– Cách mạng tháng Tám là một sự kiện vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Sau thắng lợi này, nước ta từ một nước thuộc địa đã trở thành một nước độc lập, nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ nước nhà. Trải qua nhiều năm, hào khí cách mạng Tháng Tám như một sợi chỉ đỏ, xuyên suốt chiều dài lịch sử của dân tộc

Từ thủ đô gió ngàn

Trở lại Tuyên Quang – thủ đô kháng chiến năm xưa – vào những ngày tháng Tám lịch sử này, chúng tôi có cơ hội được đến thăm một số cán bộ lão thành cách mạng và được nghe kể về không khí sục sôi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Một niềm tự hào xen lẫn sự trân trọng thành quả giữ vững và bảo vệ chính quyền cách mạng trong 65 năm qua của nhân dân ta.

Phát lệnh Tổng khởi nghĩa năm 1945

Người đầu tiên chúng tôi tìm gặp là ông Nghiên Bút Ngọc, cán bộ lão thành cách mạng, trú tại tổ 3, phường Phan Thiết (thành phố Tuyên Quang). Khi chúng tôi đề nghị ông kể lại kỷ niệm kháng chiến, vị lão thành cách mạng đã vui vẻ cho biết: Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp, mặc dù chưa nhận được chỉ thị trực tiếp của Trung ương, đồng chí Song Hào, Bí thư Khu uỷ Nguyễn Huệ cùng các đồng chí Tạ Xuân Thu, Khánh Phương… đã họp bàn cần nhanh chóng hành động, tổ chức quần chúng đấu tranh, từng bước giành chính quyền. Thanh La (xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương ngày nay) được chọn là trọng điểm chỉ đạo. Cuộc thử sức bắt đầu bằng việc tước vũ khí của lính dõng ở một xóm. Bọn địch hầu như không có phản kháng. Khởi nghĩa ở Thanh La ngày 10/3/1945 nổ ra là khởi nghĩa sớm nhất trong cả nước đã thắng lợi, mở đầu tiến tới tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước.

Sau khởi nghĩa Thanh La, từ tháng 3 đến tháng 5, nhân dân các xã trong huyện Sơn Dương và các huyện, thị xã trong tỉnh đã đứng lên tự giải phóng, cướp chính quyền về tay nhân dân.

Đáng chú ý là trận đánh đồn Đăng Châu (thị trấn Sơn Dương ngày nay) vào ngày 15/3/1945 đã giành thắng lợi hoàn toàn. Đây là trận thử sức đầu tiên của quân cách mạng, bộc lộ rõ nét tình thế của Cách mạng Tháng Tám: Từ khởi nghĩa từng phần tiến tới Tổng khởi nghĩa, cho thấy sự lãnh đạo nhạy bén, kịp thời nắm thời cơ của Đảng ta. Giải phóng Đăng Châu dẫn đến thành lập Ủy ban nhân dân châu Tự Do, đó là ủy ban nhân dân cấp huyện được thành lập đầu tiên trong cả nước.

Tháng 5/1945, Bác Hồ từ Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào chuẩn bị lãnh đạo Tổng khởi nghĩa trong toàn quốc.

Ông Phùng Hậu Giành, năm nay đã 91 tuổi, cán bộ lão thành cách mạng ở tổ 8, phường Tân Quang (thành phố Tuyên Quang) cũng không giấu được nỗi xúc động khi nhắc lại kỷ niệm những ngày tham gia kháng chiến. Ông kể rằng, tháng 3/1945, khi đó ông là công nhân lái xe hơi tại khu phố Tam Cờ (thành phố Tuyên Quang ngày nay) được phân công phụ trách Đội nhi đồng cứu quốc của khu phố với gần 100 em thiếu nhi. Là người thông thạo đường, phố nên ông đã được chọn vào chiến khu để chuẩn bị cho khởi nghĩa giải phóng thị xã Tuyên Quang.

Ngày 17/8, sau khi làm lễ tế cờ, đồng chí Song Hào đã đọc bản Quân lệnh số 1 ra lệnh tiến về giải phóng thị xã Tuyên Quang, giao cho ông làm tổ trưởng tổ lái xe hơi cứu quốc gồm 7 người. Chỉ với 1 khẩu súng duy nhất, tổ đã tiến đánh kho bạc, thu súng của địch trang bị cho các đồng chí trong tổ.

Sau 4 ngày đêm chiến đấu anh dũng, ngày 21/8, toàn bộ quân Nhật rút khỏi thị xã, thị xã được giải phóng. Đêm 21/8, thị xã Tuyên Quang tổ chức mít tinh, thành lập chính quyền cách mạng, ra mắt Ủy ban lâm thời. Mỗi người dân đem theo một bó đuốc, cả thị xã rực sáng trong ánh đuốc, trong niềm hân hoan của chiến sỹ và nhân dân.

Và Hà Nội ngày này năm xưa

Tháng 8/1945, khắp nơi quần chúng hưởng ứng lệnh Tổng khởi nghĩa đã đồng loạt nổi dậy. Thủ đô Hà Nội những ngày Tháng Tám ấy cũng hừng hực khí thế giành chính quyền.

Hà Nội những ngày Tháng 8 năm 1945

Cụ bà Nguyễn Thị Tố ( Hoàng Hoa Thám – Hà Nội) năm nay đã 81 tuổi, xúc động kể lại: “Ngày đó tôi là cô bé 16 tuổi, theo các anh chị lớn hơn tham gia vào các phong trào đoàn thể. Tôi còn nhớ, ngày 17/8 năm ấy, có một cuộc mít tinh rất lớn ở Nhà hát thành phố, tôi đã đến xem. Khi cuộc mit tinh vừa khai mạc thì cờ đỏ sao vàng bất ngờ xuất hiện trước đám đông. Các đội viên tuyên truyền của Việt Minh xông lên giành lấy diễn đàn, thông báo tin Nhật đầu hàng và kêu gọi nhân dân ủng hộ Việt Minh khởi nghĩa. Hôm đó, mọi người tự động xếp thành hàng lối ngay ngắn, có các đội viên tự vệ chiến đấu dẫn đầu, đi từ Nhà hát lớn qua các phố trung tâm, hô vang khẩu hiệu “Ủng hộ Việt Minh”, “Việt Nam độc lập”…

Trước khí thế cách mạng của quần chúng dâng cao, chính quyền bù nhìn đã không dám chống cự. Theo các tài liệu sử học, ngày 18/8, cờ đỏ sao vàng đã xuất hiện trên các đường phố Hà Nội, từ Bưởi qua Dịch Vọng, xuống Tương Mai, Mai Động…

Ông Vũ Văn Lượng, một cán bộ lão thành cách mạng Hà Nội năm xưa, cho biết thêm: “Sáng 19/8, hàng chục vạn nhân dân nội thành, ngoại thành Hà Nội đã xuống đường biểu dương lực lượng. Tất cả tập trung trước Nhà hát lớn. Đúng 11 giờ, Ủy ban khởi nghĩa đọc lời kêu gọi khởi nghĩa. Sau đó, cuộc mít tinh thành cuộc biểu tình vũ trang giành chính quyền. Quần chúng cách mạng, có sự hỗ trợ của các đội tự vệ chiến đấu, lần lượt chiếm các cơ quan đầu não của địch như: Phủ Khâm sai Bắc Bộ, Sở mật thám, Sở Bưu điện….Tối 19/8/1945, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội đã kết thúc hoàn toàn thắng lợi.”

Trải qua nhiều năm, cảnh vật năm xưa giờ đã khác, những con người làm nên lịch sử đã người còn người khuất…nhưng hào khí cách mạng năm xưa vẫn còn nguyên trong lòng mỗi người dân Việt. Hào khí cách mạng như sợi chỉ đỏ xuyên suốt chiều dài lịch sử, để mỗi năm đến ngày này, những người con đất Việt lại lâng lâng niềm tự hào dân tộc.

Toàn Trung

Việt Báo (Theo_VnMedia)
vietbao.vn

Tôi sinh ra vào những năm đầu của nền dân chủ cộng hoà nên tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 như ngấm vào trong máu, trong máu của cha mẹ mà truyền sang cho mình. Có lẽ không chỉ riêng tôi mà cả thế hệ những người sinh ra vào thời kỳ ấy đều như thế. Tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 muôn năm! không chỉ là khẩu hiệu mà là xương thịt tạo nên cái hình hài của cả thế hệ chúng tôi, cái thế hệ đã tiếp bước cha ông, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Theo chân Bác, thế hệ ấy nhiều người đã vĩnh viễn ra đi, chỉ để lại một tinh thần bất diệt : Không có gì quý hơn độc lập tự do! cái tinh thần được khởi nguồn từ tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9!

Nhân dân Hà Nội chiếm phủ Khâm Sai ngày 19-8-1945

Ảnh: TL

Những người còn lại như chúng tôi, đa phần trở về với cuộc sống hoà bình với tư cách là một công dân nước Việt Nam độc lập, hoà bình và thống nhất; một phần tham gia vào hệ thống chính trị với cương vị là những cán bộ từ cơ sở đến trung ương, nhiều người giữ trọng trách trong bộ máy chính quyền của dân, do dân và vì dân. Dù ở cương vị nào thì tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 vẫn chảy trong huyết quản mà làm nên sức mạnh vượt qua mọi thử thách để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới nhiều thời cơ nhưng cũng không ít thách thức cam go. Đất nước đã có Hoà bình, Độc lập, Thống nhất và Tự do; nhưng Dân chủ và Giàu mạnh trên con đường phát triển còn gặp muôn vàn khó khăn, gian khổ bởi lực cản hữu hình và vô hình trong và ngoài nước. Những lực cản ấy từ bên ngoài không trực tiếp như thời kỳ chống đế quốc, thực dân xâm lược, nhưng cũng không kém phần nguy hiểm và tiềm ẩn những thử thách cam go dài lâu. Tuy nhiên, so sánh tương quan lực lượng giữa kẻ chống đối và người ủng hộ, thì lực lượng ủng hộ chúng ta, ủng hộ Hoà bình, Độc lập, Thống nhất, Tự do, Dân chủ và Giàu mạnh của Việt Nam trên trường quốc tế lớn hơn bao giờ hết. Dẫu còn muôn vàn khó khăn để đối phó với lực cản bên ngoài, nhưng xét về mọi phương diện chính trị, kinh tế, quân sự và hợp tác quốc tế trong thời kỳ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chúng ta không thể có thuận lợi trong thế so sánh ta và địch như trong tình thế hiện nay. Khi ấy giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm cùng một lúc hoành hành như muốn nhấn chìm nền Cộng hoà Dân chủ vừa mới ra đời của chúng ta! Khi ấy cách mạng Trung Quốc còn chưa thành công, Liên Xô (cũ) mãi đến năm 1950 mới công nhận Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, vậy mà Nhà nước công nông của chúng ta vẫn đứng vững, kháng chiến trường kỳ vẫn thành công! Tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9 bất diệt trong mỗi trái tim người Việt Nam ta đã làm nên sức mạnh thần kỳ ấy!

Như vậy lực cản lớn nhất xét về tổng thể không còn nằm ở cái bên ngoài mà là ở cái bên trong, cái tồn tại trong mỗi con người chúng ta hôm nay. Sức ì của tư duy cũ, sức ì của quán tính cũ, thói quen cũ vẫn đang là lực cản không nhỏ của chính chúng ta mặc dù nó đã được hạn chế, tước bỏ đi nhiều trong quá trình đổi mới hơn hai mươi năm qua. Thêm vào đó, những căn bệnh mới mà mặt trái của kinh tế thị trường đem đến là thói tham lam, ích kỷ, hám tiền, trục lợi dẫn đến quốc nạn tham nhũng đang ngày đêm sói mòn niềm tin của nhân dân, khoảng cách giàu nghèo trong xã hội tăng lên làm suy giảm nghiêm trọng sức mạnh đoàn kết của dân tộc. Cuộc đấu tranh ai thắng ai đang diễn ra hết sức quyết liệt trong mỗi con người chúng ta. Cái thiện, cái ác, cái tốt, cái xấu đan xen trong mỗi chúng ta, trong mỗi cơ quan, tổ chức, đoàn thể và xã hội ta! Cái nào sẽ thắng, bản thân chúng ta nhiều khi cũng mơ hồ chưa rõ, bởi kẻ địch không hiện nguyên hình trước ta mà lẩn trốn ngay trong ta. Chỉ lơ là thiếu tinh thần cách mạng một thoáng thôi, chúng ta có thể làm hỏng những người đồng chí vốn trung kiên, năng động và có thể đã có nhiều công trạng trong quá khứ. Chỉ buông thả trong khoảnh khắc, cái xấu đã lôi ta lút vào con đường tăm tối của danh lợi, quyền chức, bạc tiền đến nỗi muốn quay đầu cũng chẳng còn đơn giản nữa. Chúng ta đã được các nhà cách mạng tiền bối cảnh báo “viên đạn bọc đường” với sức tàn phá còn hơn cả bom đạn, vậy mà để tránh nó vẫn là vấn đề hết sức nan giải. Loại đạn này không từ bất kỳ ai, kể cả những người ở ngôi vị quyền cao, chức trọng, kể cả những người đã dạn dày kinh nghiệm trong chính trường hay trong thương trường. Cái độc hại của nó hơn cả bom đạn vì nó gặm nhấm tâm hồn và trái tim con người. Làm cho bản chất người suy giảm trong ta đến khi tỉnh ngộ thì thân đã tàn, lực đã kiệt, khó bề chống đỡ. Khi ấy liệu ta có dũng cảm tự nguyện hy sinh như khi xưa nơi chiến địa chống quân thù?! Thật vô cùng khó, bởi hình như trong lịch sử nó là chuyện cực kỳ hiếm gặp! Như vậy, chẳng phải bi kịch lắm sao khi cái thân ta tồn tại lại như mảnh đất màu mỡ để lây truyền căn bệnh vốn hiểm nguy cho cộng đồng, làm giảm đi sức sống mà chính cha anh ta và bản thân ta đã góp phần làm nên trong lịch sử, đó là Tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 muôn năm! Nhân dân ta, dân tộc ta, Đảng ta với kinh nghiệm xương máu của mình nhất định không để bất kỳ kẻ thù nào dù ngoại xâm hay ” nội xâm” khuất phục. Tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 đang thực sự sống động trong toàn Đảng, toàn dân ta trong đợt sinh hoạt chính trị đặc biệt này!

Trước tiên, phải nói đến các đồng chí trong Bộ Chính trị. Các đồng chí đã thể hiện một tinh thần tiên phong cách mạng, đi đầu trong khó khăn, gian khổ, gương mẫu thực hiện phê bình và tự phê bình, mở đầu cho việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 về chỉnh đốn, xây dựng Đảng. Đợt sinh hoạt chính trị đặc biệt này diễn ra đúng dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9, phải chăng là sự khẳng định quyết tâm cao độ vượt lên chính mình của tất cả các Uỷ viên Bộ Chính trị, những người hơn ai hết, trước tiên nhất đã, đang học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Đạo đức cách mạng sáng ngời Hồ Chí Minh chính là niềm tin vào nhân dân vĩ đại. Niềm tin Hồ Chí Minh là niềm tin của bậc chí nhân, chí dũng, chí tín: Tin người để người tin mình. Tinh thần Cách mạng Tháng Tám là minh chứng lịch sử sinh động cho niềm tin ấy! Chính niềm tin vào nhân dân mà với hơn năm ngàn đảng viên hoạt động công khai ở một số vùng nông thôn, còn trong các thành phố lớn là hoạt động bí mật, Đảng đã phất cờ cách mạng, lãnh đạo toàn dân ta làm nên thắng lợi thần kỳ, giành chính quyền trong cả nước, lập nên Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Bản Tuyên ngôn Độc lập do Hồ Chủ tịch đọc trước quốc dân đồng bào tại quảng trường Ba Đình đã đi vào lịch sử như một mốc son sáng ngời trong lịch sử dân tộc. Bộ máy trung ương của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà không chỉ có những người cộng sản mà còn có nhiều nhân sĩ, trí thức yêu nước, thậm chí có cả những phần tử chống đối cách mạng. Ngay sau đó, để phù hợp với yêu cầu của cách mạng, Đảng ta đã tự giải tán và hoạt động trên danh nghĩa chỉ là Hội Nghiên cứu chủ nghĩa Mác. Vậy mà Nhà nước dân chủ cộng hoà non trẻ vẫn vững vàng trong điều kiện ” ngàn cân treo sợi tóc”. Nhà nước ấy chẳng những tồn tại vững vàng mà còn cùng dân tộc trường kỳ kháng chiến và lập nên nhiều chiến công vang dội. Cho đến năm 1951 Đảng mới chính thức công khai với tên gọi Đảng Lao động Việt Nam để lãnh đạo cách mạng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ, tiếng bom đầu tiên báo hiệu sự sụp đổ của chế độ thực dân kiểu cũ ở Đông Dương và trên toàn thế giới. Rõ ràng lịch sử cách mạng Việt Nam đã cho ta bài học vô cùng quý giá là : dù công khai hay bí mật, thậm chí không còn trên danh nghĩa, nhưng Đảng còn sống trong lòng dân, thì Đảng còn lãnh đạo cách mạng. “Đảng không có quyền lợi nào khác là quyền lợi của nhân dân” thì nhân dân mãi mãi vẫn tin vào Đảng, mãi mãi vẫn đi theo Đảng bất chấp mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh! Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định quyết tâm của Bộ Chính trị, của toàn Đảng triển khai tích cực và có hiệu quả Nghị quyết Trung ương 4 về xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Quyết tâm cao của toàn Đảng chính là sự tiếp nối sinh động tinh thần Cách mạng Tháng Tám và 2 – 9! Đồng chí Tổng Bí thư nhấn mạnh : ” Không làm tốt vấn đề này là có tội với nhân dân” là sự quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng tin vào sức mạnh vô địch của nhân dân ” khó trăm lần dân liệu cũng xong”!

Đúng là khó khăn đang chồng chất khó khăn. Chính phủ đang cố gắng hết sức để khắc phục hậu quả của suy thoái kinh tế và các tệ nạn xã hội. Tuy nhiên, tham nhũng và các tệ nạn xã hội vẫn chưa giảm lại có phần tinh vi hơn, táo tợn và tàn bạo hơn! Lương và các khoản trợ cấp xã hội được điều chỉnh theo hướng nâng cao đời sống của nhân dân chưa đủ bù vào sự tăng giá đồng loạt của các mặt hàng và dịch vụ thiết yếu cho đời sống con người. Biển Đông lại đang dậy sóng bởi những toan tính hẹp hòi, thủ cựu và nguy hiểm. Thế hệ chúng tôi nay cũng đã già rồi. Những người trẻ nhất cũng đã ngoài 60 tuổi. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến nay cũng đã 67 năm. Trách nhiệm xây dựng đất nước Hoà bình, Thống nhất, Độc lập, Dân chủ và Giàu mạnh chắc chắn phải trông vào thế hệ sau chúng tôi!

Nhìn vào những gương mặt trẻ trung, tươi vui mà quyết đoán, của những người lính Trường Sa; những gương mặt tự tin của các phi công trên các chiếc SU hiện đại; những gương mặt sạm nắng gió mà vẫn sáng vẻ thông minh, sáng tạo của những người thợ trên dàn khoan dầu nơi đầu sóng ngọn gió; nhìn những gương mặt xinh tươi, tinh nghịch, nhanh nhẹn, tự tin của các cô gái trên đồng ruộng, đồi nương…những người đã làm nên hàng triệu tấn gạo, hàng chục vạn tấn cà phê và các nông sản khác, đưa Việt Nam thành quốc gia có trách nhiệm quan trọng về an toàn lương thực trong cộng đồng thế giới! …Tất cả những gương mặt trẻ ấy là niềm tin, là chỗ dựa tinh thần vững chắc của thế hệ chúng tôi và của toàn Đảng, toàn dân ta. Dòng chảy lịch sử, dòng chảy cuộc sống vẫn tiếp nối như mạch nguồn vô tận Việt Nam mỗi khi gặp gian nguy lại kết thành làn sóng mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Lớp sau tiếp lớp trước thành hàng ngàn lớp sóng trùng trùng cuốn phăng mọi lực cản trên con đường Độc lập, Tự do của dân tộc, ấm no và hạnh phúc của nhân dân.

Niềm tin ấy là sự thật, là chân lý sáng ngời bởi Tinh thần Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2 – 9 muôn năm!

TS. Nguyễn Viết Chức
(Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục,
Thanh thiếu niên – nhi đồng của Quốc hội khoá XI)
daidoanket.vn