QĐND – Theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước ta có khoảng 1, 13 triệu liệt sĩ. Và có lọ, chẳng nơi đâu trên thế gian có những bà mẹ phải chịu nhiều nỗi đau mất người thân trong chiến tranh như ở Việt Nam. Mẹ Thứ, người đã trở thành biểu tượng của người mẹ Việt Nam anh hùng, phải chịu nỗi đau mất 13 người thân. Những bà mẹ Việt Nam khác, cũng có rất nhiều người chồng chất nỗi đau.

Trong số những nỗi đau, thì nỗi đau nhất là không còn đau được nữa. Đó là khi quá nhiều nỗi đau đổ ập tới, khiến lòng chai sạn, khiến mẹ không còn nổi nước mắt để khóc chồng, khóc con. Và, những nỗi đau ấy, đến hôm nay, vẫn chưa thôi day dứt!

Người có tâm, người biết sống hợp với đạo lý, là người biết hàm ơn. Các anh hùng liệt sĩ, những người đã chiến đấu, hy sinh để giành lại nền độc lập, chính là những người có ơn lớn đối với quốc gia, dân tộc. Vì thế, thể hiện lòng biết ơn với họ, mà cụ thể là góp phần xoa dịu những nỗi đau mà những người thân của họ vẫn đang gánh vác, không chỉ là vấn đề trách nhiệm xã hội với mỗi người hôm nay. Đó còn là trách nhiệm, là lương tâm!
Cách đây hơn 20 năm, phong trào xây dựng nhà tình nghĩa cho gia đình các thân nhân liệt sĩ đã được cả nước hưởng ứng. Hàng vạn ngôi nhà đã và vẫn tiếp tục được xây. Thế nhưng, vẫn chưa đủ. Vẫn còn những gia đình liệt sĩ chưa có được một mái ấm khang trang. Lại có những ngôi nhà tình nghĩa trải qua mưa nắng và thời gian, nay đã rất cần nâng cấp.

Ngày 27-7-1947 được lấy làm Ngày Thương binh -Liệt sĩ, tức là công tác chăm lo cho người có công với cách mạng đã được toàn Đảng, toàn dân chăm lo từ 65 năm qua. Tuy nhiên, đến nay, dù đã rất cố gắng nhưng sự chăm lo ấy vẫn mới chỉ bảo đảm được phần nào cuộc sống của các đối tượng chính sách. Những khoản tiền trợ cấp, phụ cấp, trong thời buổi khó khăn này vẫn chưa giúp người có công thực sự được yên tâm.

Tri ân các anh hùng liệt sĩ, những người đã để lại một phần thân thể mình trên chiến trường vì nền độc lập -tự do của dân tộc, không phải là việc từ thiện. Đó là một việc nghĩa, thể hiện đạo lý truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của nhân dân ta. Những đồng tiền, những việc làm thể hiện sự biết ơn đã phần nào xoa dịu những nỗi đau. Thế nhưng, không gì có thể so với sự mất mát người thân, sự hy sinh xương máu. Bởi thế, việc tri ân không bao giờ là đủ!

Huy Đăng
qdnd.vn

QĐND – Tỉnh Điện Biên vừa long trọng tổ chức Lễ khánh thành Công trình Mái che hiện vật ngoài trời Khu di tích lịch sử Điện Biên Phủ. Đây là công trình được xây dựng nhằm gìn giữ, bảo quản lâu dài các hiện vật trong chiến tranh chống thực dân Pháp. Công trình được thiết kế và xây dựng gồm 12 mái che tại 9 địa điểm thuộc 2 phường Mường Thanh và Thanh Trường (thành phố Điện Biên Phủ) để bảo quản các hiện vật gồm 7 khẩu pháo, 4 chiếc xe tăng và mảnh xác máy bay của quân đội viễn chinh Pháp bị ta thu giữ, phá hủy.

58 năm sau ngày 7-5-1954, ý nghĩa của chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, một chiến thắng mang ý nghĩa quyết định sự thất bại của quân đội viễn chinh Pháp tại Việt Nam, vẫn còn nguyên đó. Thế nhưng, những di sản, những chứng tích của chiến thắng ấy, vì sự tàn phá của thời gian, đã mai một đi nhiều.

Ảnh minh họa/ Internet

Hiện trạng ấy, không chỉ xảy ra tại Điện Biên Phủ. Nhiều di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh trên khắp cả nước “chưa được bảo tồn hiệu quả, phát huy tác dụng. Nhiều di tích lịch sử quân sự dù đã được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, vẫn bị xuống cấp nhanh chóng do thời gian bào mòn và do con người xâm hại nghiêm trọng. Không những thế, nhiều di sản quân sự tuy đã được quan tâm phục hồi, tôn tạo, tốn kém nhiều tiền bạc và công sức của nhân dân nhưng vẫn có nhiều “dấu vết” thô vụng, không phản ánh chân thực và không ngang tầm lịch sử” (trích từ loạt bài phóng sự điều tra “Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa quân sự thời đại Hồ Chí Minh” trên Báo Quân đội nhân dân từ ngày 20 đến 24-11-2011).

Bảo tồn các di sản văn hóa quân sự là việc làm cấp bách. Bởi lẽ, những di sản ấy không chỉ mang ý nghĩa là những vật thể thuần túy. Nó minh chứng truyền thống chiến đấu và chiến thắng, minh chứng truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt. Và để truyền thống ấy tiếp tục “sống”, tiếp tục phát huy ý nghĩa trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước hiện nay, cần phải có thái độ tích cực hơn đối với những di sản văn hóa quân sự.

Trước mắt, để bảo vệ những di sản văn hóa quân sự, cần đến “bàn tay” của các cơ quan chức năng, cần có những mái che vật chất để che mưa, che nắng. Nhưng từng ấy chưa đủ! Thời chiến, lòng dân chính là “mái che” cho bộ đội trước quân thù. Chiến tranh đi qua, những mái che bảo vệ những chứng tích hào hùng của lịch sử dân tộc chỉ thực sự vững bền khi nó đi được vào lòng dân, để lòng dân trở thành những “mái che” vĩnh cửu.

Diệu Mai
qdnd.vn

QĐND – Mùa thu 67 năm trước, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ ra đời trong tình thế cách mạng “ngàn cân treo sợi tóc”, có bao việc phải lo, phải làm nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm làm trong sạch đội ngũ cán bộ. Ngày 27-9-1945, tới dự Đại hội đại biểu Thanh niên Hà Nội, Bác thẳng thắn: “Các anh em nếu đến đây để nghe một bài diễn văn bóng bẩy, hoa mỹ thì các anh em sẽ thất vọng. Tôi sẽ không khen ngợi anh em mà chủ yếu vạch ra những khuyết điểm của anh em”. Khi ông Hoàng Tùng, Bí thư Thành ủy Hà Nội hỏi Bác: “Thưa Cụ, giặc Tàu, giặc Pháp lăm le cướp nước ta, Cụ sợ giặc nào hơn…? “. Bác đã trả lời: “Bác sợ nhất các chú…”

Mùa thu này, những tín hiệu từ việc Đảng ta triển khai Nghị quyết Trung ương 4 về “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” như gợi nhắc câu chuyện Bác Hồ năm ấy. Có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử Đảng ta, việc chỉnh đốn Đảng được làm quyết liệt, sâu sắc, kỹ càng như hiện nay. Chỉ riêng việc kiểm điểm, tự phê bình và phê bình 4 đồng chí lãnh đạo chủ chốt gồm Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội đã diễn ra 5 ngày, mọi ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư đều đóng góp ý kiến. Các vụ việc nổi cộm liên quan đến Vinashin, Vinalines… và những thiếu sót, khuyết điểm trong công tác cán bộ hay một số dư luận bức xúc liên quan đến cá nhân, gia đình, vợ con… một số cán bộ cao cấp cũng được làm rõ, giao cho UBKT Trung ương thẩm tra, xác minh. Bộ Chính trị cũng đã kiến nghị việc thành lập Ban Nội chính Trung ương, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng và ban hành “Hướng dẫn thực hiện việc chất vấn tại các kỳ họp Ban Chấp hành Trung ương”; sửa đổi ngay cách đi công tác ở cơ sở theo hướng thiết thực, cụ thể, tránh hình thức, rườm rà… Dư luận cả nước rất đồng tình, tin tưởng và hy vọng tinh thần chỉnh đốn Đảng nghiêm túc từ Bộ Chính trị, Ban Bí thư sẽ tạo một luồng gió mới cho việc triển khai Nghị quyết Trung ương 4 ở các cấp bộ Đảng.

Hơn 700 năm trước, trong khí thế ngút trời sau 3 lần đại thắng giặc Nguyên – Mông, cha ông ta từng đưa ra triết lý phải vun trồng “Đức” như một cái gốc của sự trường tồn: “Giặc tan muôn thuở thanh bình / Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao”. Hai mùa thu, một việc hệ trọng cùng được triển khai cho thấy dòng chảy biện chứng trong tư duy cách mạng của Đảng ta, cũng là sự tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh, tiếp nối truyền thống dân tộc. Càng trong nguy nan, thử thách, càng phải “xốc lại đội hình” vì “Đảng có vững cách mạng mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”.

Nguyễn Văn Minh
qdnd.vn

QĐND – Quỹ văn hóa Phan Châu Trinh vừa trao giải thưởng “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa – giáo dục” lần thứ V – 2012 cho ông Nguyễn Sự, Bí thư thành ủy Hội An, tỉnh Quảng Nam. Đây là một giải thưởng uy tín ở nước ta, nhằm tôn vinh các công trình văn hóa đặc sắc, tổ chức đào tạo và phổ biến các giá trị văn hóa Việt Nam và thế giới. ông Nguyễn Sự không phải là một chuyên gia văn hóa và không có các công trình nghiên cứu khoa học, nhưng việc trao giải thưởng trên đây nhận được sự đồng thuận cao của dư luận và giới chuyên môn, bởi “tác phẩm” của ông là bộ mặt phố cổ Hội An trong thời hội nhập và phát triển.

Đồng chí Nguyễn Sự, Bí thư thành ủy Hội An

Như mọi di sản lịch sử và văn hóa, phố cổ Hội An từng đứng trước nguy cơ bị tàn phá và biến dạng do thời gian, chiến tranh và những mặt trái của cơ chế thị trường thời toàn cầu hóa. ông Nguyễn Sự là một người con của Hội An, một cán bộ quản lý và lãnh đạo trưởng thành từ một người lính và cán bộ cơ sở, gần 20 năm nay ông dồn tâm huyết và công sức cho Hội An trên con đường phát triển, hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ được bản sắc của một di sản văn hóa độc đáo; để Hội An được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của nhân loại, được Nhà nước ta phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Người Hội An nói rằng, ông Nguyễn Sự không có cái kiểu “không quản được thì cấm”. ông ở nhà cấp 4, gặp gỡ trò chuyện thoải mái với nhân dân, cùng họ bàn cách làm thế nào vừa đảm bảo mưu sinh vừa góp phần làm đẹp cho thành phố. Chính ông đã truyền cảm hứng cho họ trong sự nghiệp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của phố cổ.

Người ta cũng nói rằng, ông vừa là người góp phần kiến tạo, vừa là linh hồn của những thay đổi rất thành công và đặc sắc của Hội An. ông là người có “đạo làm quan”, biết điều hành công việc bằng sự am hiểu văn hóa và lẽ đời. Như lời nhận xét của nhà văn Nguyên Ngọc: ông là người lãnh đạo, quản lý một cách văn hóa.

Trong diễn văn đáp từ tại lễ nhận giải thưởng, ông Nguyễn Sự phát biểu: Tôi chỉ là người thực hành, hằng ngày làm những việc cụ thể, cố gắng cho đúng và có ích… Cơn khát đất, khát tiền nóng rực có thể hút kiệt môi trường sống, san bằng mọi di sản cha ông và nốc cạn hạnh phúc của nhiều thế hệ mai sau. Chúng tôi đã phải dằn ước muốn tăng trưởng GDP để Hội An không đổ vỡ. Chúng tôi đã phải chống chọi với “tư duy nhiệm kỳ” để cùng nhân dân, vốn “vạn đại” và “phi nhiệm kỳ”, nghĩ và làm chuyện lâu dài…

Những điều ông Nguyễn Sự nói và những điều người ta bàn về ông Nguyễn Sự nêu trên không phải là mới. Đất nước ta từ xưa đến nay cũng có nhiều tấm gương như vậy. Nhưng trong không khí toàn Đảng, toàn dân đang sôi nổi thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 4 “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, câu chuyện về “đạo làm quan” của ông Nguyễn Sự trên đây thật thiết thực và ý nghĩa!

Mai Nam Thắng
qdnd.vn

QĐND – Ngày 19-12-1946, khi Hồ Chủ tịch ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, họ là những người trẻ tuổi, nhiệt huyết đã đứng lên đáp lời sông núi, tham gia vào các hoạt động cách mạng ở địa phương. Giờ đây, khi đã ở tuổi “xưa nay hiếm”, những nhân chứng sống ấy đã nhớ lại không khí sục sôi kháng chiến của các tầng lớp nhân dân vào ngày này, 65 năm trước…

* Đại tá Nguyễn Trọng Hàm, Trưởng ban liên lạc Chiến sĩ quyết tử Liên khu I, Trung đoàn Thủ Đô:

Tôi là người sinh ra, lớn lên ở phố Hàng Thiếc (Hà Nội) và tham gia chống Nhật, Pháp từ những ngày tiền khởi nghĩa. Thời điểm Bác Hồ phát động Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, tôi đang là Đại đội trưởng Đại đội Tự vệ phố Hàng Thiếc và trực tiếp chiến đấu cùng quân dân Thủ đô trong 60 ngày đêm quyết tử. Ngày ấy, Đại đội Tự vệ phố Hàng Thiếc gồm hơn 120 chiến sĩ đã cùng nhân dân tổ chức đào giao thông hào, rải chướng ngại vật, đục thông từ nhà nọ sang nhà kia tạo thành “trận đồ bát quái” để cản bước và đánh trả quân Pháp.

Thật cảm phục ý chí chiến đấu của người dân Hà Nội khi có nhiều tài sản, vật dụng trong gia đình như bàn, ghế, tủ, giường và cả bàn thờ đã được họ vứt xuống đường để ngăn bước quân thù. Với những vũ khí thô sơ như: súng trường, súng ngắn, mã tấu, giáo mác… nhiều công nhân, thợ thủ công từ nơi khác tới làm thuê trong các lò thủ công cũng đã tự nguyện đứng vào hàng ngũ chiến đấu cùng các hộ gia đình. Trong những trận đánh quyết tử ấy, chúng tôi đã phá hủy 2 xe tăng, diệt 20 tên địch, trận địa phố Hàng Thiếc cùng các tuyến phố: Bát Đàn, Hàng Bồ, Thuốc Bắc đã được giữ vững cho đến đêm 17-2-1947, khi chúng tôi nhận lệnh rút quân khỏi Thủ đô để bảo toàn lực lượng.

* Đại tá Kim Sơn (tức Nguyễn Hữu Văn), nguyên Đội viên Đội tuyên truyền Thiếu sinh quân Chiến khu I-Liên khu 10:

Khi tiếng súng Toàn quốc kháng chiến nổ ra, tôi mới 16 tuổi và là đội viên Đội Tuyên truyền Thiếu sinh quân Chiến khu I. Đội gồm 20 người, ngoài một số người lớn tuổi, còn lại đều trong độ tuổi thiếu niên từng tham gia làm liên lạc và tiếp tế cho cán bộ cách mạng hoạt động trong thời kỳ tiền khởi nghĩa… Tôi còn nhớ khi Đội chuyển sang đóng quân ở Việt Trì, chúng tôi đã có các cuộc diễu hành trên đường phố, hô vang các khẩu hiệu động viên, cổ vũ cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta.

Chúng tôi còn thâm nhập vào các gia đình thăm hỏi, nói chuyện, tổ chức mít tinh, diễn thuyết ở các phiên chợ, kẻ khẩu hiệu, vẽ chân dung Hồ Chủ tịch, vẽ tranh cổ động cỡ lớn trên các bức tường và biểu diễn văn nghệ… Trong lần hành quân lên Mường Khương, Lào Cai, chúng tôi đã đụng phải lực lượng phỉ do “lãnh chúa” Hoàng La Ú cầm đầu. Khi nhận được tin báo “có một đơn vị bộ đội Việt Minh đang tiến lên”, Hoàng La Ú đã bí mật điều hàng trăm quân xuống phục kích ở một đoạn đường hiểm trở, song khi nhìn thấy đội quân Việt Minh này phần lớn còn nhỏ tuổi, lại có rất nhiều kèn, trống, vừa đi vừa hò hát, không có vẻ gì là “hành quân chiến đấu”… nên họ đã không nổ súng. Qua nhiều cuộc đấu trí, thử thách căng thẳng, bằng thái độ khéo léo và hành động cụ thể, chúng tôi đã thuyết phục được Hoàng La Ú đoàn kết, hợp tác để cùng đánh Pháp và xây dựng chế độ mới.

* Trung tướng Nguyễn Ân, nguyên Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân I (nay là Đại học Trần Quốc Tuấn):

Trước khi Hồ Chủ tịch ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến một ngày, Liên khu I chỉ thị cho tỉnh Bắc Giang và huyện Yên Thế tổ chức ngay một Đội quyết tử quân. Huyện Yên Thế đã lấy Đội tự vệ chiến đấu ở xã Bố Hạ gồm 60 đồng chí do tôi phụ trách làm nhiệm vụ này. Đội đã tập trung lên Cao Thượng – nơi cơ quan Liên khu I đóng quân và chiều 19-12-1946 chúng tôi đã xuống thị xã Bắc Giang phối hợp cùng Tiểu đoàn 517 – Trung đoàn 36 tiến công vào khu vực sân vận động của tỉnh.

Đêm hôm sau, Đội quyết tử đã đột nhập vào dãy nhà câu lạc bộ của sân vận động do quân Pháp chiếm đóng. Đúng 0 giờ 21-12-1946, chúng tôi nổ súng tiến công địch. Trận đánh diễn ra đến rạng sáng thì ta chiếm được một số căn nhà và dồn quân địch về khu đông nam. Địch phản kích liên tục và cuộc chiến đấu giằng co đến hết ngày 21-12. Ngay đêm hôm ấy, chúng tôi bàn giao khu vực phía tây bắc cho Tiểu đoàn 517 rồi rút xuống phía nam cầu Bắc Giang và tổ chức phòng ngự ở phố Đò, chặn quân địch từ Bắc Ninh lên tiếp viện cho đồng bọn.

* Trung tướng Tiêu Văn Mẫn, nguyên Phó Tư lệnh về chính trị Quân khu 5:

Thời điểm phát Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến 65 năm trước, tôi đang làm liên lạc cho xã đội Hành Minh (huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi). Vốn là những thiếu niên ở độ tuổi 12-13 từng phải đi ở cho phú nông nên chúng tôi đã sớm được giác ngộ cách mạng và tham gia vào các hoạt động như: làm liên lạc, chuyển thư tín, công văn, giấy tờ cho Việt Minh…

Hồi đó, nhà tôi chỉ có hai anh em, tôi là lao động chính trong gia đình, nhưng khí thế sục sôi của quần chúng nhân dân đã “cuốn” những cậu bé đang ở tuổi chăn trâu cắt cỏ vào tham gia phục vụ cách mạng. Không chỉ nhà tôi mà rất đông con em ở độ tuổi thiếu niên trong các gia đình cũng nhiệt tình tham gia xuống đường, giương cao biểu ngữ và hô to những khẩu hiệu: “Đả đảo thực dân Pháp”, “Quyết hy sinh tới giọt máu cuối cùng”… Đáp Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, sau những tháng ngày hoạt động cách mạng ở quê hương Hành Minh, một ngày đầu năm 1951, tôi đã rủ người bạn cùng xóm tên là Nguyễn Văn Sĩ cùng ba thanh niên trong xã cuốc bộ cả ngày lẫn đêm từ Nghĩa Hành tới Đức Phổ để xin nhập ngũ vào Trung đoàn 40. Kể từ đây, cuộc đời cách mạng của tôi đã chuyển sang bước ngoặt mới và sau đó là quãng thời gian hơn 40 năm quân ngũ…

* Họa sĩ Phan Minh Thiên, phường An Bình, Biên Hòa, Đồng Nai:

Ngày Toàn quốc kháng chiến, tôi còn là một thiếu niên và vẫn nhớ cách nhà khoảng 5km có hai đồn lính Pháp ở các huyện: Hương Sơn và Đức Thọ (Hà Tĩnh). Chừng khoảng một tháng sau Ngày Toàn quốc kháng chiến, đàn ông, trai tráng trong xã tôi đã chuẩn bị cho cuộc tiến công đánh đồn địch, cướp kho thóc ở Nầm, thuộc huyện Hương Sơn. Mọi công việc được cha tôi và người làng triển khai hết sức khẩn trương, bí mật.

Một hôm, khoảng 2 giờ sáng, tôi tỉnh giấc thì thấy cha xách một cây mác và một cái câu liêm đi ra khỏi nhà. Tôi mặc vội áo rồi chạy theo cha, cha đưa cho tôi vác cây câu liêm. Mọi người tập trung ở xóm Hầu rồi kéo nhau theo con đường men theo chân núi Mồng Gà đi lên Nầm, được một quãng thì nhập vào đoàn người đã túc trực sẵn ở xóm Pheo, bí mật “hành quân” hướng đồn Pháp thẳng tiến. Cuộc “hùng binh” này do ông Sua (dân làng ngày đó gọi là cố Sua) chỉ huy. Đoàn quân nông dân kéo đến gần đồn địch thì bị giặc Pháp dùng súng bắn xối xả làm một số người trong đoàn bị trúng đạn. Đêm hôm sau, Pháp cho một nhóm lính cưỡi ngựa chạy thẳng xuống xóm Hầu tìm đến nhà cố Sua châm lửa đốt. Bà con vừa chạy đến dập lửa, vừa hét: “Pháp đốt nhà cố Sua! Bà con ơi!” rồi tổ chức vây bắt khiến bọn giặc phải phi ngựa chạy trốn. Từ đó, ngọn lửa thiêu rụi nhà cố Sua đã thổi bùng ý chí chống giặc Pháp của người dân quê tôi.

* Má Nguyễn Thị Mười (Mười Riều), thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu:

Năm 1945, khi “ông xã” tôi tham gia cách mạng, tôi đã đòi tham gia cùng. Chồng tôi không chịu nên tôi làm bộ giận, bảo: “Đừng tưởng tôi đàn bà con gái mà coi thường nghen, để tôi đi đánh Pháp cho ông coi”. Vậy là ổng chịu để tôi tham gia làm giao liên, xây dựng cơ sở cho Việt Minh.

Má Mười Riều (thứ hai từ trái sang) tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày mở Đường Hồ Chí Minh trên biển tổ chức tại TP Hồ Chí Minh.

Cuối năm 1946, khi Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến, chồng tôi được giao làm Xã đội trưởng xã Bình Châu, huyện Xuyên Mộc, một thời gian sau thì kiêm thêm chức Bí thư chi bộ xã. Do bị Pháp đánh hơi, lùng sục nên Việt Minh ở Bà Rịa phải rút vào hoạt động bí mật, xây dựng căn cứ sâu trong rừng. Trong vai người đi buôn, tôi thường xuyên qua lại các căn cứ, vừa làm giao liên, vừa vận động bà con góp gạo nuôi bộ đội. Có giai đoạn mất mùa, tôi cùng nhiều người khác phải vào rừng đào củ mài lấy cái ăn và làm nguồn lương thực cho Việt Minh. Khi danh tính của chồng tôi bị lộ, Pháp truy lùng ông rất dữ. Ở nhà, tôi vừa nuôi con, vừa lo việc xây dựng cơ sở, lo hậu cần tiếp tế cho đơn vị của chồng rồi đào hầm trong nhà giấu vũ khí cho Việt Minh. Giờ tôi đã 92 tuổi rồi, nhưng những ngày đầu tham gia kháng chiến thì vẫn còn nhớ rõ vì đó là giai đoạn quyết định cuộc đời và gia đình tôi sau này.

Minh Tuệ – Tùng Sơn -Trung Nguyên (thực hiện)
qdnd.vn