phạm Quang Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội; Nguyễn Thị Kim Ngân, Bí thư Trung ương Đảng, Phó chủ tịch Quốc hội; Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ; cùng đông đảo lãnh đạo và nhân dân thủ đô Hà Nội.

Phát biểu tại lễ tưởng niệm, đồng chí Phạm Quang Nghị nhấn mạnh, 12 ngày đêm ấy, mặc dù Đế quốc Mỹ đã điên cuồng tiến hành cuộc tập kích chiến lược bằng siêu pháo đài bay B-52, nhưng chúng đã không thể đè bẹp được ý chí quật cường, tinh thần yêu nước, bất khuất của quân và dân Hà Nội, của dân tộc Việt Nam anh hùng. Trong 12 ngày đêm chiến đấu quả cảm, quân và dân Thủ đô đã bắn rơi 81 máy bay các loại, trong đó có 34 siêu pháo đài bay B-52, lập nên chiến công vĩ đại. Ý chí tinh thần quyết thắng của quân và dân Hà Nội thực sự là pháo đài thép, được thế giới tôn vinh là thành phố của lương tri và phẩm giá con người.

ĐỒNG SƠN
qdnd.vn

QĐND Online – Tối 25-12, Quân chủng PK-KQ và Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ trao giải cuộc thi tìm hiểu “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”. Các đồng chí: Trung tướng Đào Duy Minh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị; Trung tướng Võ Văn Tuấn, Phó Tổng tham mưu trưởng; Dương Văn An, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Phó chủ nhiệm thường trực Ủy ban Quốc gia về Thanh niên Việt Nam, đã tới dự buổi lễ.

Trung tướng Đào Duy Minh trao giải cho các cá nhân.

Cuộc thi được phát động từ ngày 8-10-2012 và chỉ sau hơn 2 tháng phát động, các Tỉnh Đoàn, Thành Đoàn, Đoàn trực thuộc đã thu được 3.760.942 bài tham dự cuộc thi. Qua vòng chấm sơ khảo cấp tỉnh, các đơn vị đã gửi 1.752 bài về tham dự vòng chung khảo cuộc thi cấp Trung ương. Ban tổ chức đã trao giải đặc biệt cho đồng chí Trần Ngọc Trung, Học viện Phòng không – Không quân; 2 giải nhất thuộc về nhóm Sao Vàng (Học viện An ninh nhân dân – Bộ Công an) và Quận đoàn Hoàng Mai (Hà Nội).

Giải nhất tập thể thuộc về Ban Thanh niên Quân đội; Thành Đoàn Hà Nội giành giải nhì và 5 giải ba lần lượt thuộc về Tỉnh Đoàn Tuyên Quang, Đoàn Thanh niên Khối các cơ quan Trung ương, Thành Đoàn Cần Thơ, Tỉnh Đoàn Thái Bình và Tỉnh Đoàn Hà Tĩnh; cùng 5 giải khuyến khích, gồm: Tỉnh đoàn Bình Định, Tỉnh đoàn Quảng Ninh, Tỉnh đoàn KomTum, Tỉnh đoàn Hưng Yên và Tỉnh đoàn An Giang.

Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Dương Văn An, trao giải cho các tập thể, cá nhân đạt giải.

Ngay sau Lễ trao giải đã diễn ra chương trình Dạ hội thanh niên “Âm vang Điện Biên Phủ trên không” kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

Tin, ảnh: TUẤN LINH
qdnd.vn

QĐND Online – Ngày 26-12, tại Thư viện Quốc gia Việt Nam đã diễn ra triển lãm “Điện Biên Phủ trên không qua các tư liệu trong nước và nước ngoài”. Với hơn 600 tư liệu sách, báo, bài trích, tranh, ảnh, triển lãm cung cấp cho người xem nhiều tư liệu quý để hiểu sâu sắc, toàn diện hơn chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” năm 1972.

Triển lãm thu hút đông đảo người xem.

Các tư liệu của triển lãm được trình bày theo 6 nội dung. “Lịch sử bộ đội Phòng không-Không quân Việt Nam” gồm các tư liệu viết về lịch sử hình thành, phát triển và những chiến công hào hùng của bộ đội Phòng không-Không quân Việt Nam. “Lịch sử Hà Nội 12 ngày đêm” gồm các tư liệu viết về diễn biến cuộc chiến 12 ngày đêm của quân và dân Hà Nội dưới mưa bom B-52. “Điện Biên Phủ trên không-Tầm cao trí tuệ, bản lĩnh Việt Nam” tập hợp những tư liệu viết về Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở miền Bắc và sự bội ước của Mỹ; Mỹ đưa máy bay chiến lược B-52 ném xuống Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên; các tư liệu về nghệ thuật quân sự tài tình của quân đội Việt Nam hạ gục pháo đài B-52; tư liệu nói về sức mạnh của lòng yêu nước, bản lĩnh Việt Nam; tư liệu hình ảnh về tội ác của đế quốc Mỹ trong cuộc chiến đấu 12 ngày đêm; ý nghĩa và giá trị lịch sử, bài học kinh nghiệm của chiến thắng Điện Biên Phủ trên không…

“Hà Nội 12 ngày đêm qua báo-tạp chí” gồm một số bài báo, tạp chí viết về Hà Nội trong 12 ngày đêm dưới mưa bom B-52 đăng tải trên các báo, tạp chí lúc bấy giờ và sau này. “Hà Nội 12 ngày đêm qua con mắt của người nước ngoài” bao gồm những tư liệu của người nước ngoài viết về Việt Nam và “Hồi ký của các tướng lĩnh Việt Nam” tập hợp lại những hồi ức của các tướng lĩnh Việt Nam về cuộc kháng chiến chống Mỹ hào hùng của dân tộc.

Ngoài ra, triển lãm còn giới thiệu một số tài liệu và luận án tiến sĩ viết về Điện Biên Phủ trên không, về cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Triển lãm sẽ diễn ra đến hết ngày 31-12.

BĂNG CHÂU
qdnd.vn