“21h tôi được lệnh xuất kích, bay lên thì gặp F4 trên đầu nhưng không được bắn, phải vòng qua. Một lúc sau phát hiện B52, tôi bám theo, khi cách 4 km thì phóng hai quả tên lửa”, anh hùng Phạm Tuân kể lại lúc bắn rơi B52.

> ‘Giọng nói nổi tiếng nhất thủ đô’ giữa mưa bom B52 / Tên lửa SAM2 – ‘khắc tinh của B52’ trên bầu trời Hà Nội

Trung tướng Phạm Tuân là phi công đầu tiên bắn rơi B52 trong trận Điện Biên Phủ trên không.

Dáng nhanh nhẹn, giọng nói hào sảng, anh hùng Phạm Tuân (65 tuổi) kể, khoảng 17h ngày 27/12/1972, ông được lệnh bay đến sân bay Yên Bái. 9 ngày kể từ khi Mỹ ném bom bắn phá Hà Nội, không quân chưa hạ được chiếc B52 nào trong khi lực lượng phòng không bắn rơi vài chiếc khiến đội phi công bay đêm cảm thấy rất căng thẳng.

“Mỗi lần tôi xuất kích, tất cả mọi người đều động viên. Anh em bay ngày nói ‘mày bắn rơi B52 tao cõng mày đi học’, rồi chỉ huy, thợ máy, dẫn đường… dặn cố bắn một chiếc nhé”, trung tướng Phạm Tuân nhớ lại.

Ông cho biết, thực tế không quân bay lên phá đội hình địch, làm tản nhiễu để lực lượng phòng không dưới đất đánh tốt hơn. Nhưng không quân chưa đánh được B52 thì vẫn là cái nợ.

Khoảng 21h, ông được lệnh xuất kích từ sân bay Yên Bái. Khi cất cánh lên gặp rất nhiều máy bay F4, nhưng lệnh là “Cơ động. Vượt qua”. Vừa tránh xong tốp đầu ông lại gặp tiếp F4, song lệnh ở dưới vẫn là tránh nó mà đi. Sau đó Sở chỉ huy thông báo B52 cách 200 km, 150 km rồi 100 km.

MIG 21 cứ một phút bay được 40-50 km nên chỉ vài phút Phạm Tuân tiếp cận mục tiêu. Đến độ cao khoảng 6 km ông xin phép ném thùng dầu phụ và bay lên cao. Đang vòng thì phát hiện tốp B52, ông thông báo cho mặt đất thì nhận được phản hồi từ Sở chỉ huy: “Phía trước 10 cây”.

MIG21 do phi công Phạm Tuân lái vừa được công nhận là bảo vật quốc gia. Ảnh: Bá Đô.

“Lúc bám theo mục tiêu, tôi rất căng thẳng vì sợ B52 tắt đèn chạy mất. B52 có vận tốc 900 km/h, chậm một phút thì nó đã bay được 15 km, mình sẽ không đuổi được”, ông Tuân kể. Trước đó, một số phi công khi đuổi theo B52, mồ hơi rơi xuống, lấy tay quệt, đến lúc mở mắt ra thì mục tiêu cũng mất luôn.

Số hiệu của phi công Phạm Tuân lúc đó là 361, ba sở chỉ huy chính ở Hà Nội, Thọ Xuân, Mộc Châu và một đài phụ trợ ở Yên Phong thay nhau nhắc nhở “361, mục tiêu ở đằng trước mấy cây”. Ông Trần Hanh (Phó tư lệnh Binh chủng Không quân) phải nhắc các sở chỉ huy dừng liên lạc để Sở chỉ huy Quân chủng dẫn đường. Lúc đó Phạm Tuân cách máy bay địch khoảng 8-9 km.

Lần đầu tiên phi công tiếp cận B52 trong điều kiện như vậy nên sở chỉ huy nhắc nhở liên tục: bật tên lửa ở vị trí hai quả, mở nút phóng tên lửa quan sát… Phạm Tuân phải trấn an: “Các anh cứ yên trí, tôi nhất quyết bắn rơi máy bay B52”.

“Ở dưới hô ‘4 cây’, anh Hanh lệnh ‘361 bắn, thoát ly bên trái’. Tôi thấy nó còn ở xa, đèn chưa rõ lắm nên bảo chờ tý. Khẩu lệnh thứ hai, anh Hanh hạ lệnh ‘Bắn, thoát ly ngay bên trái’. Tôi lại bảo chờ tý. Đến khẩu lệnh thứ ba ‘Bắn. Thoát ly ngay’, tôi mới kéo máy bay lên, chỉnh điểm ngắm, thấy tín hiệu tên lửa tốt, tôi phóng hai quả”, ông Tuân kể.

Quả tên lửa thứ nhất bay vút đi, quả thứ hai theo sau tạo thành một đường sáng rực. Phi công Phạm Tuân kéo máy bay lên và lật ngửa thì nhìn thấy chiếc B52 nổ. “80% là may mắn. May mắn ở đây là hợp thời cơ, nghĩa là thời cơ có và ta chớp được”, ông Tuân nói.

Anh hùng Phạm Tuân nhận định, B52 không ghê gớm như Mỹ tuyên truyền, nếu bay ngày thì chúng ta dễ dàng tiêu diệt. Ảnh: Hoàng Thùy.

Ông cho rằng, bản lĩnh của một con người gồm hai yếu tố: có ý chí và biết phát hiện ra quy luật, hành động theo quy luật ấy. Nếu cứ xông lên mà không khôn khéo thì sẽ bị máy bay địch bắn rơi, nhưng có cách đánh mà không có cái tâm, sợ nó thì cũng không đánh được. Ý chí và cách đánh đi với nhau mới tạo nên bản lĩnh.

Là máy bay ném bom chiến lược tầm xa, B52 có cự ly bay hàng chục ngàn kilomet, mang 30 tấn bom, xen kẽ bom tấn, bom tạ, bom bi. Một tốp 3 chiếc B52 có thể san bằng diện tích 2 km2. Nó dùng bom tấn phá hầm ngầm, bom tạ phá hầm trú ẩn, bom bi sát thương người khi không còn chỗ trú.

Trung tướng Tuân phân tích, B52 bay ở độ cao khoảng 10 km, tốc độ là 900 km/h, trong khi máy bay chiến đấu của Việt Nam khi đó có thể bay với độ cao 20 km, tốc độ 2.200 km/h. Nếu B52 bay ban ngày, phi công phát hiện bằng mắt thường thì bằng hai quả tên lửa là có thể bắn rơi. Chính vì thế B52 thường chọn bay đêm, có nhiều máy bay yểm trợ, khả năng gây nhiễu mạnh làm cho radar khó phát hiện.

“Không quân hiện có máy bay có Su27, Su30 một lúc có thể bắn nhiều mục tiêu chứ không như MIG 21 ngày xưa, ta cũng có tên lửa S300 có thể bắn được 300 cây số… Nghĩa là tiềm lực quốc phòng của ta đã nâng lên, ngày càng hiện đại”, nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không Không quân cho hay.

Hoàng Thùy
vnexpress.net

4h30 ngày 22/12/1972, đơn vị báo động máy bay Mỹ sắp qua bầu trời Hà Nội. Kíp trắc thủ bám chặt tín hiệu mờ trên ra đa, quyết định phóng tên lửa. Hai “pháo đài bay” bốc cháy trong niềm vui của người lính phòng không.

> ‘Giọng nói nổi tiếng nhất thủ đô’ giữa mưa bom B52 / Máy bay B52 suýt ‘tuyệt chủng’ trên bầu trời Hà Nội

Tên lửa Sam2. Ảnh tư liệu.

40 năm đã trôi qua, ký ức về 12 ngày đêm lịch sử của trận “Điện Biên Phủ trên không” vẫn nguyên vẹn trong trí nhớ của trung tướng Nguyễn Văn Phiệt – nguyên tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn tên lửa bắn rơi nhiều B52 nhất. Ngày ấy, tiểu đoàn 57 (trung đoàn Cổ Loa 261) của ông đóng quân tại trận địa Đại Đồng, huyện Đông Anh (Hà Nội).

15h ngày 18/12/1972, đơn vị nhận được lệnh ăn cơm sớm để chuẩn bị chiến đấu. 19h, một tốp F111 bỏ bom vào trận địa nhưng không trúng đài điều khiển nào. Một lúc sau, trên màn hình rada trắng xóa do bị ảnh hưởng nhiễu tích cực của các tốp máy bay địch phát ra.

Đêm đó, đơn vị ông Phiệt phóng 11 quả đạn nhưng không hạ được chiếc máy bay nào. Ngày hôm sau bắn được B52 nhưng rơi ở vị trí rất xa. Toàn đơn vị củng cố quyết tâm phải đánh rơi B52 tại chỗ. 4h30 ngày 22/12, đơn vị báo động nhưng 6 bệ phóng còn có 3 quả đạn. Theo đúng giáo trình thì phải dùng 2, 3 quả đánh một tốp B52 nhưng lúc này để tiết kiệm tên lửa ông đề nghị đánh “mổ cò” – dùng quả một.

5h09, máy bay vào cự ly phóng 35km. Ông Phiệt ra lệnh phóng quả thứ nhất, quả đạn không rời bệ, phóng tiếp quả thứ hai, đạn đi điểu khiển tốt, cự ly phóng lúc này là 32km. Khi quả đạn đi được 15km thì nhìn thấy tín hiệu B52 trùm trên dải nhiễu. “Bộ phận trắc thủ sau nhiều ngày chiến đấu đã có những kinh nghiệm điều khiển sao cho mỗi đường đi của B52 được nằm gọn trên một dải nhiễu, và lúc này trên màn hình xuất hiện 3 dải nhiễu riêng biệt, tượng trưng đường đi của 3 chiếc B52”, ông Phiệt nói.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt cho biết, trí tuệ Việt Nam đã cải tiến tên lửa SAM2 khiến nó thành vũ khí tiêu diệt gọn B52. Ảnh: Hoàng Thùy.

Trên mỗi dải nhiễu là một tín hiệu của từng chiếc B52 dù rất mờ, nhưng kíp trắc thủ đã nhanh chóng bám chặt tín hiệu B52, đạn đi vào điều khiển đúng và B52 bị tiêu diệt. Chưa hết vui mừng thì sau đó 10 phút, khi tiểu đoàn chỉ còn một quả đạn cuối cùng lại bắt tiếp được mục tiêu B52 vẫn đi theo đường bay cũ.

“Chúng tôi phóng tiếp quả đạn còn lại và tiêu diệt được ngay chiếc B52, rơi tại chỗ xuống Sóc Sơn. Đến đêm ngày 22/12, đơn vị tôi lại tiếp tục bắn rơi thêm một B52, rơi xuống Lương Sơn – Hòa Bình”, trung tướng Phiệt kể và cho hay, từ ngày 18-28/12, tiểu đoàn của ông đã bắn rơi được 4 chiếc B52, trong đó có 2 chiếc rơi tại chỗ.

Trung tướng Phiệt cho biết, theo nhận định của Bộ Tổng tư lệnh, chủ lực đánh phá ta trong chiến dịch này là B52, do vậy quân chủng cũng xác định lực lượng để đánh B52 lúc này là không quân và tên lửa, các loại máy bay khác của địch do lực lượng phòng không tầm thấp chịu trách nhiệm. Nhưng do các sân bay ở khu vực miền Bắc đã bị địch thả bom đánh phá nên không quân rất khó cất cánh, lực lượng đánh B52 lúc này được xác định chủ yếu là lực lượng SAM2.

Tất cả các đạn tên lửa chỉ dùng để đánh B52. Theo tướng Phiệt, khó khăn không phải vì thiếu đạn bởi trong cả chiến dịch Điện Biên Phủ trên không, ta bắn chưa đến 350 quả, trong khi số đạn dự trữ vẫn còn trên 300. Thế nhưng có những lúc, cả trung đoàn tên lửa với 4 tiểu đoàn thì 2 tiểu đoàn không có đạn trên bệ. Nguyên nhân là do bộ phận kỹ thuật lắp ráp đạn không kịp.

Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt và Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ảnh:Hoàng Thùy.

Khi nhận từ Liên Xô, tất cả các bộ phận của tên lửa được đóng trong hòm riêng. Mỗi trung đoàn có một tiểu đoàn kỹ thuật chuyên lắp ráp nhưng một ngày đêm một dây chuyền chỉ lắp được 10-12 quả. Có những xe đạn về đến nơi mà không vào được vì đường hỏng, phải vận chuyển bằng dân công, hoặc tài xế phải chạy vài kilomet để báo dân công sửa đường…

Bên cạnh đó, đạn giữa các tiểu đoàn không thể bổ sung cho nhau vì mỗi tiểu đoàn tên lửa có một “phách” riêng – đó là tần số sóng của từng đơn vị. Mỗi một tiểu đoàn tên lửa có 3 “rãnh”, mỗi một “rãnh” lại có 3 “cốt” khác nhau. Các tiểu đoàn thường được bố trí gần nhau nên điều này đảm bảo cho hệ thống đài điều khiển giữa các đơn vị không bị nhầm, nhiễu về tín hiệu điều khiển, do vậy các tên lửa khi phóng lên được điều khiển độc lập.

“Trong chiến dịch 12 ngày đêm, hệ thống SAM 3 chưa kịp đưa về Việt Nam nên với tên lửa, chúng ta chỉ sử dụng SAM 2 để đánh B52. Chúng ta có một số cải tiến trên SAM2 nhưng việc “nối tầng” tên lửa là thông tin không đúng”, tướng Phiệt nói và giải thích, ngày 1/5/1960, phòng không Liên Xô đã sử dụng tên lửa SAM2 để bắn hạ một máy bay trinh thám tầng cao U-2 của Mỹ ở độ cao 20km. Trong khi đó B52 bay vào đánh phá Hà Nội thường chỉ bay ở độ cao 11-12km để đảm bảo thả bom chính xác, do vậy việc “nối tầng” B52 là không cần thiết.

Những chi tiết ta cải tiến trên tên lửa SAM 2 là cải tiến phần đầu nổ để các mảnh nổ sẽ bung ra nhiều hơn, dẫn đến xác suất tiêu diệt mục tiêu sẽ cao hơn. Qua kiểm tra chức năng và định kỳ khí tài, ta thay đổi về công suất điện áp của cánh sóng để chế áp điện tử gây nhiễu của máy bay địch gây ra cho các đài điều khiển tên lửa của ta.

Mặt khác, máy bay Mỹ dùng mọi hình thức gây nhiễu khác nhau cho hệ thống radar của tên lửa SAM2, do vậy có lúc phòng không Việt Nam phải bật công tắc phóng giả để phát sóng điều khiển tạo ra một hình thức nghi binh. Khi phát hiện hiện ra tín hiệu phóng tên lửa (phóng giả) này, các máy bay Mỹ sẽ hoảng loạn và tản mát đội hình, do vậy các tín hiệu nhiễu cũng bị giãn ra và yếu đi.

Bên cạnh các yếu tố về kỹ thuật, phòng không Việt Nam đã kết hợp yếu tố về chiến thuật trong chiến dịch tiêu diệt B52. Để thả bom chính xác các mục tiêu, B52 phải căn cứ vào các địa tiêu cố định trên thực địa, do vậy B52 bắt buộc phải bay theo những đường bay cố định. Lợi dụng điểm yếu này, Việt Nam đã bố trí các trận địa tên lửa tập trung đánh vào những đường bay cố định của B52. Do vậy xác xuất tiêu diệt B52 của SAM2 đã tăng lên đáng kể.

“Các yếu tố làm lên thắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ trên không chính là làm tốt các khâu từ chuẩn bị kỹ thuật khí tài, yếu tố tinh nhanh và sáng tạo của bộ phận trắc thủ cũng như tư duy về chiến thuật trong công tác nghiên cứu địch và phương pháp bố trí trận địa để đánh địch. Điều đó cho thấy, yếu tố con người vẫn là quan trọng nhất làm lên sức mạnh Việt Nam”, trung tướng Phiệt nói.

Hoàng Thùy
vnexpress.net

Nhân chứng lịch sử, người trực tiếp tham gia vào chiến dịch Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không sẽ kể lại thiên sử hào hùng 40 năm về trước trong chương trình giao lưu nghệ thuật “Viết tiếp bản hùng ca”.

Thiết kế chương trình dưới dạng giao lưu giữa hai thế hệ, những người hùng bắn rơi “pháo đài bay” của Mỹ và thế hệ trẻ hôm nay, “Viết tiếp bản hùng ca” gồm ba phần: “Cuộc đụng đầu lịch sử”, “Hà Nội ơi một trái tim hồng” và “Vang mãi bản hùng ca”.

Những nhân chứng lịch sử cách đây 40 năm sẽ cùng kể lại câu chuyện lịch sử hào hùng đánh thắng “pháo đài bay” của Mỹ.

Trong chương trình, trung tướng Trần Hanh, Phạm Tuân sẽ kể lại quá trình rèn luyện, chiến đấu của bộ đội tên lửa, không quân trong điều kiện vô cùng khó khăn. Nữ pháo thủ Phạm Thị Viễn của Trung đội tự vệ Nhà máy cơ khí Mai Động kể chuyện trút đau thương lên đầu súng, bắn rơi máy bay khi đang chít khăn tang…

Các ca sĩ Đăng Dương, Lan Anh, Bích Hồng và diễn viên Nhà hát Quân đội sẽ tái hiện những chiến công của quân và dân trong 12 ngày đêm chiến đấu chống lại âm mưu đưa Hà Nội trở về thời kỳ đồ đá.

Thiếu tướng Lê Phúc Nguyên, Tổng biên tập báo Quân đội nhân dân cho biết, chương trình sẽ làm tăng thêm niềm tin cho toàn dân, toàn quân về sức mạnh, ý chí đoàn kết chiến đấu, giành và giữ độc lập dân tộc của quân đội nhân dân Việt Nam; đồng thời cho thế giới biết rằng Việt Nam dù đối mặt với kẻ thù nào vẫn sẽ chống trả bằng tất cả ý chí, nghị lực sắt đá.

Ban tổ chức chương trình sẽ tặng 100 suất quà, mỗi suất trị giá 5 triệu đồng cho con cán bộ, quân nhân có thành tích xuất sắc trong học tập. Chương trình được phát sóng trực tiếp trên Kênh truyền hình VTC1, Truyền hình Công an Nhân dân… vào 20h ngày 15/12.

Hoàng Thùy
vnexpress.net

Công an Hà Nội với chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”:

ANTĐ – Với những thành tích xuất sắc trong việc giữ vững huyết mạch vận chuyển hàng hóa, đạn dược tiếp lửa cho Thủ đô Hà Nội giành thắng lợi trong 12 ngày đêm trận “Điện Biên Phủ trên không”, Ban Công an xã Đông Hội đã trở thành một trong hai đơn vị của Công an Hà Nội khi đó được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân ngày 3-9-1973.

• Xả thân giữa “trận địa lửa”
• Những kỷ vật biết nói của một thời chiến trận
• Những người sống mãi trong lòng dân
• Những mốc son của bản tình ca bất tử
• Hồi ức từ “Khu phố hủy diệt”

Ông Ngô Thiệu Nhã, nguyên Chủ tịch UBND xã Đông Hội kể lại chuyện 40 năm về trước

Không sợ bom đạn, chỉ lo đứt mạch giao thông

Đến Đông Hội, hỏi về những công an viên năm xưa, đa phần người dân ở đây vẫn đọc vanh vách chiến công anh hùng của họ, nhưng khi chúng tôi ngỏ ý được gặp họ, chỉ nhận được những cái lắc đầu buồn bã: “Ông Lương Xuân Đường, nguyên Trưởng Công an mất năm kia, ông Nhẽ, ông Thăng, ông Lịch, ông Đáng, ông Tường, ông Đọi… đều đã khuất núi cả rồi”. Quân số của Ban công an xã Đông Hội khi xưa tròn 30 người. Giờ còn lại có khi không đếm hết một bàn tay, một vài người theo con cái, ở rải rác trong thành phố. Rất hiếm khi có dịp gặp gỡ, hàn huyên. Theo sự chỉ dẫn của các cán bộ xã, chúng tôi tìm đến nhà bà Đào Thị Tưởng. Có lẽ, bà Tưởng là người duy nhất trong số 30 công an viên, còn ở làng Đông Hội cho đến ngày hôm nay.

Thấy chúng tôi đến, người nhà đỡ bà ngồi dậy. Năm nay bà Tưởng mới chỉ ngoài 60, nhưng đã có đến hơn 10 năm phải chống chọi với căn bệnh Parkinson quái ác. Bà nói chuyện với chúng tôi trong trạng thái toàn thân run rẩy, nhưng lạ kỳ, trí nhớ của bà vẫn cực kỳ minh mẫn. Không biết có phải, những ngày tháng gian khổ sự sống và cái chết đôi khi cận kề trong gang tấc, nhưng cô gái trẻ ngoài 20 tuổi Đào Thị Tưởng vẫn đi theo tiếng gọi của cả dân tộc chiến đấu- cống hiến tuổi thanh xuân của mình vì độc lập tự do… đã trở thành ký ức không thể quên. Theo lời kể của bà, cuối năm 1967, do sự đánh phá ác liệt của địch, cầu Đuống bị hư hại, chưa thể sửa chữa và sử dụng ngay được.

Bến phà Đông Trù xưa, nay sắp có một cây cầu nối hai bờ sông Đuống – cầu Đông Trù

Trước tình hình ấy, Chính phủ quyết định nâng cấp con đường Đông Hội và xây dựng hai bến phà Đông Trù và Đông Ngàn để nối lại tuyến đường huyết mạch của cả nước. Kể từ khi bến phà được hình thành, nơi đây trở thành địa điểm đánh phá ác liệt nhất của Mỹ. Trách nhiệm của  toàn Đảng, toàn dân Đông Hội cũng nặng nề hơn, bằng mọi giá phải bảo vệ an toàn cho con đường, bến phà, hàng hóa… kịp thời chi viện cho các chiến trường. Ngày đó, mỗi lần có báo động, ngay lập tức nhiều phương án cất giấu hàng hóa, súng đạn được đưa ra. Cả xã Đông Hội trở thành một nhà kho khổng lồ và công tác đảm bảo an ninh, ngụy trang cho những lô hàng tiếp tế này được giao toàn bộ cho Ban Công an xã Đông Hội. Có khi vừa che chắn được một chuyến hàng đã lại phải đối phó với đợt rải bom khác của địch. “Cứ ngưng tiếng bom, chúng tôi lại cùng anh em dân quân, bộ đội kiểm tra lại cầu phao dã chiến và số hàng đang ngụy trang. Máy bay quay lại tiếp tục đánh phá, có đồng chí không kịp rút đã hy sinh ngay tại trận địa bảo vệ phà do sức ép của bom địch. Chúng tôi nào có quan tâm sống chết gì đâu, máy bay đến, hết đợt bom này đến đợt bom khác trút xuống cũng không làm chúng tôi sợ. Nỗi sợ duy nhất khi đó chỉ là đứt mạch giao thông, mất những chuyến hàng” – bà Tưởng nhớ lại. Năm 1967, khi mới 17 tuổi, bà đã xin đi thanh niên xung phong và sau đó được chọn vào Ban Công an xã Đông Hội tham gia giữ gìn, đảm bảo an ninh cho tuyến vận tải quan trọng này.

Với những thành tích trong trận chiến kéo dài 12 ngày đêm mùa đông năm 1972, ngày 3-9-1973, bà Đào Thị Tưởng đã được chọn làm đại diện cho Ban Công an xã Đông Hội vinh dự lên đón nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vì có thành tích xuất sắc trong trận chiến 12 ngày đêm khói lửa”. Ngày nay, tại hội trường UBND xã Đông Hội vẫn còn treo bức ảnh cô nữ công an viên mới ngoài 20 tuổi, nụ cười tươi tắn đón nhận danh hiệu do đồng chí Trần Duy Hưng, Chủ tịch Ủy ban Hành chính Hà Nội thời bấy giờ trao tặng.

Bà Đào Thị Tưởng đại diện cho Ban Công an xã Đông Hội, đón nhận danh hiệu Anh hùng

Cả làng đánh giặc

Những ký ức lịch sử tiếp tục đưa chúng tôi tìm đến nhà ông Ngô Thiệu Nhã – Chủ tịch xã Đông Hội vào thời điểm năm 1972. Đôi mắt sáng, giọng nói vang, mạnh mẽ khiến ít ai nghĩ ông năm nay đã 79 tuổi. Ông vẫn nhớ như in thời điểm giặc Mỹ trút những trận bom kinh hoàng xuống bến phà Đông Trù quê hương ông. Cuối tháng 12-1972, giặc liên tục đánh phá Hà Nội và các tỉnh phía Bắc. Bến phà Đông Trù là một trong những trọng điểm đánh phá của chúng. Không đếm xuể có bao nhiêu trận bom đã rơi trên đất này, chỉ biết, bom đã xé nát toàn bộ khu vực ngoài đê và bến phà. Nhận được chỉ đạo của cấp trên, ông cùng toàn bộ dân quân, du kích kết hợp với Ban Công an xã Đông Hội ngày đêm ứng trực ở khu vực trọng yếu xung quanh bến phà sẵn sàng cho mọi tình huống. Mặc dù là địa điểm quan trọng nhưng bệ pháo đặt tại khu vực chỉ bắn tầm thấp và phải giữ bí mật cho địa điểm tập kết hàng hóa ở các mương nước, ngoài triền đê.

Những ngày ấy cả làng, cả xã trên dưới một lòng dồn tâm sức bảo vệ cho tuyến vận tải này, lúc bấy giờ phần lớn thanh niên Đông Hội đã lên đường nhập ngũ, chỉ còn lại hầu hết là người già, phụ nữ và trẻ nhỏ. Nhưng mỗi người mỗi việc biến cả xã thành một nhà kho khổng lồ. Họ chia nhau ra bốc xếp, trông coi hàng hóa mong góp phần “chia lửa” cho Thủ đô đang oằn mình chống lại những trận bom của giặc thù cũng như với miền Nam thân yêu nơi những người con Đông Hội đang dồn tâm dồn sức góp phần thống nhất đất nước. Ông Ngô Thiệu Nhã không giấu được nét tự hào trên gương mặt khi nói về thời gian chiến tranh tuy đói khổ, gian nan, nguy hiểm nhưng đoàn kết, tin yêu lẫn nhau. Giờ đây, người cán bộ năm xưa chỉ còn quanh quẩn với ruộng vườn, làm bạn với bà lão đã chung sống với ông 60 năm qua. Chia tay chúng tôi ông quả quyết: “Trải qua hai cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, khi Tổ quốc cần, chúng tôi vẫn nguyện tham gia chiến đấu bảo vệ đất nước”.

Trò chuyện cùng chúng tôi trong những ngày cả nước kỷ niệm 40 năm “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, Thượng tá Trần Hải Quân – Trưởng Công an huyện Đông Anh cho biết thêm, phát huy truyền thống anh hùng, Đông Hội ngày nay có nhiều nét đổi mới, đời sống người dân đã được nâng cao. Đặc biệt, địa phương cũng là một điểm sáng tiêu biểu trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Thực hiện chủ trương, “Uống nước nhớ nguồn” những năm vừa qua, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Công an huyện Đông Anh đã tích cực phát động phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”. Mới đây, ngày 16-12, Đảng ủy, BCH Công an huyện phối hợp cùng CLB Hưu trí đến thăm và tặng quà gia đình Liệt sĩ Trương Viết Lãm tại Ninh Bình, người đã hy sinh trong đêm 18 rạng sáng 19-12-1972. Cũng trong dịp này, nhiều cuộc giao lưu, gặp gỡ giữa thế hệ công an qua các thời kỳ ở Đông Anh đã được tổ chức. Đây thực sự là dịp để thế hệ trẻ hiểu hơn nữa về lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, sự hy sinh xương máu của cha anh và quan trọng hơn cả để mỗi đoàn viên thanh niên công an Đông Anh lấy đó làm tấm gương để tự soi và sửa mình, qua đó tiếp tục phấn đấu, rèn luyện.

Quỳnh Vân- Đỗ Nguyễn
anninhthudo.vn

Hồi ức “Hà Nội- Điện biên phủ trên không”:

ANTĐ – Dòng chảy ký ức của trận đánh Đồi Bù 40 năm trước làm những người con xứ Mường nhớ về Hà Nội 12 ngày đêm khốc liệt. Hồi đó những thông tin hàng ngày về Thủ đô mà dân quân xã Hòa Hợp, huyện Lương Sơn, Hòa Bình nhận được thật đau thương. Những mảnh bom B52 trút xuống bệnh viện Bạch Mai nhiều hơn đất đá, phố Khâm Thiên người chết ngổn ngang. Xứ Mường hờn căm nhìn chớp lửa đêm đông, lòng hướng về Hà Nội.

• Xả thân giữa “trận địa lửa”
• Những người sống mãi trong lòng dân
• Những mốc son của bản tình ca bất tử
• Hồi ức từ “Khu phố hủy diệt”

Nữ dân quân Hoàng Thị Bướm năm xưa (thứ 2 hàng đầu bên phải)
trong ngày gặp mặt giữa tháng 12 tại xã Hòa Hợp

Tọa độ rơi xác F111

Vào khoảng 21h15 tối  22-12-1972, tại cao điểm 833 Đồi Bù, khi Trung đội dân quân Hợp Hòa đang trực chiến thì nghe thấy một tiếng nổ rất to kèm theo một luồng sáng chói trên bầu trời Hà Nội. Ánh sáng chớp lóe kéo dài trong bóng đêm từ hướng Hà Nội lao về phía cao điểm Đồi Bù. Tất cả hô to, máy bay trúng đạn pháo rồi. Bất chợt, những ánh mắt dõi theo phát hiện có một chiếc dù đang rơi về phía Thung Vầu thuộc khu vực Đồi Bù. Mọi người nhận định, máy bay địch bị quân ta bắn cháy, giặc lái đã nhảy dù hòng thoát chết. Trong đêm đông tối đen, Trung đội dân quân ngay lập tức triển khai đội hình bí mật tiến về khu vực xác định tọa độ có giặc lái Mỹ nhảy dù. Đây rồi! Một người thốt lên khi nhìn thấy phần ca bin máy bay cháy rơi trên đồi. Tất cả chiếu đèn pin tìm kiếm phi công nhưng không thấy. Nữ dân quân Hoàng Thị Xô được cử canh gác chiếc máy bay F111 để làm mốc vị trí, rồi tiếp tục truy tìm viên phi công vừa bung dù trước đó.

Sau 1 ngày 2 đêm truy lùng theo dấu tích, đến 7h sáng ngày 24-12-1972, Trung đội dân quân Hợp Hoà đã bắt được tên giặc lái. Viên phi công Mỹ mang hàm đại úy đang run rẩy, kiệt sức trong đám cỏ lau. Trên đường dẫn giải về xã, tên này ra hiệu ý nói còn một đồng đội nữa của hắn cũng rơi đâu đó trong khu rừng. Hắn xin mọi người đi tìm nếu không bạn hắn sẽ bị chết vì đói. Trung đội dân quân tiếp tục truy tìm tên Thiếu tá Mỹ theo như viên phi công nói.

Cho đến ngày 29-12-1972 mới tìm thấy hắn trong bộ dạng tiều tụy, đói khát, toàn thân loang lổ vết máu do muỗi, vắt cắn. Nữ dân quân Hoàng Thị Bướm và Hoàng Thị Xô, cả 2 người đều nhỏ bé, nhưng lại được giao nhiệm vụ thật lớn: Áp giải 2 tên phi công Mỹ trên Đồi Bù về trụ sở xã Hòa Hợp. Về đến trụ sở xã an toàn, kiểm tra thẻ và giấy tờ thấy ghi là Thiếu tá William Winson và đại úy Robert David Raybanger được giao nhiệm vụ ném bom xuống Thủ đô Hà Nội.

“Tay cầm súng trường, tôi dẫn viên phi công về trụ sở xã, hắn cao to hơn tôi rất nhiều, nhưng hắn rất tuân thủ cử chỉ, hành động tôi ra lệnh. Giờ nghĩ lại, khi ấy mà nó vẩy tay thì mình cũng ngã, nhưng trong tay mình có súng ở trên đất nước mình thì không sợ kẻ xâm lược” – bà Hoàng Thị Bướm – nữ dân quân năm xưa tự hào nhớ lại.

Cây đa đại thụ, nơi chở che cho người dân Hòa Hợp

Hoãn đám cưới để gác bầu trời Hà Nội

Vẫn còn đó gốc đa đại thụ rợp bóng lối về xã Hợp Hòa. Đấy là nơi che chở cho dân bản, cũng là nơi lưu giữ ký ức một thời. “Khi máy bay ập đến, dân chúng tôi luôn chọn gốc đa làm nơi tránh bom. Gốc đa vạm vỡ, có thể che chở hàng trăm người. Giờ những vết thương do mảnh bom Mỹ ném năm 1972 vẫn hằn nguyên vết sẹo xù xì như vết thương mãi mãi khó phai trong lòng. Chính gốc đa này cũng là nơi tổ chức đám cưới của cô Bướm và anh Chang khi ấy. Nhưng khi nghe tiếng bom 2 người đã hoãn đám cưới để cùng dân bản đánh Mỹ”- ông Hoàng Văn Lẫy, dân quân Trung đội Hòa Hợp hồi tưởng.

Lão dân quân Hoàng Thị Xô năm nay đã 65 tuổi, nhà ở bản Suối Cốc, xã Hòa Hợp, bồi hồi nhớ lại: “Đáng lẽ sáng 23-12-1972, Trung đội dân quân chúng tôi hẹn nhau đi lấy củi về để đun cơm nước làm đám cưới cho đôi trẻ Bướm và Chang. Nhưng cấp trên thông báo giặc Mỹ dùng bom B52 đánh phá tan Hà Nội. Ngày vui sẽ trọn vẹn khi im tiếng bom, vậy nên dừng lại ngày cưới để phục vụ chiến đấu, cùng Hà Nội bảo vệ bầu trời. Trong trận đánh này, chú rể tương lai Vũ Văn Chang đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Còn cô dâu Hoàng Thị Bướm trở thành một trong những tấm gương dũng cảm, mưu trí bám trận địa, đánh địch”.

Sau trận đánh, đám cưới của đôi vợ chồng trong Trung đội dân quân xã Hòa Hợp đã được tổ chức trọn vẹn trong niềm vui chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” trong 12 ngày đêm liên tục bị không lực Mỹ điên cuồng đánh phá. Trong ngày cưới của đôi bạn trẻ, niềm vui được nhân lên khi được chứng kiến máy bay trực thăng của quân đội ta cẩu buồng lái chiếc máy bay Mỹ bị bắn rơi trong đêm 22-12-1972 về Hà Nội.

Hai nữ dân quân Hoàng Thị Bướm và Hoàng Thị Xô bàn giao viên Thiếu tá
phi công cho dân quân tại xã Hòa Hợp

Ngày gặp mặt của Trung đội dân quân Hòa Hợp mới đây, có cả Đại tá Bùi Phương Diện, cán bộ thuộc Tổng Cục Chính trị – Bộ Quốc Phòng được đơn vị giao nhiệm vụ về Hòa Hợp tìm hiểu tư liệu để chuẩn bị kỷ niệm 40 năm chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”. Thì ra, chiếc máy bay F111 rơi xuống Đồi Bù là loại máy bay hiện đại nhất thế giới lúc bấy giờ, và đã bị những chiến sỹ tự vệ Công ty Cơ khí Mai Động, Hà Nội bắn cháy khi chúng ngông cuồng ném bom, bắn phá Thủ đô. Tất cả vỡ òa trong niềm vui ngày gặp mặt dưới chân Đồi Bù, nơi có “tình sử” của 2 người trong Trung đội dân quân dừng lễ trọng đại để được cùng hòa vào bản tình ca bất tử “Hà Nội- Điện Biên Phủ trên không”.

Đức Tuấn – Nguyễn Mạnh
anninhthudo.vn

(VOV) -Chương trình  giao lưu giữa tuổi trẻ với các cựu chiến binh tham gia chiến đấu 12 ngày đêm với chủ đề “Viết tiếp bản hùng ca”.

• 40 năm Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”
• Trao giải cuộc thi “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”
• Điện Biên Phủ trên không: Tiết lộ cách đánh bại B52

Tối 15/12, tại Hà Nội diễn ra chương trình  giao lưu giữa tuổi trẻ với các cựu chiến binh tham gia chiến đấu 12 ngày đêm “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, với chủ đề “Viết tiếp bản hùng ca”. Chương trình được tường thuật trực tiếp trên kênh truyền hình VOVTV và phát thanh trực tiếp trên Hệ Thời sự Chính trị tổng hợp (VOV1)- Đài Tiếng nói Việt Nam.

Chiến thắng Điện Biên Phủ trên không sau 40 năm được nhìn lại qua lời kể của những người đã từng góp phần làm nên bản lĩnh, trí tuệ người Việt Nam khi chiến thắng vũ khí tối tân nhất của quân đội Mỹ là pháo đài bay B52.

Tinh thần ấy còn được những gương mặt trẻ, đại diện cho thế hệ thanh niên Việt Nam gìn giữ và vận dụng trong công cuộc xây dựng tổ quốc hôm nay.

Chương trình kỷ niệm là dịp khẳng định niềm tin của toàn dân, toàn quân về ý chí của dân tộc ta, dù đối mặt với bất cứ khó khăn nào, Việt Nam vẫn sẽ chống trả bằng tất cả ý chí, quyết tâm của thế hệ trẻ hôm nay sao cho xứng đáng với thế hệ cha ông đi trước.

Thượng tá Vũ Đình Rạng- Trung đoàn 921, phi công đầu tiên bắn rơi B52 của Mỹ (năm 1971) cho biết: “Tháng 7/1968, chúng tôi gồm 12 phi công được chuyển từ đánh ngày sang đánh đêm. Đánh đêm rất phức tạp và khó khăn, cả một bầu trời đen kịt không nhìn thấy gì, chúng tôi bay hoàn toàn phải dựa vào đồng hồ trong buồng lái”.

Buổi giao lưu của hai thế hệ được tiếp nối trong phần hai của chương trình với chủ đề “Hà Nội ơi một trái tim hồng”, kể câu chuyện phối hợp chiến đấu, xây dựng thế trận phòng không nhân dân; ca ngợi khí phách, tinh thần người Hà Nội luôn vững vàng đối mặt với B52.

Thế hệ trẻ đã được gặp lại chị Phạm Thị Viễn – nhân vật chính trong bài thơ “Máu và hoa” của nhà thơ Tố Hữu. Chị cũng chính là cô gái chít khăn tang trên mâm pháo cao xạ năm nào, đã lập chiến công bắn hạ máy bay siêu thanh F111 của không quân Hoa Kỳ. Những câu chuyện từ thực tế lao động, công tác qua lời kể của những gương mặt trẻ đã khép lại chương trình trong phần “Vang mãi bản hùng ca”.

Trung úy Đinh Trọng Tuệ, Sư đoàn Phòng không Hà Nội chia sẻ: “Trong cuốn sổ tay của mình, tôi đã ghi lại lời đồng chí Võ Nguyên Giáp gọi cho đồng chí Chính ủy Sư đoàn Phòng không Hà Nội lúc đó là đồng chí Trần Văn Giang vào ngày 18/12/1972 là: “Cả nước đang hướng về Hà Nội. Cả thế giới đang hướng về Hà Nội. Từng giờ, từng phút, Bộ Chính Trị và Quân ủy Trung ương theo dõi cuộc chiến đấu của Hà Nội. Vận mệnh của Tổ quốc nằm trong tay các đồng chí phòng không bảo vệ Hà Nội”.

Câu nói này không chỉ tôi mà các đồng chí và đồng đội của tôi ngày hôm nay luôn trân trọng và từ đó chúng tôi xây dựng được vinh dự và trách nhiệm của mình khi được bảo vệ bầu trời thủ đô và quyết không để Tổ quốc bị bất ngờ”./.

• Viết tiếp bản hùng ca “Điện Biên Phủ trên không”
• Điện Biên Phủ trên không: Ký ức đau thương
• Tọa đàm trực tuyến “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”
• Điện Biên Phủ trên không: Giáng sinh kinh hoàng

Phương Thúy/VOV-Trung tâm tin
vov.vn

Đọc các tổng kết chiến dịch Linebacker II (Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không) của tướng A. Hiupenen trên báo chí hôm nay, độc giả quốc tế cảm nhận: “Đã chọn được đúng người, đúng việc, đúng lúc” (the right man for the right job at the right time).

Quân lệnh như sơn

Một ngày đầu năm 1972, tại sở chỉ huy tập đoàn quân Phòng không số 12, Đại tướng Tư lệnh Tập đoàn quân trao đổi điện thoại hồi lâu với Tư lệnh phòng không quốc gia, nguyên soái Batitsky, rồi truyền đạt lệnh của lãnh đạo tối cao cho cấp phó số một của mình: “Anatoly Ivanovitch! Trên quyết định điều động đồng chí vào một công tác đặc biệt: sang Việt Nam DCCH đảm nhiệm cương vị Trưởng đoàn chuyên gia quân sự Xô Viết. Ý kiến của đồng chí thế nào?”

Thiếu tướng Hiupenen Anatoly Ivanovitch (SN 1928) trầm ngâm trước bước ngoặt bất ngờ của đời quân ngũ…

Ngày 15/12/1972, một chuyến bay hơn 20 giờ đồng hồ, từ Moskva – Tashkent – Deli – Calcuta – Rangun – Vienchan – Hà Nội đáp xuống sân bay quốc tế Gia Lâm. Cùng bay vào “tâm bão” với chồng, và đoàn chuyên gia còn có phu nhân Hiupenen, bà Valentina Petrovna. Vài chục giờ sau, hàng chục pháo đài bay B 52 lao vào xâm phạm vùng trời miền Bắc, hòng “biến Thủ đô Hà Nội thành đống gạch vụn”.

Lao vào những bộn bề chiến sự dưới tầm bom “rải thảm”, tướng Huipenen liên tưởng những ngày thành phố quê hương đội mưa bom của phát xít trong cuộc phong tỏa Leningrad, khi ông còn ở tuổi thiếu niên.

Số phận gắn với SAM 2

Sau 10 năm phục vụ quân chủng Phòng không, lên tới cấp chỉ huy khẩu đội, năm 1957, chàng trai Hiupenen được nhập học Học viện chỉ huy pháo binh Leningrad (BAKA), khoa Phòng không. Đây cũng là năm đồng bộ tên lửa C 75 Dvina (thường gọi là SAM 2, SA – 2) được đưa vào sử dụng.

Tại Học viện, Hiupenen được biết đến không chỉ vì thành tích học tập, mà còn là vô địch toàn trường về vật tự do, giành các giải thưởng về bơi, trượt tuyết tốc độ, tham gia đội tuyển bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền… tích cực trong các hoạt động nghiên cứu khoa học quân sự của nhà trường.

Tốt nghiệp Học viện, Hiupenen có nhiều lựa chọn, trong đó có đề nghị làm Trưởng khoa chiến thuật – xạ kích của một trường sĩ quan pháo phòng không… Nhưng Hiupenen đã quyết định khởi nghiệp trên cương vị chỉ huy một tiểu đoàn tên lửa phòng không trang bị SAM 2.

Ảnh: đại tá CCB xô viết Variukhin S.A.

Nhờ các kết quả bắn giỏi của đơn vị mình trong các cuộc sát hạch bắn đạn thật, tới năm 1963 tên tuổi chỉ huy trung đoàn tên lửa phòng không (gồm 5 tiểu đoàn, sau cấp trên tin cậy giao huấn luyện thêm 5 tiểu đoàn nữa) Hiupenen đã được biết đến trong toàn quân nhờ thành tích xạ kích và xây dựng đơn vị trang bị vũ khí hiện đại trên một địa bàn đóng quân cực kỳ khó khăn về địa hình, thời tiết, hạ tầng cơ sở kỹ thuật và hậu cần, kể cả nhà ở cho sĩ quan và gia binh.. phải xây dựng từ số 0.

Sau một năm ở cấp phó sư đoàn trưởng tên lửa phòng không và nhận được huân chương đầu tiên, Hiupenen được bổ nhiệm vào cương vị chỉ huy sư đoàn từ năm 1968, và nhận quân hàm đại tá trước niên hạn.

Sư đoàn phòng không của ông có biên chế vượt khung, gồm hai trung đoàn không quân (máy bay đánh chặn TU – 128, và IAK – 28), ba binh đoàn tên lửa phòng không loại C – 75 và C- 125 trên một hướng chính, một trung đoàn và một lữ đoàn tên lửa phòng không trên hai hướng khác, hai trung đoàn radar.

Những năm 1969 – 1970 trong biên chế sư đoàn xuất hiện vũ khí mới – đồng bộ tên lửa C 200. Từ 1971, khi Hiupenen trở thành một thiếu tướng trẻ nhất ở cấp chỉ huy một Tập đoàn quân Phòng không, đảm trách không phận của ba nước Cộng hòa Trung Á có khí hậu nhiệt đới. Tại một trường bắn trực thuộc biên chế của tập đoàn quân này bắt đầu thử nghiệm đầu tiên một vũ khí mới, sau này được biết đến là đồng bộ tên lửa C 300, mà số mệnh sẽ lại gắn với Hiupenen, sau khi ông từ Việt Nam về, trong hành trang là tổng kết tác chiến của SAM 2.

Bẻ gẫy cánh diều hâu

Đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô do Hiupenen đứng đầu kề vai chiến đầu cùng bộ đội Phòng không – Không quân (PKKQ) Việt Nam do Tư lệnh Lê Văn Tri và Chính ủy Hoàng Phương đứng đầu. Các báo cáo sau trận đánh của chuyên gia Liên Xô và bộ đội PKKQ Việt Nam sau thử lửa đầu tiên với đội hình B 52 cho thấy, cuộc tập kích của Mỹ bộc lộ ngay những điểm yếu.

Trong “ván cờ” Linebacker II, phía Mỹ đã “ra quân” với lực lượng đông đảo chưa từng có những phương tiện chiến tranh đường không hiện đại nhất thế giới, nhưng vẫn với những nước đi, cách dàn đội hình theo khuôn mẫu… “giúp” bộ đội PKKQ Việt Nam “lấy ít địch nhiều”, đánh bại địch trong cuộc chiến tranh công nghệ cao đầu tiên nhờ “chia cắt đội hình địch”, bất chấp muôn vàn khó khăn tưởng chừng như không thể vượt qua về công nghệ, đảm bảo hậu cần chiến dịch.

Sau này, thượng tướng Hiupenen chiêm nghiệm, những “gót chân Asin” của đối phương đã giúp Tổng hành dinh và Bộ Tư lệnh PKKQ, “những người đánh cờ”, tính vượt trước kẻ thù nhiều nước cờ, giúp Hà Nội chiến thắng trong cuộc đấu trí quyết liệt nhất, bẻ “gãy cánh” những con “diều hâu” ở Nhà Trắng.

Chiến dịch phòng không của Hà Nội (dù còn thiếu nhiều yếu tố như tác chiến của Không quân tiêm kích Việt Nam còn hạn chế do đội ngũ phi công bay đêm chưa kịp “đủ lông đủ cánh”, đạn tên lửa không đủ, chỉ dành đánh B 52…) trong mắt các đồng đội Xô Viết, trong Linebacker II, là biểu tượng về độ chín của một quân chủng sử dụng vũ khí – khí tài hiện đại, đã “đi từ không đến có, từ nhỏ đến lớn”, để ‘càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng”. Chính sách phòng không nhân dân của Hà Nội và Miền Bắc tới lúc này cũng biểu hiện rõ quan hệ hữu cơ giữa tác chiến của Quân đội Nhân dân và đường lối Chiến tranh nhân dân, tự lực kháng chiến và tận dụng tốt nhất sự ủng hộ của bè bạn năm châu, hồi ức của các cựu chuyên gia phòng không Liên Xô được xuất bản gần đây chỉ rõ.

Tướng Hiupenen hẳn nhớ lại cảm nhận về trách nhiệm quân sự và chính trị giây phút ông được Lãnh đạo Liên Xô giao trọng trách sang Việt Nam, khi Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp nhấn mạnh với Đoàn chuyên gia quân sự Liên Xô ngay sau chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không: “Trong cuộc chiến (trên bầu trời Miền Bắc) này bộ đội tên lửa phòng không đã giành chiến thắng cả về quân sự lẫn chính trị” («Победу в этой войне не только боевую, но и политическую завоевали зенитно-ракетные войска»).

Các chuyên gia Liên Xô bên “pháo đài bay” B – 52, rơi ở ngoại thành Hà Nội, 23/12/1972. Ảnh: đại tá CCB xô viết Variukhin S.A.

Hậu chiến

Sau chiến tranh, nhận được những huân chương cao quý nhất của hai nhà nước, tướng Hiupenen vẫn vùi đầu vào nghiên cứu, tổng kết. Chỉ sau một năm, năm 1976, ông đã bảo vệ thành công luận án phó tiến sĩ: vai trò bộ đội Phòng không trong chiến tranh cục bộ ( «Роль войск ПВО в локальных войнах») được giới khoa học quân sự đánh giá cao về tổng kết kinh nghiệm xây dựng lực lượng và hiện đại hóa vũ khí PKKQ trong thực tiễn chiến tranh hiện đại.

Ông kiêm nhiệm trọng trách chủ tịch Ủy ban Nhà nước về kiểm nghiệm – đưa vào sử dụng các đồng bộ vũ khí phòng không С-300ПС (1981) và С-200Д (1984), trong khi đảm nhiệm các cương vị cấp cao nhất của bộ đội PKKQ Liên xô.

Năm 1991, thượng tướng Hiupenen trông thấy sự sụp đổ của tổ quốc Xô Viết và quyết định nghỉ hưu, sau 6 năm làm giám đốc Học viện Phòng không quốc gia mang tên nguyên soái Jukov. Nhưng cho tới gần đây, trên các cương vị của “mặt trận” học thuật như viện sĩ hàn lâm Viện An ninh, Quốc phòng và Pháp chế Nga, ông hiện vẫn là một trong những tiếng nói quan trọng nhất về chiến lược quân sự.

Lê Đỗ Huy
vietnamnet.vn

Công an Hà Nội với chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”:

ANTĐ – Cùng chung tay viết nên bản hùng ca “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” không thể không nhắc đến lực lượng PCCC của Công an Hà Nội, đặc biệt là Đội phòng cháy chữa cháy Lộc Hà, đơn vị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ngày 31-12-1973.

• Những kỷ vật biết nói của một thời chiến trận
• Những người sống mãi trong lòng dân
• Hồi ức từ “Khu phố hủy diệt”

Ông Nguyễn Ngô Hòa (phải) cùng ông Dương Quang Hơn (Đội trưởng Đội PCCC
Lộc Hà những năm 1982-1992) bên chiếc xe đã gắn bó với mình suốt thời trẻ tuổi

“Lửa thử vàng”

Hơn 40 năm trôi qua, CBCS thuộc Đội PCCC Lộc Hà giờ đã sang thế hệ thứ 3. Đội cũng không còn ở trụ sở cũ – thôn Lộc Hà, xã Mai Lâm mà chuyển về thị trấn Đông Anh với tên gọi mới, Phòng Cảnh sát PCCC Đông Anh (thuộc Sở Cảnh sát PCCC TP Hà Nội). Thời điểm năm 1972, cả đội có 30 người, được trang bị 3 xe chữa cháy: một chiếc GAZ 63 và 2 chiếc Zil 157. Trong thời kỳ chống chiến tranh phá hoại, dưới mưa bom, bão đạn, những người chiến sĩ PCCC Lộc Hà đã trực tiếp cứu chữa cả trăm vụ cháy, sơ tán, bảo vệ khối lượng lớn hàng hóa, vật tư, súng đạn, lương thực, xăng dầu, tính mạng và tài sản của nhân dân…

Một trong những chiến công đầu tiên của Đội PCCC Lộc Hà là lần máy bay địch đánh phá trận địa tên lửa Cổ Loa, tháng     8-1967. Một quả tên lửa đang nằm trên bệ phóng thì bị mảnh bom xuyên thủng, nhiên liệu chảy ra ngoài gây cháy lớn. Nhận được lệnh, các chiến sĩ PCCC Lộc Hà ngay lập tức có mặt, dù lúc đó, máy bay địch vẫn quần thảo. Khi đó, CBCS của đội với thao tác nhanh, chính xác, khống chế nhiên liệu chảy ra từ quả tên lửa, tập trung dập gọn từng cụm lửa, kịp thời cứu được trận địa tên lửa. Cũng trong năm 1967, Đội PCCC Lộc Hà tiếp tục lập công trong trận chiến chống “giặc lửa” tại tổng kho A, Đông Anh.

Đông Anh là một trong những cửa ngõ quan trọng của Hà Nội thời điểm bấy giờ, vì ga Đông Anh là nơi tập trung nhiều hàng hóa chi viện cho chiến trường miền Nam, đây cũng là nơi có kho xăng Bãi Trám, địa bàn chiến lược. Vì thế, trong suốt 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972, Đông Anh nằm trong tầm bắn phá của Không lực Hoa Kỳ. Nhưng bất chấp bom rơi kín bầu trời, các chiến sĩ của Đội PCCC Lộc Hà luôn kịp thời có mặt trên mọi “trận địa lửa”, chiến đấu, chiến thắng với tất cả sự mưu trí, dũng cảm, xả thân vì Tổ quốc, vì sự an toàn tính mạng của người dân. Suốt trong 12 ngày đêm ứng trực, các chiến sĩ phòng cháy Lộc Hà đã tham gia dập lửa trong vụ cháy tàu chở đạn tại ga Yên Viên, Việt Hùng, Liên Hà, Uy Nỗ…

Tham gia chữa cháy tại Tổng kho xăng dầu Đức Giang năm 1972

“Lách” bom mà đi

Khi tôi có mặt tại Phòng CS PCCC Đông Anh, cũng đúng lúc các chiến sĩ trẻ của phòng đang tập trung dọn vệ sinh, lau rửa chiếc xe Zil 157, biển số 29C 0684 đang được trưng bày phía ngoài sân. Thượng tá Nguyễn Hoàng Sơn, Phó trưởng Phòng CS PCCC Đông Anh cho biết, đây là kỷ vật vô giá của phòng, trong suốt những năm tháng chống chiến tranh phá hoại, cùng với các chiến sĩ PCCC Lộc Hà, xe đã tham gia cả trăm vụ cháy, sau ngày hòa bình, xe vẫn được sử dụng cho tới mãi sau này. Với sự giúp đỡ của Thượng tá Nguyễn Hoàng Sơn, tôi tìm gặp được ông Nguyễn Ngô Hòa (65 tuổi), là CBCS Đội PCCC Lộc Hà năm xưa. Trong ký ức của ông Hòa vẫn nguyên vẹn  hình ảnh đêm 18-12-1972, khi bom B52 rải thảm ở Đông Anh. Ngay khi phát hiện ga Đông Anh có cháy, cả đội lên đường. Xe chữa cháy chạy phía trước, bom rơi sau lưng, nhưng anh em trong đội vẫn cứ “lách” bom mà đi vì: “Người dân và tài sản Nhà nước đang cần cứu hỏa từng phút từng giây”. Lại cũng có hôm, bom “xô” xe nghiêng xuống ao, anh em trong đội chờ hết bom, hò nhau kéo xe về, để rồi khi có đám cháy mới, lại tiếp tục lên đường.

Lúc Đội PCCC Lộc Hà được điều động tăng cường dập lửa tại Kho xăng Đức Giang năm 1972, ông Hòa mới 25 tuổi. Và đó cũng là trận chiến không bao giờ phai mờ trong ký ức của ông. Không chỉ bể chứa, téc xăng, mà những đường ống dẫn ở khu vực này cũng bị cháy do bom bi hay những mảnh bom găm thủng. Từ những lỗ thủng đó, xăng phun ra, gặp lửa tạo thành những vòi lửa dài tới hàng mét. Khi đó, ông Hòa cùng những người đồng đội của mình, xông vào biển lửa, dùng giẻ ướt nút những lỗ thủng trên đường ống dẫn và trên bể để vừa bảo vệ không cho xăng tràn ra ngoài vừa ngăn không cho lửa bén vào. Từ đó, mới tiến hành dập và cách ly ngọn lửa từng khu vực. Khi đó, lính cứu hỏa không được trang bị phương tiện như bây giờ, quần áo mặc khi chữa cháy chỉ được may bằng vải bạt dầy hơn bình thường một chút, lại cũng không có ủng hay mặt nạ phòng độc. Cách đơn giản nhất mà lực lượng cứu hỏa khi đó áp dụng là người ở phía sau, phun nước làm mát, để đồng đội có thể tiếp cận gần hơn với đám cháy…

Với tinh thần chiến đấu quên mình, quyết tâm bảo vệ đến cùng những giọt xăng trong kho, lực lượng PCCC của Công an Hà Nội cũng đã thành công trong việc cứu chữa kho xăng Đức Giang. Với thành tích xuất sắc này cùng những chiến công đạt được trong đợt oanh tạc miền Bắc 12 ngày đêm của Mỹ, Đội chữa cháy Lộc Hà đã được Nhà nước phong tặng đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

30 CBCS của Đội PCCC Lộc Hà năm xưa, người trẻ nhất giờ cũng đã ngấp nghé tuổi 70. Đội trưởng Đào Văn Phệ, Đội phó Lê Thanh Hiền đã mất cách đây mấy năm. Hàng năm, cứ đến ngày 4-10, ngày truyền thống của lực lượng Cảnh sát PCCC Việt Nam thì anh em lại có dịp hội tụ và hàn huyên. Tiếp nối những thành tích hào hùng của đơn vị, CBCS những năm sau này đều tích cực phát huy truyền thống, phấn đấu luyện rèn.

(Còn nữa)

Quỳnh Vân
anninhthudo.vn

Công an Hà Nội với chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”:

ANTĐ – Trong bom đạn, hàng trăm cán bộ chiến sĩ Công an Thủ đô ngày ấy không quản ngại hy sinh, sẵn sàng xả thân để hoàn thành nhiệm vụ. Các anh, các chị đã góp phần không nhỏ cho khúc ca chiến thắng Hà Nội 1972.

• Những mốc son của bản tình ca bất tử
• Hồi ức từ “Khu phố hủy diệt”
• Lối thoát cho cuộc chiến tranh hao người tốn của và phi nghĩa

Đại tá Vũ Đình Hoành, nguyên Phó Giám đốc CATP Hà Nội vẫn nhớ như in những ngày B52 “rải thảm” Hà Nội. Trong hoàn cảnh hết sức khó khăn,  nhưng tất cả các chiến sĩ công an lúc bấy giờ bất kể thời gian nào trong ngày, khi có lệnh, các anh lập tức lên đường có mặt tại nơi trực chiến.

Liệt sĩ Nguyễn Văn Uân

Cuộc sơ tán khổng lồ

Thời điểm đó, Công an Hà Nội được giao nhiệm vụ tổ chức sơ tán cho gần 55 vạn người dân, cán bộ, công nhân các xí nghiệp tại Hà Nội. Cuối tháng 11-1972, nhận định nhiều khả năng địch sẽ đánh phá trở lại toàn miền Bắc với mức độ ác liệt hơn, kể cả việc dùng B52 đánh vào Hà Nội, Hải Phòng, các phương án sơ tán đã được lên kế hoạch. Ngày 4-12-1972, thành phố Hà Nội bắt đầu tổ chức ngay việc sơ tán người già, trẻ em và những người không thật cần thiết cho sản xuất, chiến đấu ra khỏi nội thành. Các chiến sĩ công an đã tỏa ra khắp nơi, vận động quán triệt chủ trương sơ tán đến từng hộ dân. Cả những trọng điểm nằm ở khu vực ngoại thành như Gia Lâm, Trâu Quỳ, Yên Viên, Văn Điển… cũng phải sơ tán đến các tỉnh lân cận. Tính đến đợt cuối cùng của 12 ngày đêm khói lửa, Công an Hà Nội đã cùng các đơn vị phối hợp sơ tán gần 55 vạn trong số 65 vạn người dân Thủ đô đến các vùng an toàn.

Cùng với dân phòng, Công an Thủ đô là lực lượng trực tiếp tham gia chữa cháy, cứu thương, cứu sập. Cùng một lúc, họ phải đảm đương nhiệm vụ của một người chiến sĩ công an, lính cứu hỏa và cả y sĩ. Khi bom trút xuống các ngả đường Hà Nội, cháy nổ xảy ra trên diện rộng. Số lượng xe chữa cháy hết sức hạn chế, lại không có máy bơm để dập lửa. Họ dùng xô, gầu múc nước hoặc bơm xe đạp – những công cụ hết sức thô sơ, nghèo nàn để chữa cháy. Công tác cứu sập cũng được tiến hành khẩn trương dựa vào sức người là chủ yếu. Vật lộn giữa đống đổ nát khổng lồ nhưng gần như không có một phương tiện gì trong tay, việc đào bới, tìm kiếm diễn ra hết sức vất vả. Có khi nghe thấy tiếng người kêu cứu dưới đống đổ nát, nhưng không kịp ứng cứu vì lớp đất đá quá dày. Nhưng rồi, chỉ với sức người, trong cái đêm 26-12, các chiến sĩ công an và lực lượng dân phòng đã cứu được hàng trăm người, kịp thời chuyển nhiều người bị thương đến các trạm xá, bệnh viện để cứu chữa.

Lực lượng công an Hà Nội tham gia cứu thương, cứu sập tại Khâm Thiên

Hy sinh thầm lặng

Chiến thắng, Hà Nội đã giáng cho Không lực Hoa Kỳ một cái tát bẽ bàng. Chiến thắng, nhưng xương máu bao người cũng đã phải đổ xuống, trong đó có những người con ưu tú nhất của Hà Nội. Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn  Văn Uân là một tiêu biểu.

Năm 1972, đồng chí Nguyễn Văn Uân khi đó đang công tác tại Đồn 23, Công an khu Hai Bà Trưng, nay là Công an phường Quỳnh Lôi. Trong quá trình công tác, Nguyễn Văn Uân luôn gần gũi với nhân dân, nắm và thấu hiểu tình hình khu phố mình phụ trách. 5 năm phụ trách khối phố 69, thì cả 5 năm liền khối phố này đạt danh hiệu “khối phố 5 tốt”. Trong khói lửa đạn bom, khi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, nhiều người dân phường Quỳnh Lôi giờ vẫn nhớ hình ảnh anh Công an trẻ xốc vác. Những ngày 26, 27, 28 – 12 – 1972 là những ngày Không quân Mỹ oanh tạc các nhà máy Dệt 8-3, Khăn mặt khăn tay, Mỳ bánh Hải Châu… Bom bi rải khắp phố Bạch Mai và cánh đồng Quỳnh Lôi. Hầu hết bà con khu lao động Mai Hương đều đã đi sơ tán. Bám trụ lại chỉ có lực lượng bảo vệ dân phòng và Nguyễn Văn Uân. Nhiều bà con trước khi đi sơ tán còn gửi lại chìa khóa, nhờ Nguyễn Văn Uân cho lợn gà ăn hàng ngày. Chiều 28-12, khu vực đồng chí Uân phụ trách có gần chục trẻ em nhớ nhà trốn nơi sơ tán về. Bà cụ Lục cũng đảo về nhờ một ông hàng xóm dọn bàn thờ, thắp hương nhân ngày giỗ chồng. Khi còi báo động vang lên, anh vội vàng hướng dẫn mọi người vào nơi trú ẩn. Nhưng rồi những âm thanh chát chúa của bom, bỗng có tiếng trẻ em hò reo “Máy bay cháy rồi”. Nguyễn Văn Uân giật mình, nhảy lên khỏi hầm thì thấy gần chục em bé đang xem máy bay rơi. Nguyễn Văn Uân lao vội tới nơi, đẩy đám trẻ vào hầm. Lúc này lại thấy bà cụ Lục chống gậy loay hoay mãi không xuống được hầm vì mắt kém. Nguyễn Văn Uân lại nhảy lên, đưa cụ xuống hầm của mình. Đậy cửa hầm cẩn thận, Nguyễn Văn Uân tìm nơi trú ẩn ở một chiếc hầm khác thì bất ngờ một quả bom rơi ngay chỗ anh đứng.

Nguyễn Văn Uân hy sinh khi tuổi đời mới tròn 24, Nguyễn Văn Uân ra đi, nhưng trái tim quả cảm của anh vẫn đập mãi trong lồng ngực đồng đội và những người dân khu lao động Mai Hương.

Noi theo tấm gương anh hùng ấy, nhiều cán bộ chiến sỹ Công an Hà Nội tiếp tục viết nên những câu chuyện cảm động về tình quân dân trong mưa bom bão đạn. Những người đồng đội của các anh năm xưa giờ đây khi nhớ lại những thời khắc lịch sử ấy vẫn còn bồi hồi xúc động, xen lẫn tự hào. Danh bia tưởng niệm liệt sĩ CAND Thủ đô được dựng lên tại Bảo tàng Công an Hà Nội là sự tri ân đầy nghĩa tình, để tưởng nhớ chiến công thầm lặng của những người chiến sĩ – những người đã góp phần không nhỏ làm nên khúc ca chiến thắng.

Đại tá Nguyễn Xuân Mai, chiến sỹ Điện Biên Phủ năm 1954: Số người thương vong quá lớn

Từng là một người lính chiến đấu tại chiến dịch Điện Biên Phủ, từng vào sinh ra tử và cũng đã quen với việc chứng kiến những tổn thất về người nhưng tôi cũng thấy thất kinh với số lượng người chết trong đợt ném bom ở Khâm Thiên và Bạch Mai, 2 địa điểm bị tàn phá nặng nề nhất. Thời gian đó, tôi được cử làm nhiệm vụ đưa tin và chụp ảnh về cuộc chiến đấu của quân và dân ta trước sức mạnh tưởng như không gì hạ gục được của pháo đài bay B52. Chứng kiến sự chiến đấu ngoan cường và ngã xuống của các chiến sỹ, lòng tôi dấy lên niềm cảm phục và giúp tôi ghi lại những bức ảnh phản ánh trung thực mức độ quyết liệt của cuộc chiến. Bên cạnh việc bám sát cuộc chiến đấu của người chiến sỹ, tôi còn kết hợp phản ánh cuộc sống của người dân Hà Nội thời đạn bom. Và đến giờ thì tôi đang sở hữu trong tay nhiều bức ảnh và tư liệu thật quý giá về Hà Nội 12 ngày đêm.

Nhà biên kịch Lê Quý Hiền: Chiến thắng B52 đánh đổi bằng rất nhiều sự hy sinh

Trong ngày kỷ niệm chiến thắng B52, tôi nghĩ chúng ta nên biết đằng sau chiến thắng ấy là biết bao sự hy sinh của quân, dân ta. Nói đến B52, ai cũng hình dung được sự khốc liệt và hủy diệt nhưng bằng cách nào chúng ta thắng được và hạ gục pháo đài bay B52 là một câu chuyện dài của lịch sử, không dễ gì nói hết trong ngày một ngày hai. Với tư cách là nhà viết kịch, tôi đã diễn giải một phần của lịch sử bằng một kịch bản về chiến thắng B52 mang tên “Bệ phóng”. Trong đó, hình ảnh của Bác được xuất hiện nhiều lần trong kịch bản với những lời tiên tri về trận chiến cuối cùng Mỹ đánh vào Hà Nội sẽ là máy bay B52. Rồi bằng sự kiểm nghiệm thực tế của bản thân, chứng kiến sự hy sinh của người Hà Nội, tôi còn đưa vào kịch bản những chi tiết cho thấy Hà Nội đã chiến đấu ngoan cường như thế nào trước pháo đài bay B52. Một phần của kịch bản này đã được chuyển thể thành tiểu phẩm dài 15 phút và sẽ được phát sóng vào dịp kỷ niệm chiến thắng B52 trên Đài Truyền hình Việt Nam.

 (Còn tiếp) 

Mai Vân – Đỗ Nguyễn
anninhthudo.vn

Công an Hà Nội với chiến thắng Điện Biên Phủ trên không: “Đội cứu hộ” kiên cường (1)

ANTĐ – “B52 à? Cái ký ức về đêm mùa đông năm 1972 ở trên con phố này ám ảnh tôi tròn 40 năm nay. Nhiều đêm tôi vẫn mơ thấy đồng đội tôi – những chiến sĩ công an của Đồn số 42, những gương mặt hiền lành của bà con hàng phố, những âm thanh của bom nổ, tiếng người lạc giọng gọi tìm nhau… Thế hệ của chúng tôi, có lẽ sẽ chẳng bao giờ quên quá khứ bi thương đó” – ông Vũ Xuân Trường – người cảnh sát khu vực phụ trách khu phố 47 nói trong nước mắt khi câu hỏi của tôi chạm vào một phần ký ức đau buồn của ông. Khu phố ông phụ trách cùng với khu phố 45 và 46 sau đêm 26-12 được mệnh danh là “Khu phố huỷ diệt”.

• Lối thoát cho cuộc chiến tranh hao người tốn của và phi nghĩa
• “Chia lửa” với Thủ đô
• Chuyện những anh hùng “khắc tinh” ngáo ộp B52
• John McCain và chiếc mũ mang thông điệp hoà bình
• “Đại bàng trắng” và cú hạ gục B52
• Hà Nội niềm tin và hy vọng
• Những bó đuốc khổng lồ trên trời Hà Nội

Phố Khâm Thiên đổ nát sau đêm 26-12-1972

1. Đồn Công an số 42 ngày đó (nay là Công an Phường Khâm Thiên) có 23 đồng chí, 3 chỉ huy, 15 cảnh sát khu vực và 5 đồng chí phụ trách trật tự. CBCS hầu hết còn trẻ, tuổi đời chỉ ngoài 20, chưa lập gia đình. Xưa nay, cái nghiệp công an vốn không dễ dàng và nhàn hạ, công an thời chiến lại càng khó khăn, thiếu thốn gấp bội.

Ngày đó, mỗi đồng chí công an đều được phát một chiếc “xắc cốt” (sacoche) đeo ngang hông, bên trong có một cái bút, một cuốn sổ, cùng chiếc đèn pin. Tuy nhiên, “xắc cốt” của CSKV Đồn 42 còn để đựng rất nhiều chìa khóa. Số là, dân đi sơ tán, tin tưởng và cậy nhờ, gửi CSKV giữ hộ chìa, khi nào về thì đến lấy, rồi đêm 30, sáng mồng 1 Tết lại nhờ CSKV mở cửa vào nhà thắp hộ nén nhang lên bàn thờ tổ tiên, để năm mới các cụ có về sẽ đỡ cô quạnh, hương lạnh khói tàn. Bắt đầu từ năm 1972, có lệnh sơ tán. CSKV lúc đó là lực lượng nòng cốt tập trung vận động nhân dân đi sơ tán, bảo vệ tài sản của dân khi họ vắng nhà. 21h hàng ngày, số liệu chính xác những di biến động về nhân khẩu phải được báo về các cấp chỉ huy. Khi có lệnh báo động, CSKV cũng là người khẩn trương vận động nhân dân xuống hầm trú ẩn. Khi nào tính mạng, tài sản của dân được đảm bảo, khi đó, công an mới nghĩ đến sự an toàn của bản thân.

2. 22h30 đêm 26-12, B52 Mỹ ào ạt trút bom xuống Khâm Thiên, vệt bom kéo dài hơn 1.000m, rộng 50 đến 60m. Nhà cửa, trường học, trạm y tế, nhà máy xí nghiệp, kho gạo… bị thổi bay, thay vào đó là những hố bom khổng lồ ngoác miệng. Xí nghiệp giầy trên phố Khâm Thiên dính bom bùng cháy cộng với những những đám cháy rải rác trong nội thành Hà Nội khiến bầu trời đêm đó nhuốm một màu vàng ệch. Không đợi còi báo yên, ngay khi tiếng bom vừa dứt, tất cả CBCS Đồn số 42 đều lao đến từng khu vực mình được phân công phụ trách để khắc phục hậu quả, cứu người còn kẹt dưới những đống đổ nát.

Ông Vũ Xuân Trường kể, lúc ông và những đồng đội của mình lao lên khỏi hầm, ông vẫn còn nghe thấy tiếng đồng chí Quảng đồn trưởng gọi với theo dặn dò “Các đồng chí chú ý đề phòng bom nổ chậm”.

Sau cơn tàn sát đẫm máu của Không lực Hoa Kỳ, khu phố lao động nghèo Khâm Thiên hoàn toàn biến dạng, tất cả chỉ còn là đống đổ nát. Anh cảnh sát trẻ Vũ Xuân Trường chạy vòng từ Cống Trắng, sang ngõ Khâm Đức thì gặp ông Trương Văn Vị (người dân hàng phố quen gọi là ông Tư) run rẩy chỉ vào chiếc hầm cá nhân bị bom “bóp” méo, vợ ông – bà Thuận đang ngất dưới đó trong tư thế ngồi, máu trên đầu tuôn xối xả. Cho đến bây giờ, ông Trường vẫn không thể lý giải nổi, động lực nào đã khiến một thanh niên trẻ, cân nặng chưa đầy 50kg kéo được người phụ nữ nặng ngoài 60kg từ dưới hầm lên rồi cứ thế cõng trên lưng mà chạy. Từ địa điểm cứu người bị thương chạy ra đến trục đường chính chỉ có 30m, nhưng bom khoét, nhà cửa đổ nát lấp đường, thế là phải đi vòng, ông Tư cầm đèn pin chạy phía sau soi đường, CSKV Trường cõng người bị thương chạy phía trước, chạy hết Khâm Đức, quay về Cống Trắng thì mới tìm được lối ra đường chính. Thời điểm này ngoài trục đường chính vắng lặng. Vừa kịp lúc, một chiếc xe “xít đờ ca” chạy qua. Ông Trường nhao ra chặn đường, yêu cầu xe dừng lại đưa người bị thương đi cấp cứu.  Tình cờ,  chiếc xe  mà  anh CSKV Đồn số 42 Vũ  Xuân Trường chặn lại hôm đó chính là xe của Phó Giám đốc Sở Công an, Đại tá Cáp Xuân Diệm, đang trên đường đi thị sát tình hình. Thấy tình cảnh đó, Phó Giám đốc Sở Công an vội vàng xuống xe, đỡ người bị thương và bảo: “Đồng chí cứ để người bị thương ở đây, việc này đã có tôi lo, mau trở vào cứu dân đi, lực lượng cứu viện sẽ tới trong dăm ba phút nữa”… Câu nói của vị chỉ huy khiến anh cảnh sát trẻ như được tiếp thêm sinh khí. Một mình quay lại Cống Trắng tiếp tục lục tìm trong đống đổ nát…

Ông Vũ Xuân Trường – nguyên cánh sát khu vự khu phố 47, Đồn Công an 42-Khâm Thiên

3. Đêm đó, bà Thuận đã được đưa đi cấp cứu kịp thời tại bệnh viện Xanh Pôn. Bà bị ngất do sức ép của bom và do vết thương ở đầu gây mất máu. Khi tôi tìm đến nhà ông bà ở số 45 ngõ Khâm Đức- Khâm Thiên thì chỉ gặp ông Tư ở nhà. Ông bảo, bà Thuận mới mất năm ngoái, thọ 88 tuổi. Ông Tư năm nay đã ở tuổi 89 nhưng rất minh mẫn. Kể lại câu chuyện về đêm mùa đông của 40 năm trước, nước mắt ông lại tuôn trào.

Đêm ấy bom nổ giữa nhà ông. Trong chớp mắt, toàn bộ nhà cửa tài sản chỉ còn là cái hố sâu hun hút, nhưng điều khiến những con người ở đây vẫn lạc quan, vượt qua khó khăn và cái chết cận kề, đó chính là tình người và đặc biệt là sự gắn bó với nhân dân, vì dân quên mình của những CBCS công an Đồn số 42 ngày ấy. Là những người tiếp cận, cứu dân đầu tiên, trước khi lực lượng công binh, cứu hộ có mặt, không có bất kỳ một công cụ nào hỗ trợ việc đào bới, chỉ với hai bàn tay, cứ tay không mà cào đất, những cửa hầm bị đất đá vùi lấp, bị sức ép của bom bóp cho méo mó đã được khai thông. Chỉ với hai bàn tay, CBCS công an Đồn số 42 ngày ấy đã cứu được tính mạng của biết bao nhiêu người dân Khâm Thiên trong cái đêm kinh hoàng đó. Tôi hỏi ông Trường, ngày đó có phút giây nào ông thấy sợ không? Ông lấy khăn chấm nước mắt rồi chậm rãi trả lời: “Tôi thấy chiến tranh thực sự khủng khiếp, nhưng tôi không sợ. Ngày ấy, tôi chỉ nóng lòng muốn cứu người, không còn thời gian mà tính toán so đo điều hơn lẽ thiệt”.

4. Trong đêm 26-12, sau khi cứu được bà Thuận, ông Trường vòng trở lại Cống Trắng, tại đây ông tiếp tục cứu được cụ Chu Văn Du – bố đội phó đội dân phòng Chu Trọng Thành. Và phải đến 10 ngày sau, dưới sự giúp đỡ của lực lượng dân phố, dân phòng, công binh… ông Trường mới tìm thấy thi thể anh Thành bị vùi trong hầm cá nhân. Gia đình anh Thành có 4 người. Mẹ Thành thì đi sơ tán, em trai chiến đấu ngoài mặt trận, bố thì bị thương sau vụ sập hầm. Người đưa Thành về nơi an nghỉ cuối cùng tại Nghĩa trang Văn Điển cũng chỉ có một mình ông Trường. Không chỉ có Khâm Thiên, toàn bộ ga Giáp Bát cũng là một trong những điểm nóng Không lực Hoa Kỳ tập trung trút mưa bom. Đường sá bị phá tanh bành, phải đi đường vòng từ Khâm Thiên xuống Kim Giang rồi qua Cầu Bươu mới đến được Văn Điển. Tiễn Thành xong, xe quay về, 5 giờ chiều mùa đông, không hiểu sao trời vàng như đổ nghệ. Màu vàng đó, sau rồi cứ ám ảnh ông… Cái đêm Mỹ thảm sát Khâm Thiên, có 287 người chết. Riêng Đồn số 42 có 4 đồng chí anh dũng hy sinh là Tô Đình Tường- Phó trưởng Đồn, Phan Sĩ Hợp, Nguyễn Đình Mừng – cán bộ Đội QLHC Công an quận Đống Đa được tăng cường xuống đồn và cuối cùng là Nguyễn Văn Liên – cán bộ tập sự mới về đồn chưa đầy hai tháng. Với những đóng góp trong việc sơ tán, cứu sập, cứu người tốt, đảm bảo an toàn về tài sản cho người dân… Đồn Công an số 42 đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công năm 1973. Thực hiện việc đền ơn đáp nghĩa, mới đây, Đảng ủy, Ban chỉ huy Công an quận Đống Đa đã phát động phong trào mỗi CBCS đóng góp một ngày lương, xây dựng nhà tình nghĩa. Ngôi nhà vừa được hoàn thành và bàn giao cho gia đình Liệt sĩ Phan Sĩ Hợp – nguyên CBCS Đồn số 42.

Quỳnh Vân
anninhthudo.vn