Tag Archive | Tập 8 (1956 – 1957)

Nói chuyện với Hội nghị cán bộ toàn tỉnh Nghệ An (14-6-1957)

Các đồng chí cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng,

Các đồng chí bộ đội,

Các đồng chí trong Đoàn thanh niên,

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đưa đến cho các đồng chí lời chào thân ái.

Trong cuộc nói chuyện này Bác nêu lên ba điểm:

1. Nói về những ưu điểm của cán bộ, cán bộ trong Đảng, cán bộ ngoài Đảng, cán bộ và chiến sĩ trong quân đội và cán bộ đoàn viên thanh niên lao động:

a) Trong thời kỳ kháng chiến, các đồng chí đã đoàn kết được nhân dân và lãnh đạo nhân dân phục vụ kháng chiến đến thắng lợi. Đó là điểm tốt.

b) Đến lúc hoà bình lập lại, các đồng chí đã tích cực cùng với nhân dân công tác để thực hiện kế hoạch năm 1956 của Đảng và Chính phủ. Đó là một ưu điểm đáng kể.

c) Sau cải cách ruộng đất, thì các đồng chí đã cố gắng đoàn kết với nhân dân để sửa sai. Đó là một điểm tốt nữa.

Nói chung là đại đa số các đồng chí đã chịu cực, chịu khổ, chịu khó, đã cố gắng hoàn thành nhiệm vụ của Đảng và Chính phủ giao cho. Đó là một điểm tốt đáng kể và đáng khen.

2. Về khuyết điểm:

– Khuyết điểm thứ nhất là trong Đảng về mặt đoàn kết nội bộ, đoàn kết giữa đảng viên mới và đảng viên cũ, đoàn kết giữa cán bộ cũ và cán bộ mới, đoàn kết giữa cán bộ trong Đảng và cán bộ ngoài Đảng, đoàn kết cấp trên cấp dưới và cấp dưới với cấp trên thì đang còn nhiều thiếu sót. Đây là một khuyết điểm quan trọng. Bởi vì đoàn kết chặt chẽ thì khó khăn gì chúng ta cũng vượt qua được, việc gì to lớn chúng ta cũng làm xong. Vì vậy các đồng chí phải biết, phải nhớ và phải làm. Bây giờ về sau, chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ hơn nữa. Đoàn kết giữa cán bộ cũ và mới, trong Đảng và ngoài Đảng, cấp trên và cấp dưới, nói ngược lại cấp dưới với cấp trên cũng phải đoàn kết chặt chẽ.

– Khuyết điểm thứ hai là suy bì đãi ngộ và địa vị.

Suy bì tức là so sánh, mà so sánh có nên không? Nên. Nhưng biết so sánh như thế nào cho tốt, so sánh như thế nào là không tốt. Đảng, Trung ương rất cảm thông với các đồng chí, nhất là các đồng chí ở xã gặp khó khăn nhiều, về sinh hoạt tinh thần cũng như vật chất. Nói về so sánh thì nên so sánh nhưng chúng ta cần phải so sánh với những đồng chí, những cán bộ có đạo đức cách mạng hơn mình, lập trường tư tưởng vững hơn mình, tác phong dân chủ và tinh thần trách nhiệm hơn mình. So sánh với những đồng chí như thế để mà học, để mà tiến bộ. Thế là nên so sánh. Còn so sánh về vật chất thì ngược lại nên so sánh với những đồng chí cố nông, bần nông, với những đồng bào thiểu số. Chắc các cô, các chú cũng biết bây giờ thì cải cách ruộng đất rồi nhưng đồng bào bần nông, cố nông và một số đồng bào thiểu số hãy còn thiếu thốn, so sánh như thế là mình cảm thông và gần gũi nhân dân, gần gũi quần chúng, chứ không phải cứ so sánh với người ăn no mặc ấm hơn mình. Người cách mạng không ai so sánh như thế. Trong truyền thống cách mạng và giáo dục cách mạng không bao giờ có như thế. So sánh không đúng sinh ra kèn cựa địa vị, người cách mạng không phải như vậy. Cố nhiên là Đảng, Chính phủ trong lúc cân nhắc phải công bằng hợp lý, nhưng đảng viên ta, cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng rất đông, có hàng mấy vạn người không phải luôn luôn xếp đặt hợp lý được. Cố nhiên phải tìm cách làm cho công bằng hợp lý, nhưng cũng khó hoàn toàn. Vì vậy kèn cựa địa vị là không nên, không tốt. Đây là một điểm.

– Một điểm nữa có cán bộ, đảng viên ngồi lo không biết tiền đồ mình thế nào. Như thế là chưa hiểu tiền đồ, tách riêng tiền đồ của mình ra khỏi tiền đồ của dân tộc, của giai cấp là không đúng, bởi vì tiền đồ của mỗi người, nhất là người cách mạng, là nằm trong tiền đồ của dân tộc, nằm trong tiền đồ của giai cấp, không thể tách riêng được. Ước ao tiền đồ mình vẻ vang sung sướng thì phải làm thế nào cho tiền đồ của dân mình, của giai cấp mình được vẻ vang sung sướng thì tự nhiên tiền đồ mình cũng vẻ vang sung sướng. Nếu không lo công tác, cứ ngồi lo tiền đồ của mình thì không đi đến đâu. Thí dụ chuyến xe lửa, trong xe tất cả mọi người đều muốn đi mau. Tiền đồ mỗi một người trong xe lửa nằm trong tiền đồ chung của chuyến xe lửa. Nếu chuyến xe lửa đi nhanh thì tất cả mọi người được đi nhanh. Nếu chuyến xe lửa đi chậm thì tất cả mọi người phải đi chậm. Nếu một người muốn đi nhanh hơn mọi người rồi nhảy ra ngoài xe để chạy nhanh hơn xe thì người ấy sẽ như thế nào?

Một ví dụ khác rất rõ ràng, trước khi cách mạng thành công, trước khi kháng chiến thắng lợi thì cả dân ta là nô lệ. Trước cải cách ruộng đất, toàn thể nông dân lao động là nô lệ. Khi kháng chiến mọi người đều hết lòng hết sức tham gia kháng chiến thì kháng chiến mới thắng lợi, mà kháng chiến thắng lợi thì dân ta mới khỏi ách nô lệ, mọi người chúng ta mới khỏi nô lệ.

– Một điều nữa là sợ khó, làm việc gì cũng sợ khó, sửa sai cũng sợ khó, đi vận động tổ chức tổ đổi công cũng sợ khó. Nói tóm lại cái gì cũng sợ khó. Việc gì cũng khó, trong xã hội không có cái gì dễ, nhưng khó mà quyết tâm thì nhất định làm được. Thử hỏi các cô, các chú, cách mạng có khó không? Kháng chiến có khó không? Có thắng lợi không? Vì sao chúng ta thắng lợi? Vì quyết tâm. Hai việc ấy khó nhất trong hoạt động cách mạng của chúng ta, nhưng chúng ta đã thắng lợi. Tổ chức tổ đổi công cũng có khó nhưng không khó bằng kháng chiến. Kháng chiến ta làm được thì tổ đổi công ta cũng làm được. Nếu việc gì cũng dễ thì không cần đến Đảng, cũng không cần đến đảng viên, không cần đến cán bộ. Người cách mạng phải thấy khó, thấy khó để khắc phục, chứ không phải thấy khó mà nản lòng.

Chúng ta có truyền thống cách mạng vẻ vang, có nhiệm vụ sửa đổi xã hội. Đó là một điều chúng ta có quyền tự hào. Tự hào đây là để phát triển truyền thống cách mạng, để hoàn thành nhiệm vụ cải tạo xã hội, chứ không phải để mà lên mặt công thần. Lấy cá nhân chúng ta mà so với những anh hùng, liệt sĩ cách mạng, chưa nói trên quốc tế, chỉ nói trong nước ta, công trạng của chúng ta đã thấm vào đâu. Phải biết công trạng ấy là công trạng của toàn dân, của toàn Đảng chứ không phải công trạng một người. Ai tự cho mình có công trạng mà tự kiêu tự đại là không đúng. Lòng của người cách mạng chân chính là phải rộng rãi như sông như bể, có như thế thì mới tiến bộ. Nếu có một chút công trạng gì mà tự cao tự đại, coi người ta không ra gì, thế là sai, thế là cái ruột nhỏ, ví như cái cốc, một gáo nước đổ vào thì tràn hết. Vậy các cô các chú muốn độ lượng mình như sông như bể hay như cái cốc? Như sông như bể mới gọi là độ lượng của người cách mạng.

Nói một thí dụ khác nữa: lúc người cách mạng đương hoạt động giống như người đi đường, phải cẩn thận, khiêm tốn, phải nhìn xuống chỗ bước của mình, đi bước nào vững bước ấy, nếu mới đi được một đoạn đã cho là vững rồi, đi giỏi rồi, rồi cứ đi mà mặt ngước lên trời không thấy hố, nên rơi xuống hố. Vì bệnh công thần nên sinh ra nhiều cái thiếu: thiếu tính tổ chức, thiếu tính kỷ luật. Nếu một đảng cách mạng thiếu tính tổ chức, thiếu tính kỷ luật thì đảng ấy có thành đảng cách mạng không? Vì vậy, chúng ta phải chống lại bệnh cá nhân, bệnh công thần.

– Một điều nữa là ta có nêu lên khẩu hiệu “cần, kiệm, liêm, chính”. Các cô các chú đã thi hành được chưa? Còn có một số đảng viên, cán bộ đang còn xa xỉ, tham ô, lãng phí, không biết tiếc, biết tôn trọng của công, không biết thương tiếc của cải do mồ hôi nước mắt đồng bào làm ra. Do đó mà đẻ ra xa xỉ. Lương bổng Chính phủ cấp cho chúng ta có hạn mà ta xa xỉ thì lấy tiền đâu? Đã có cái áo rồi còn muốn hai ba cái như thế là lãng phí. Lại muốn mua thứ này thứ khác mà thiếu tiền sinh ra tham ô. Thiếu tinh thần lao động, thiếu kỷ luật lao động. Tinh thần lao động là thế nào? Cho rằng lao động trí óc sang hơn, vẻ vang hơn lao động chân tay, không biết rằng lao động trí óc là đáng quý, nhưng nếu bây giờ tất cả chúng ta đều lao động trí óc, không ai lao động bằng chân tay, không ai nấu cơm, cày ruộng, không ai dệt vải, làm nhà thì có thể sống được không? Vì vậy lao động là vẻ vang, làm việc gì có ích cho loài người, cho xã hội, nhân dân thế là vẻ vang. Chắc các cô các chú cũng thấy trong báo có những người phụ nữ làm công việc vệ sinh được bầu chiến sĩ thi đua. Có những người quét đường, vét hố cũng được bầu là chiến sĩ thi đua. Thế là thế nào? Công việc như thế là hôi, là bẩn nhưng bởi vì nó rất cần thiết cho mọi người. Nếu không có người làm việc đó thì những nơi nào ở tập trung, nhất là ở thành phố thì mất vệ sinh, mọi người sẽ đau ốm hết. Vì vậy, bản chất việc ấy là bẩn nhưng người làm việc ấy là rất cần thiết cho xã hội thì lao động ấy cũng vẻ vang, chứ không phải làm chủ tịch, chủ nhiệm, ông giám đốc vân vân, mới vẻ vang.

– Một điểm nữa: mê tín. Có đảng viên cũng ngồi đồng, để bùa, có đảng viên cũng rước kiệu. Như thế có đúng không ? Một đảng viên hay một người đoàn viên vào Đảng, vào Đoàn là tin tưởng chủ nghĩa Mác – Lênin, tin tưởng chủ nghĩa duy vật… Nói duy vật mà làm duy tâm là sai. Nếu chỗ nào có như thế thì các cô các chú phải giúp họ sửa.

Trên đây là Bác nói ưu điểm và khuyết điểm:

3- Bây giờ nói đến nhiệm vụ trước mắt:

1) Công tác sửa sai: các cô, các chú có cố gắng, có kết quả nhưng bây giờ phải cố gắng hơn nữa, làm cho tốt, cho gọn, cho nhanh; nếu làm gọn mà không tốt cũng không được, nếu làm tốt mà không gọn, không nhanh cũng không được, nếu cứ kéo dài mãi rất ảnh hưởng đến công tác sản xuất và các công tác khác.

2) Phải đẩy mạnh tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm: Các cô, các chú đều tán thành là chúng ta tiến lên chủ nghĩa xã hội. Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải thế nào? Không phải cứ ngồi mà chờ. Nước xã hội chủ nghĩa Liên Xô đang bước lên chủ nghĩa cộng sản, thế mà vẫn thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, huống chi ta, hoà bình mới lập lại chưa được ba năm, kinh tế ta lạc hậu mà không lo tăng gia sản xuất và tiết kiệm thì không bao giờ tiến lên chủ nghĩa xã hội được. Tiến lên chủ nghĩa xã hội chóng hay chậm là do cố gắng bản thân của mỗi người chúng ta, trước hết là mỗi cán bộ, đảng viên, đoàn viên. Nếu bản thân ta tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, đồng thời khuyến khích, lãnh đạo nhân dân cũng tăng gia và tiết kiệm thì chúng ta sẽ đi mau lên chủ nghĩa xã hội, phải tiết kiệm và bảo vệ của công (ví dụ chặt phá rừng phi lao là rất sai), tham ô lãng phí là không tốt. Tăng gia sản xuất về nông nghiệp là chủ yếu. Muốn làm được tốt, nhất định phải có tổ đổi công; tổ đổi công thực sự chứ không phải tổ đổi công trên giấy, tổ đổi công theo đường lối dân chủ, tự nguyện, tự giác, thực sự có ích cho mọi người trong tổ, thực sự tiến bộ. Nếu không có tổ đổi công tốt thì khó tăng gia sản xuất nông nghiệp.

Các cô các chú về địa phương, về đơn vị phải làm và phải ra sức khuyến khích, hướng dẫn và giúp đỡ đồng bào, làm sao vụ mùa này cho tốt.

Bởi vì dân lấy ăn làm gốc, có thực mới vực được đạo. Nếu bụng đói thì các cô các chú nói gì hay mấy cũng không ai nghe. Vì vậy trước hết phải quyết tâm làm vụ mùa này cho tốt. Làm ruộng thì phải ra sức bón phân, chăm lo này khác, đồng thời phải chống với thiên nhiên, chống lụt, chống bão, sâu, v.v.. Năm nay có thể có bão lụt to, vì vậy về các địa phương các cô các chú phải cố gắng ra sức khắc phục mọi khó khăn, giải thích cho đồng bào nông dân biết, động viên tổ chức chuẩn bị sẵn sàng chống bão, chống lụt, đó là điều cần thiết và rất quan trọng trước mắt. Nói chung lại phải hoàn thành tốt kế hoạch Nhà nước năm nay. Kế hoạch ấy Đảng, Chính phủ giao cho các cô các chú, tin vào các cô các chú, có quyết tâm thì làm được.

3) Về thuế nông nghiệp, thuế công thương nghiệp. Trong các cô các chú có người làm thuế nông nghiệp, công thương nghiệp, có người thiếu thuế, chây thuế, lại có người vay tiền ngân hàng, nhưng bây giờ chưa chịu nạp, chịu trả. Các cô các chú đều tán thành tiến lên chủ nghĩa xã hội, mà muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải xây dựng công nghiệp, nhà máy. Về nông nghiệp thì phải xây dựng công trình thuỷ lợi, v.v.. Lấy gì mà xây dựng? Phải có tiền. Tiền lấy ở đâu? Có thu được thuế mới xây dựng được, mặt khác để những đồng bào lao động túng thiếu vay mua trâu bò nông cụ để sản xuất. Người này vay, người khác cũng muốn vay. Người này có trả lại thì Chính phủ mới còn mà cho người khác vay. Nếu một lớp người vay rồi không trả thì lấy đâu cho người khác vay. Vì vậy, khuyên các cô các chú cán bộ đảng viên phải sòng phẳng, không mong các cô các chú hy sinh gì hơn, nợ bao nhiêu trả bấy nhiêu.

4) Một điểm nữa là muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải xây dựng, bây giờ ta tuy có các nước bạn giúp đỡ khá nhiều, ta cũng cố gắng khá nhiều. Nhưng ngoài ra, có những việc chúng ta phải làm như mua hàng hoá, máy móc ở ngoài vào và phải ổn định vật giá. Bây giờ vật giá chưa ổn định như thế ảnh hưởng không tốt đến đời sống của tất cả mọi người. Vì vậy, chúng ta phải ổn định. Các cô các chú đã tán thành thì phải làm thế nào để ổn định vật giá và làm thế nào để mua máy móc. Thế là chúng ta phải có những thứ đưa bán ra ngoài để mua máy móc, nguyên liệu về, có thứ điều hoà bên trong như bông ta đưa vào nhà máy làm sợi rồi bán sợi cho những đồng bào thủ công dệt. Các cô các chú phải giúp Đảng, giúp Chính phủ về việc ấy, phải tự tay làm và khuyến khích đồng bào nông dân bán nông sản cho Chính phủ, bán cho mậu dịch. Nếu nông dân không bán nông sản cho Chính phủ thì ảnh hưởng rất lớn đến ổn định vật giá. Muốn nông dân bán nông sản cho Chính phủ thì cán bộ và đảng viên phải bán trước, phải gương mẫu.

5) Một điểm nữa, nhiệm vụ chúng ta phải ra sức củng cố chính quyền nhân dân và củng cố những tổ chức của nhân dân ở các địa phương. Bởi vì nếu chính quyền nhân dân và tổ chức nhân dân ở các địa phương lỏng lẻo thì những chính sách của Đảng và của Chính phủ đưa ra thi hành không đến nơi đến chốn. Cho nên phải củng cố chính quyền nhân dân, củng cố các tổ chức của nhân dân, trong đó phải đặc biệt chú ý tổ chức công an và dân quân du kích, vì công an, dân quân du kích có nhiệm vụ giữ gìn trật tự an ninh ở địa phương. Có giữ gìn trật tự trị an, nhân dân mới an cư lạc nghiệp, tăng gia sản xuất.

6) Một điểm nữa, tất cả chúng ta từ trên xuống dưới, cán bộ cũng như đảng viên, đoàn viên phải làm nhiệm vụ thiêng liêng của chúng ta là quan tâm lo lắng đến đời sống của nhân dân. Nếu quan tâm đến đời sống của nhân dân thì thật sự không có tham ô, lãng phí. Phải giúp đỡ nhân dân trong mọi việc. Tuỳ hoàn cảnh và khả năng của mình giúp đỡ anh em thương binh, bệnh binh, anh em phục viên, gia đình chiến sĩ, liệt sĩ. Bởi vì anh em thương binh, bệnh binh cũng như gia đình liệt sĩ đó là những người đã có những cống hiến đối với Tổ quốc, thương binh đã cống hiến một phần xương máu của mình cho kháng chiến, gia đình liệt sĩ đã cống hiến người con, người cháu của mình cho Tổ quốc, cho kháng chiến, vì vậy chúng ta phải giúp đỡ thực sự về tinh thần lẫn vật chất.

7) Một điểm nữa, các cô các chú có muốn tiến bộ không? Muốn tiến bộ phải làm gì? Phải học. Ngày nay không phải học để có bằng cấp, để thoát ly sản xuất. Phải học chính trị, học văn hoá, học kỹ thuật để nâng cao hiểu biết. Bởi vì công nghiệp, nông nghiệp của ta ngày càng tiến bộ thì người công nhân, người nông dân, người lao động trí óc phải càng ngày càng tiến bộ mới làm được tốt.

Muốn tiến bộ chỉ học mà thôi cũng chưa đủ. Đảng ta là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, theo chủ nghĩa Mác- Lênin. Sở dĩ càng ngày càng mạnh, càng tiến bộ là do đâu?

– Là do Đảng có dân chủ nội bộ, có tự phê bình và phê bình. Tự phê bình thật thà và thành khẩn phê bình các đồng chí mình để cùng nhau tiến bộ. Nếu mình có cái gì sai không tự phê bình, giấu đi, đồng chí khác không biết để giúp đỡ mình sửa đổi, giúp mình tiến bộ được. Phê bình là giúp đồng chí mình tiến bộ. Mỗi một đồng chí đều tiến bộ thì toàn Đảng tiến bộ. Vì vậy, cần phải tự phê bình và phê bình. Cần phải nâng cao tính tổ chức, tính kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Nếu không có tính tổ chức và tính kỷ luật thì sẽ tự do vô kỷ luật, vô chính phủ.

Có tinh thần trách nhiệm, có tổ chức tính, kỷ luật tính thì Đảng, Chính phủ giao việc gì bất kỳ khó đến đâu đều kiên quyết làm cho được.

– Phải có lòng tin tưởng và quyết tâm: Các cô các chú chắc còn nhớ là lúc bắt đầu kháng chiến cực kỳ khó khăn. Địch thì mạnh về mọi mặt: về tiền bạc, về lực lượng, về hải quân, không quân. Thực dân Pháp lại có Mỹ giúp, có bọn nguỵ ủng hộ mà ta lúc ấy cái gì cũng thiếu. Các cô các chú còn nhớ thế không? Lúc ấy Trung ương đề ra khẩu hiệu “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi”. Thế thì chúng ta có thắng lợi không? Chúng ta đã thắng lợi là vì chúng ta có lòng tin tưởng và quyết tâm làm cho thắng lợi, thì kết quả ta thắng lợi mặc dù có nhiều khó khăn.

8) Một điểm nữa, các cô các chú có biết hồi Cách mạng Tháng Tám, đồng bào từ Nam chí Bắc, làm Cách mạng Tháng Tám, lúc bấy giờ Đảng ta có bao nhiêu đảng viên? Chỉ xấp xỉ có 4000 đảng viên. Lúc ấy đảng viên ít như thế. Lúc ấy có chính quyền chưa? Có bộ đội chưa? Thế mà 3000 đảng viên lãnh đạo cuộc cách mạng thắng lợi cả nước. Bây giờ riêng Nghệ An đã có 32.000 đảng viên. Ngoài ra còn có nhiều đoàn viên, có một mặt trận rộng rãi, lại có chính quyền, có quân đội, bây giờ phải làm thế nào cho tỉnh Nghệ An về mọi mặt: chính trị, kinh tế, tổ chức chuyển biến cho tốt. Các cô các chú hãy so sánh lúc trước với bây giờ lúc nào khó khăn hơn?

Tỉnh Nghệ An có truyền thống cách mạng. Vậy các cô các chú có quyết tâm làm cho tỉnh Nghệ An thành một tỉnh gương mẫu không? Quyết tâm không? Làm được không? – Được! Rất tốt. Cuối cùng Bác nhờ các cô các chú về địa phương chuyển lời Bác hỏi thăm đảng viên, cán bộ và đồng bào địa phương.

Hôm nay, Bác giao cho các cô các chú những nhiệm vụ khó khăn, nhưng các cô các chú quyết tâm thì làm được. Giao nhiệm vụ thì có thưởng, có phạt. Nếu có phạt thì do các cô các chú tự đề nghị ra, còn thưởng Bác sẽ để lại Tỉnh uỷ 100 huy hiệu cho tất cả các ngành, rồi các cô các chú, các ngành bầu ra người được thưởng, có tán thành không?

Những lời Bác nói đây có nhớ không? Nhớ được thì về phải phổ biến cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên và đồng bào địa phương, làm được tốt Bác sẽ thêm giải thưởng.

——————————-

Nói ngày 14-6-1957.
Bản gốc lưu tại Ban Tuyên giáo Nghệ An.
cpv.org.vn

Bài nói chuyện với đại biểu cán bộ, đảng viên tỉnh Hà Tĩnh (15-6-1957)

Các đồng chí cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng,

Các đồng chí đoàn viên, tất cả các đồng chí bộ đội,

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ gửi đến các đồng chí lời chào thân ái.

Nhân dịp này, Bác có mấy điều nêu lên để các đồng chí ghi nhớ và cố gắng thực hành. Trong đó, Bác có nói những ưu điểm, có phê bình những khuyết điểm của các đồng chí. Sau cùng, nêu lên những nhiệm vụ trước mắt. Nêu lên ưu điểm để cố gắng phát huy. Nêu lên khuyết điểm để cố gắng khắc phục.

Về ưu điểm: Nói chung, cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng, các đoàn viên thanh niên lao động đã tích cực công tác. Đó là một điểm tốt.

Các đồng chí đều tin tưởng vào Trung ương, vào Đảng, vào lực lượng của mình. Đó là ưu điểm thứ hai.

Các đồng chí đã cố gắng trong cải cách ruộng đất và sửa sai; đã cố gắng kiện toàn tổ chức; cố gắng cùng nhân dân và lãnh đạo nhân dân tăng gia sản xuất. Đó là một điều tốt nữa.

Trong những điều tốt ấy, Bác nêu vài gương tốt mà các đồng chí chúng ta đều nên học và bắt chước, có như thế thì mới làm cho dân mến, dân phục, dân tin.

Ví dụ: Đồng chí bí thư chi bộ Kỳ Hải trong lúc trời mưa rét nhưng vì đê đập nguy ngập, không sợ rét mướt, cả ngày lấy mình chắn nước cho nhân dân đắp đê. Đó là một đức tính tốt, biết hy sinh mình cho nhân dân. Các cô, các chú biết, trong lúc vận động cách mạng, đồng chí ta nhiều người đã dũng cảm hy sinh vì cách mạng, vì Đảng, vì nhân dân. Trong kháng chiến, nhiều chiến sĩ đã hy sinh rất oanh liệt, thì trong hoà bình cũng cần có những đảng viên, cán bộ, chiến sĩ dám hy sinh mình cho lợi ích của Đảng, của nhân dân.

Một ví dụ nữa, nữ đồng chí Thiện dù nghèo, có bệnh, vẫn cố gắng xây dựng tổ đổi công trong những chỗ khó khăn (vùng đồng bào công giáo), chịu khổ đi trước, làm trước. Đó là gương tốt. Chẳng những trong nữ giới mà nam giới cũng phải noi theo.

Nhắc lại trong thời kỳ kháng chiến, đảng viên, cán bộ đã tích cực lãnh đạo nhân dân, dân quân du kích, chống càn quét và sản xuất có nhiều thành tích. Cán bộ, đảng viên và nhân dân ta có quyền tự hào về những thành tích ấy. Cần phát huy những ưu điểm trên, làm cho đảng viên tiến bộ. Đảng tiến bộ thì giải quyết được những nhiệm vụ khó khăn nhưng rất vẻ vang.

Qua điểm thứ hai, Bác phê bình khuyết điểm:

– Có hiện tượng: cán bộ trong và ngoài Đảng, cán bộ cũ và mới, đảng viên cũ và mới, đoàn kết kém. Các cô, các chú biết đoàn kết là sức mạnh của mình. Nhờ đoàn kết mà cách mạng thành công, kháng chiến thắng lợi; nhờ đoàn kết mà chúng ta đã vượt qua nhiều khó khăn làm tròn nhiệm vụ. Chúng ta kém đoàn kết làm lực lượng ta kém sút một phần. Vì vậy, khuyết điểm ấy phải cố gắng sửa chữa cho kỳ được.

– Ý thức tổ chức, kỷ luật, tinh thần trách nhiệm kém. Các cô, các chú biết Đảng là một tổ chức tiên phong. Vì vậy, có những đường lối, chính sách đưa ra thực hành trong nhân dân, nếu kém ý thức tổ chức là làm cho lực lượng Đảng ta yếu đi một phần. Đảng ta gồm những người con ưu tú trong công nhân, nông dân, trí thức và các tầng lớp khác; già có, trẻ có, trai có, gái có, có hàng chục vạn đảng viên. Muốn mọi chính sách của Đảng thực hiện được thì phải có kỷ luật. Kỷ luật của Đảng là tự nguyện tự giác; đã tự nguyện tự giác là kỷ luật sắt, rất nghiêm, tất cả đảng viên già trẻ, trên dưới đều phải tuân theo. Nếu không giữ gìn nghiêm túc kỷ luật là giảm bớt lực lượng của Đảng, khó thực hiện được nhiệm vụ. Đảng có tổ chức, có kỷ luật, dù Đảng giao việc gì khó mấy cũng phải làm được. Nếu sợ khó, không thích làm, hoặc chọn việc dễ, là không có tinh thần trách nhiệm, làm giảm bớt lực lượng của Đảng. Hiện giờ cán bộ, đảng viên tỉnh ta ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm kém, thậm chí một số tuy chỉ là số ít, muốn nghỉ, bỏ công việc, như thế có đúng không? Có xứng đáng người đảng viên không? Tiêu chuẩn của đảng viên, các cô, các chú có nhớ không? Có 6 điều. Một trong 6 điều là trọn đời phấn đấu cho Đảng, cho chủ nghĩa cộng sản. Muốn nghỉ, muốn bỏ việc thì không phải trọn đời mà chỉ làm một đoạn thôi, thế thì Đảng không ra Đảng, cách mạng không ra cách mạng.

– Suy bì so sánh cá nhân, thắc mắc về phụ cấp, cấp bậc, do đó không yên tâm công tác. Các cô, các chú có biết đối với cách mạng, cái gì cao quý nhất? Được phục vụ nhân dân, phục vụ Đảng và cách mạng là cao quý hơn cả. Không phải thấy người này chánh, người khác phó, bậc này cao, bậc kia thấp mà suy tị, kèn cựa. Đảng có dạy thế không? So sánh là cần, nhưng phải biết so sánh về đạo đức, ý chí, lập trường cách mạng. Nên so sánh với những đồng chí lập trường vững chắc, tác phong tốt, ý chí hăng, xem mình đã được như thế chưa. So sánh để mà học, mà tiến bộ. Không nên so sánh cái áo này xấu, cái áo kia đẹp, lương nhiều, lương ít, v.v.. Đầu óc tư tưởng người đảng viên là đưa hết tinh thần, lực lượng phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng. Thế nhưng, một nửa phục vụ nhân dân, một nửa lại suy tị, như thế là chưa toàn tâm, toàn lực, là chưa xứng đáng tư cách của người đảng viên.

– Cấp trên, cấp dưới, trong Đảng và ngoài Đảng, quan hệ chưa mật thiết. Khuyết điểm này cả hai bên, cấp trên không dân chủ, xa quần chúng; cấp dưới thiếu phê bình xây dựng. Cấp trên phải tự phê bình, cấp dưới có quyền đòi hỏi dân chủ. Phê bình giúp cấp trên, đó là dân chủ đúng mức, không phải tự do quá trớn, tự do bừa bãi. Muốn làm thì làm, muốn nghỉ thì nghỉ là tự do bừa bãi, tự do tếu. Dân chủ phải thực hiện từ trên xuống dưới. Tự phê bình phải thật thà, phê bình phải thành khẩn, không mỉa mai, nói xấu. Chúng ta do đoàn kết mới có lực lượng. Muốn đoàn kết, lực lượng mạnh, phải có phê bình, tự phê bình. Phê bình, tự phê bình là để tăng thêm đoàn kết.

– Đảng ta, Chính phủ ta, ngoài lợi ích của nhân dân, không có lợi ích nào khác, nên đảng viên, cán bộ trong và ngoài Đảng phải một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ giai cấp. Nhưng còn có những bộ phận tham ô, lãng phí, không tôn trọng của công, không thương xót mồ hôi nước mắt của đồng bào. Ví dụ: như cán bộ mậu dịch vừa để mất 7 triệu đồng hoặc bỏ trôi mất 2.000 thước khối gỗ, đó là mới nói sơ bộ. Số đó là của nhân dân gửi cho Chính phủ để làm lợi cho nhân dân. Để mất là lãng phí, ảnh hưởng đến việc khôi phục và phát triển kinh tế, làm chậm bước cải thiện sinh hoạt của cán bộ, bộ đội và nhân dân. Như thế là có tội với Chính phủ và nhân dân. Cần phải sửa chữa, phải chống tham ô lãng phí. Muốn sửa không phải do trên ra mệnh lệnh mà phải tự nguyện, tự giác chống lại tham ô lãng phí.

– Thiếu nhận thức đúng về lao động, nhất là lao động chân tay. Không hiểu lao động là vẻ vang. Có khi miệng nói là vẻ vang, nhưng ra làm thì không thấy. Không hiểu lao động là bất kỳ làm việc gì có ích cho nhân dân, cho xã hội là vẻ vang, dầu mệt nhọc bẩn thỉu. Như người lấy phân xia chẳng hạn, nếu ở thành thị, xí nghiệp, đơn vị bộ đội, v.v. không có những người đó làm việc tốt thì cũng có ảnh hưởng. Các cô, các chú xem báo đã biết có một cô làm việc ấy tốt cũng được bầu là chiến sĩ. Không hiểu thế nên một số cán bộ, nhất là cán bộ ở nông thôn muốn thoát ly. Đó là chưa nhận thức đúng lao động là vẻ vang, nhất là lao động chân tay. Cố nhiên lao động trí óc cũng cần thiết và quan trọng. Nói lao động chân tay là nói đến công nhân và nông dân. Không có công nhân và nông dân thì không làm được cách mạng và chúng ta không sống được. Đã nhận là vẻ vang thì phải yêu lao động, giữ kỷ luật lao động.

– Còn một điểm khác thì đảng viên, cán bộ ở Nghệ An cũng như Hà Tĩnh, một số có óc công thần, cho rằng “choa” đây là cách mạng trước hết, có nhiều công đã tổ chức ra Xô viết, v.v. nên tự kiêu, tự đại, không coi ai ra gì, độ lượng nhỏ bé, thái độ thiếu khiêm tốn. Cái nhìn của người cách mạng phải rộng rãi, thái độ phải khiêm tốn. Các đảng viên Nghệ An và Hà Tĩnh có truyền thống đóng góp khá vào cách mạng. Đó là vẻ vang. Có thể là nhờ cố gắng quyết tâm chịu khó, chịu khổ. Muốn giữ vững truyền thống ấy, phải phát huy cái tốt và cố gắng, quyết tâm, không sợ khó, sợ khổ và phải khiêm tốn. Nếu không thấy thế thì lỗ mũi sẽ sỉnh ra như cái “đình” che mắt không thấy rừng. Cán bộ Nghệ – Tĩnh có công lao một phần, nhưng nếu không có công lao của đảng viên, cán bộ toàn quốc, không có công lao giai cấp vô sản thế giới thì mình có làm được gì không? Công lao của mỗi chúng ta với Mác-Lênin ai to hơn? Thế thì ta đã nên sỉnh mũi chưa? Càng có công lao, càng phải khiêm tốn, gần gũi giúp đỡ người khác, chứ vác mặt lên trời, làm quan cách mạng, lão thành cách mạng thì không ăn thua gì.

Bây giờ Bác nói nhiệm vụ trước mắt:

1. Phải cố gắng sửa sai cho tốt, gọn. Gọn mà không tốt sẽ bây ra đằng sau, tốt mà không gọn cũng ảnh hưởng. Các nơi khác đã làm được gọn, tốt rồi thì các cô, các chú ở Hà Tĩnh cũng làm được, chỉ cần sắp xếp tổ chức, phổ biến kinh nghiệm khéo thì nhất định làm được.

2. Phải rất chú ý tăng gia sản xuất. Các cô, các chú có khi vì công tác, vì điều kiện, vì trình độ một phần nên chưa nghiên cứu được về chủ nghĩa Mác- Lênin. Bác chỉ nói một điểm rất giản đơn “có thực mới vực được đạo” đó là duy vật, đó là gốc của chủ nghĩa Mác-Lênin. Muốn ăn là phải sản xuất, trước mắt là chăm lo vụ bát, vụ mười cho tốt. Chăm lo tốt chưa đủ. Nghề nông phải đấu tranh với đất là làm cỏ, bỏ phân, cày bừa kỹ; đấu tranh với trời là chống thiên tai như sâu, chuột, bão lụt, hạn hán. Vì vậy, ngoài việc chăm bón, làm cỏ, bỏ phân thì việc đắp đê chống lụt rất cần, mà đê ở đây đắp chậm. Vì sao đắp chậm? Vì coi nhẹ nên khi động viên nhân dân đi đắp đê thì cán bộ, đảng viên, đoàn viên nằm ở nhà. Đê đắp không tốt thì “lụt lút cả làng”, nhân dân bị thiệt, cán bộ, đảng viên cũng bị thiệt, chẳng những bị thiệt rồi mà còn bị nhân dân mắng chửi. Không chú ý động viên làm, đến khi bị nhân dân chửi như thế có đúng không? Đúng! Vì Đảng ta không phải là đảng làm quan mà Đảng phải lo đời sống cho nhân dân, trước mắt là sản xuất. Giữ gìn sản xuất, chủ yếu là đắp đê.

Anh em bộ đội thì phải hết sức giúp dân, vì nhân dân đói thì bộ đội không no. Bộ đội là con của nhân dân. Con phải giúp đỡ cha mẹ. Nhưng nhân dân đừng ỷ lại, bộ đội làm phần của bộ đội, dân làm nhiệm vụ của dân. Nhân dân làm là chính.

3. Các cô, các chú có muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội không? Muốn tiến lên thì phải xây dựng. Nhờ các nước bạn giúp đỡ, giai cấp công nhân cố gắng mà ta đang xây dựng một số khá nhiều xí nghiệp. Trong nông nghiệp cũng đang làm các công trình thuỷ nông. Muốn xây dựng phải có tiền. Tiền ở đâu ra? Tiền ở nhân dân tức là ở nông dân và công thương. Phải cố gắng thu thuế kịp thời, gọn, tốt. Muốn xây dựng mà tiếc tiền, muốn kiến thiết mà ỳ ra, không nộp thuế kịp thời, đầy đủ thì không được, “không bột thì không gột nên hồ”. Tiền của nhân dân trở lại làm lợi cho nhân dân. Không tiền thì chịu. Còn nói về nợ, thì ai nợ ai? Nhân dân đưa tiền cho Chính phủ, Chính phủ tổ chức ngân hàng. Nông dân muốn sắm trâu bò, nông cụ không có tiền thì đến ngân hàng cho vay. Chính phủ làm thế là tốt. Nhưng có vay thì phải có trả. Có trả, mới có để cho người khác vay. Đằng này khi vay thì nói ngon, nói ngọt: “Em vay về tăng gia sản xuất, em sẽ trả ngay”. Nhưng khi vay được rồi thì không chịu trả. Cho rằng Chính phủ là của nhân dân, thương nhân dân, Chính phủ không bỏ tù đâu, rồi ỳ ra không trả. Như thế chẳng những có hại cho Chính phủ mà còn ảnh hưởng không tốt đến toàn dân nữa.

4. Trong việc xây dựng ta cố gắng, các nước bạn hết lòng giúp đỡ, ta còn phải mua hàng của các nước khác. Muốn buôn bán với các nước ấy, ta chưa có máy móc, đồ kỹ nghệ, ta chỉ có nông, hải sản. Cán bộ, đảng viên ta phải giúp Chính phủ mua và xung phong bán. Mua của người khác mà mình không xung phong bán là không tốt. Cán bộ mậu dịch phải mật thiết với cán bộ địa phương, thông qua họ mà thu mua. Giá cả quy định là phải chăng, vừa lợi cho nhân dân, vừa lợi cho Chính phủ.

Những việc ấy phải kết hợp làm cho khéo, đừng làm việc này, bỏ việc khác. Trung ương cảm thông với những khó khăn của cán bộ xã; nhưng phải cố gắng. Phải nâng cao chí khí chiến đấu, cảnh giác; mở rộng chế độ phê bình, tự phê bình, nâng cao tinh thần kỷ luật, tinh thần trách nhiệm, đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm, chống tham ô lãng phí.

Cuối cùng Bác nhắc lại: phải đoàn kết. Cái đó là gốc. Trước cách mạng, sức ta, người ta, đảng viên ta rất ít, chỉ xấp xỉ 4.000 đảng viên cả Trung, Nam, Bắc. Lúc ấy, hai tay không, chưa có chính quyền, quân đội, Mặt trận, lực lượng đế quốc còn mạnh, mà đã lãnh đạo cách mạng thành công cả nước. Bây giờ, riêng một tỉnh Hà Tĩnh đã có đến 33.000 đảng viên, một số đông đoàn viên, một số cán bộ ngoài Đảng gắn bó với Đảng, ta lại có chính quyền, có quân đội, có Mặt trận rộng rãi. Với lực lượng ấy, xây dựng một tỉnh Hà Tĩnh tốt về mọi mặt, so với công việc cả nước trước đây thì vẫn dễ hơn. Các cô, các chú có hứa làm được không? (“Có ạ!” – Cả hội nghị đồng thanh trả lời). Có chắc không? (“Dạ làm được ạ”). Làm được thì vẻ vang, không làm được thì xấu hổ.

Muốn làm được, trước hết là phải đoàn kết chặt chẽ, đoàn kết nội bộ, đoàn kết nhân dân, mỗi người phải tin chắc làm được. Lúc kháng chiến, địch mạnh ta yếu, Đảng đề khẩu hiệu “Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi”. Đây là lòng tin của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Vì lòng tin mà chúng ta quyết tâm vượt khó khăn đi đến thắng lợi. Có đoàn kết, quyết tâm, tin tưởng thì việc gì cũng làm được.

Bác khuyên các cô, các chú làm đúng tiêu chuẩn đảng viên. Đoàn viên là cánh tay của Đảng. Đảng viên cố gắng thì đoàn viên cũng phải cố gắng, không yêu cầu làm trăm phần trăm như đảng viên, nhưng cố gắng được chừng nào tốt chừng ấy. Cán bộ ngoài Đảng cũng yêu cầu phải cố gắng. Nếu tất cả quyết tâm thì lời hứa của các cô, các chú sẽ làm cho Hà Tĩnh tiến bộ mọi mặt: quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá. Như thế, nhân dân Hà Tĩnh, trước hết là cán bộ, đảng viên đã thực tế góp phần vào củng cố miền Bắc, tranh thủ miền Nam, đấu tranh buộc bọn Mỹ – Diệm phải thực hiện thống nhất để xây dựng nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.

Cuối cùng, Bác gửi lời hỏi thăm tới cán bộ, đảng viên, đồng bào ở nhà, khi các cô, các chú về địa phương. Khi Bác nêu ưu điểm, yêu cầu các cô, các chú phát huy, nêu khuyết điểm là yêu cầu sửa chữa, nêu nhiệm vụ là quyết tâm làm tròn.

Để khuyến khích, Bác có 100 huy hiệu làm giải thưởng. Qua dân chủ bình bầu, các cô, các chú ai đúng tiêu chuẩn thì được. Các cô, các chú có muốn được thưởng không (“Có ạ” – Cả hội nghị đồng thanh đáp).

Huy hiệu chỉ có 100 mà ở đây đã hơn 2.000 người và tất cả cán bộ, đảng viên ở nhà cũng đều muốn được thưởng. Nếu cần thêm 15 cái nữa, Bác cũng sẵn sàng.

—————————

Nói ngày 15-6-1957.
Sách Bác Hồ với quê hương Nghệ Tĩnh, Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Nghệ Tĩnh, 1977, tr.59-69.
cpv.org.vn

Bài nói chuyện với Hội nghị Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh (15-6-1957)

Thưa các vị đại biểu,

Tôi thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ gửi đến các vị đại biểu và nhân dân Hà Tĩnh lời chào thân ái.

Tôi có mấy ý kiến phát biểu cùng các vị đại biểu:

Trong mấy năm kháng chiến, đồng bào Hà Tĩnh góp một phần xứng đáng: Chỉ trong hai năm 1950 – 1951, Hà Tĩnh đã góp được 700.000 ngày công phục vụ tiền tuyến. Chỉ tính trong bốn năm, đồng bào Hà Tĩnh đã đóng góp hơn 100.000 tấn lương thực. Bộ đội và dân quân du kích Hà Tĩnh đã anh dũng chống địch đột kích ở các vùng ven biển. Về sản xuất, nói chung đồng bào Hà Tĩnh đã có những cố gắng để tự túc và phục vụ một phần cho kháng chiến.

Đặc biệt các bà mẹ chiến sĩ đã có thành tích giúp đỡ anh em thương binh, bệnh binh. Một tỉnh nhỏ như Hà Tĩnh đã có 2.900 anh em thương binh về xã được sự giúp đỡ của nhân dân để sản xuất tự túc. Đó là những thành tích đáng kể. Thành tích đó đã góp phần vào sự thắng lợi vẻ vang của cuộc kháng chiến của nước nhà.

Chính nhờ ta kháng chiến thắng lợi mà địa vị của nước Việt Nam ngày càng được đề cao trên trường quốc tế. Vì ta kháng chiến thắng lợi nên kẻ thù là bọn đế quốc căm ghét chúng ta. Nhưng trái lại, nhân dân các nước bạn và nhân dân yêu chuộng hoà bình thế giới càng kính phục nhân dân Việt Nam, trong đó có nhân dân Hà Tĩnh cũng vẻ vang.

Hoà bình lập lại, đồng bào Hà Tĩnh ra sức sản xuất như đắp đê, đắp đập. Thuỷ nông đã tưới được 9.600 mẫu tây ruộng. Nhờ đó mà sản xuất có nhiều tiến bộ. Trong năm 1956, việc đắp đê, đắp đập chống hạn trong đó kể cả cống Trung Lương, tốn hết 1.300.000 ngày công. Về tổ đổi công, toàn tỉnh đã có trên 3.000 tổ có sinh hoạt. Đó là những điểm tốt.

Về bình dân học vụ, Hà Tĩnh cũng đã có những cố gắng. Xã Cẩm Huy ở huyện Cẩm Xuyên đã xoá nạn mù chữ được Chính phủ tặng thưởng huân chương. Đó là những ưu điểm, những thành tích. Về vấn đề này, Chính phủ đã để một giải thưởng cho thị xã, nhưng đến nay chưa làm xong, đồng bào thị xã phải cố gắng hơn nữa, nhất là anh chị em thanh niên thị xã. Đáng lẽ thị xã phải dẫn đầu để lãnh đạo nông thôn, nhưng trái lại nông thôn lại đi trước thị xã.

Các đại biểu có muốn nghe tôi nói những khuyết điểm không ? (“Có ạ!” – Cả hội trường đồng thanh đáp).

Sau 50 năm (1) , lần đầu tiên tôi trở lại Hà Tĩnh. Tôi là khách, tôi nói thật, có mếch lòng không ?(“Không ạ!” – Cả hội trường đồng thanh đáp). Hà Tĩnh còn có những khuyết điểm:

– Đồng bào nông thôn, nhất là nông dân lao động chưa đoàn kết chặt chẽ, đó là khuyết điểm quan trọng. Chúng ta phải thấy rằng sức mạnh của ta là nhờ sự đoàn kết. Ta đoàn kết chặt chẽ thì lực lượng ta càng mạnh, trái lại đoàn kết lỏng lẻo thì lực lượng càng giảm sút. Tôi mong các đại biểu giúp cho khối đoàn kết nông thôn chặt chẽ hơn.

– ý thức bảo vệ của công còn kém. Nói thì có sách, mách thì có chứng. Như việc bảo vệ rừng, cây cối trồng lên là rất quý báu cho nhân dân, cho nước. Ta thường nói rừng vàng, biển bạc, thế mà đồng bào Hà Tĩnh chẳng những bảo vệ kém mà còn một số lại tự do chặt phá, làm thiệt hại đến lợi ích của nhân dân, của Nhà nước. Chặt phá thì dễ nhưng trồng lên thì khó, phải tốn hết nhiều công, nhiều của.

– Một số đồng bào chưa thật sốt sắng đóng thuế nông nghiệp đúng kỳ hạn đã định. Do đó, mà vừa qua đồng bào Hà Tĩnh thiếu 3.500 tấn thóc thuế nông nghiệp; các thứ thuế khác như công thương nghiệp cũng chưa nạp kịp thời và đầy đủ. Chắc đồng bào Hà Tĩnh cũng như các nơi khác đều muốn phát triển kinh tế, khôi phục nông nghiệp, xây dựng công nghiệp làm cho nước nhà giàu mạnh, nhân dân no ấm. Muốn xây dựng và phát triển kinh tế thì Chính phủ phải thu thuế của nhân dân, lấy của nhân dân để phục vụ nhân dân. Chính phủ ta không phải làm quan, Chính phủ ta làm đày tớ để phục vụ nhân dân. Thu thuế không phải để bỏ vào túi Hồ Chủ tịch và các vị bộ trưởng mà để làm lợi cho nhân dân. Vì vậy, đồng bào nông dân, đồng bào công thương phải hăng hái đóng góp. Cố nhiên Chính phủ không yêu cầu đóng góp quá mức.

Còn về nợ ngân hàng, cần nhận rõ rằng, Chính phủ tổ chức ra ngân hàng là để giúp đỡ cho nhân dân vay vốn phục vụ sản xuất; thế nhưng có người vay rồi không trả được kịp thời, đầy đủ. Toàn tỉnh hiện nay còn thiếu nợ ngân hàng đến 1.700 triệu. Số tiền đó không nhỏ. Một số đồng bào vay rồi không hăng hái trả, như vậy người khác muốn vay nữa thì lấy vào đâu? Chính phủ muốn xây dựng thì lấy tiền đâu? Như vậy là làm thiệt hại chung đến nhân dân, đến Nhà nước. Chính phủ mong đồng bào sòng phẳng để giúp đỡ Chính phủ trong những dịp này.

– Nhân dân ta nói chung cũng như nhân dân Hà Tĩnh nói riêng, có một truyền thống tốt đẹp, nhưng hiện nay về thuần phong mỹ tục bị kém sút. Có một số người còn rượu chè, cờ bạc. Say thì sưa, nói dại, làm dại, ăn cắp, ăn trộm hại đến sản xuất, hại đến tiết kiệm, hại đến đạo đức. Có một số người đồng bóng lạc hậu, mê tín bị những kẻ xấu lợi dụng để xoay tiền. Vì vậy, đồng bào phải cố gắng xây dựng lại thuần phong mỹ tục để hạn chế và tiễu trừ những tệ nạn đó. Về phía Chính phủ, cố nhiên sẽ lấy việc giáo dục làm chính, nhưng có những người giáo dục nhiều không sửa đổi thì Chính phủ phải bắt giam, giam khi chừa hết rượu chè, cờ bạc thì tha. Tôi mong các vị đại biểu, toàn thể đồng bào hãy ra sức phát huy ưu điểm, thành tích, khắc phục khuyết điểm để thu nhiều thành tích hơn trong việc thực hiện kế hoạch Nhà nước năm 1957 và thực hiện sửa sai tốt, nhanh gọn.

Muốn thế chúng ta cần phải:

– Đoàn kết chặt chẽ thành một khối thống nhất. Phải đoàn kết giữa lương và giáo, giữa quân và dân, giữa miền Bắc và miền Nam. Đối với đồng bào miền Nam tập kết, ta cần biết rằng vì nhiệm vụ đấu tranh thống nhất nước nhà, đồng bào tạm thời phải xa quê hương đi với Đảng, với Chính phủ làm nhiệm vụ củng cố miền Bắc. Đó là khí tiết đáng kính trọng của đồng bào miền Nam. Vì vậy, đồng bào miền Bắc phải ra sức đoàn kết chặt chẽ với đồng bào miền Nam. Cố nhiên, đồng bào miền Nam cũng phải ra sức đoàn kết với đồng bào miền Bắc.

– Phải ra sức đắp đê chống lụt, chống hạn, phòng hạn cho kịp thời, nếu không thì mất mùa, nhân dân bị đói rét. Hà Tĩnh đê mới đắp được 50 phần trăm. Đê Đồng Môn 32 phần trăm. Năm nay có thể bão lụt to. Chính phủ đã nói cho đồng bào biết. Lụt thì lút cả làng, lút cả tỉnh, cán bộ đồng bào phải cố gắng đắp đê.

– Về sản xuất, trước mắt là chăm vụ mùa, vụ bát cho tốt, đồng thời phải chú ý hoa màu. Không nên thấy mùa vừa rồi tốt mà chủ quan, mà phải cố gắng sản xuất mọi mặt. Về chăn nuôi, phải cố gắng nhiều, càng nhiều càng tốt.

– Đồng bào hãy sẵn sàng đóng thuế, trả nợ một cách sòng phẳng, tích cực bán nông sản cho Chính phủ. Có như thế Chính phủ mới có sản phẩm đổi lấy các máy móc, nguyên liệu cần thiết cho việc xây dựng, có khả năng để ổn định vật giá, bảo đảm đời sống cho nhân dân.

– Đề cao ý thức bảo vệ tài sản chung của Nhà nước, đồng thời phải giữ gìn an ninh trật tự ở nông thôn. Muốn thế phải xây dựng lại thuần phong mỹ tục.

– Đề cao kỷ luật lao động trong sản xuất, trong công tác. Cần nhận rõ lao động là vinh quang, là vẻ vang. Muốn có thành tích,

phải đề cao kỷ luật lao động.

– Về bình dân học vụ, cần cố gắng hơn nữa, nhất là đồng bào thị xã phải thi đua kịp nông thôn để xoá bỏ nạn mù chữ, nhất là các giáo viên, học sinh và chị em thanh niên phải xung phong gương mẫu. Thanh niên thị xã có quyết tâm không ? (“Quyết tâm!” – Cả hội nghị đồng thanh đáp). Nam nữ thanh niên phải là chủ lực.

Thưa các vị đại biểu, thưa các cụ,

Sở dĩ cách mạng thành công, kháng chiến thắng lợi là nhờ toàn dân ta đoàn kết một lòng, tin tưởng vào tiền đồ của cách mạng, của cuộc kháng chiến.

Ngày nay hoà bình được lập lại, nhưng nước ta còn tạm thời bị chia cắt ra hai miền. Chúng ta phải ra sức củng cố miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà.

Tuy nhiên, việc đấu tranh thống nhất nước nhà không phải là dễ dàng, đơn giản. Nhưng nếu toàn dân ta đoàn kết, tin tưởng, quyết tâm thì nhất định thắng lợi cuối cùng sẽ về ta. Nhiệm vụ đấu tranh thống nhất nước nhà là một nhiệm vụ nặng nề, nhưng hết sức vinh quang. Nếu mọi người cố gắng, mọi ngành cố gắng, chúng ta sẽ xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.

Cuối cùng, tôi nhờ các đại biểu chuyển tới đồng bào thị xã và đồng bào trong tỉnh lời chào thân ái.

—————————–

Nói ngày 15-6-1957.
Sách Bác Hồ với quê hương Nghệ Tĩnh, Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Nghệ Tĩnh, 1977, tr.70-76.

(1) Hội nghị Giơnevơ: Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao của một số nước họp từ ngày 26-4 đến ngày 21-7-1954 tại Giơnevơ (Thuỵ Sĩ). Hội nghị này được triệu tập theo chủ trương của Hội nghị Béclin nǎm 1954. Chương trình thảo luận của Hội nghị gồm 2 vấn đề: giải quyết hoà bình vấn đề Triều Tiên và lập lại hoà bình ở Đông Dương.

Do thái độ ngoan cố của Mỹ và các nước chư hầu đã tham gia chiến tranh Triều Tiên, cuộc thảo luận về vấn đề Triều Tiên không thu được kết quả.

Ngày 8-5-1954, đúng một ngày sau chiến thắng Điện Biên Phủ, vấn đề chấm dứt chiến tranh lập lại hoà bình ở Đông Dương chính thức được Hội nghị Giơnevơ thảo luận. Phái đoàn Chính phủ ta do đồng chí Phạm Vǎn Đồng làm Trưởng đoàn tham gia Hội nghị với tư thế đoàn đại biểu của một dân tộc chiến thắng.

Tuyên bố chung của Hội nghị và Hiệp định đình chiến ở Đông Dương được ký kết vào ngày 21-7-1954. Các nước tham gia Hội nghị đã cam kết thừa nhận tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia; quy định quân Pháp phải rút khỏi Đông Dương và mỗi nước Đông Dương sẽ tuyển cử tự do để thống nhất đất nước.

Bản Tuyên bố chung còn ghi rõ, ở Việt Nam, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới quân sự và chỉ có tính chất tạm thời, không thể coi đó là biên giới chính trị hoặc lãnh thổ và quy định ở Việt Nam cuộc Tổng tuyển cử tự do để thống nhất đất nước sẽ được tiến hành vào tháng 7-1956. Tr.7.

cpv.org.vn

Nói chuyện với các đơn vị quân đội tại Quân khu bộ Quân khu IV (15-6-1957)

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đưa đến cán bộ và chiến sĩ nam nữ lời chào thân ái.

Bác góp một số ý kiến với các cô, các chú trong công tác. Trước hết, Bác nói đến thành tích và ưu điểm của các cô, các chú:

1. Các cô, các chú đã cố gắng bảo vệ mặt biển, biên giới của Tổ quốc, cùng nhân dân giữ gìn an ninh trật tự, đó là một thành tích đáng khen.

2. Các cô, các chú đã cố gắng học tập chính trị, quân sự.

3. Các cô, các chú đã giúp nhân dân sửa sai, chống đói, chống lụt, chống bão, chống hạn.

Đó là ba ưu điểm, ba thành tích đáng khen.

Bây giờ Bác nói đến khuyết điểm:

1. Tinh thần cảnh giác chưa đầy đủ.

2. Có một số cán bộ, chiến sĩ có óc công thần, cho ta đây có thành tích, lâu nǎm, cho ta là trời, sa xuống cái hố cá nhân chủ nghĩa, suy bì đãi ngộ, quên rằng mọi cán bộ, mọi chiến sĩ quân đội nhân dân phải hết lòng phục vụ, không nên một nửa thì phục vụ, một nửa thì suy bì ghen tị.

3. ý thức lao động chưa đầy đủ. Phải biết rằng lao động là vẻ vang. Lao động trí óc là vẻ vang, lao động chân tay càng vẻ vang.

Không có nông dân làm ruộng thì ta không có cơm ǎn. Vậy nông dân làm gì? Nông dân làm lao động chân tay.

Không có công nhân dệt vải thì ta không có áo mặc. Vậy công nhân làm gì? Công nhân làm lao động chân tay.

Vì vậy lao động chân tay là rất vẻ vang. Lao động gì có ích cho xã hội, cho nhân dân đều là vẻ vang.

Trong các cô, các chú có một số làm lao động chân tay như làm doanh trại cho là không vẻ vang, thế là không đúng.

4. Phải biết chế độ ta, Nhà nước ta, quân đội ta phải có kỷ luật nghiêm minh, tổ chức chặt chẽ. Có một số các cô, các chú chưa có ý thức kỷ luật và tổ chức đầy đủ, như được đi phép ba ngày thì kéo bốn ngày.

Đó là những khuyết điểm.

Bây giờ Bác nêu nhiệm vụ trước mắt:

1. Phải nâng cao cảnh giác. Nước ta còn tạm chia làm hai miền. Bọn Mỹ – Diệm không muốn ta thành công. Chúng muốn phá hoại ta, chúng tìm trǎm phương nghìn kế để phá hoại, cho nên ta phải cảnh giác.

2. Làm cho tốt việc học tập và chỉnh huấn chính trị.

3. Phải cố gắng học tập kỹ thuật quân sự và nghiệp vụ. Ngày ngày phải cố gắng học, nếu không thì thoái bộ.

4. Phải chống tham ô lãng phí.

Phải làm sao cho trong quân đội ta không có tham ô lãng phí.

Phải nâng cao ý thức và kỷ luật lao động.

Phải nâng cao ý thức tiết kiệm.

5. Phải đoàn kết. Quân đội ta đã đoàn kết, phải đoàn kết hơn nữa. Đoàn kết nội bộ, toàn quân đoàn kết, các chiến sĩ miền Nam và miền Bắc phải đoàn kết chặt chẽ, không chia Nam Bắc, cán bộ và chiến sĩ đoàn kết, quân và dân đoàn kết.

Trong thời đầu cách mạng, quân địch mạnh, ta thì rất yếu, nhưng ta đoàn kết cho nên ta thành công.

Mới đầu kháng chiến ta yếu, nhưng kháng chiến thắng lợi cũng vì ta đoàn kết. Phải đoàn kết thật chặt chẽ.

Hôm nay nói chuyện với các cô, các chú, Bác có 3 điều khen ngợi, 4 điều phê bình, 5 điều dặn dò. Những điều khen ngợi thì cố gắng phát triển. Những điều phê bình thì cố gắng sửa chữa. Những điều dặn dò thì cố gắng làm cho đúng.

Bác mong các cô, các chú ngày càng tiến bộ.

——————————-

Nói ngày 15-6-1957.
Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1958, t.IV, tr.92-94.
cpv.org.vn

Điện chúc mừng Quốc khánh nước Cộng hoà Ai Cập (19-6-1957)

Kính gửi Tổng thống Gaman ápđen Nátxe,
nước Cộng hoà Ai Cập,

Nhân dịp lễ Quốc khánh của nước Cộng hoà Ai Cập, thay mặt nhân dân và Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và nhân danh cá nhân tôi, tôi kính gửi Ngài, Chính phủ và nhân dân Ai Cập lời chào mừng nhiệt liệt.

Tôi kính chúc Chính phủ và nhân dân Ai Cập anh dũng dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Ngài, thu được nhiều thắng lợi mới trong công cuộc kiến thiết một nước Ai Cập giàu mạnh góp phần bảo vệ hoà bình thế giới.

Kính chúc tình hữu nghị sẵn có giữa hai nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và Cộng hoà Ai Cập ngày thêm phát triển.

Kính chúc Tổng thống luôn luôn mạnh khoẻ.

Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà
HỒ CHÍ MINH

—————————–

Báo Nhân dân, số 1198, ngày 19-6-1957.
cpv.org.vn

Thư cảm ơn thương binh, bệnh binh trại an dưỡng Hà Nam (6-1957)

… Các chú là những chiến sĩ đã được Quân đội nhân dân ta rèn luyện về đạo đức và kỷ luật cách mạng, là những người con đã hy sinh một phần xương máu để bảo vệ nước nhà. Vậy các chú cần phải giữ vững truyền thống tốt đẹp và vẻ vang của quân đội cách mạng là: giữ gìn kỷ luật, đoàn kết chặt chẽ, thật sự đoàn kết, thương yêu giữa anh em thương, bệnh binh với nhau, giữa thương bệnh binh với cán bộ và nhân viên giúp việc ở trại, giữa thương, bệnh binh trong trại với đồng bào xung quanh. Mong các chú làm đúng những lời Bác dặn trên đây và hứa với Bác: Trại thương binh Hà Nam sẽ là một trại gương mẫu …

Tháng 6 nǎm 1957
HỒ CHÍ MINH

——————————

Báo Nhân dân, số 1222, ngày 13-7-1957.
cpv.org.vn

Nói chuyện với đồng bào trước khi lên đường thǎm chín nước anh em (6-7-1957)

Thưa đồng bào thân mến,

Hôm nay, với danh nghĩa Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, tôi lên đường đi thǎm một số nước anh em ở châu Á và châu Âu. Cuộc đi thǎm này có ý nghĩa rất quan trọng là thắt chặt hơn nữa tình hữu nghị sẵn có giữa các nước chúng ta, làm cho nhân dân các nước chúng ta hiểu biết nhau hơn, hợp tác và giúp đỡ nhau hơn trong cuộc đấu tranh cho độc lập dân tộc, hoà bình thế giới và chủ nghĩa xã hội.

Nhân cuộc đi thǎm này, tôi sung sướng có dịp chuyển tới nhân dân các nước anh em tình thân ái và lời chào mừng nhiệt liệt nhất của đồng bào, nói với nhân dân các nước anh em sức đoàn kết và đấu tranh của toàn thể nhân dân ta trong việc xây dựng miền Bắc và giành thống nhất nước nhà, đồng thời tỏ lòng biết ơn của đồng bào đối với sự giúp đỡ của nhân dân các nước anh em.

Trước khi lên đường, chúng tôi cảm ơn đồng bào đã gửi nhiều thư, nhiều điện chúc chúng tôi đi đường mạnh khoẻ. Và nhân đây, tôi có mấy lời nhắn nhủ đồng bào:

– Đồng bào và cán bộ ở nông thôn thì cố gắng chǎm lo để giành lấy vụ mùa thắng lợi, ra sức giữ đê, chống lụt, chống bão.

– Toàn thể đồng bào và cán bộ thì đoàn kết chặt chẽ, đẩy mạnh sản xuất, thực hành tiết kiệm.

– Bộ đội thì cố gắng học tập và chỉnh huấn cho tốt.

Chúc đồng bào mạnh khoẻ và tiến bộ.

Chào thân ái và thành công

————————

Nói ngày 6-7-1957.
Báo Nhân dân, số 1216, ngày 7-7-1957.
cpv.org.vn

Diễn vǎn trong tiệc chiêu đãi ở Bình Nhưỡng (Triều Tiên) (10-7-1957)

Thưa đồng chí Uỷ viên trưởng thân mến,

Thưa các đồng chí,

Hôm nay, chúng tôi rất sung sướng được đón tiếp các đồng chí ở đây và rất cám ơn các đồng chí đã đến dự đông đủ. Tuy chúng tôi đến Thủ đô Bình Nhưỡng mới vài ngày, song những điều tai nghe mắt thấy đã làm cho chúng tôi rất phấn khởi.

Trong khi nói chuyện với các đồng chí lãnh đạo Đảng và Chính phủ, trong khi gặp gỡ nhân dân Bình Nhưỡng ở cuộc mít tinh to lớn, trong khi đi thǎm nhà máy, trường học, vườn trẻ, v.v. tình nghĩa thắm thiết của nhân dân Triều Tiên đối với nhân dân Việt Nam đã biểu lộ một cách nhiệt liệt.

Một điều khác làm cho chúng tôi sung sướng là những thành tích to lớn của nhân dân Triều Tiên trong công cuộc dựng lại nước nhà. Vài thí dụ:

Trong chiến tranh, Bình Nhưỡng đã bị đế quốc Mỹ tàn phá thành đất bằng, ngày nay Bình Nhưỡng đã trở nên một Thủ đô mới đẹp.

Sức lao động sáng tạo của giai cấp công nhân cùng với trí tuệ của anh em trí thức đã làm cho công nghiệp Triều Tiên chế tạo được nhiều máy móc và nhiều đồ dùng trong đời sống hằng ngày.

Chính sách của Đảng và Chính phủ trong cải cách ruộng đất, sức lao động cần cù của nông dân, kết quả tìm tòi của các nhà khoa học, đã làm cho sản xuất nông nghiệp tǎng nǎng suất lên nhiều.

Do sự hǎng hái xung phong mỗi nǎm làm một tháng lao động nghĩa vụ, thanh niên và học sinh đã tham gia xây những ngôi nhà nguy nga và đắp những con đường rộng rãi…

Có những thành tích đó là do sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng Lao động và Chính phủ Nhân dân Triều Tiên, do sự đoàn kết nhất trí và cố gắng của toàn thể nhân dân, do sự giúp đỡ vô tư của các nước anh em trong phe xã hội chủ nghĩa.

Những thành tích đó của các đồng chí khuyến khích nhân dân Việt Nam rất nhiều.

Nhân dân hai nước chúng ta có nhiều điểm giống nhau, chúng ta cùng ở trong đại gia đình xã hội chủ nghĩa đứng đầu là Liên Xô và Trung Quốc vĩ đại, cùng kiên quyết đấu tranh thống nhất nước nhà, cùng tiến dần lên chủ nghĩa xã hội. Dù chúng ta còn có nhiều khó khǎn, nhưng với sự cố gắng bản thân của chúng ta, với sự ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hoà bình toàn thế giới, dưới ngọn cờ tất thắng của chủ nghĩa Mác – Lênin, chúng ta nhất định sẽ thắng lợi.

Một điều nữa làm cho chúng tôi rất sung sướng là chúng tôi sẽ mang về cho đồng bào chúng tôi tin mừng là: đồng chí Thủ tướng Kim Nhật Thành đã hứa sẽ sang thǎm Việt Nam.

Thưa các đồng chí! Tôi trân trọng đề nghị chúng ta cùng nâng cốc:

Chúc tình hữu nghị không gì lay chuyển nổi giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Triều Tiên ngày càng phát triển và củng cố.

Chúc sức khoẻ của đồng chí Uỷ viên trưởng, đồng chí Thủ tướng và các đồng chí có mặt tại đây.

Đảng Lao động Triều Tiên muôn nǎm!

Nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên muôn nǎm!

Các nước anh em trong phe xã hội chủ nghĩa và nhân dân thế giới yêu chuộng hoà bình đoàn kết muôn nǎm!

——————————-

Đọc ngày 10-7-1957.
Báo Nhân dân, số 1221, ngày 12-7-1957.
cpv.org.vn

Diễn vǎn ở sân bay Bình Nhưỡng trước khi rời Triều Tiên (12-7-1957)

Thưa đồng chí Uỷ viên trưởng thân mến,

Thưa đồng chí Thủ tướng thân mến,

Thưa các đồng chí,

Bây giờ, chúng tôi sắp từ giã đất nước Triều Tiên tươi đẹp. Tuy thời gian chúng tôi ở đây ngắn ngủi, nhưng đất nước và nhân dân Triều Tiên đã để lại trong lòng chúng tôi những ấn tượng không bao giờ phai nhạt được.

Có thể nói tóm tắt rằng: trước khi đến đây, lòng chúng tôi đầy ước ao, mong mỏi; trong thời gian ở đây, lòng chúng tôi đầy phấn khởi vui mừng; lúc sắp từ giã các đồng chí, lòng chúng tôi rất lưu luyến.

Trong mấy ngày qua, chúng tôi đã trông thấy những sự tranh đấu gian khổ và anh dũng cũng như những thành tích to lớn của nhân dân Triều Tiên trong mấy nǎm kháng chiến và trong công cuộc xây dựng hoà bình.

Tấm gương sáng của các đồng chí là một sự cổ vũ, khuyến khích lớn đối với nhân dân Việt Nam chúng tôi.

Lần đi thǎm này càng thắt chặt thêm mối tình đoàn kết giữa nhân dân anh em hai nước chúng ta. Việt Nam và Triều Tiên tuy đường xa, nhưng lòng rất gần. Khi đến đây, chúng tôi có nhiệm vụ trao tình thân ái của nhân dân Việt Nam cho nhân dân Triều Tiên. Lúc trở về, chúng tôi sẽ chuyển tình thân ái của nhân dân Triều Tiên cho nhân dân Việt Nam chúng tôi.

Một lần nữa, chúng tôi xin cảm ơn đồng chí Uỷ viên trưởng, đồng chí Thủ tướng, các đồng chí lãnh đạo Đảng và Chính phủ Triều Tiên và nhờ các đồng chí chuyển lời cảm ơn chân thành của chúng tôi đến nhân dân Thủ đô Bình Nhưỡng và nhân dân Triều Tiên anh em.

Chúng tôi xin chúc nhân dân Triều Tiên thu được nhiều thành tích to lớn trong sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà và tiến tới chủ nghĩa xã hội.

Tình hữu nghị không gì lay chuyển nổi giữa nhân dân hai nước Việt – Triều muôn nǎm!

Đảng Lao động Triều Tiên muôn nǎm!

Nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên muôn nǎm!

Hoà bình thế giới muôn nǎm!

———————-

Đọc ngày 12-7-1957.
Báo Nhân dân, số 1222, ngày 13-7-1957.
cpv.org.vn

Cách mạng Tháng Mười vĩ đại soi sáng con đường đưa chúng ta tới hạnh phúc (7-1957)

Khi Cách mạng Tháng Mười nổ ra ở nước Nga, tôi sống ở Pháp. Lúc đó, tôi chưa hiểu ý nghĩa của cuộc Cách mạng Nga. Trình độ tiếng Pháp của tôi còn kém và nhận thức chính trị của tôi còn bị hạn chế. Tôi mới chỉ là một người yêu nước có tinh thần cách mạng và một người chống chủ nghĩa thực dân. Nhưng ngay lúc đó, trên đường phố Pari tôi đã phân phát những tờ truyền đơn yêu cầu trao trả độc lập cho Việt Nam, tôi đã gặp gỡ nhiều công nhân Pháp. Đó là những con người rất tốt, có thái độ chân thành và có cảm tình với nhân dân Việt Nam. Họ giúp tôi gần gũi với Đảng Xã hội Pháp, là đảng mà tôi đã tham gia năm 1919. Những người vô sản Pháp đã giúp tôi hiểu rõ ý nghĩa vĩ đại của những sự kiện lịch sử diễn ra ở nước Nga.

Lúc bấy giờ, trong Đảng Xã hội Pháp đã nổ ra cuộc tranh luận sôi nổi về vấn đề Đảng phải đứng vào hàng ngũ của Quốc tế nào. Trong Đảng, có những người tán thành Quốc tế thứ ba (32) và cũng có người theo những quốc tế cải lương là Quốc tế thứ hai (33) và Quốc tế thứ hai rưỡi (34) . Là một đảng viên mới của Đảng Xã hội, có lúc tôi thấy khó phân tích được các cuộc tranh luận, hình như tất cả mọi người đều đúng. Nhưng tôi rất thích tham dự những cuộc tranh luận sôi nổi đó, thích đọc các tác phẩm của V.I. Lênin nói về các vấn đề thuộc địa. Tại Đại hội nổi tiếng ở Tua năm 1920 (35) , khi phải xác định rõ thái độ của mình đối với các Quốc tế, tôi đã bỏ phiếu tán thành Quốc tế thứ ba. Tại sao? Chính là vì Quốc tế thứ ba đấu tranh để giải phóng các dân tộc bị áp bức, còn các đại biểu của Quốc tế thứ hai, trong tất cả những lời phát biểu của họ, đã ra sức lảng tránh vấn đề vận mệnh của các thuộc địa.

Đó là nguyên nhân chủ yếu khiến tôi đứng dưới ngọn cờ của Quốc tế thứ ba. Lúc đó, tôi đã nắm vững tiếng Pháp và đã có thể tiến hành tự học chính trị một cách sâu sắc và có thể hiểu rõ các vấn đề quốc tế.

Trong những năm 1921-1922, khi nước Cộng hoà xôviết non trẻ vừa mới đẩy lùi sự can thiệp của bọn đế quốc và đánh tan bọn phản cách mạng trong nước, bị lâm vào nạn đói, thì những người lao động Pháp đã phát động một phong trào giúp đỡ nhân dân Nga. Tôi tham gia phong trào đó và thu nhặt tất cả những thứ mà người ta có thể góp vào quỹ đoàn kết với những người lao động của đất nước xôviết.

Năm 1924, lần đầu tiên tôi đến Liên Xô (1) . Trong những ngày ở Pháp có phong trào giúp đỡ giai cấp vô sản Nga, tôi đã nghe nói – và trong thời gian tôi đến Liên Xô lần đầu, tôi đã thấy đất nước xôviết phải bắt đầu con đường đi của mình trong những điều kiện khó khăn như thế nào.

Mấy năm sau, tôi lại tới Liên Xô. Thật khó mà kể lại được chủ nghĩa anh hùng hết sức vĩ đại và tinh thần hy sinh quên mình của những công nhân và nông dân đã bắt tay xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, cũng thấy rõ những thành tựu đầu tiên của nhân dân Liên Xô. Bước tiến nhanh chóng của đất nước xôviết, bất cứ thành tựu nào của đất nước đó đều gây ra trong trái tim của mỗi người cách mạng niềm vui và niềm hạnh phúc, đều làm cho chúng tôi đầy lòng tự hào về sự nghiệp của Cách mạng Tháng Mười vĩ đại.

Cách mạng Tháng Mười ảnh hưởng tới Việt Nam tương đối chậm. Sở dĩ như vậy là vì bọn thực dân Pháp đã kìm giữ, nói đúng ra là hoàn toàn cô lập đất nước này, chúng tìm mọi cách để cố gắng ngăn cản không cho những sự thật về Liên Xô lọt vào nước chúng tôi và đồng thời chúng lại tung ra những tin tức dối trá về Liên Xô. Mặc dù vậy, những người cách mạng Việt Nam đã kiên trì đi tìm và đã tìm thấy sự thật. Dần dần, họ đã biết rõ toàn bộ ý nghĩa vĩ đại của Cách mạng Tháng Mười. Đối với nhân dân và đặc biệt là đối với những người cách mạng, Cách mạng Tháng Mười vĩ đại là ngọn đèn pha soi sáng cuộc đấu tranh cho tự do và hạnh phúc. Cách mạng Tháng Mười đã đem lại cho chúng tôi chủ nghĩa Mác – Lênin. Học thuyết bất hủ đó đã vạch ra con đường mà chúng tôi phải đi theo.

Có thể nói rằng nếu không có Cách mạng Tháng Mười vĩ đại thì nhân dân Việt Nam không thể hoàn thành được cuộc Cách mạng Tháng Tám của mình. Việc quân đội Liên Xô đánh tan bọn phát xít Hítle và bọn quân phiệt Nhật là một nhân tố góp phần lớn nhất vào thắng lợi của chúng tôi hồi tháng Tám năm 1945.

Ngày nay, với sự giúp đỡ anh em của Liên Xô, của Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và của các nước xã hội chủ nghĩa khác, nhân dân chúng tôi đang xây dựng cuộc sống mới. Tóm lại, đúng như Giônrít, một người Mỹ, đã nói một cách đúng đắn, Cách mạng Tháng Mười đã làm rung chuyển toàn thế giới.

Sau đó ít lâu, nhân dân mười một nước nữa đã đi vào con đường xã hội chủ nghĩa. Sớm hay muộn, tất cả các nước đều sẽ đi theo con đường đó.

Tất nhiên, các dân tộc xây dựng xã hội mới, đang gặp phải và sẽ gặp phải những khó khăn nhất định. Nhưng chúng tôi tin tưởng sâu sắc rằng những lời nói sau đây của Lênin sẽ thành sự thật, sớm hoặc muộn, tất cả các dân tộc đều sẽ đi lên chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, những người lao động trên toàn thế giới vui mừng chuẩn bị đón chào ngày kỷ niệm 40 năm Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười vĩ đại. Ngày kỷ niệm vinh quang đó đồng thời cũng là ngày hội của nhân dân Việt Nam. Đối với những người lao động Việt Nam, việc kỷ niệm 40 năm Cách mạng Tháng Mười là sự kiện lớn và thân thiết đối với họ. Chúng tôi hoàn toàn đồng lòng với công nhân, nông trang viên và giới trí thức nhân dân của Liên Xô. Dưới sự lãnh đạo sáng suốt và nhìn xa của Đảng Cộng sản Liên Xô mácxít lêninnít, nhân dân Liên Xô anh hùng đang xây dựng thắng lợi chủ nghĩa cộng sản. Tấm gương của Liên Xô càng cổ vũ nhiều hơn nữa các nước anh em trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và chính như thế là góp phần củng cố hoà bình trên toàn thế giới.

—————————————

Sách Hồ Chí Minh: Về Lênin, chủ nghĩa Lênin và tình hữu nghị Xô – Việt không gì phá vỡ nổi, Nxb. Chính trị, Mátxcơva, 1970, tr.112-115.

(1) Hội nghị Giơnevơ: Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao của một số nước họp từ ngày 26-4 đến ngày 21-7-1954 tại Giơnevơ (Thuỵ Sĩ). Hội nghị này được triệu tập theo chủ trương của Hội nghị Béclin năm 1954. Chương trình thảo luận của Hội nghị gồm 2 vấn đề: giải quyết hoà bình vấn đề Triều Tiên và lập lại hoà bình ở Đông Dương.

Do thái độ ngoan cố của Mỹ và các nước chư hầu đã tham gia chiến tranh Triều Tiên, cuộc thảo luận về vấn đề Triều Tiên không thu được kết quả.

Ngày 8-5-1954, đúng một ngày sau chiến thắng Điện Biên Phủ, vấn đề chấm dứt chiến tranh lập lại hoà bình ở Đông Dương chính thức được Hội nghị Giơnevơ thảo luận. Phái đoàn Chính phủ ta do đồng chí Phạm Văn Đồng làm Trưởng đoàn tham gia Hội nghị với tư thế đoàn đại biểu của một dân tộc chiến thắng.

Tuyên bố chung của Hội nghị và Hiệp định đình chiến ở Đông Dương được ký kết vào ngày 21-7-1954. Các nước tham gia Hội nghị đã cam kết thừa nhận tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam, Lào và Campuchia; quy định quân Pháp phải rút khỏi Đông Dương và mỗi nước Đông Dương sẽ tuyển cử tự do để thống nhất đất nước.

Bản Tuyên bố chung còn ghi rõ, ở Việt Nam, lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới quân sự và chỉ có tính chất tạm thời, không thể coi đó là biên giới chính trị hoặc lãnh thổ và quy định ở Việt Nam cuộc Tổng tuyển cử tự do để thống nhất đất nước sẽ được tiến hành vào tháng 7-1956. Tr.7.

(32) Quốc tế thứ ba (Quốc tế Cộng sản): Một tổ chức cách mạng của giai cấp vô sản quốc tế, trung tâm lãnh đạo phong trào công nhân thế giới.

Tháng 3-1919, dưới sự lãnh đạo của Lênin, các đảng cộng sản, nhóm cộng sản của 30 nước đã tiến hành Đại hội thành lập Quốc tế Cộng sản tại Mátxcơva. Quốc tế Cộng sản có vai trò lịch sử và công lao to lớn đối với phong trào cộng sản và công nhân thế giới. Quốc tế Cộng sản rất chú trọng đến vấn đề giải phóng dân tộc. Những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin đã đặt nền tảng cho việc giải quyết đúng đắn những vấn đề phức tạp của công cuộc giải phóng dân tộc. Tại Đại hội lần thứ VII (1935), Quốc tế Cộng sản đã đề ra chủ trương lập Mặt trận nhân dân chống chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh.

Tháng 5-1943, căn cứ vào hoàn cảnh mới, Đoàn Chủ tịch Quốc tế Cộng sản với sự tán thành của đại đa số các đảng cộng sản, đã thông qua nghị quyết tự giải tán. Tr. 440.

(33) Quốc tế thứ hai: Thành lập năm 1889 tại Đại hội Liên minh quốc tế các đảng xã hội chủ nghĩa khai mạc tại Pari (Pháp) theo sáng kiến của Ph. ăngghen. Quốc tế thứ hai đã có tác dụng phổ biến chủ nghĩa Mác về bề rộng, đã đánh dấu thời kỳ chuẩn bị cơ sở để cho phong trào cách mạng phát triển rộng rãi trong nhân dân lao động ở nhiều nước.

Sau khi ăngghen mất, cơ quan lãnh đạo của Quốc tế thứ hai rơi vào tay các phần tử cơ hội chủ nghĩa, bọn này đã xét lại học thuyết cách mạng của Mác và hoạt động chống phá phong trào công nhân các nước.

Về vấn đề dân tộc và thuộc địa, Quốc tế thứ hai ủng hộ chính sách đế quốc chủ nghĩa mà bọn tư bản thực hiện ở các nước thuộc địa. Tr. 440.

(34) Quốc tế hai rưỡi: Tên gọi chính thức là Liên hiệp quốc tế các đảng xã hội chủ nghĩa, là tổ chức quốc tế của các đảng và các nhóm xã hội chủ nghĩa phái giữa đã ly khai Quốc tế thứ hai do sức ép của quần chúng cách mạng. Tổ chức này được lập ra vào tháng 2-1921 tại hội nghị đại biểu ở Viên. Trên lời nói, những người cầm đầu Quốc tế hai rưỡi công kích Quốc tế thứ hai, nhưng trên thực tế, đối với tất cả các vấn đề quan trọng nhất của phong trào vô sản, họ đã tiến hành một chính sách cơ hội chủ nghĩa, chia rẽ trong giai cấp công nhân và mưu toan sử dụng liên minh được tạo ra này để chống lại ảnh hưởng ngày càng lớn của những người cộng sản đối với quần chúng công nhân.

Tháng 5-1923, Quốc tế thứ hai và Quốc tế hai rưỡi hợp nhất lại thành cái gọi là Quốc tế công nhân xã hội chủ nghĩa. Tr. 440.

(35) Đại hội Tua: Đại hội lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp, họp tại thành phố Tua (Pháp), từ ngày 25 đến ngày 30-12-1920. Đại hội đã quyết định gia nhập Quốc tế Cộng sản, với đa số phiếu tuyệt đối (3.208 phiếu tán thành, 1.022 phiếu chống), và lập ra Đảng Cộng sản Pháp.

Chủ tịch Hồ Chí Minh, lúc đó mang tên Nguyễn Ái Quốc, đảng viên Đảng Xã hội Pháp, tham gia Đại hội với tư cách là đại biểu Đông Dương. Người đã đọc bản tham luận quan trọng lên án mạnh mẽ chủ nghĩa thực dân, nêu rõ tầm quan trọng của cách mạng thuộc địa và trách nhiệm của những người mácxít đối với cuộc cách mạng ấy. Người đã bỏ phiếu tán thành việc gia nhập Quốc tế Cộng sản và trở thành một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Người: Từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác – Lênin, mở đường cho cách mạng Việt Nam ra khỏi cuộc khủng hoảng về đường lối. Tr. 441.

cpv.org.vn

Nói với đồng bào Việt Nam qua Đài phát thanh Mátxơva (14-7-1957)

Thưa đồng bào,

Sáng hôm nay, chúng tôi đến thǎm cuộc triển lãm nông nghiệp và công nghiệp ở Mátxcơva của Liên Xô. Công nghiệp và nông nghiệp của Liên Xô tiến bộ rất nhanh và rất nhiều. Sự tiến bộ đó chẳng những làm tǎng tiến hạnh phúc của nhân dân Liên Xô mà đồng thời lại tǎng tiến hạnh phúc của nhân dân đại gia đình xã hội chủ nghĩa chúng ta và nhân dân toàn thế giới.

——————————–

Đọc ngày 14-7-1957.
Báo Nhân dân, số 1225, ngày 16-7-1957.
cpv.org.vn

Thư gửi thiếu nhi Liên Xô (17-7-1957)

Thân gửi các cháu nam nữ thiếu nhi Liên Xô bé nhỏ của Bác,

Toà soạn tờ báo của các cháu yêu cầu Bác viết cho các cháu một vài dòng. Bác vui lòng thực hiện yêu cầu đó.

Từ Việt Nam xa xôi, các bạn thiếu nhi Việt Nam bé nhỏ của các cháu nhờ Bác chuyển tới các cháu nhiều lời chào mừng thân ái và nhiều cái hôn. Các bạn thiếu nhi Việt Nam của các cháu coi các cháu như anh em trong một nhà.

Các cháu yêu quý của Bác,

Chỉ ít ngày nữa ở Mátxcơva sẽ khai mạc cuộc Đại hội liên hoan thanh niên và sinh viên thế giới lần thứ 6. Nhân dịp này, Bác gửi lời chào mừng các cháu, Bác mong các cháu luôn luôn yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, kính trọng và yêu mến cha mẹ, thầy học và anh em bạn và luôn luôn đoàn kết chặt chẽ với thiếu nhi Việt Nam cũng như thiếu nhi toàn thế giới.

Bác hôn các cháu
Mátxcơva, ngày 17 tháng 7 nǎm 1957
BáC Hồ của các cháu

————————–

Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1958, t. IV, tr. 102.
cpv.org.vn