Cơ quan Tổng cục Chính trị

QĐND – Chiều 25-12, tại Hà Nội, Cơ quan Tổng cục Chính trị (TCCT) tổ chức buổi giao lưu tuyên truyền với chủ đề “Điện Biên Phủ trên không – bản hùng ca bất diệt”, chào mừng kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

Tiết mục biểu diễn văn nghệ tại buổi giao lưu

Buổi giao lưu gồm 3 nội dung chính. Phần một là chương trình nghệ thuật với chủ đề “Điện Biên Phủ trên không – bản hùng ca bất diệt”. Phần hai, các đại biểu nghe báo cáo viên khái quát về bối cảnh lịch sử, âm mưu, thủ đoạn, ý đồ sử dụng lực lượng và tội ác của đế quốc Mỹ trong cuộc tập kích đường không chiến lược cuối năm 1972; công tác chuẩn bị và tổ chức lực lượng của ta đánh thắng cuộc tập kích chiến lược đường không của đế quốc Mỹ; kết quả, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, định hướng nhận thức và hành động cho bộ đội trong giai đoạn hiện nay. Kết thúc buổi giao lưu, bộ phim tài liệu mang tên “Âm hưởng trận Điện Biên Phủ trên không” đã khắc họa rõ nét tinh thần chiến đấu kiên cường, sự mưu trí, sáng tạo và chiến thắng oai hùng của quân và dân ta trong chiến dịch 12 ngày đêm năm 1972.

Tin, ảnh: ĐÀO HỒNG
qdnd.vn

Nhật ký Chiến thắng B-52:

QĐND Online – Sáng 25-12-1972, Quân chủng PK-KQ triệu tập hội nghị quân chính, tổ chức rút kinh nghiệm chiến đấu giai đoạn 1 và phổ biến tình hình nhiệm vụ giai đoạn tới.

Trên cơ sở phân tích âm mưu, thủ đoạn của địch, Bộ tư lệnh Quân chủng PK-KQ chủ trương điều chỉnh đội hình, nhanh chóng triển khai thêm 2 tiểu đoàn của Trung đoàn tên lửa 274 tham gia chiến đấu bảo vệ Hà Nội. Tập trung lực lượng vào hướng chủ yếu là Tây Nam, Tây Bắc, Đông Bắc và chú ý hướng Đông Nam. Lực lượng tên lửa chỉ sử dụng để chuyên đánh B-52. Pháo phòng không, không quân tiêm kích tích cực bảo vệ tên lửa. Khẩn trương điều thêm đạn tên lửa từ Hải Phòng lên, từ Khu 4 ra cho Hà Nội. Mặt khác, tăng cường chỉ đạo sản xuất đạn tên lửa ngay tại Hà Nội, bằng mọi giá phải đảm bảo đủ đạn tên lửa để đánh B-52.

Cùng với đó, các đơn vị tổ chức rút kinh nghiệm chiến đấu giai đoạn 1; gấp rút bổ sung phương án tác chiến và tích cực luyện tập theo phương án tác chiến mới.

Ngày 25-12-1972, cùng với điều chỉnh lực lượng, bộ đội tên lửa tích cực rút kinh nghiệm, sẵn sàng đánh bại tập kích giai đoạn 2 của không quân địch. Ảnh tư liệu.

Nhân dân tại các địa phương phối hợp cùng bộ đội củng cố trận địa cũ, xây dựng thêm trận địa mới. Các đội khắc phục hậu quả ở các khu phố, làng xã, quận, huyện nhanh chóng thu dọn, sơ tán kho hàng, sửa chữa các đoạn đường giao thông bị đánh hỏng…và chuẩn bị đối phó với tình hình mới.

15 giờ 25 phút ngày 25-12-1972, Bộ Tổng tham mưu có điện gửi Quân chủng PK-KQ với nội dung:

– Bộ Tổng tham mưu lệnh cho Quân chủng PK-KQ từ 19 giờ ngày 25-12-1972, tất cả bộ đội, vũ khí, khí tài tên lửa phải sẵn sàng chiến đấu 100%.

– Bộ đội ra-đa phải phân biệt chính xác mục tiêu thật, giả và thông báo kịp thời B-52 địch, chú ý mục tiêu bay thấp.

– Các loại pháo, súng máy phòng không tổ chức đón lõng, tập trung đánh F-111 và bảo vệ tên lửa; pháo 100mm tham gia đánh B-52.

Đến tối 25-12, lực lượng tên lửa bảo vệ Hà Nội lên tới 13 tiểu đoàn.

Ở hướng Hải Phòng, Sư đoàn phòng không 363 bảo đảm 5/6 tiểu đoàn sẵn sàng chiến đấu.

Trong khi đó, Bộ đội Không quân cũng tiến hành xong việc rút kinh nghiệm phát hiện B-52, cách tiếp cận và công kích. Chủ trương của Quân chủng PK-KQ là trong giai đoạn chiến đấu tiếp theo, tạo điều kiện cho không quân ta lập công, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả 4 binh chủng, tạo nên chiến thắng to lớn hơn nữa.

HOÀNG HÀ (tổng hợp)
qdnd.vn

—————————-

Đêm 24-12-1972: “Rụng” thêm một B-52, địch tạm dừng tập kích
Đêm 23-12-1972: Thua đau, B-52 giãn xa Hà Nội, Hải Phòng
Đêm 22-12-1972: Bộ đội Tên lửa Hải Phòng diệt 2 siêu pháo đài bay
Đêm 21-12-1972: 3 phút, bắn rơi tại chỗ 3 máy bay B-52
Đêm 20-12-1972: Thắng lợi giòn giã, 7 máy bay B-52 bị quật cổ
Đêm 19-12-1972: 2 siêu pháo đài bay B-52 đền nợ máu
Đêm 18-12-1972: B-52 tan xác khi vừa mò vào Hà Nội

QĐND – Trong không khí kỷ niệm sự kiện 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã tổ chức buổi gặp gỡ Hội Cựu chiến binh nhà trường. Đây là dịp tri ân những cống hiến to lớn của các cựu chiến binh đã hoàn thành sứ mệnh vẻ vang trong chiến thắng lịch sử cách đây 40 năm; đồng thời ghi nhận những công lao và đóng góp của Hội Cựu chiến binh trong thời gian qua. Dù bất kỳ ở cương vị nào thì những hội viên của Hội Cựu chiến binh nhà trường vẫn luôn giữ tinh thần xung phong gương mẫu của người lính, tinh thần trách nhiệm của cán bộ trong trường đại học. Nhân dịp này, Hội Cựu chiến binh đã cùng nhau ôn lại các kỷ niệm hào hùng của Quân đội ta, trong đó có Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

HOÀNG HOÀNG

* Nhằm thiết thực chào mừng kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Đoàn Thanh niên Bộ CHQS tỉnh Trà Vinh phối hợp với Đoàn Thanh niên các cơ quan trên địa bàn tỉnh tổ chức giải bóng đá, bóng chuyền giữa các đơn vị với sự tham gia giải của hơn 100 vận động viên. Ngoài ra, trong dịp này, Đoàn Thanh niên Bộ CHQS tỉnh cũng sẽ tổ chức đêm văn nghệ ôn lại truyền thống 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

HÀM ĐAN

* Kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, chiều 24-12, tại Sân vận động Hàng Đẫy, đã diễn ra Giải bóng đá cựu cầu thủ Hà Nội tranh Cúp Báo An ninh Thủ đô. Giải đấu do Báo An ninh Thủ đô phối hợp với Liên đoàn Bóng đá Hà Nội tổ chức với sự tham gia của 4 đội bóng lão tướng gồm: Công an Hà Nội, Quân khu Thủ đô, Xây dựng Hà Nội và Phòng không-Không quân. Các đội thi đấu theo thể thức của vòng tròn một lượt tính điểm. Hai đội xếp đầu được vào đá chung kết, hai đội còn lại tranh giải ba.

QUANG NAM

* Chiều 24-12, tại UBND tỉnh Thái Nguyên, lãnh đạo 2 tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn đã tổ chức buổi gặp mặt các cựu thanh niên xung phong cùng thân nhân các liệt sĩ thanh niên xung phong Đại đội 915, 913 thuộc Đội 91 thanh niên xung phong Bắc Thái. Tại buổi gặp mặt, các đại biểu đã cùng nhau ôn lại truyền thống của thanh niên xung phong Đại đội 915, 913, đồng thời tưởng nhớ sự hy sinh anh dũng của 60 đội viên thanh niên xung phong thuộc Đại đội 915 khi đang làm nhiệm vụ ngày 24-12-1972 tại khu vực ga Lưu Xá. Khi đó, các thanh niên xung phong đang vận chuyển hàng thì bị trúng bom của đế quốc Mỹ trong sự kiện 12 ngày đêm Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc. Các đại biểu dự gặp mặt đã bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về những đóng góp to lớn của lực lượng thanh niên xung phong Bắc Thái, họ đã cống hiến tuổi xuân của mình cho sự nghiệp đấu tranh và bảo vệ Tổ quốc.

HIỆP NGHỊ
qdnd.vn

——————

Tin liên quan:
Bài 1
Bài 2

Ngày này 40 năm trước

QĐND – Ngày 26-12-1972, Bộ Tổng tham mưu nhận định, sau ngày nghỉ lễ Nô-en, Mỹ sẽ tiếp tục sử dụng máy bay B-52 đánh phá Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương miền Bắc với cường độ lớn hơn, hòng ép ta trở lại bàn Hội nghị Pa-ri theo điều kiện của chúng. Sáng 26-12, Bộ Tổng tham mưu lệnh cho Quân chủng Phòng không-Không quân vào cấp 1 và các đơn vị phòng không, LLVT nhân dân vào trạng thái SSCĐ cao nhất.

Trưa 26-12, không quân Mỹ cho máy bay trinh sát phản lực SR-71 và RF-101 vào trinh sát Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên và phía Bắc đường số 1. Từ 13 giờ, không quân Mỹ sử dụng 56 lần chiếc máy bay chiến thuật các loại vào ném bom, bắn tên lửa đánh phá dữ dội các khu vực trận địa tên lửa và trạm biến thế Đông Anh, Nhà máy điện Yên Phụ, Trường Đại học Bách khoa… Tại Hải Phòng, máy bay Mỹ đánh phá các trận địa tên lửa, sân bay Kiến An, trung tâm thành phố; tại Thái Nguyên, không quân Mỹ đánh phá các khu công nghiệp…

Máy bay B-52 bị bắn cháy, rơi trên bầu trời Hà Nội. Ảnh tư liệu.

Chiều 26-12, sau khi củng cố trận địa, đồng bộ khí tài xong, Tiểu đoàn 72 từ Hải Phòng tăng cường cho Sư đoàn Phòng không 361 bảo vệ Hà Nội, được lệnh đánh tốp máy bay cường kích, bằng một quả tên lửa bắn tiêu diệt một chiếc máy bay F-4 rơi tại chỗ.

Đêm 26-12, không quân Mỹ huy động 105 lần chiếc máy bay B-52 và 90 lần chiếc máy bay chiến thuật ném bom dồn dập và bắn phá dữ dội đồng thời, liên tục vào nhiều mục tiêu ở cả ba khu vực Hà Nội, Hải Phòng và Thái Nguyên. Tại Hà Nội, Mỹ tập trung 56 lần chiếc B-52 vào đánh phá gần 100 điểm trong thành phố, đặc biệt là rải thảm khu phố Khâm Thiên lúc 22 giờ 40 phút, gây tội ác đặc biệt nghiêm trọng, làm 287 người chết, 266 người bị thương. Chúng cũng sử dụng 21 lần chiếc B-52 đánh Thái Nguyên và 18 lần chiếc B-52 đánh Hải Phòng.

Đêm 26-12, bộ đội tên lửa và các lực lượng pháo cao xạ, súng phòng không ba thứ quân của ta đánh địch rất hiệu quả, bắn rơi 11 máy bay Mỹ, trong đó có 8 máy bay B-52, 4 chiếc rơi tại chỗ; đặc biệt là chỉ tiêu thụ 49 quả đạn tên lửa, bộ đội ta đã bắn rơi 6 chiếc máy bay B-52. Bộ đội pháo cao xạ Quân khu Việt Bắc bắn rơi 1 chiếc máy bay B-52 và pháo cao xạ Hải Phòng bắn rơi 1 chiếc máy bay B-52. Đây là trận đánh then chốt quyết định bắn rơi nhiều máy bay chiến lược B-52 nhất, làm suy sụp tinh thần và ý chí của Nhà Trắng và các phi công Mỹ.

XUÂN GIANG (tổng hợp)
qdnd.vn

QĐND – Trong không khí kỷ niệm sự kiện 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) đã tổ chức buổi gặp gỡ Hội Cựu chiến binh nhà trường. Đây là dịp tri ân những cống hiến to lớn của các cựu chiến binh đã hoàn thành sứ mệnh vẻ vang trong chiến thắng lịch sử cách đây 40 năm; đồng thời ghi nhận những công lao và đóng góp của Hội Cựu chiến binh trong thời gian qua. Dù bất kỳ ở cương vị nào thì những hội viên của Hội Cựu chiến binh nhà trường vẫn luôn giữ tinh thần xung phong gương mẫu của người lính, tinh thần trách nhiệm của cán bộ trong trường đại học. Nhân dịp này, Hội Cựu chiến binh đã cùng nhau ôn lại các kỷ niệm hào hùng của Quân đội ta, trong đó có Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

HOÀNG HOÀNG

* Nhằm thiết thực chào mừng kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Đoàn Thanh niên Bộ CHQS tỉnh Trà Vinh phối hợp với Đoàn Thanh niên các cơ quan trên địa bàn tỉnh tổ chức giải bóng đá, bóng chuyền giữa các đơn vị với sự tham gia giải của hơn 100 vận động viên. Ngoài ra, trong dịp này, Đoàn Thanh niên Bộ CHQS tỉnh cũng sẽ tổ chức đêm văn nghệ ôn lại truyền thống 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

HÀM ĐAN

* Kỷ niệm 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, chiều 24-12, tại Sân vận động Hàng Đẫy, đã diễn ra Giải bóng đá cựu cầu thủ Hà Nội tranh Cúp Báo An ninh Thủ đô. Giải đấu do Báo An ninh Thủ đô phối hợp với Liên đoàn Bóng đá Hà Nội tổ chức với sự tham gia của 4 đội bóng lão tướng gồm: Công an Hà Nội, Quân khu Thủ đô, Xây dựng Hà Nội và Phòng không-Không quân. Các đội thi đấu theo thể thức của vòng tròn một lượt tính điểm. Hai đội xếp đầu được vào đá chung kết, hai đội còn lại tranh giải ba.

QUANG NAM

* Chiều 24-12, tại UBND tỉnh Thái Nguyên, lãnh đạo 2 tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn đã tổ chức buổi gặp mặt các cựu thanh niên xung phong cùng thân nhân các liệt sĩ thanh niên xung phong Đại đội 915, 913 thuộc Đội 91 thanh niên xung phong Bắc Thái. Tại buổi gặp mặt, các đại biểu đã cùng nhau ôn lại truyền thống của thanh niên xung phong Đại đội 915, 913, đồng thời tưởng nhớ sự hy sinh anh dũng của 60 đội viên thanh niên xung phong thuộc Đại đội 915 khi đang làm nhiệm vụ ngày 24-12-1972 tại khu vực ga Lưu Xá. Khi đó, các thanh niên xung phong đang vận chuyển hàng thì bị trúng bom của đế quốc Mỹ trong sự kiện 12 ngày đêm Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc. Các đại biểu dự gặp mặt đã bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc về những đóng góp to lớn của lực lượng thanh niên xung phong Bắc Thái, họ đã cống hiến tuổi xuân của mình cho sự nghiệp đấu tranh và bảo vệ Tổ quốc.

HIỆP NGHỊ
qdnd.vn

QĐND – Kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 78 đêm đầu tiên bắn không trúng máy bay B-52, nhưng “người trong cuộc” đã nhận ra đặc điểm của nhiễu B-52 khác hẳn các máy bay khác, nhất là những máy bay chiến thuật giả tín hiệu B-52. Về cách đánh, bộ đội Tên lửa cũng nhận ra một điều, đánh máy bay B-52 trong nhiễu, khi không nhìn thấy “nó” thì phải chọn phương pháp điều khiển phù hợp.

Đêm 20-12-1972, sau hai ngày “bắn trượt”, nhờ rút kinh nghiệm kịp thời, Tiểu đoàn 78 đã bắn hạ chiếc B-52 đầu tiên cho đơn vị. Các trắc thủ sau khi cọ xát với nhiễu B-52 đã nhận biết được “địch” bằng quan sát trực tiếp, bằng phân tích, loại suy và bằng các thao tác cụ thể, chọn phương pháp bắn tối ưu.

Trong lý thuyết chiến đấu của hầu hết các khí tài phòng không điện tử, thì hiệu quả trúng mục tiêu cao hay thấp, ngoài việc phụ thuộc vào tham số kỹ thuật của khí tài, vào phương pháp xạ kích, còn có một yếu tố rất quan trọng nữa là trình độ thành thục trong thao tác của nhân viên. Điều này hội tụ đủ trong các kíp chiến đấu của lực lượng tên lửa phòng không của ta. Chọn được đội hình kíp chiến đấu giỏi, ăn ý, dũng cảm, sáng tạo trong trực chiến đánh máy bay B-52 tại mỗi tiểu đoàn hỏa lực tên lửa tháng 12-1972 cũng là một yếu tố mang tính thực tiễn sống động.

TRẦN DANH BẢNG
qdnd.vn

QĐND Online – Ngày 17-9-1967, tin bộ đội ta lần đầu tiên tiêu diệt được máy bay B-52 của Mỹ tại trận địa Vĩnh Linh nhanh chóng lan rộng ra cả nước trong niềm vui khôn xiết của quân và dân ta. Hơn một năm “vào hang” (từ tháng 6-1966 đến ngày 17-9-1967), trải qua bao gian khổ và hy sinh, cuối cùng bộ đội PK-KQ cũng đã bắt được “cọp”…

Kinh nghiệm đúc rút từ xương máu

Gặp Đại tá Nguyễn Văn Hội, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn Hạ Long (238), Sư đoàn 363 (Quân chủng PK-KQ), người đã trực tiếp chỉ huy đơn vị hành quân từ miền Bắc vào chiến trường Vĩnh Linh, làm nhiệm vụ “vào hang bắt cọp”, tìm cách tiêu diệt “siêu pháo đài bay” B-52 của Mỹ, chúng tôi đã được nghe ông kể về trận đánh năm xưa.

Để có được chiến thắng vang dội tại trận địa Vĩnh Linh, biết bao xương máu và nước mắt của bộ đội ta đã đổ xuống. Trong suốt quá trình tìm cách đánh B-52, bốn tiểu đội của Trung đoàn Hạ Long đã hy sinh một nửa. Chiến thắng Vĩnh Linh ngày 19-7-1967 là công sức của Tiểu đoàn 84, vốn được hợp lại từ hai tiểu đoàn bị tổn thất nhẹ hơn.

Lật giở lại từng trang kí ức, Đại tá Nguyễn Văn Hội không kìm được nỗi xúc động đang dâng trào nơi khóe mắt. 40 năm đã trôi qua, nhưng kỉ niệm về những ngày “vào hang bắt cọp” vẫn còn tươi mới và nguyên vẹn trong ông. Đại tá Hội kể lại:

“Tháng 3-1963, tôi được Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ xây dựng Trung đoàn 228B, tiền thân của bộ đội tên lửa đất đối không của QĐND Việt Nam, dự kiến sẽ sang Liên Xô chuyển binh chủng theo quyết định của Tổng cục Chính trị. Tuy nhiên, do điều kiện không cho phép, nên Trung đoàn 228B không thể đi học chuyển loại binh chủng. Mặc dù vậy, cấp trên vẫn quyết định duy trì Trung đoàn 228B và chờ thời cơ”.

Đại tá Nguyễn Văn Hội, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 238

Tháng 10-1964, Liên Xô cử một đoàn chuyên gia sang Việt Nam giúp đơn vị học chuyển binh chủng tại chỗ. Nhận thấy điều kiện thuận lợi, ngày 12-4-1965, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung đoàn tên lửa phòng không 238, Nguyễn Văn Hội làm Trung đoàn trưởng. Đến tháng 4-1966, ông được lệnh của Bộ Quốc phòng cùng Trung đoàn 238 hành quân vào phối hợp tác chiến với Quân khu 4.

Tháng 6-1966, Mỹ sử dụng máy bay B-52 đánh đèo Mụ Giạ (Quảng Bình), nhằm chặn đường tiếp tế giữa hậu phương lớn miền Bắc vào tiền tuyến lớn miền Nam. Sở chỉ huy Trung đoàn 238 lúc này đang đóng ở Nghi Lộc (Nghệ An) nhận được lệnh đưa tên lửa vượt sông Lam vào Vĩnh Linh (Quảng Trị) tiêu diệt B-52. Để thực hiện nhiệm vụ này, đơn vị đã tổ chức nghiên cứu, nắm quy luật bay của B-52; đội hình máy bay bảo vệ B-52; các loại nhiễu tích cực và tiêu cực trong và ngoài đội hình B-52…

Trong giai đoạn này, bộ đội ta cũng gặp không ít tổn thất. Cùng với đánh phá trên đất liền, ngoài biển, Hải quân Mỹ thường xuyên phát sóng dò tìm đài ra-đa, trận địa tên lửa của ta để oanh tạc. Vì vậy, Tiểu đoàn 83 (Trung đoàn 238) đã bị địch phát hiện. Sau 3 ngày đêm địch ròng rã rải bom, vãi đạn, hầu hết chiến sĩ của Tiểu đoàn 83 đều hy sinh. Trong những ngày ác liệt này, hơn 500 cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 238 đã ngã xuống; nhiều bộ khí tài đã bị phá hủy, trong khi ta vẫn chưa hạ được B-52.

Cơ hội đến, B-52 đền tội

Ngày 17-9-1967, địch chủ quan cho rằng đã tiêu diệt hết tên lửa của ta. Lợi dụng điều đó, bộ binh ta trực tiếp tấn công quân Mỹ ra sát bờ Nam sông Bến Hải, buộc địch phải điều B-52 ra yểm trợ hỏa lực cho bộ binh Mỹ.

“Cơ hội đã đến! Với sự chuẩn bị chu đáo và tinh thần quyết tâm lớn, tiểu đoàn 84 đã hạ gục 2 máy bay B-52 của Mỹ tại trận địa Nông trường Quyết Thắng, Vĩnh Linh vào lúc 19 giờ. Tất cả chúng tôi đều vỡ òa trong niềm vui sướng”, Đại tá Nguyễn Văn Hội bồi hồi nhớ lại.

1 giờ sáng ngày 18-9, Đại tá Phùng Thế Tài, Tư lệnh Quân chủng PK-KQ gọi điện báo tin vui với Bác Hồ. Vừa nhấc máy, chưa kịp để đồng chí Tài nói gì, Bác đã linh cảm được và hỏi ngay: “Sao thế chú Tài? Bắn rơi B-52 rồi phải không?”.

Đoàn chuyên gia Hunggari đến học hỏi kinh nghiệm đánh B-52 tại Trung đoàn 238 (Ảnh do nhân vật cung cấp)

Ngay sau đó, Bác đã gửi thư khen và quyết định tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Hai cho Tiểu đoàn 84. Bài thơ mà Bác viết nhân dịp này cũng là nguồn động viên lớn lao đối với cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 84 nói riêng và toàn Trung đoàn 238 nói chung:

“Đánh cho giặc Mỹ tan tành
Năm châu ca ngợi Vĩnh Linh anh hùng”

Chiến công tiêu diệt B-52 tại Vĩnh Linh không chỉ tạo nguồn động lực lớn đối với quân đội ta, mà còn tạo tiền đề quan trọng để Quân chủng PK-KQ biên soạn cuốn “Cẩm nang bìa đỏ”, dạy cách đánh B-52. Đây là cuốn tài liệu quý, góp phần giúp Bộ đội PK-KQ cùng quân, dân miền Bắc làm nên kỳ tích “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, cuối tháng 12-1972.

Bài, ảnh: NGUYỄN HƯƠNG BƯỞI
qdnd.vn

QĐND – Trong đoàn cựu chiến binh Liên Xô (cũ) sang thăm Việt Nam đúng dịp kỷ niệm 40 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, nhiều người từng là chuyên gia, cố vấn quân sự về tên lửa phòng không, thậm chí trực tiếp tham gia chiến đấu cùng bộ đội Việt Nam đánh máy bay Mỹ. Khi trở về nước, các chuyên gia, kỹ sư Liên Xô lại trực tiếp giảng dạy tại các học viện, trường quân sự, tham gia đào tạo nhiều học viên, nghiên cứu sinh quân sự Việt Nam.

Các cựu học viên Việt Nam với các chuyên gia nước bạn. Từ trái sang phải: Đại tá Nguyễn Tăng Cường, Đại tá Mác-cốp, Đại tá Nguyễn Ngọc Quý và Đại tá La-gu-tin.

Đại tá, PGS, TS Nguyễn Tăng Cường, nguyên Chủ nhiệm Khoa Kỹ thuật điều khiển và Đại tá, TS Nguyễn Ngọc Quý, nguyên Phó chủ nhiệm Bộ môn Tên lửa (Học viện Kỹ thuật quân sự) mừng vui khôn xiết khi gặp lại người thầy cũ: Đại tá Mác-cốp Lép Nhi-cô-lai-ê-vích, nguyên giảng viên Trường Tên lửa Min-xcơ (nay là Học viện Quân sự Bê-la-rút). Đại tá Mác-cốp sang làm chuyên gia quân sự giúp Việt Nam từ tháng 10-1971 đến tháng 8-1972, trực tiếp giảng dạy tại Trường Sĩ quan Phòng không và tham gia huấn luyện các kíp trắc thủ tên lửa. Nhắc đến những năm tháng đó, nhất là về chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, Đại tá Mác-cốp sôi nổi hẳn lên: “Tôi đã nghiên cứu kỹ chiến lược chiến tranh của nhiều nước và thấy rằng, trên thế giới ít có cuộc chiến nào mà bên phòng vệ thắng bên tấn công, nhất là có sự chênh lệch quá lớn về tiềm lực quân sự, vũ khí trang bị giữa quân đội Việt Nam và quân đội Mỹ, đặc biệt là “siêu pháo đài bay B-52”, mà người Mỹ “khoe” là không thể bị bắn hạ! Vậy mà Việt Nam đã đánh thắng rất giòn giã. Đó thực sự là cuộc chiến tranh của trí tuệ với trí tuệ, thông minh “chọi” thông minh, chứ không phải là cuộc chiến tranh thông thường!”.

Cuối năm 1971, Thiếu tá Mác-cốp sang Việt Nam, giảng dạy tại Trường Sĩ quan Phòng không, chuyên về tọa độ, hiện hình, ra-đa, xử lý tín hiệu… Ông cho biết: “Bộ đội tên lửa Việt Nam rất thông minh và chịu khó, nên thời gian huấn luyện làm chủ khí tài chỉ mất khoảng 8 tháng, trong khi ở một số nước khác phải mất 18 tháng. Chiến đấu dũng cảm, cơ động nhanh, tạo nhiều mục tiêu giả là một trong những nét đặc sắc trong nghệ thuật tác chiến của bộ đội phòng không Việt Nam, nhằm đối phó hiệu quả với không quân Mỹ. Cùng với trận địa chính, bộ đội Việt Nam làm nhiều trận địa phụ, sau mỗi lần phóng tên lửa, lại nhanh chóng kéo bệ sang trận địa khác. Những quả tên lửa giả được làm bằng cót, phủ sơn trông như thật. Khi tên lửa thật phóng đạn, thì các bệ tên lửa giả cũng đốt rơm, tạo khói mù mịt, đánh lừa máy bay Mỹ. Những kinh nghiệm chiến đấu sáng tạo, hiệu quả đó, sau này tôi đã viết thành giáo án để giảng dạy, truyền đạt kinh nghiệm chiến đấu cho các học viên phòng không Bê-la-rút…”.

Khi tên lửa Sơ-rai của Mỹ đánh hỏng nhiều khí tài phòng không, các chuyên gia Liên Xô nhanh chóng nghiên cứu và cùng bộ đội Việt Nam đối phó hiệu quả. Đại tá Mác-cốp cho hay: “Tên lửa Sơ-rai sau khi phóng sẽ tìm và “bắt” mục tiêu theo sóng ra-đa, rồi lao thẳng vào gây nổ. Chúng tôi cùng bộ đội Việt Nam nghiên cứu, vô hiệu hóa bằng cách phát sóng tức thì, tắt máy đột ngột và quay đài ăng-ten đi hướng khác. Tên lửa Sơ-rai cứ thế lao theo quán tính và rơi chệch trận địa…”.

Đại tá V. M. La-gu-tin, nguyên giảng viên Trường Tên lửa Min-xcơ, từng sang Việt Nam làm giảng viên, hướng dẫn xác định tọa độ mục tiêu và tên lửa tại Trường Sĩ quan Phòng không từ tháng 10-1972 đến tháng 9-1973, trực tiếp chứng kiến chiến dịch 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972. Ông kể: “Trong 12 ngày đêm, tôi vẫn bám trụ ở Sơn Tây, huấn luyện sĩ quan điều khiển trắc thủ tay quay tên lửa Đờ-vi-na, đồng thời theo dõi chặt chẽ từng bước chiến lược của không quân Mỹ. Ngày đầu chiến dịch rất khó khăn, nhưng khi bộ đội Việt Nam bắn hạ chiếc B-52 đầu tiên, rồi đến chiếc thứ 4, thì tôi hoàn toàn tin rằng Việt Nam sẽ thắng”.

Trở về Tổ quốc năm 1973, nay cựu chiến binh La-gu-tin mới có dịp trở lại Việt Nam. Được hỏi về cảm tưởng, ông cười vui: “Những năm chiến tranh, hầu như mọi thứ bên ngoài chúng tôi chỉ thấy qua cửa sổ, cửa xe điều khiển, ban đêm thì tham gia trực chiến. Nay Việt Nam đã thay đổi quá nhiều và rất phát triển. Thời gian trôi nhanh, nhiều điều có thể dần bị lãng quên, nhưng 40 năm nhìn lại, có thể khẳng định: Tình đoàn kết, sát cánh bên nhau đã góp phần làm nên chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”.

Cựu chiến binh La-gu-tin lưu giữ nhiều kỷ vật trong những năm tháng ở Việt Nam, như mảnh xác máy bay Mỹ, mảnh bom, mảnh đạn, bom bi… Ông đã tặng một số hiện vật cho Phòng truyền thống Trường Thiếu sinh quân Su-vô-rốp (nơi ông học tập thời niên thiếu) và lập một bảo tàng nhỏ về Việt Nam tại nhà.

Bài và ảnh: QUÂN THỦY
qdnd.vn

Bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam

QĐND – Tôi đã nghe nói nhiều về sự “ăn ý” của kíp chiến đấu đánh B-52, nhưng phải đến khi được các tiểu đoàn trưởng, các sĩ quan điều khiển, các trắc thủ của một số tiểu đoàn trực tiếp bắn B-52 trong Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” lý giải, tôi mới hiểu thêm bản lĩnh, trí tuệ và lòng dũng cảm thật tuyệt vời của họ. Có thể nói không quá rằng, đó là đỉnh cao của hiệp đồng trong đánh B-52…

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Để bạn đọc dễ hình dung, tôi xin giới thiệu vắn tắt nhiệm vụ của 5 người trong kíp chiến đấu: Tiểu đoàn trưởng xác định mục tiêu, quyết định cách đánh, hạ quyết tâm và lệnh thực hành; Sĩ quan điều khiển: Thực hiện lệnh của tiểu đoàn trưởng; Trắc thủ phương vị: Điều khiển góc phương vị của Đài phát sóng theo góc của mục tiêu (B-52); Trắc thủ cự ly: Xác định tọa độ cự ly giữa Đài điều khiển và mục tiêu (B-52); Trắc thủ góc tà: Điều chỉnh góc tà của Đài phát sóng theo góc của mục tiêu (B-52).

Trung tá Nguyễn Văn Đức, nguyên Sĩ quan điều khiển, Tiểu đoàn 77, cho biết thời gian diễn biến một trận đánh: Tiểu đoàn trưởng ra lệnh trong khoảng từ 1 đến 3 giây; Sĩ quan điều khiển thực hiện lệnh của Tiểu đoàn trưởng bắt mục tiêu khoảng từ 2 đến 5 giây và chuyển tay quay đồng thời cho 3 trắc thủ. Ba trắc thủ độc lập thực hiện nhiệm vụ của mình với thời gian tính bằng giây, càng hết ít thời gian càng tốt, sao cho 3 tọa độ trùng mục tiêu để sĩ quan điều khiển ấn nút phóng tên lửa tiêu diệt B-52.

PV: Thời gian từ ấn nút phóng tên lửa đến khi hạ được mục tiêu là bao nhiêu?

Thiếu tá Nguyễn Đình Cương, nguyên Sĩ quan điều khiển, Tiểu đoàn 93 cho biết: Thời gian phụ thuộc vào cự ly giữa trận địa và mục tiêu (B-52). Ví dụ, nếu trận địa cách mục tiêu 32km, thì từ khi sĩ quan điều khiển ấn nút phóng tên lửa đến khi tiêu diệt mục tiêu chỉ khoảng từ 25 đến 30 giây.

PV: Thưa đồng chí, tố chất quan trọng nhất của sĩ quan điều khiển là gì?

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57: Sĩ quan điều khiển phải có đầy đủ tố chất cả về bản lĩnh và trình độ để thực hiện được lệnh của Tiểu đoàn trưởng, sao cho vừa tiêu diệt được mục tiêu vừa bảo vệ an toàn được kíp chiến đấu. Cụ thể là không bị tên lửa của địch bắn trả lại. Vượt lên tất cả, sĩ quan điều khiển phải có lòng dũng cảm.

PV: Xin các đồng chí giải thích thêm?

Đại tá Đinh Thế Văn, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 77: Khi ta đã phát sóng bắt mục tiêu là đồng thời các máy bay bảo vệ B-52 như F4, F105 dùng tên lửa (sơ-rai) bắn trả lại. Do tên lửa địch bắn theo cánh sóng của ta nên sĩ quan điều khiển hoàn toàn điều chỉnh được sóng để “hất” tên lửa địch đi hướng khác. Trong trường hợp đó kíp chiến đấu an toàn, nhưng cũng đồng nghĩa với quả tên lửa của ta bị mất điều khiển. Ngược lại, nếu sĩ quan điều khiển dũng cảm, bình tĩnh đợi 3 trắc thủ thao tác xong trước khi tên lửa địch còn cách trận địa của ta trên 10km (khoảng cách an toàn), mới cắt sóng ‘hất” tên lửa địch thì vừa tiêu diệt được mục tiêu vừa bảo vệ an toàn được kíp chiến đấu.

Trung tá Nguyễn Mạnh Hùng, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 93 (tiểu đoàn bắn rơi 3 B-52) hiểu ý tôi còn băn khoăn, anh giải thích thêm: Trong tích tắc giữa sống và chết ấy, ranh giới của hoàn thành nhiệm vụ và không hoàn thành nhiệm vụ của sĩ quan điều khiển trong thực tế là rất khó xác định, nên trận đánh thành công vẫn là phụ thuộc trước hết vào lòng dũng cảm, mưu trí của sĩ quan điều khiển.

PV: Nếu tên lửa địch cách trận địa của ta dưới 10km là không kịp “hất” tên lửa địch?

Đại tá Đinh Thế Văn: Đúng thế.

Thiếu tá Nguyễn Đình Cương, nguyên Sĩ quan điều khiển, Tiểu đoàn 93, giải thích vị trí của 3 trắc thủ: Kể từ thời điểm sĩ quan điều khiển chuyển tay quay cho 3 trắc thủ, việc có bắn được mục tiêu hay không là phụ thuộc chính vào 3 trắc thủ. Như trên đã nêu, 3 trắc thủ với 3 công việc khác nhau, thao tác sao cho trong vài chục giây để sóng, cự ly, góc trùng một tọa độ để sĩ quan điều khiển ấn nút tiêu diệt mục tiêu (B-52). Ngược lại, chỉ cần một trong 3 trắc thủ phối hợp chậm hoặc không nhịp nhàng là trận đánh thất bại.

PV: Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí!

HUY THIÊM (thực hiện)
qdnd.vn

Nhật ký Chiến thắng B-52

QĐND Online – Khi địch đánh giãn ra Hà Nội, Bộ tư lệnh Quân chủng PK-KQ nhận định Hà Nội vẫn là mục tiêu chủ yếu trong chiến dịch tập kích đường không chiến lược của địch. Ta cần chốt giữ lực lượng để bảo vệ Hà Nội.

Ngày 24-12-1972, địch huy động 44 lần chiếc máy bay chiến thuật đánh phá khu vực Thái Nguyên và Sen Hồ, Việt Yên (Hà Bắc).

Chiến sĩ cao xạ tham gia Chiến dịch 12 ngày đêm tháng 12-1972. Ảnh tư liệu

Ban đêm, từ 19 giờ 50 phút, địch dùng 33 lần chiếc B-52 đánh phá ác liệt ga Kép (Bắc Giang), 33 lần chiếc máy bay chiến thuật yểm hộ đánh phá các sân bay Yên Bái, ga Kép và khu vực Vĩnh Tuy (Hà Nội). Pháo 100 của Quân khu Việt Bắc đã đánh trả quyết liệt và tiêu diệt 1 máy bay B-52 của địch. Ngoài ra, 2 máy bay F-4, 2 máy bay A-7 cũng bị quân, dân miền Bắc bắn hạ.

Do thất bại nặng nề và lấy cớ nghỉ nô-en, 24 giờ ngày 24-12, địch tạm dừng cuộc tập kích để củng cố lực lượng, ổn định tinh thần của giặc lái và rút kinh nghiệm, tìm thủ đoạn đánh mới.

Như vậy, giai đoạn 1 của chiến dịch phòng không kết thúc. Qua 7 ngày chiến đấu ngoan cường, dũng cảm, quân và dân miền Bắc đã bắn rơi 53 máy bay địch, trong đó có 18 chiếc B-52, 5 chiếc F-111.

HOÀNG HÀ (tổng hợp)
qdnd.vn

Đêm 23-12-1972: Thua đau, B-52 giãn xa Hà Nội, Hải Phòng
Đêm 22-12-1972: Bộ đội Tên lửa Hải Phòng diệt 2 siêu pháo đài bay
Đêm 21-12-1972: 3 phút, bắn rơi tại chỗ 3 máy bay B-52
Đêm 20-12-1972: Thắng lợi giòn giã, 7 máy bay B-52 bị quật cổ
Đêm 19-12-1972: 2 siêu pháo đài bay B-52 đền nợ máu
Đêm 18-12-1972: B-52 tan xác khi vừa mò vào Hà Nội