“Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” là trách nhiệm, là tình cảm thiêng liêng sâu nặng của Bộ đội Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngay sau khi Bộ Chính trị Trung ương Đảng khoá X và Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương phát động, Thường vụ Đảng uỷ Bộ Tư lệnh đã xác định: Đây là thời cơ lớn để giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, công nhân viên, chiến sĩ vừa “hồng”, vừa “chuyên”; đồng thời chủ động tham mưu, đề xuất phát huy ý nghĩa chính trị, văn hoá của công trình Lăng, đóng góp cùng với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi Cuộc vận động.

Lăng Bác là nơi hội tụ tình cảm, niềm tin của đồng bào và bầu bạn quốc tế. Hàng ngày trung bình có khoảng 10 ngàn l­ượt đến viếng Bác. Mỗi người đến viếng Bác với tâm trạng, suy nghĩ riêng, nh­ng đều thể hiện tình cảm kính trọng, biết ơn Người, “Về bên Bác lòng ta trong sáng hơn”. Để góp phần vào thành công chung của Cuộc vận động, đơn vị đã chủ động tham mưu, đề xuất với các cơ quan Đảng, Nhà n­ớc và Bộ Quốc phòng đẩy mạnh các hoạt động đón tiếp, tuyên truyền, phát huy cao nhất ý nghĩa chính trị, văn hoá của công trình Lăng Bác. Nâng cao chất lượng công tác đón tiếp, phục vụ đồng bào, khách quốc tế đến viếng Bác tận tình, chu đáo, văn minh, lịch sự; tạo điều kiện thuận lợi cho các tập thể tổ chức: Lễ báo công, lễ giao ư­ớc thi đua, lễ kết nạp đảng viên, kết nạp đoàn viên, đội viên. Tiếp tục phối hợp với Bộ Lao động Thương binh- Xã hội, các tỉnh và đơn vị Quân đội đón tiếp nhiều đoàn Bà mẹ VNAH, gia đình chính sách, người có công, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, khu căn cứ cách mạng được về Thủ đô viếng Bác và tham quan các khu di tích. Đặc biệt, vào dịp 19/5 hàng năm, phối hợp với các cơ quan ở Trung ­ương, các tỉnh uỷ, thành uỷ, các đơn vị Quân đội, Công an lựa chọn những tấm gương tiêu biểu, xuất sắc trong phong trào học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về Lăng viếng Bác, báo công với Người, trao tặng Huy hiệu Bác Hồ, nhằm tuyên truyền, giáo dục các thế hệ người Việt Nam luôn “Nguyện sống, chiến đấu, lao động và học tập theo tấm gương Bác Hồ vĩ đại”.

Chủ tr­ương của Th­ờng vụ Đảng uỷ Bộ Tư­ lệnh đã được Đảng bộ và đơn vị triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả. Từng đảng uỷ cơ sở chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình hành động gắn với cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, cải tiến, đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt, trọng tâm là lãnh đạo hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị đặc biệt; thành lập ban chỉ đạo Cuộc vận động và cụ thể hoá tiêu chuẩn phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, công nhân viên, chiến sĩ sát hợp với yêu cầu nhiệm vụ y tế, kỹ thuật, bảo đảm an ninh, nghi lễ, đón tiếp, tuyên truyền và tôn tạo cảnh quan, môi tr­ờng khu vực Lăng.

Đơn vị đã thực hiện tốt đợt thi đua đặc biệt “Mừng Đảng, mừng Xuân, lập công dâng Bác”, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ y tế giữ gìn thi hài Bác, bảo đảm công tác an ninh, nghi lễ và SSCĐ; trong quý I/2007 đã đón tiếp tận tình chu đáo hơn 600 ngàn l­ượt người đến viếng Bác, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm 2006; 100% cơ quan, đơn vị thực hành tiết kiệm điện, n­ớc trong sinh hoạt và chiếu sáng; quản lý, sử dụng vật t­, kinh phí, chặt chẽ, hiệu quả; tổ chức Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác” tại khu di tích Đá Chông và Đền Hùng- Phú Thọ; mỗi cán bộ, công nhân viên dành ít nhất 1 ngày l­ương ủng hộ quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” và tổ chức tặng t­ượng Bác Hồ cho Đền thờ Bác tại tỉnh Sóc Trăng.

Đội ngũ cán bộ, đảng viên, công nhân viên, chiến sĩ đã tích cực, tự giác nghiên cứu, học tập các chuyên đề và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với trách nhiệm cao; nghiêm khắc kiểm điểm, liên hệ bản thân và đăng ký tu d­ỡng phấn đấu rèn luyện phẩm chất: Trung hiếu vẹn toàn, đoàn kết hiệp đồng, tự lực tự c­ờng, chủ động sáng tạo, say mê nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, v­ơn lên làm chủ vững chắc nhiệm vụ giữ gìn lâu dài và bảo vệ tuyệt đối an toàn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh, thực sự tiêu biểu, gương mẫu về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô t­ư, xây dựng tác phong “Người chiến sĩ bên Lăng Bác” chính quy, mẫu mực.

Cuộc vận động đã thu hút được các tổ chức Đoàn thanh niên, công đoàn và Hội phụ nữ tham gia. Phong trào:”Xây dựng tủ sách Bác Hồ”; “Thanh niên học tập và làm theo lời Bác”; “Ngày đọc sách của thanh niên”; “Thi tìm hiểu những câu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; “Vọng gác thanh niên”; “V­ờn cây thanh niên”; “Công trình, sản phẩm dâng Bác”, giao l­ưu, tặng quà chiến sĩ mới… được đoàn viên thanh niên, đoàn viên công đoàn, hội viên phụ nữ hư­ởng ứng tích cực, tạo bầu không khí sôi nổi, phấn khởi, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau.

H­ớng tới kỷ niệm 117 năm Ngày sinh của Bác Hồ, Đảng bộ và đơn vị đang tập trung triển khai hoàn thành toàn diện, có chất lượng cao các nội dung của bước 1 Cuộc vận động. Tổ chức sôi nổi các hoạt động giáo dục, tuyên truyền, nghe nói chuyện chuyên đề, thi báo cáo viên kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh gắn với tuyên truyền Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X cấp cơ sở và cấp Đảng bộ Bộ Tư­ lệnh; tổ chức cho các đồng chí thương binh, thân nhân liệt sĩ và cán bộ, công nhân viên viếng nghĩa trang liệt sĩ Tr­ờng Sơn; chuẩn bị chu đáo và tổ chức bầu cử Quốc hội khoá XII bảo đảm dân chủ, chặt chẽ, đúng pháp luật; lựa chọn những quần chúng ư­u tú kết nạp Đảng viên mới đợt 19/5 tại Lăng của Người.

Với khí thế thi đua: “Lập công dâng Bác”, toàn đơn vị đang thể hiện quyết tâm hoàn thành xuất sắc các mục tiêu: Huấn luyện giỏi, rèn luyện kỷ luật nghiêm, xây dựng đơn vị nền nếp chính quy, mẫu mực; xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh tiêu biểu; giữ gìn tuyệt đối an toàn lâu dài thi hài Bác, tổ chức đón tiếp khách đến viếng Bác tận tình chu đáo. Để Lăng Bác mãi mãi là nơi hội tụ tình cảm và toả sáng niềm tin cho nhân dân ta và bầu bạn quốc tế, thực sự là nguồn cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn dân quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Thiếu t­ướng Nguyễn Ngọc Lâm
Chính uỷ Bộ T­ư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

bqllang.gov.vn

Ngôi nhà Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Bộ Chính trị đã làm việc tại Đá Chông từ năm 1960 đến năm 1969

Tìm hiểu giá trị lịch sử- văn hoá của Khu di tích Đá Chông chúng ta đã tiếp cận toàn diện từ nhiều hướng, nhiều nguồn tài liệu khác nhau. Tuy nhiên những năm qua, do chưa có điều kiện khai thác nguồn tài liệu từ các trung tâm lưu trữ quốc gia, chúng ta chưa có khảo sát kỹ trong những năm từ 1960- 1964 Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Bộ Chính trị đã có những hoạt động gì tại đây, tại phòng họp tầng 1 ngôi nhà sàn nơi đã diễn ra việc họp Bộ Chính trị do Hồ Chủ tịch chủ trì.

Đương nhiên, chúng ta phải bắt đầu từ thực tiễn khách quan, một nguyên tắc phương pháp luận chỉ đạo công tác nghiên cứu. Vì chỉ có tuân thủ tính khách quan mới đạt được sự chân thật, đúng đắn, mới đáng tin cậy, tránh được những suy đoán chủ quan, xa rời thực tiễn. Cho đến nay, hầu hết các nhân chứng lịch sử đã cung cấp cho ta những tư liệu đáng tin cậy. Điều lạ lùng và bất ngờ cảm động là từ đồng chí Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp đến mỗi người lính bảo vệ, từ đồng chí Thư ký gần gũi nhất của Bác đến một người dân thường, ai đã một lần gặp Bác thì hình ảnh Bác, lời Bác chỉ bảo như vẫn sống mãi, hiển hiện trong tâm thức của những người đang sống, trong sự nghiệp cách mạng mà họ đang đi theo con đường của Người đã chọn.

Tính đa dạng và thống nhất trong mỗi sự vật, hiện tượng đòi hỏi chúng ta phải biết phân tích, lựa chọn kể cả những ngẫu nhiên phức tạp của hiện tượng để từ đó tìm ra sự phát triển và tính liên tục của những sự kiện. Kết hợp cái lịch sử với cái lôgích cho phép chúng ta có thể phản ánh lịch sử nhưng phản ánh một cách khái quát với những mốc lịch sử chính mà không cần đi vào những chi tiết, và cũng có thể từ một sự thật được hé lộ đã cho chúng ta hình dung ra một bức tranh toàn cảnh của lịch sử. Trở lại vấn đề đi tìm sử liệu cho giai đoạn Bác và các đồng chí trong Bộ Chính trị sống và làm việc tại Khu Đá Chông từ 1960 – 1964, thông qua các nhân chứng lịch sử chúng ta có thể khẳng định: Nơi đây là nơi Bác đã chọn để xây dựng thành nơi làm việc của Trung ương, tất yếu từ nơi đây Bác và Trung ương có những quyết định trọng đại, liên quan đến một thời kỳ cách mạng sục sôi ở cả hai miền nước ta. Đó là lịch sử và lôgích của lịch sử cần tiếp tục làm sáng tỏ.

Nhiều vấn đề đã được thống nhất trình bày trong Báo cáo khoa học của Đề tài do Tiến sĩ Đặng Nam Điền – Chủ nhiệm đề tài báo cáo. Tôi thấy cần trình bày thêm những suy nghĩ của mình để được trao đổi làm rõ một số vấn đề tại cuộc Hội thảo khoa học này.

1. Trên dòng chảy của một nền văn minh và một trục “Thiên đạo” lớn.

Các nền văn minh của nhân loại đều gắn với lưu vực của những dòng sông lớn. Sông Hồng chảy qua những miền quê trù phú, từ xa xưa đã gìn giữ nền văn minh lúa nước độc đáo và rực rỡ. Sông Hồng gặp sông Đà rồi xuôi dọc xứ Đoài, tụ hội về trung tâm kinh kỳ Thăng Long. Hàng trăm di chỉ khảo cổ học tìm thấy ở nơi cư trú của người Việt cổ bên các triền sông đã làm sáng tỏ thời đại Hùng Vương, một thời đại có thật trong lịch sử bị huyền thoại hoá. Văn hoá khảo cổ học Gò Mun, Phùng Nguyên với đỉnh cao của nghề gốm nguyên thuỷ nước ta, các hoa văn trên gốm đạt đến trình độ tuyệt duyệt, phức tạp, đối xứng sinh động. Nền văn minh rực rỡ cổ xưa đó đã được hình thành và phát triển; đặc biệt được phân bố rộng khắp trên một dải sông núi đất đai suốt từ Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hoà Bình đến Hà Tây, Hà Nội, Bắc Ninh.

Đó là “hình sông”, còn “dáng núi” thì nhà Bác học Lê Quý Đôn sau khi quan sát Tản Viên Sơn đã ghi những dòng ký sự trữ tình và tráng lãm: “Mạch núi đi từ Mường Thanh xuống, tầng tầng lớp lớp kéo đến, liên miên chằng chịt, đến đây mọc ngang ra ba ngọn, mặt tả trông về sông Đà, phong cảnh tốt tươi, khí thế nghiêm chỉnh, có chỗ như tán quạt, lâu đài, ngọn giữa rất cao, phụng thờ thượng đẳng linh thần, đỉnh núi sườn non, chân núi có cung điện Thượng cung, Trung cung, Hạ cung; Thượng cung cao chót vót chọc trời suốt ngày mây mù bao bọc dày đặc” (Kiến văn tiểu lục NXB KHXH, HN 1977, tr 292).

Khu Đá Chông nằm giữa một miền đất kỳ vĩ tươi đẹp, nơi con sông Đà đến đây bỗng đổi hướng xuôi về hạ lưu, núi Tổ Ba Vì sừng sững như gần như xa. Từ đây phóng xa tầm mắt về phía Bắc là miền Trung du đất tổ Vua Hùng , phía sau là đồng bằng Bắc bộ, là Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến. Mượn cách nói của các nhà Sử học khi nói về “Trục Thiên đạo” của Hoàng thành Hà Nội (từ Hoàng thành Cửa Bắc đến Cột Cờ), chúng tôi gọi dải đất thiêng này là một Trục Thiên đạo lớn.

Trên Trục Thiên đạo lớn có một vùng đất “địa linh nhân kiệt” với biết bao huyền thoại, tồn tại vô số di chỉ khảo cổ, danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử văn hoá. (Ngay cả huyền tích, huyền thoại, truyện kể phảng phất những yếu tố tâm linh, nếu không đi ngược với lôgích của khoa học mà chỉ tạo đường viền làm nổi bật sự kiện, nhân vật thì bản thân nó cũng chứa đựng những giá trị lịch sử văn hoá). Vùng đất thiêng này chắc chắn chứa đụng trầm tích lịch sử văn hoá mà linh cảm của Người đã phát hiện ra và để lại dấu ấn của một thiên tài cá nhân đối với lịch sử.

Vào một ngày tháng 5 năm 1957, Bác đến thăm Sư đoàn 308 diễn tập thực binh, tập mẫu chiến thuật “Trung đoàn bộ binh tăng cường tiến công quân địch phòng ngự có chuẩn bị”. Cũng như khi Người đi công tác các tỉnh thường mang theo cơm nắm, thức ăn và Bác cháu cùng dùng bữa cơm đạm bạc. Ông Vũ Kỳ thư ký của Bác nhớ lại: Bác đã ngồi ăn cơm nắm bên “Ba ngọn núi” Đá Chông, chỗ đó đất phẳng, có một cây phượng vĩ; sau đó Người nằm nghỉ một lát ngay dưới gốc cây.

Bác Hồ đến khu vực Đá Chông có thể không phải chỉ một lần. Nhưng cái buổi trưa tháng 5 năm 1957 đó, cũng theo ông Vũ Kỳ: Người đã đứng ở vị trí “Ba ngọn núi” Đá Chông nhìn sông Đà trước mặt, thấy đây là nơi tụ thuỷ, dòng sông uốn khúc, cảnh vật tươi đẹp, gần dân, xa đường quốc lộ. Với tầm nhìn của nhà chiến lược thiên tài, Người nghĩ đến một cuộc đọ sức quyết liệt với kẻ thù, phải tính đến việc lập một căn cứ dự phòng, khi cần thiết có thể đưa Bộ tham mưu của cách mạng trở về đây bảo đảm an toàn. Địa bàn Sơn Tây cũng như khu vực Đá Chông vốn là phên dậu phía Tây của Thủ đô, có thể coi như mảnh đất bàn đạp nằm tiếp giáp với chiến khu xưa và đồng bằng, thành phố. Người đã đi đến một quyết định quan trọng. Theo ý kiến của Người, khu vực Đá Chông được xây dựng thành nơi làm việc của Người và các đồng chí Trung ương khi có tình huống chiến tranh. Ngay sau đó, Tổng cục Hậu cần được lệnh lên khu đồi ấy xây dựng một số ngôi nhà cấp bốn. Đến năm 1960, trước nguy cơ của một cuộc chiến tranh phá hoại đã quá rõ ràng, Cục Doanh trại được lệnh tiếp tục lên xây dựng khu căn cứ của Trung ương, bộ đội Công binh còn xây dựng một hệ thống công sự kiên cố và đặt tên là K9. Đặc biệt, Bác đã cắm cọc, nhắm hướng cho dựng một ngôi nhà chính làm nơi hội họp, nghỉ ngơi của Bác và các đồng chí trong Bộ Chính trị.

Từ đây, trên Trục Thiên đạo lớn, nơi tiếp nối mạch nguồn lịch sử đã có một đại ban doanh của cách mạng Việt Nam: Khu căn cứ Đá Chông. Nơi đây Chủ tịch Hồ Chí Minh và các đồng chí trong Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã từng sống và làm việc trong những năm 1960 – 1964, những năm cao trào của cách mạng Việt Nam.

2. Di tích Đá Chông còn đó những bí ẩn của lịch sử.

Lịch sử đã thừa nhận những đỉnh cao mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đạt tới: Nhà tư tưởng lớn, minh triết và nhà văn hoá kiệt xuất. Người là lãnh tụ vĩ đại của Đảng, của dân tộc, lại là một con người gần gũi, thân thiết với mọi người trong đời thường. Nét đặc trưng bao trùm con người Hồ Chí Minh là “vĩ đại trong sự giản dị, một sự giản dị vĩ đại”. Điều đó làm cho Hồ Chí Minh khi còn sống đã là một trong số hiếm hoi những nhân vật lỗi lạc được huyền thoại hoá. Sau khi Người qua đời, có nhiều điều được công bố, được nghiên cứu làm sáng tỏ khiến chúng ta không những ngạc nhiên mà còn vô cùng kính phục bởi khả năng tiên đoán tài tình của Người về năm 1945 Cách mạng Tháng 8 thành công và năm 1975 đất nước toàn thắng, đánh cho Mỹ cút, đánh cho Nguỵ nhào. Harison S.Salisbury là nhà báo Mỹ đầu tiên được Chính phủ ta cho phép vào Hà Nội tháng giêng năm 1967 để tìm hiểu cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân miền Bắc đã kể lại một câu chuyện: Cố chuyên gia xuất sắc về Việt Nam, ông Bernard Fali, người Pháp, đã có lần tha thiết yêu cầu Cụ Hồ cho biết một vài chi tiết về tiểu sử của Cụ. Cụ Hồ từ chối với một cái nháy mắt lanh lợi và nói: “Ông biết đấy, tôi là một người già, một người rất già, và người già thường ưa làm ra vẻ bí ẩn về mình. Tôi cũng thích giữ một số điều bí ẩn nhỏ. Chắc ông hiểu”.

Cho tới ngày nay, nhiều điều “bí ẩn nhỏ” ấy vẫn tồn tại. Những chi tiết chính xác về ngày sinh, về gia đình, về hoạt động của Cụ trong nhiều giai đoạn dài (đôi khi làm đến cả mười năm) và cả tên Cụ nữa (Báo văn nghệ số 20; 19/5/2007).

Gần đây, tôi được đọc một bài viết của Tiến sĩ Nguyễn Văn Khoan về chuyện Bác có nói với ông Hoàng Đạo Thuý việc tìm một địa điểm để lo việc sau này, khi Người qua đời. Việc ấy diễn ra vào khoảng cuối năm 1956 đầu năm 1957 ông Thuý đã được đi cùng Bác tới khu Đá Chông. Sự kiện này hoàn toàn có thể đã xảy ra và không hề mâu thuẫn với chủ đích của Bác trong việc tìm một địa điểm làm nơi làm việc của Bác và Trung ương. Bởi vì, với Hồ Chí Minh, sự nghiệp lớn hành động luôn vì mục đích, động cơ cao cả. Bên cạnh đó Bác cũng là một con người bình thường với những vui buồn, với lẽ tử sinh của cuộc sống. Đọc lại Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh phần “Nguyên văn các bản viết Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh” Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng công bố tháng 8 năm 1989, Người có viết về việc “Hoả táng” và tìm một quả đồi gần Tam Đảo và Ba Vì mà xây mộ, bên trên xây một cái nhà giản đơn, rộng rãi, chắc chắn, mát mẻ để những người đến thăm viếng có chỗ nghỉ ngơi. Vậy là ngay trong những lời cuối cùng dặn lại về việc riêng, Người có nói đến việc tìm một quả đồi, Người vẫn dành cho nhân dân của Người.

Trong bản Di chúc của Người do Tổng Bí thư Lê Duẩn đọc trong Lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng trường Ba Đình, phần nói về việc riêng có 79 chữ, ứng với 79 mùa xuân của Bác Hồ. Trong bản Di chúc công bố năm 1989 như đã nêu ở trên, Người nói về việc “hoả táng” và đặt tro xương vào một quả đồi trồng cây lên trên và xung quanh đồi.

Thể theo nguyện vọng rất thiết tha của toàn Đảng toàn dân ta, thi hài Bác đã được giữ gìn lâu dài để sau này đồng bào cả nước nhất là đồng bào miền Nam, bè bạn quốc tế có điều kiện tới viếng Bác, thể hiện tình cảm sâu nặng đối với Bác. Chính vì lẽ đó mà chúng ta đã xin phép Bác để điều này được làm khác với điều Bác dặn.

Như chúng ta đã biết, trong những năm chiến tranh ác liệt, để giữ gìn tuyệt đối an toàn lâu dài thi hài Bác, chúng ta đã tổ chức những cuộc hành quân bí mật đưa Người về những căn cứ an toàn, và Người đã về lại khu Đá Chông, yên nghỉ tại Đá Chông với thời gian tổng cộng tới hơn 4 năm.

Tất cả những điều đã trình bày trên đều là những “bí ẩn nhỏ” của lịch sử. Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hoà XHCN Việt Nam Nông Đức Mạnh đã lên đặt tấm bia tưởng niệm tại nơi Người yên nghỉ và ghi dòng cảm tưởng “Tôi vô cùng xúc động được đến thăm khu di tích Đá Chông, một trong những nơi Bác Hồ đã làm việc và yên nghỉ, xin thắp nén hương thơm tưởng niệm Bác”.

Khu di tích Đá Chông là một vùng đất thiêng, nơi cán bộ và nhân dân tới tưởng niệm Bác Hồ, thể hiện tình cảm sâu đậm đối với Bác Hồ muôn vàn kính yêu.

3. Khu di tích Đá Chông một di sản văn hoá vật thể vô giá.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một người nói và viết nhiều về đạo đức của người cách mạng và là tấm gương trong sáng tuyệt vời về đạo đức cách mạng. Người đã từng nói, đại ý: Người không ham danh lợi, nếu không phải vì nước mà phục vụ thì Người chỉ ưa thích trồng rau, hái củi, trò chuyện với những người bạn thân thiết, Người ưa sống gần gũi với thiên nhiên, ở Pác Bó, Tân Trào và cả Nhà sàn Phủ Chủ tịch cũng đều như vậy. Đó là một ngôi nhà nhỏ cạnh sông suối, có đất trồng rau, có cây xanh tươi tốt.

Điều này khiến cho ta có thể nghĩ tới ảnh hưởng và sự tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá phương Đông, tư tưởng đạo đức Lão Tử đề cao cách sống giản dị, đạm bạc và Trang Tử chủ trương quay về sống với thiên nhiên. Ai đã từng đến thăm Goocky Lêninxky ở Liên Xô, nơi Lênin đã từng sống và làm việc trong một ngôi nhà cạnh khu rừng, cũng có thể liên tưởng tới khu Đá Chông ở Việt Nam.

Bác Hồ đặt chân lên khu vực Đá Chông, từ tâm đức Người đã có ý nguyện riêng tạo ra một nơi sống và làm việc cho mọi người và bản thân mình, nơi đây đã mang dấu ấn của Người tạo ra nó, một cảnh quan đẹp, hài hoà, hữu ích.

Trước hết, phải nói về ngôi nhà sàn. Gọi là “Nhà sàn” vì nó mang dáng dấp của những ngôi nhà sàn nhỏ của đồng bào dân tộc thiểu số, cũng như ngôi nhà sàn nhỏ của Bác ở chiến khu Việt Bắc. Phần lớn các ngôi nhà sàn dựng lên bên những dòng suối để phòng tránh thú dữ, rắn rết. Những hàng cột nâng đỡ ngôi nhà tạo ra không gian thoáng rộng cho tầng dưới và dáng vẻ vững chắc của những hàng cột gợi cho ta nhiều liên tưởng thú vị.

Nhà nghiên cứu xã hội học văn hoá Đoàn Văn Chúc cho rằng kiểu nhà sàn của dân tộc Thái, Tày, Mường là mô phỏng hình con rùa, một totem- vật tổ của 3 bộ tộc trên. (xem Lời nói đầu cuốn sách “Vật tổ và cấm kỵ” của S.Frớt).

Trong ngôi nhà sàn, những hiện vật vẫn còn là hiện vật gốc, đó là chiếc giường một đơn sơ của Bác, bộ bàn ghế… tất cả vẫn được giữ gìn như khi Bác còn sống và làm việc tại đây.

Bên ngoài ngôi nhà là vườn cây Bác trồng, vườn cây lưu niệm của những vị khách quý và con đường bậc thang đi xuống bờ sông Đà trải đầy sỏi cuội, hai bên có hàng cây bông bụt của quê hương. Có thể nói, với tư cách là chủ thể văn hoá, Bác đã không chỉ giữ gìn vẻ đẹp tự nhiên nguyên sơ mà còn cải tạo điểm tô cho thiên nhiên, mang thiên nhiên trở lại phục vụ con người, biến thiên nhiên trở thành đối tượng của cái đẹp dành cho con người thưởng thức, hưởng thụ giá trị văn hoá. Đó là dấu ấn của một danh nhân văn hoá thế giới.

Trên đây là một số suy nghĩ về giá trị lịch sử- văn hoá của Khu di tích Đá Chông, một di tích lịch sử- văn hoá đặc biệt. Cũng như hết thảy mọi người, tôi đã đến nơi đây với một tấm lòng kính yêu và đời đời nhớ ơn Bác Hồ, để rồi cảm nhận tư tưởng tâm hồn được thanh lọc, để được sống và làm việc theo tấm gương của Bác Hồ vĩ đại.

Đại tá Trần Vũ Trang
Nguyên Phó CNCT BTL Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh

bqllang.gov.v

Bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong di tich xã Lương Tâm - huyện Long Mỹ - tỉnh Hậu Giang

Từ trung tâm thị trấn Long Mỹ theo đường liên xã qua Thuận Hưng, Xà Phiên sẽ đến xã Lương Tâm là nơi di tích đền thờ Bác Hồ. Di tích được xây dựng trên vùng đất phía Bắc nơi ngã tư của hai con kinh Long Mỹ II và Năm Căn giao nhau; cách thị trấn Long Mỹ 21 km; cách TP Cần Thơ 78 km về phía Tây Nam.

Nhân dân miền Nam nói chung, nhân dân Hậu Giang, Long Mỹ nói riêng, hình ảnh của Bác Hồ kính yêu ở trong trái tim, khối óc của mỗi người dân, tuy xa thủ đô Hà Nội hàng nghìn cây số nhưng luôn hướng về Bác Hồ và thủ đô mến yêu với niềm tin vững chắc để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù xâm lược. Khi nghe tin Bác qua đời ngày 03/9/1969 là nỗi đau chung, sự tổn thất lớn lao đối với cả dân tộc Việt Nam; nhất là nhân dân miền Nam chưa kịp rước Bác vào thăm.

Để đền đáp công ơn trời biển của Bác và đáp ứng nguyện vọng của nhân dân xã Lương Tâm; Đảng bộ xã , do đồng chí Lữ Minh Chánh (Hai Chánh), Bí thư Đảng ủy xã đã quyết định lập bàn thờ Bác ngay tại Văn phòng Đảng ủy xã. Đồng chí Lê Văn Thống, ủy viên thư ký được giao nhiệm vụ phóng ảnh Bác lập bàn thờ và may băng tang để tổ chức lễ truy điệu. Ngày hôm sau lễ truy điệu được tổ chức trọng thể với sự có mặt đông đủ của các đồng chí lãnh đạo các ban, ngành, đoàn thể xã, ấp, các đơn vị bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương đóng quân gần cơ quan xã, cùng đông đảo bà con trong xã đến đự lễ với nỗi đau buồn vô hạn, tưởng niệm, ghi lòng tạc dạ về công ơn trời biển của Bác và hứa với Bác quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược.

Cổng trước đền thờ Bác

Hưởng ứng lời kêu gọi của Ban Chấp hành Trung ương Đảng – biến đau thương thành hành động cách mạng, quân dân Hậu Giang đã liên tục tấn công địch trên khắp các địa bàn trong tỉnh. Trong tuần lễ để tang Bác, quân dân tỉnh Hậu Giang mở đợt tấn công vào 34 mục tiêu quân sự, tiêu diệt gần 400 tên địch. Chỉ tính riêng xã Lương Tâm, quân dân ta đã tiêu diệt đồn: Vàm Cấm, đồn Tô Ma, đồn Đường Đào (bị đánh thiệt hại nặng). Trên 40 tên địch đền tội và nhiều tên khác bị thương.

Ngay sau ngày Quốc tang, các đồng chí lãnh đạo và một số đồng chí lão thành cách mạng, các vị bô lão trong xã đã bàn bạc đi đến quyết định: xây dựng Đền thờ Bác tại ấp 3, ngã tư lộ xe. Đây là nơi thuận lợi nhất để mọi người dân trong xã và các khu vực dễ dàng đến viếng Bác bằng cả đường thủy và đường bộ. Trong quá trình chuẩn bị thì địch tổ chức phản kích ác liệt, mở nhiều cuộc càn quét qui mô vào vùng này và địa điểm xây dựng đền thờ Bác là nơi giao điểm pháo của địch ở các nơi bắn vào. Cuối cùng Đảng bộ quyết định giữ nguyên bàn thờ Bác tại cơ quan Đảng ủy xã Lương Tâm.

Nhà trưng bày di tich Đền thờ Bác

Mùa hè năm 1972, Mỹ ngụy mở nhiều đợt càn quét qui mô, tập trung bom pháo đánh phá ác liệt địa bàn Long Mỹ. Cơ quan Đảng ủy xã bị bom pháo Mỹ đánh sập phải dời đi nơi khác, bàn thờ của Bác được lập lại và tổ chức các ngày lễ kỷ niệm Bác giữ đúng hằng năm (ngày sinh nhật, lễ giỗ và Tết Nguyên đán). Ngoài ra, nhân dân trong vùng thờ Bác và tổ chức lễ giỗ tại nhà, như gia đình ông Nguyễn Văn Tòng ở ấp 6, xã Vĩnh Viễn. Lễ giỗ Bác tổ chức ở đây bình dị nhưng rất trang trọng, có đây đủ con cháu trong nhà và bà con xóm giềng đến cúng. Tưởng niệm Bác. Ở thị xã Vị Thanh (tỉnh lỵ Chương Thiện) bà Trần Thị Láng người Hoa, tổ chức lễ giỗ Bác công khai trong vùng giặc kìm kẹp, xem là ”cúng cơm ông tổ”…

Sau ngày hòa bình, từ nguyện vọng tha thiết của Đảng bộ và nhân dân xã Lương Tâm, mong muốn xây dựng lại đền thờ Bác Hồ ở vị trí đã dự kiến trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tại ngã tư lộ xe, ấp 3, xã Lương Tâm, được Huyện ủy, Ủy ban Nhân dân huyện Long Mỹ và Sở Văn hóa Thông tinh tỉnh Hậu Giang chấp thuận, các ngành, các cấp và nhân dân trong và ngoài địa phương tích cực đóng góp tiền, công sức, với tấm lòng kính yêu Bác và đây là công trình “uống nước nhớ nguồn” thiết thực chào mừng kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác.

Toàn cảnh Đền thờ Bác Hồ

Ngày 2-9-1990, nhân dân và các ban, ngành trong và ngoài tỉnh như Bạc Liêu, Kiên Giang đã tổ chức trọng thể lễ khánh thành đền thờ Bác và rước ảnh Bác từ cơ quan Đảng ủy xã LươngTâm về đền thờ (cách 3 km). Từ đó cứ đến các ngày kỷ niệm: 30-4, 19-5, 2-9, tết Dương lịch và tết Nguyên đán nhân đần Hậu Giang và các tỉnh vùng lân cận đều tổ chức hành hương về nguồn, trở thành ngày truyền thống hằng năm.

Đền thờ Bác được xây đựng năm 1990, với qui mô nhỏ không đủ sức chứa đông đảo nhân dân các nơi đến hành hương viếng Bác trong các dịp lễ hội. Do đó được Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh Cần Thơ (củ) cho phép xây dựng mở rộng khu đền thờ Bác, kết hợp với sinh hoạt văn hóa, thể thao, hình thành một trung tâm giáo dục truyền thống và sinh hoạt văn hóa của nhân dân trong vùng. Qui hoạch tổng thể khu đền thờ mới gần 2 hecta, gồm có 7 hạng mục công trình.

Đền thờ Bác được xây mới cách đền cũ 50 mét về phía kiến trúc mang tính dân tộc, trang trọng, tôn kính.

Nhân kỷ niệm lần thứ 106 ngày sinh của Bác (19-5-1890 – 19-5-1996), các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện và nhân dân xã Lương Tâm, địa phương các tỉnh lân cận đã long trọng tổ chức lễ khánh thành khu đền thờ Bác mở rộng và rước tượng Bác về đền thờ mới rất trọng thể.

Nhân kỷ niệm lần thứ 107 ngày sinh của Bác (19-5-1890 – 19-5-1997) Tỉnh ủy, ủy ban Nhân dân tỉnh Cần Thơ (củ) tiếp tục cho xây dựng nhà trưng bày thời niên thiếu và cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác. Đây là hạng mục thứ hai sau đền thờ, trong số 7 hạng mục của tổng thể khu di tích.

Từ năm 1990 đến năm 2010, bình quân mỗi năm có từ 35.000 đến 40.000 lượt người đến viếng tưởng niệm công đức của Người. Nhân các ngày lễ hội đều tổ chức nhiề u hình thức hoạt động văn hóa – thể thao vui chơi giải trí cho nhân dân địa phương và các xã lân cận tỉnh bạn. Đây trở thành một công trình tưởng niệm Bác; đồng thời là trung tâm văn hóa – thể thao của nhân dân trong vùng.

Với ý nghĩa đó, Bộ Văn hóa – Thông tin ra quyết định số 02.QĐ/BT, ngày 07-01-2000 công nhận Đền thờ Bác Hồ ở xã Lương Tâm, huyện Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang là di tích lịch sử – văn hóa quốc gia.

haugiang.gov.vn

Đồng chí Hoàng Thanh Vân - Bí thư huyện uỷ Ba Vì - Hà Tây

Tuổi trẻ các dân tộc huyện Ba Vì rất vinh dự và tự hào được sinh ra và lớn lên trên một vùng đất “địa linh, nhân kiệt” giàu tiềm năng, nhiều sự tích anh hùng và những truyền thống cực kỳ quý báu. Từ giữa năm 1950, vinh dự và tự hào hơn địa danh Đá Chông trên đất Ba Vì còn gắn liền với tên tuổi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá lớn của nhân loại, chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Bác Hồ kính yêu của chúng ta được toàn thể dân tộc Việt Nam và cả loài người kính phục.

Lịch sử còn ghi ngay sau ngày toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (19/12/1946) Bác Hồ rời làng Vạn Phúc trong không khí sục sôi:

“Cờ đỏ sao vàng bay trước gió
Tiếng kèn kháng chiến vang dậy non sông”

Tối 3/3/1947 Bác Hồ rời Hoàng Xá (Quốc Oai) qua Trung Quốc

“Xa xa núi Tản mây vờn
Sông Đà gợn sóng con thuyền nhẹ trôi”

Bác Hồ ra đi giữa cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta đã và đang giành được những thắng lợi to lớn, song vẫn còn phải trải qua nhiều gian khổ hi sinh để đến thắng lợi hoàn toàn. Niềm tin tất thắng đó của Người đã động viên, thúc giục toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta không ngừng phấn đấu vượt mọi khó khăn giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác. Trong những năm tháng hào hùng đó có địa danh Đá Chông (Ba Vì) được Bộ Chính trị quyết định chọn làm nơi bảo vệ, giữ gìn thi hài Bác.

Ba Vì là huyện vinh dự được Bác Hồ nhiều lần tới thăm. Từ trên sườn Núi Tản viên tới bờ bãi Sông Hồng, từ đồi cây đến hồ nước, từ cánh đồng lúa đến khúc đê sung yếu, nhiều nơi trên mảnh đất này đã từng in dấu chân Bác.

Mùa hè năm 1957 trên đường công tác, Bác dừng chân ở một gốc đa ven đường thuộc xã Ba Trại (dân tộc Mường), Bác mong muốn gốc đa này có một ghế đá để bà con nông dân đi làm đồng trưa nắng vào nghỉ ngơi dưới gốc cây hoặc khách bộ hành mệt mỏi vào trú nắng, tấm lòng nhân ái của Bác sau đó đã được thực hiện. Ngày 8/7/1958 Bác đến thăm xã Cổ Đô Người đã ra đồng lội ruộng thăm bà con nông dân bắt sâu phá hoại lúa. Bác căn dặn, động viên nhân dân địa phương khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh gây ra, quyết giành thắng lợi trong sản xuất để đảm bảo đời sống và đóng góp với đất nước. Trên bờ bãi Sông Hồng, Bác đã tới thăm kè Cổ Đô, Vu Chu, những đoạn kè trọng yếu trên đê Sông Hồng, Bác thăm hỏi động viên nhân dân xã Cam Thượng đang tập trung chống lụt … Ngày 26/01/1964 nhân chuyến công tác nghỉ ăn cơm trưa trên đồi Chu Mật, xã Thái Hoà, Bác nhắc nhở: Phong cảnh Ba Vì “Sơn thuỷ hữu tình” nếu trồng thêm được nhiều cây xanh, bóng mát thì vẻ đẹp còn tăng nhiều hơn nữa. Ngày 15/4/1964 Bác đến thăm đập Suối Hai, một công trình thuỷ lợi nhân tạo lớn mới được xây dựng. Nhờ công trình thuỷ lợi này, hàng nghìn ha từ ruộng 1 vụ thành ruộng 2 vụ, hàng trăm ha gieo trồng 3 vụ, Bác ân cần hỏi han việc đưa nước vào đồng. Ngày 16/2/1969 nhân ngày mồng 1 Tết Kỷ Dậu, Bác về thăm gặp gỡ chúc tết cán bộ và các tầng lớp nhân dân trong huyện. Sau đó Bác đã trồng cây Đa trên đồi cây Yên Bồ xã Vật Lại để khuyến khích phong trào Tết trồng cây của cả nước. Đây là lần cuối cùng Bác thăm nông dân và trồng cây trước lúc Người đi xa.

Có thể nói những địa bàn Bác đã tới thăm, những việc làm và những lời dạy bảo ân tình của Bác đối với nhân dân trong huyện không chỉ để lại những dấu ấn sâu sắc, những kỷ niệm không thể phai mờ mà còn dấy lên cả những cao trào quần chúng ở địa phương, hình thành những chủ trương lớn của cấp uỷ, chính quyền từ huyện đến cơ sở.

Trong những lần Bác tới thăm Ba Vì, Bác quan tâm nhiều mặt, căn dặn nhiều điều như xây dựng và phát triển kinh tế, văn hoá, phòng chống thiên tai bảo vệ sản xuất, đắp đê phòng lụt, trồng cây gây rừng, chăm lo đời sống nhân dân, động viên các tầng lớp nhân dân, phát huy truyền thống yêu nước, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng, chăm sóc bảo vệ thiếu nhi, tôn trọng phụ nữ, đào tạo cán bộ, rèn luyện đảng viên. Đặc biệt Bác rất quan tâm đến việc giáo dục thế hệ trẻ. Được giáo dục và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng sôi nổi, thế hệ trẻ Ba Vì mà nòng cốt là Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã động viên cổ vũ, tập hợp đông đảo các tầng lớp thanh niên trong huyện phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, tuổi trẻ các dân tộc trong huyện đã kề vai sát cánh cùng các tầng lớp nhân dân theo tiếng gọi của Đảng và Bác Hồ vừa sản xuất, vừa chiến đấu lập nhiều chiến công xuất sắc. Hàng vạn thanh niên Ba Vì đã tham gia bộ đội chủ lực, thanh niên xung phong, dân công hoả tuyến trên khắp các mặt trận, chiến trường. Rất nhiều đoàn viên thanh niên đã nêu gương chiến đấu dũng cảm, không ngại gian khổ hy sinh, xứng đáng với truyền thống thanh niên Ba Vì anh hùng, lực lượng trẻ ở hậu phương thi đua sản xuất giỏi, đấu tranh kiên cường chống thiên tai, địch hoạ hoàn thành tốt các chỉ tiêu, kế hoạch Nhà nước giao phó.

Trong lao động xây dựng xã hội chủ nghĩa xã hội, tuổi trẻ ba dân tộc Kinh, Mường, Dao trong huyện luôn gắn bó đoàn kết, phấn đấu đi đầu trong các phong trào từ cải tiến công cụ, ngâm ủ giống theo phương thức khoa học, đẩy mạnh sản xuất phân bón, đẩy mạnh phong trào làm thuỷ lợi, tạo lên làn gió “đại phong” nổi tiếng một thời tuổi trẻ, tích cực lao động sản xuất trong phong trào thanh niên tình nguyện vượt mức kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961 – 1965)… Tuy còn nhiều hạn chế về kinh nghiệm sản xuất về tay nghề nghiệp vụ quản lý nhưng do nhận thức được vai trò trách nhiệm của tuổi trẻ, đoàn viên thanh niên lại hăng hái tiến quân vào khoa học, kỹ thuật, áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào sản xuất, xây dựng lên những “cánh đồng 5 tấn thắng Mỹ”, phong trào “luyện tay nghề thi thợ giỏi” những công trình thanh niên phấn đấu trở thành các tổ, đội lao động dự bị tin cậy của Đảng.

Cùng với việc xây dựng và phát huy truyền thống xung kích cách mạng qua các thời kỳ, đoàn viên thanh niên huyện Ba Vì luôn đặt nhiệm vụ dìu dắt, chăm sóc giáo dục lớp thiếu niên nhi đồng thành công việc thường xuyên, cùng gia đình nhà trường và xã hội, đoàn thanh niên đã góp phần dìu dắt, bồi dưỡng giáo dục về mọi mặt, tạo điều kiện cho thế hệ trẻ măng non đợc phát triển toàn diện, giữ vững phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu chon lọc văn hoá tinh hoa nhân loại, chuẩn bị nguồn lực thực hiện CNH, HĐH quê hương, đất nước.

Bác Hồ đã đi xa nhưng Đảng bộ, nhân dân và thế hệ trẻ Ba Vì luôn ghi nhớ và thực hiện lời Bác dạy, những vùng đất trống đồi trọc, cằn khô sỏi đá, nay là những cánh rừng xanh ngắt của trang trại, vườn rừng của vườn cây ăn quả, lợi ích của việc trồng cây, không chỉ mang lại nguồn lợi thiết thực cho đời sống trước mắt mà còn tạo ra lợi ích lâu dài và rộng lớn đem lại lợi ích nhiều mặt dân sinh, kinh tế, văn hoá – xã hội, sinh thái, môi trường.
Trồng cây cũng vì lợi ích của dân, trồng cây cúng góp phần vào nhiệm vụ “trồng người”. Địa danh nào trên đất Ba Vì Bác đã tới thăm đều để lại những bài học sâu sắc về sự quan tâm đến con người, quý trọng con người, coi con người là trung tâm của mọi chủ trương, phương pháp hành động, mục tiêu phục vụ con người, phục vụ nhân dân là mục tiêu phấn đấu chủ yếu của các ngành các cấp. Thấm nhuần tư tưởng của Bác nhiều năm qua nhiệm vụ trồng người đã trở thành mục tiêu chủ yếu, thanh nhiệm vụ chiến lược của toàn Đảng bộ và nhân dân toàn huyện.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cho thế hệ trẻ Việt Nam tình yêu thương và sự quan tâm sâu sắc, Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh đoàn viên thanh niên là đội hậu bị tin cậy của Đảng, là người chủ tương lai của đất nước. Ngày nay đất nước ta đã và đang trải qua những chuyển biến sâu sắc trong công cuộc đổi mới, với những thành tích và vận hội mới. Lời Bác Hồ dạy “Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình phải làm việc chuẩn bị cái tương lai đó”. Phát huy truyền thống lớp lớp cha anh trong lịch sử, tuổi trẻ Ba Vì không cam chịu nghèo nàn, lạc hậu vượt qua mọi khó khăn, tự lực, tự cường, năng động, sáng tạo bằng các chương trình hành động cách mạng thiết thực với khẩu hiệu “Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên” động viên, tập hợp thanh niên trên con đường mưu sinh lập nghiệp, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Trên đất Ba Vì miền quê Núi Tản Sông Đà, quê hương của huyền thoại Sơn Tinh. Trong tiếng reo vi vút của rừng thông, tiếng sóng vỗ nhẹ êm của dòng Đà Giang cuộn chảy. Dòng người trên khắp đất nước ngày càng đông đến khu Di tích Đá Chông – nơi Bác Hồ kính yêu đã có thời gian làm việc, nơi từng được chọn để bảo vệ, giữ gìn giấc ngủ vĩnh hằng của Người. Cùng với nhân dân cả nước, tuổi trẻ Ba Vì luôn ghi lòng tạc dạ công ơn của Bác, thực hiện tốt những lời Bác dạy, góp phần bảo vệ thật tốt khu Di tích thiêng liêng này trở thành nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ Ba Vì và của cả nước.

bqllang.gov.vn

Tiến sĩ Chu Đức Tính - Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh

Đồi Đá Chông nằm trong khu rừng nguyên sinh thuộc quần thể núi Ba Vì, huyện Bất Bạt, có độ cao 150 m so với mực n¬ước biển, địa thế giáp gianh ba tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ và Sơn Tây. Vào những năm 50 của Thế kỷ XX, nơi phong cảnh “sơn thuỷ hữu tình” này có mật danh là K9. Và ngày nay được gọi là Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại K9- Đá Chông ( gọi tắt là Di tích K9).

Tháng 5 năm 1957, trong một lần Bác đến thăm Trung đoàn bộ binh 88 thuộc Sư đoàn 308 cùng Trung đoàn pháo binh 63 và một đơn vị bộ đội thiết giáp diễn tập bên sông Đà, Bác và các đồng chí cùng đi đã dừng chân, ăn cơm trên một quả đồi. Nhận thấy nơi đây có nhiều điểm thuận lợi về địa hình, thời tiết, giao thông: có rừng cây, có núi, có sông, thuận tiện giao thông, gần Thủ đô…, Bác đã trao đổi với các đồng chí cùng đi, ngỏ ý muốn chọn nơi này là căn cứ của Trung ương, đề phòng chiến tranh có thể mở rộng ra miền Bắc. Năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng đồng chí Nguyễn Lương Bằng đến khảo sát lại khu vực này vào đầu năm 1958. Sau chuyến khảo sát này, đến giữa năm 1958, Khu làm việc của Trung ­ương ở Đá Chông đã đư­ợc khởi công xây dựng với tên gọi là Công trư­ờng 5 với ba hạng mục xây dựng là:

– Khu A dành cho Bộ Chính trị họp và làm việc.
– Khu B dành cho các đồng chí lãnh đạo.
– Khu C dành cho anh em bảo vệ và phục vụ.

Từ năm 1960, Công trư­ờng 5 đã hoàn thành và đ­ưa vào sử dụng, sau này đ­ược gọi theo mật danh K9.

Trong 9 năm (1960-1969), K9 đã nhiều lần được vinh dự đón Bác cùng các đồng chí trong Bộ Chính trị lên làm việc và nghỉ ngơi.

Ngày 20/6/1959, Bác lên thăm và khảo sát tình hình thi công, xây dựng ở Công tr­ường 5 (K9).

Khoảng đầu tháng 3/1961, Bác đã cùng đồng chí Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ lên thăm K9. Chuyến đi này, Bác cùng đại sứ Hà Vỹ chuẩn bị sẽ đón tiếp đoàn của bà Đặng Dĩnh Siêu-phu nhân Thủ tướng Chu Ân Lai lên thăm quan khu Đá Chông nhân dịp bà dẫn đầu đoàn đại biểu phụ nữ Trung Quốc sang thăm và dự Đại hội Phụ nữ Việt Nam lần thứ III.

Ngày 13/3/1961, Bác đư­a đoàn đại biểu phụ nữ Trung Quốc do bà Đặng Dĩnh Siêu dẫn đầu lên thăm, đồng chí Đại sứ Hà Vĩ cũng cùng đi. Bác đã đưa đoàn đi thăm rừng thông và toàn cảnh khu vực Đá Chông. Trong chuyến thăm, Bác và bà Đặng Dĩnh Siêu đã trồng cây, chụp ảnh lưu niệm… Buổi trưa, Bác mời đoàn dùng cơm thân mật tại Nhà khách.

Ngày 24/1/1962, trong dịp đoàn đại biểu quân đội Liên Xô do anh hùng Titốp, phi công vũ trụ nhà nước Xô Viết dẫn đầu sang thăm Việt Nam, Bác đã đư­a đoàn lên thăm Khu di tích, thăm phong cảnh núi rừng, rừng thông, đi săn và bơi thuyền. Bác cùng anh hùng Titốp đã trồng hai cây Vàng Anh lưu niệm tại đây. Trưa hôm đó, Bác đã mời đoàn dùng cơm tại nhà khách của Khu di tích.
Một lần Bác cùng các đồng chí trong Bộ Chính trị lên họp. (có ảnh các đồng chí Bộ Chính trị gồm Lê Văn Lư­ơng, Phạm Văn Đồng, Lê Duẩn như­ng không ghi ngày tháng)

Một lần Bác lên làm việc và gặp gỡ cán bộ ở đây, Bác đã cùng anh em cán bộ ăn cơm rất thân mật, gần gũi.

Dù Bác lên ở và làm việc tại K9 không thường xuyên nhưng mỗi con đường, mỗi ngôi nhà, mỗi hàng cây ở đây vẫn in đậm hình bóng Bác.

Sau khi Người qua đời, nguyện vọng của toàn Đảng, toàn dân ta mong bảo vệ và giữ gìn lâu dài thi hài Bác Hồ để sau ngày đất n­ước thống nhất, đồng bào, chiến sỹ cả nước và bạn bè quốc tế mãi mãi được viếng thăm Bác. Thể theo nguyện vọng đó, trong khi đất nước còn có chiến tranh, Đảng và Nhà nước ta còn đang hướng tới việc xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị đã quyết định chọn K9 làm nơi bảo vệ, giữ gìn thi hài Bác từ ngày 24/12/1969 và phải tuyệt đối bí mật. Khu vực này có nhiều điểm thuận lợi như nhà cửa, hầm công sự đã có sẵn, địa thế nằm trong dải rừng dài, rộng, nên thuận tiện cho việc phòng thủ và giữ bí mật.

Sau một thời gian thi hài Bác đ­ược giữ gìn, bảo vệ ở Đá Chông, ngày 23/5/1970, Hội đồng khám nghiệm gồm chuyên gia Liên Xô và Việt Nam đã tổ chức khám nghiệm thi hài và kết luận: “Qua 8 tháng đầu bảo vệ, giữ gìn thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh ở một nư­ớc khí hậu nhiệt đới, mặc dù phải di chuyển xa như­ng hình dáng bên ngoài và các bộ phận trên cơ thể Ngư­ời vẫn được bảo tồn đầy đủ, phù hợp với hình thể lúc Ngư­ời còn sống”1 Trên cơ sở đó, Trung ương quyết định lấy K9 làm nơi giữ gìn và bảo vệ thi hài Bác..

Đêm 20, rạng ngày 21/11/1970, trực thăng Mỹ đổ quân xuống khu vực thị xã Sơn Tây hòng cứu thoát số phi công Mỹ bị giam ở đây. Điều này khiến ta phải đặt ra những ph­ương án bảo vệ thi hài Bác ở khu vực K9. Ngày 24/11/1970, Trung ương Đảng quyết định di chuyển thi hài Bác về Hà Nội. Bác về Hà Nội mới được vài tháng thì mưa lũ lên cao, theo dự đoán thì mức nư­ớc sẽ tàn phá đê điều làng mạc nghiêm trọng, do vậy, 13h ngày 18/8/1971, thi hài Bác đư­ợc đ­ưa trở lại K9. Việc di chuyển này rất khó khăn phức tạp, chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả không thể l­ường hết đư­ợc. Do tình hình chiến tranh phức tạp, bầu trời K9 lúc này luôn đầy tiếng máy bay giặc Mỹ, 21 h ngày 11/7/1972, đoàn xe chở Bác đ­ược lệnh rời K9 và 0h15’ ngày 12/7, Bác đã về yên nghỉ ở một vị trí trong hang núi bên kia sông đến khi Hiệp định Paris đ­ược ký kết, Mỹ ngừng ném bom hoàn toàn miền Bác thì Bác lại đ­ược đ­ưa trở lại K9. Đây cũng là lần thứ năm các chiến sỹ Đoàn 69 thực hiện việc di chuyển thi hài Bác.

Sau khi việc xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đ­ược hoàn thành ngày 22/8/1975, thi hài Bác đ­ược đ­ưa về gìn giữ, bảo quản để đồng bào, chiến sỹ cả n­ước và bạn bè quốc tế về thăm viếng Bác.

Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại K9-Đá Chông là di sản văn hóa vô giá. Nơi đây in dấu những ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh sống và làm việc trong những năm tháng lãnh đạo đất n­ước. Người đã tiếp đón bạn bè quốc tế thân thiết tại đây. Đây còn là nơi an toàn tuyệt đối trong việc giữ gìn, bảo vệ thi hài Bác Hồ từ năm 1969-1975.

Di tích hiện nay và đề xuất bảo tồn tôn tạo di tích:

Căn cứ theo lời kể của các nhân chứng đã được đi theo phục vụ Bác trong những lần Bác lên làm việc tại K9 như các đồng chí Cù Văn Chước-nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh, Trần Văn Bắc-thợ điện, Lưu Quang Lập, Nguyễn Văn Mùi-lái xe cho Bác Hồ, Hoàng Thanh-lái xe cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Nguyễn Đăng Thọ-Nguyên Trưởng phòng ảnh Bảo tàng Hồ Chí Minh, Thái Hữu Khang.

Di tích Bác Hồ ở K9 Đá Chông là di tích l­ưu niệm danh nhân ghi dấu sự kiện Bác Hồ đã nhiều lần đến ở và làm việc kể từ năm 1957 đến lúc Ng­ười đi xa và sau này còn là nơi lưu giữ thi hài của Người trong những năm tháng chiến tranh. Chính vì vậy, giá trị lịch sử, văn hóa của Khu di tích là hết sức to lớn. Tuy nhiên, hiện nay, Khu di tích đã bị thay đổi một số hạng mục như­ sân, vư­ờn, khu B theo như lời kể của các nhân chứng. Ví dụ như cần lưu giữ, bảo quản tốt cây vải ở trước di tích vì trước kia, khi Bác đưa các đoàn khách lên, Bác thường nhường buồng của Bác cho khách rồi nói anh em đưa ghế mây đặt dưới gốc cây vải để nghỉ trưa. Sân trước nhà trước lát bằng gạch lá dừa rất tốt và đẹp nhưng giờ thay bằng gạch Bát Tràng. Sân được nâng cao hơn trước là không hợp do nền sân thấp thì đặt ghế mây cho Bác nằm mới bằng phẳng. Các đồ đạc trong nhà đa phần vẫn được giữ nguyên vị trí như khi Bác còn như bàn ghế, tủ, đèn, cốc chén… Tuy nhiên, việc chú ý bảo quản, giữ gìn di tích như nguyên gốc là vô cùng quan trọng.

Di tích K9-Đá Chông là khu di tích có bề dày lịch sử gắn liền với tên tuổi và sự ngiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mãi mãi đi vào lịch sử của dân tộc Việt Nam. Vì vậy, đề nghị cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu xây dựng hồ sơ công nhận di tích, đặc biệt cần chú ý việc khoanh vùng bảo vệ di tích đối với khu A là khu vực bất khả xâm phạm. Ngoài ra, cần thực hiện các biện pháp bảo tồn di tích theo luật văn hóa, xây dựng các phương án bảo tồn và phát huy tác dụng di tích một cách hiệu quả nhất trong điều kiện cho phép như tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống, sinh hoạt chính trị, báo công dâng Bác, trồng cây lưu niệm tại Khu di tích…

Những hoạt động này sẽ tạo ra một nét đẹp văn hóa, có ý nghĩa giáo dục sâu sắc về truyền thống uống nước nhớ nguồn của Đảng và nhân dân ta đối với Bác Hồ, hưởng ứng mạnh mẽ phong trào “Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Đồng thời, tổ chức khôi phục lại những thay đổi của di tích theo như lời kể của các nhân chứng, giữ gìn cảnh quan môi trường để di tích luôn là một di sản văn hóa quý báu đối với dân tộc Việt Nam.

Ảnh: Nguyễn Ngọc Hà

bqllang.gov.vn