Tôi rất vui lòng nhân danh tôi và Chính phủ, khen ngợi ông Tôn Thất Phùng, nhân viên hoả xa, đã chế được một thứ thuốc sốt rét. Thế là ông đã lập được công trong thi đua ái quốc. Đồng thời tôi cũng khen ngợi nhân viên hoả xa đã tận tuỵ làm việc trong hoàn cảnh khó khǎn. Trong lúc đồng bào không quản lao khổ, anh dũng kháng chiến để tranh độc lập thống nhất cho Tổ quốc, mỗi người cán bộ của ta phải thực hành khẩu hiệu Cần Kiệm Liêm Chính, chí công vô tư, thì kháng chiến nhất định mau thắng lợi.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1021,
ngày 24-8-1948.
cpv.org.vn

Gửi các cháu nhi đồng tỉnh Yên Bái,

Bác rất vui lòng nhận được thư các cháu. Và biết rằng: Vǎn Trấn, Trấn Yên, Lục Yên có đến 7.500 cháu đã tổ chức do 200 anh phụ trách. Chừng 4.800 cháu đã biết chữ, thế là tốt. Nhưng còn 2.700 cháu “chưa biết chữ”.

Trong cuộc “Thi đua ái quốc”, Bác mong các cháu trong nǎm nay làm cho được hai việc: Gắng tổ chức 10.000 cháu và cháu nào cũng cố học cho biết chữ.

Bác hôn các cháu
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh
số 6, số 1023, ngày 26-8-1948.
cpv.org.vn

Tôi rất vui lòng nhận được báo cáo rằng: tỉnh Hà Tĩnh đã có mấy làng thanh toán nạn mù chữ. Kết quả ấy là do ông khéo tổ chức và lãnh đạo, do các nam nữ giáo viên chịu khó và cố gắng, do đồng bào hǎng hái và ham học.

Tôi thay mặt Chính phủ gửi giấy khen đồng bào những làng đó. Đồng thời gửi lời khen ngợi và cảm ơn ông, những bạn giúp việc trong Ty và tất cả nam nữ giáo viên.

Sau đây là vài ý kiến của tôi về công việc bình dân học vụ trong tỉnh ta:

1. Cố gắng làm cho toàn tỉnh thanh toán nạn mù chữ trong một thời gian khá mau.

2. Nâng cao chương trình học tập của những làng đã thanh toán nạn mù chữ. Dạy thêm lịch sử, địa dư, làm tính, khoa học thường thức.

3. Các lớp bình dân học vụ nên kiêm thêm trách nhiệm tuyên truyền cổ động cho mọi công việc kháng chiến như giúp đỡ bộ đội, thi đua tǎng gia sản xuất, v.v..

Tôi hứa sẽ có giải thưởng khuyến khích cho huyện nào mà đại đa số làng thanh toán nạn mù chữ trước các huyện khác, và giải thưởng chính thức cho huyện nào thanh toán hoàn toàn nạn mù chữ. Nhờ ông thông tri cho đồng bào trong tỉnh biết để mọi người đều cố gắng.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 8 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr.267.
cpv.org.vn

Tôi rất vui mừng được Đặc uỷ đoàn Chính phủ và Uỷ ban kháng chiến hành chính tỉnh Thái Bình báo cáo rằng: cuối tháng 6 nǎm nay, toàn dân huyện Quỳnh Côi đã thoát nạn mù chữ.

Đó là một thắng lợi vẻ vang.

Ở dưới chế độ thực dân, huyện ta chỉ có 2.600 người biết chữ.

Trong 3 nǎm độc lập (mà suốt 3 nǎm ấy chúng ta phải gian nan đấu tranh chống giặc đói và giặc ngoại xâm) số người biết chữ ở huyện ta tǎng đến 43.600 người.

Chỉ một việc đó đủ chứng tỏ rằng: chế độ thực dân và phong kiến đã thất bại, chế độ dân chủ cộng hoà đã thắng lợi.

Thắng lợi đó là:

Do sự sǎn sóc của các vị phụ lão và thân hào, thân sĩ;

Do sự giúp đỡ của các cơ quan và đoàn thể;

Do sự tận tuỵ của nam nữ giáo viên;

Do lòng hǎng hái của toàn thể đồng bào trong huyện. Chúng ta cũng phải nhắc đến sự đôn đốc của Nha và Ty Bình dân học vụ.

Tôi thay mặt Chính phủ khen ngợi các nam nữ giáo viên cùng toàn thể đồng bào Quỳnh Côi đã làm kiểu mẫu trong cuộc đấu tranh chống giặc dốt.

Đồng thời tôi khuyên đồng bào cố gắng học thêm nữa cho tiến bộ thêm nữa. Tôi mừng rằng đồng bào đã được cái vinh dự là huyện đầu tiên diệt giặc dốt, thì đồng bào sẽ cố gắng để tranh cho được cái vinh dự là huyện xung phong trong cuộc Thi đua ái quốc.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 8 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch,
Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1958, t.1, tr.269.
cpv.org.vn

——————————-

(1) Tạm ước 14-9-1946: Tên thường gọi của thoả hiệp tạm thời (Modus vivendi) giữa Việt Nam và Pháp, do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng M.Mutê ký ngày 14-9-1946, tại Pari.

Tạm ước gồm 11 điều khoản. Nội dung của các điều khoản thể hiện những thoả thuận tạm thời về một số vấn đề bức thiết có tính chất bộ phận: Chính phủ Pháp thi hành các quyền tự do, dân chủ và ngừng bắn ở Nam Bộ; Chính phủ Việt Nam nhân nhượng với Pháp một số quyền lợi về kinh tế và vǎn hoá của Pháp ở Việt Nam; quy định thời gian tiếp tục cuộc đàm phán Việt – Pháp vào tháng 1-1947.

Việc ký Tạm ước 14-9 là một thắng lợi trong sách lược ngoại giao của Chủ tịch Hồ Chí Minh để nhân dân ta có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài. Tr.12.

Gửi ông Bộ trưởng Bộ Giao thông Công chính,

(Nhờ chuyển cho nhân viên bưu điện)

Tôi cảm ơn ông Bộ trưởng và anh em bưu điện đã biếu tôi một cái máy chuyển điện tự tay anh em làm nên. Tôi đặc biệt gửi lời khen ngợi các ông Nhân, Long, Đạt đã hợp tác chế nên máy ấy. Việc đó tỏ rằng: Nếu ta cố gắng, thì ta sẽ có nhiều thành công tốt đẹp. Tôi mong rằng toàn thể anh em trong Bộ Giao thông Công chính sẽ hǎng hái xung phong thi đua ái quốc làm cho mọi người và mọi việc đều tiến bộ, và làm cho Bộ mình trở nên một Bộ kiểu mẫu, cả về công việc và về tinh thần. Anh em phải tranh lấy một địa vị vẻ vang trong sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

Chúc anh em nỗ lực và thành công.

Tháng 8 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản gốc lưu tại
Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Gửi Trung đoàn 101 Thừa Thiên,

Cảm ơn các chú đã gửi biếu tôi một cái khǎn. Tôi và Chính phủ vẫn biết hoàn cảnh ở Thừa Thiên khó khǎn. Song chính vì khó khǎn, mà chắc rằng bộ đội ta càng thêm kiên quyết, thêm dũng cảm. Tôi mong rằng: Trong cuộc Thi đua ái quốc, luyện quân lập công này các chú cố gắng diệt nhiều giặc, cướp nhiều súng hơn, giật cho kỳ được giải vinh dự mà tôi và Chính phủ đã sẵn sàng khen thưởng.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 8 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh,
bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Gửi nhi đồng Nghệ thuật,

Những bài nhạc, bài ca các cháu gửi, Bác đều nhận được cả. Bác nhớ đã trả lời rồi. Nay nhận được thư các cháu mới gửi, biết các cháu đều tham gia thi đua ái quốc. Bác rất vui lòng. Bác khuyên các cháu luôn luôn cố gắng cho tiến bộ và chúc các cháu luôn mạnh khoẻ.

Bác hôn các cháu.

Tháng 8 nǎm 1948
BÁC HỒ

Báo Thiếu niên tiền phong,
số 11, tháng 5-1990.
cpv.org.vn

Cùng các bạn chiến sĩ bình dân học vụ,

Nhân dịp kỷ niệm Ngày độc lập, tôi gửi lời thân ái chúc mừng và khen ngợi các bạn. Từ ngày nước ta độc lập, các bạn đã luôn luôn hǎng hái và cố gắng.

Sự cố gắng đó đã có thành tích tốt đẹp là:

Trong ba nǎm, đã được gần 8 triệu đồng bào thoát nạn mù chữ. Trong phong trào Thi đua ái quốc, tôi mong các bạn cũng hǎng hái xung phong. Vùng nào còn sót nạn mù chữ, thì các bạn cố gắng thi đua diệt cho hết giặc dốt trong một thời gian mau chóng. Vùng nào đã hết nạn mù chữ, thì các bạn thi đua để tiến lên một bước nữa, bằng cách dạy cho đồng bào:

1. Thường thức vệ sinh, để dân bớt đau ốm.

2. Thường thức khoa học, để bớt mê tín nhảm.

3. Bốn phép tính, để làm ǎn có ngǎn nắp.

4. Lịch sử và địa dư nước ta (vắn tắt bằng thơ hoặc ca), để nâng cao lòng yêu nước.

5. Đạo đức của công dân, để thành người công dân đứng đắn.

Các bạn hãy làm cho được chừng ấy đã, sau chúng ta sẽ tiến lên bước cao hơn. Đồng thời các bạn nên giúp việc tuyên truyền và cổ động sao cho cuộc Thi đua ái quốc được sôi nổi bền bỉ.

Với lòng hǎng hái tận tuỵ của các bạn, tôi chắc các bạn phải thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 2 tháng 9 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr. 274.
cpv.org.vn

Kính gửi cụ Lê Hữu Từ, Giám mục Phát Diệm,

Cố vấn Chính phủ,

Thưa cụ,

Tôi nhớ cụ lắm. Từ ngày lễ Nôen, tôi có gửi điện chúc cụ, đến nay mới viết thư. Xin cụ nguyên lượng.

Phái đoàn Chính phủ (gồm có Cha Trực, Thứ trưởng Nguyễn Khánh Toàn, v.v.), đến miền đó chắc đã đến thǎm cụ, như tôi đã dặn. Đây tôi nói qua tình hình cuộc tấn công Việt Bắc để cụ yên tâm.

Lần này địch dùng những đội tinh nhuệ nhất trong hải lục không quân, như đội Beaufré, lữ đoàn Marocain thứ 5. Số lính hơn 10.000. Địch dùng cách chớp nhoáng. Từ ngày 7-10 chúng ào ạt nhảy dù xuống chợ Mới, Bắc Cạn, Cao Bằng, Đại Từ, Đình Cả và những nơi khác. Bộ binh và quân cơ giới thì từ Lạng Sơn đánh thẳng lên Đông Khê, Thất Khê, Cao Bằng quành xuống gây hấn. Thuỷ quân thì ngược sông Lô qua Đoan Hùng, Tuyên Quang lên thẳng Chiêm Hoá. Hai đạo thuỷ và lục quân đó thành hai gọng kìm khổng lồ, bao vây ta và thắt chặt dần dần. Còn những đội nhảy dù thì ở giữa để quét ta. Trong cuộc tấn công này địch chẳng những dùng chiến thuật “Sét đánh ngang tai” mà chúng còn dùng đủ mưu công kỳ vô bị, xuất kỳ bất ý 1 . Nhiều lần chúng không đi đường cái hoặc đường tắt mà chỉ xuyên qua rừng rậm núi cao.

Với sự chuẩn bị kỹ càng, binh lực to tát, tấn công ào ạt và chiến thuật lôi đình đó, chúng chắc rằng phen này sẽ quét sạch cơ quan của ta và tiêu diệt bộ đội ta. Chúng định rằng sẽ đem thắng lợi quân sự để giúp cho việc thi hành âm mưu chính trị của chúng. Nhưng trong những trận Thất Khê, Đoan Hùng, Tuyên Quang, Sông Gâm, Phú Lương… lực lượng địch bị ta tiêu diệt khá nhiều, âm mưu chúng bị ta phá hỏng. Kết quả là địch mất gần 5.000 chết và bị thương, trong đó có một số quan nǎm, quan tư và nhiều hạ sĩ quan, 6 chiếc phi cơ, 14 chiếc tàu và ca nô, một số lớn xe hơi. Và để lại trong tay ta rất nhiều đạn dược và quân dụng phẩm. Kết quả là kế hoạch bước thứ nhất của địch hoàn toàn thất bại. Mà sau cuộc tấn công đó, ta được nhiều kinh nghiệm thêm, được nhiều khí giới thêm và lực lượng ta vững chắc thêm, lòng dân ta tin tưởng thêm. Đó là nhờ Đức Chúa phù hộ nước ta mà phạt bọn thực dân hung ác. Hai là nhờ tướng sĩ ta dũng cảm, đồng bào ta hǎng hái. Nhiều nơi, các cụ già và các phụ nữ cũng tham gia du kích. Sau nữa là nhờ ta đã đoán trước mưu mô của địch để đề phòng sẵn. Vẫn biết địch sẽ tấn công nhiều lần nhiều nơi nữa, ta còn phải kinh qua nhiều bước gay go nữa, nhưng với sự phù hộ của Đức Chúa, với sự cương quyết của dân và quân ta, với sự giúp đỡ của những bậc lão thành như cụ, thì sớm hoặc muộn ta cũng thắng lợi.

Xin chúc cụ luôn luôn mạnh khoẻ và xin cụ nhận lời chào.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 7 tháng 9 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I,
bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Gửi cụ Linh mục Thuyết và đồng bào lương giáo xã Hưng Thái, huyện Trấn Yên (Yên Bái),

Cảm ơn cụ và đồng bào đã gửi biếu tôi cao và mật ong. Tôi mong rằng với sự chỉ đạo của cụ và các vị thân hào thân sĩ, đồng bào sẽ hǎng hái xung phong Thi đua ái quốc làm cho xã Hưng Thái thành một xã kiểu mẫu.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh số 6, số 1037, ngày 10-9-1948.
cpv.org.vn

Cảm ơn đồng bào đã gửi biếu tôi những màn, tất, áo.

Tôi mong đồng bào hǎng hái xung phong Thi đua ái quốc, làm cho đủ tự cấp tự túc và tiến bộ về mọi mặt. Mỗi người thi đua với nhau, các trại thi đua với nhau. Như thế nhất định tiến bộ và thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, chi nhánh số 6,
số 1041, ngày 15-9-1948.
cpv.org.vn

Gửi đồng bào thân mến Nam Bộ,

Nhân dịp phái đoàn của Chính phủ vào Nam, tôi gửi lời thân ái hỏi thǎm toàn thể đồng bào.

Đã hơn 3 nǎm, đồng bào và chiến sĩ Nam Bộ đã và đang anh dũng kháng chiến để giữ vững nền độc lập, thống nhất và dân chủ mà Cách mạng Tháng Tám đã đưa lại cho nước nhà.

Chính phủ luôn luôn nghĩ đến đồng bào. Và mặc dầu giao thông khó khǎn, Chính phủ luôn luôn kiếm cách để liên lạc mật thiết với đồng bào.

Nhờ sự đoàn kết và chí hy sinh của quân và dân toàn quốc, ta đã làm cho Pháp thất bại một lần lớn về quân sự, chính trị và kinh tế. Mặc dầu lực lượng to tát về quân sự và thủ đoạn gian hiểm về chính trị của giặc Pháp, ngày nay chúng đã phải công nhận thất bại trong kế hoạch đặt ách nô lệ lên trên dân tộc ta.

Nhưng tôi thường hay nhắc lại với đồng bào và chiến sĩ: ta càng gần đến thắng lợi thì càng gặp nhiều bước gay go hơn, vì trước khi hoàn toàn thất bại, thực dân sẽ tập trung lực lượng của chúng để thi hành chính sách càn quét và khủng bố.

Vì thế đồng bào và chiến sĩ phải luôn luôn chuẩn bị sẵn sàng về tinh thần cũng như về vật chất để đối phó mọi sự khó khǎn trước ngày thắng lợi.

Chúng ta đã đoàn kết, chúng ta phải đoàn kết hơn nữa, chúng ta đã hy sinh, phải kiên quyết hy sinh hơn nữa.

Trong mùa Thi đua ái quốc đang sôi nổi khắp cả nước, tôi mong rằng đồng bào Nam Bộ sẽ hǎng hái tham gia, về quân sự cũng như về chính trị, kinh tế, vǎn hoá, v.v..

Các cụ phụ lão, các vị thân hào thân sĩ, các anh chị em trí thức thì hô hào và làm kiểu mẫu. Các tầng lớp đồng bào khác thì sốt sắng xung phong. Như thế Nam Bộ sẽ cùng đồng bào toàn quốc thực hiện được chương trình:

Diệt giặc đói,

Diệt giặc dốt,

Diệt giặc ngoại xâm.

Như thế, thì kháng chiến sẽ mau thắng lợi, thống nhất và độc lập sẽ mau thành công, Nam, Trung, Bắc sẽ mau cùng nhau sum họp muôn đời.

Chào thân ái và quyết thắng
Ngày 15 tháng 9 nǎm 1948
HỒ CHÍ MINH

Sách Hồ Chí Minh Tuyển tập,
Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1960, tr.296-297.
cpv.org.vn