– W.Burchett sau này nhiều lần đến Việt Nam đã đưa ra nhận xét: “Cảm giác đầu tiên của tôi là sự thân mật, ấm áp và giản dị. Hồ Chủ tịch có khả năng khiến người ta thấy nhẹ nhõm ngay từ khoảnh khắc đầu tiên và trình bày những vấn đề phức tạp nhất chỉ trong vài từ và cử chỉ rõ ràng.

Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn ngày 13/3/1954 bằng trận tấn công vào cứ điểm Him Lam và kết thúc đợt 1 bằng việc đánh trên đồi Độc lập (15/3) và bức hàng cụm cứ điểm Bản Kéo.

Giữa đợt 1 và đợt 2 (bắt đầu từ 30/3), tại căn cứ địa Việt Bắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhà báo Úc Wilfred Burchett người sau này tiếp tục gắn bó phản ánh và ủng hộ nhân dân ta cho đến cuộc Kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ngày 22/3/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với Hội nghị tổng kết công tác bình dân học vụ toàn miền Bắc năm 1956.

Mối quan tâm của dư luận lúc này là sau khi chiến trận đã bùng nổ, với những diễn biến vô cùng ác liệt và thực dân Pháp được can thiệp Mỹ hỗ trợ cũng thể hiện cũng đang say máu quyết huy động lực lượng vào trận quyết chiến này với tất cả các vũ khí hiện đại thì liệu khả năng chiến thắng của lực lượng kháng chiến sẽ ra sao?

Trong hồi ức của mình, nhà báo Úc đã thuật lại cách giải thích của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam kháng chiến: “Bác Hồ đặt ngửa chiếc mũ trên bàn, đưa những ngón tay gầy guộc theo vành chiếc mũ và nói: “Tình hình thế này, đây là những ngọn núi mà lực lượng chúng tôi đang chiếm giữ. Dưới kia là thung lũng Điện Biên Phủ. Đó là nơi đóng quân của người Pháp với những đội quân thiện nghệ nhất mà họ có tại Đông Dương. Và họ sẽ không bao giờ rút ra được”.

“Vậy đây chính là Stalingrad ở Đông Dương?” Burchett hỏi. Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời: “Căn cứ vào điều kiện ở đây thì đúng như vậy. Nói khiêm tốn thì đó là một điều gì đó giống như thế”.

W.Burchett sau này nhiều lần đến Việt Nam đã đưa ra nhận xét: “Cảm giác đầu tiên của tôi là sự thân mật, ấm áp và giản dị. Hồ Chủ tịch có khả năng khiến người ta thấy nhẹ nhõm ngay từ khoảnh khắc đầu tiên và trình bày những vấn đề phức tạp nhất chỉ trong vài từ và cử chỉ rõ ràng.

Trong những cuộc gặp gỡ tiếp theo với nhân cách vĩ đại này, sự ấm áp, giản dị, cách thể hiện rõ ràng xuất phát từ trí tuệ mẫn tiệp và sự thấu hiểu trọn vẹn chủ đề khiến ta có ấn tượng vô cùng sâu sắc. Bất cứ ai được Hồ Chủ tịch tiếp đều bình luận về những phẩm chất ấy và cao hơn hết là cảm giác của họ ngay lập tức như người trong nhà của Chủ tịch”.

X&N

bee.net.vn

– Ngày 20/3/1947, dưới bút danh “Tân Sinh”, Bác hoàn thành cuốn sách “Đời Sống Mới” và giao cho Uỷ ban Trung ương Vận động Đời sống mới xuất bản rộng rãi. 

“Đời Sống Mới” có thể được coi là cuộc vận động văn hoá đầu tiên được phát động cùng với sự ra đời của chế độ mới, ngay sau khi nước nhà độc lập, ngay tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ Lâm thời.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khi nêu lên những “nhiệm vụ cấp bách”, ngoài những mục tiêu chống nạn đói, nạn dốt, tổ chức tổng tuyển cử, bỏ các loại thuế bất hợp lý, ban hành tự do tín ngưỡng… đã nhấn mạnh: “Chúng ta có nhiệm vụ cấp bách là phải giáo dục lại nhân dân chúng ta. Chúng ta phải làm cho dân tộc chúng ta trở thành một dân tộc dũng cảm, yêu nước, yêu lao động, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập”.

Ngày 20/3/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm lại đình Tân Trào

Và ngày 3/4/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh thành lập “Ban Trung ương vận động Đời sống mới” nhằm giáo dục cán bộ và nhân dân tư tưởng cần, kiệm, liêm, chính, xoá bỏ những tư tưởng và tập quán lạc hậu của chế độ thực dân và phong kiến để lại và tham gia cuộc vận động này có vai trò của Hội Văn hoá Cứu quốc.

Ngay trong hoàn cảnh chiến tranh đã bùng nổ trên cả nước, phải tập trung sức lực cho công cuộc kháng chiến, nhưng mục tiêu xây dựng con người Việt Nam mới vẫn là một tư tưởng nhất quán .

Trong lời tựa, Bác viết: “Trong lúc kháng chiến, chúng ta phải đồng thời kiến quốc. Thực hành “Đời sống mới” là một điều cần kíp cho công cuộc cứu quốc và kiến quốc”.

Giải thích thế nào là “Đời sống mới”, tác giả nêu rõ: “Không phải là cái gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới. Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ… Cái gì cũ mà không xấu nhưng phiền phức thì phải sửa đổi lại cho hợp lý. Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm… Cái gì mới mà hay thì phải làm… Làm thế nào cho đời sống của dân ta, vật chất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn. Đó là mục đích của Đời sống mới”.

Cuốn sách được viết dưới dạng những câu hỏi và câu trả lời đề cập tới nhiều lĩnh vực của đời sống, nhiều tầng lớp xã hội. Để trả lời câu hỏi “Thực hành Đời sống mới khó hay dễ?”, tác giả trả lời: “Nói dễ thì dễ. Nói khó thì khó. Tục ngữ có câu: “Việc đời không gì khó, chỉ sợ chí không bền”.

4 năm sau đó, ngày 20/3/1951 cái tinh thần này một lần nữa đã được Bác nhắc lại như một châm ngôn hành động cho thế hệ trẻ Việt Nam. Gặp gỡ phân đội Thanh niên Xung phong C12 đang làm nhiệm vụ tại Nà Cù thôn Nà Tu, xã Cẩm Giàng, Bạch Thông, Bắc Kạn, Bác tặng 4 câu thơ: “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên”.

X&N
bee.net.vn

– Ngày 13/3/1963, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiễn đưa Đoàn đại biểu cao cấp Vương quốc Lào do Vua Xrivang Vathana và Thủ tướng Xuvana Phuma dẫn đầu kết thúc chuyến thăm Việt Nam.

Trong lời tiễn Bác đã đọc 4 câu thơ: “Thương nhau mấy núi cũng trèo/ Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua/ Việt – Lào hai nước chúng ta/ Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long”.

Trong bối cảnh rất phức tạp ở bán đảo Đông Dương sau khi thực dân Pháp đã phải ký kết Hiệp định Giơnevơ (1954) và từng bước rút khỏi chính trường Đông Dương, đế quốc Mỹ đã thế chân tiếp tục can thiệp mở rộng chiến tranh, Vương quốc Lào thực hiện một chính sách trung lập.

Ngày 13/3/1960, Bác Hồ thăm Trường thiếu nhi vùng cao nhân thăm tỉnh Thái Nguyên

Việt Nam một mặt tiếp tục cuộc đấu tranh giành thống nhất đất nước từ phương pháp hoà bình thực hiện Hiệp định Giơnevơ đến tiến hành cuộc chiến tranh giải phóng chống sự can thiệp của Mỹ.

Nhằm tranh thủ nền trung lập của Lào hạn chế sự can thiệp của Mỹ vào đất nước láng giềng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Nhà nước Việt Nam đã giành một thái độ rất trọng thị khi mời nhà Vua, Hoàng gia và Chính phủ Vương quốc Lào sang thăm Việt Nam.

Ngay trong lời chào mừng đọc ngày 10/3, Bác điểm lại lịch sử: “Hai dân tộc Việt – Lào từ lâu đời đã có những quan hệ anh em khăng khít với nhau. Nhưng gần một thế kỷ, bọn đế quốc đã cướp nước chúng ta, chia rẽ nhân dân 2 nước. Chúng ngăn cản, không để nhân dân Viêt Lào gần gũi giúp đỡ nhau.

Chúng làm cho nhân dân hai nước chúng ta: “Bức tường nô lệ chắn ngang/ Tuy trong gang tấc, gấp ngàn quan sơn”. Ngày nay hai nước chúng ta đã độc lập… dễ dàng đi lại thăm viếng nhau “Bấy lâu cách trở quan hà/ Từ nay Lào – Việt rất là gần nhau”.

Con tại buổi chiêu đãi các vị khách quý Lào (tối 10/3), Bác lại khẳng định: “Hai dân tộc Việt và Lào sống bên nhau trên cùng một dải đất, cùng có chúng một dãy núi Trường Sơn. Hai dân tộc chúng ta đã nương tựa vào nhau,giúp đỡ lẫn nhau như anh em. Trải qua nhiều năm đấu tranh gian khổ và anh dũng, nhân dân hai nước chúng ta đã giành được độc lập, đã làm chủ đất nước của mình. Ngày nay chúng ta lại giúp đỡ lẫn nhau để xây dựng cuộc sống mới. Tình nghĩa láng giềng anh em Việt – Lào thật là thắm thiết không bao giờ phai nhạt được”.

Một đường lối hoà bình, hữu nghị cùng chung mục tiêu giành độc lập đối với nước Lào láng giềng chính là một nhân tố bảo đảm thắng lợi cho cách mạng Việt Nam.

X&N
bee.net.vn

– Ngày 12/3/1965, tham dự cuộc họp của Bộ Chính trị bàn về âm mưu của Mỹ và đối sách của ta, Bác đã phát biểu nhiều ý kiến quan trọng (được ghi trong biên bản).

Bác nói: Mỹ đã nói đến việc mở rộng chiến tranh từ tháng 2/1964 mà chúng ta nghiên cứu còn yếu. Phải có quyết tâm từ Bắc chí Nam là hy sinh, là trận sống còn (một là chết hai là thắng lợi), phải có tổ chức, phải làm cho toàn Đảng toàn dân hiểu và quyết tâm.

Phải tính đến hoàn cảnh thật gay gắt, địch sẽ dùng cả không quân và hải quân nên phải đề phòng sự dao động nghiêng ngả. Phải tăng cường tổ chức và tiềm lực. Phòng không nhân dân phải chú ý giải quyết đời sống của những gia đình khó khăn. “Các cháu bé quý hơn nhà máy”. Cách sống của mình còn hoà bình, phải chuyển miền Bắc sang “nửa chiến tranh”.

Ngày 12/3/1961, Bác tiếp các đại biểu dân tộc ít người tham dự Đại hội Phụ nữ VN lần thứ III

Về ngoại giao, Bác chỉ rõ: Cần nghĩ trước việc vận động mở lại Hội nghị Giơnevơ để tranh thủ dư luận đồng thời nên tổ chức các hoạt động tuyên truyền chống chiến tranh ở nhiều nước, nhiều tổ chức quốc tế.

Phải thấy trong quá trình tiến hành chiến tranh chống Mỹ, phải vừa kiên quyết vừa khéo léo. Lúc nào Mỹ muốn đi thì tạo điều kiện cho Mỹ rút. Thực tiễn lịch sử 10 năm sau đó (1975) đã chứng minh giá trị những ý kiến trên của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Cùng trong ngày hôm đó, báo “Nhân Dân: số ra ngày 12/3/1965, đăng bài “Đế quốc Mỹ cút đi” của Bác, viết dưới bút danh “Chiến Sĩ” trong đó nhắc lại ý kiến sáng suốt và thiện chí của một số chính khách và nhà báo Mỹ khi đánh giá về tình hình cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt Nam là “vô vọng”.

Bài báo kèm theo lời “tái bút”: “Nhân dân Việt Nam kiên quyết đánh bại đế quốc Mỹ xâm lược. Nhưng chúng ta thông cảm với những người Mỹ có chồng con bị lừa đi chết ở chiến trường Việt Nam. Chúng ta cảm ơn các vị nghị sĩ, các người trí thức và lãnh đạo các tôn giáo, các đoàn thể công nhân, các chị em phụ nữ và anh em thanh niên, sinh viên Mỹ đã cương quyết bảo vệ chính nghĩa và đòi đế quốc Mỹ rút ngay ra khỏi miền Nam Việt Nam…”.

Chỉ 1 năm sau, vào thời điểm Mỹ đã mở rộng chiến tranh bằng không quan và hải quân ra miền Bắc, trực tiếp đưa bộ binh vào tác chiến ở miền Nam, ngày 12/3/1966, Bác họp Hội nghị Bộ Chính trị nghe báo cáo tình hình chiến sự và đồng ý tuyển 50 ngàn quân đợt 3 và 4 năm 1966 và đề nghị không tuyển người đứng tuổi, con em những gia đình đã có nhiều con vào bộ đội, không tuyển những người có trình độ cao còn cần cho các ngành kinh tế.

Trước đó 22 năm, vào tháng 3/1948, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang có những biến chuyển ác liệt, trả lời điện hỏi của nhà báo nước ngoài, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ quan điểm của nhân dân Việt nam về chiến tranh: “Dù phải hy sinh cực khổ mấy. Chính phủ và Nhân dân Việt Nam cũng quyết kháng chiến đến cùng để tranh kỳ được thống nhất và độc lập thực sự…

Hơn 80 năm dưới quyền thống trị của Pháp, nhân dân Việt Nam đã nếm đủ sỉ nhục và đau khổ. Nhân dân Việt Nam quyết không chịu là nô lệ lần nữa… Nếu thực dân Pháp vẫn khư khư giữ chặt tham vọng cũ thì chúng sẽ thất bại. Chính nghĩa bao giờ cũng thắng!”.

Có thể thấy, trong cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhất quán và toàn diện với những dự báo chủ động và chính xác!

X&N
bee.net.vn

– Ngày 3/3/1951, thưc hiện Nghị quyết của Đại hội II, Đảng Lao động Việt Nam tổ chức buổi “lễ ra mắt quốc dân” (một thời kỳ ngày 3/3 được coi là ngày thành lập Đảng Lao động Việt Nam).

Trong “lời kết thúc”, với cương vị là Chủ tịch Đảng mới được bầu, Bác Hồ nhấn mạnh rằng mục đích của Đảng “có thể gồm trong 8 chữ là: Đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ quốc”; nhiệm vụ là lãnh đạo toàn dân đi đến “Kháng chiến thắng lợi, Kiến quốc thành công”; chính sách của Đảng “có thể đúc lại trong mấy chữ là làm cho nước Việt Nam ta Độc lập – Thống nhất – Dân chủ – Phú cường”…

Ngày 3/3/1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm đền Brôbađua, nhân dịp Người thăm Cộng hòa Indonesia

“Đảng Lao động Việt Nam là đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nghĩa là những người thợ thuyền, dân cày và lao động trí óc kiên quyết nhất, hăng hái nhất, trong sạch nhất, tận tâm tận lực phụng sự Tổ quốc và nhân dân, những người mà: Giàu sang không thể quyến rũ. Nghèo khó không thể chuyển lay. Uy lực không thể khuất phục…” vì thế “Đảng Lao động Việt Nam không sợ kẻ địch nào dù cho chúng hung tợn đến mấy, không sợ nhiệm vụ nào dù nặng nề nguy hiểm đến mấy, nhưng Đảng Lao động Việt Nam sẵn sàng vui vẻ làm trâu ngựa, làm tôi tớ trung thành của nhân dân.

Tuy vậy, Đảng Lao động Việt Nam cũng do nhiều người tổ chức lại mà thành. Mà người thì ai cũng có ít nhiều khuyết điểm. Vì vậy, Đảng Lao động Việt Nam mong mỏi và hoan nghênh sự phê bình thật thà của các đảng phái và đoàn thể bạn, của các nhân sĩ và của toàn thể đồng bào để cho Đảng tiến bộ mãi”.

Thành lập từ mùa Xuân 1930, Đảng Cộng sản Đông Dương đã tuyên bố “tự giải tán” để góp phần tăng cường khối đoàn kết toàn dân trong bối cảnh vô cùng phức tạp sau ngày  giành được độc lập. Nói cách khác, sự thành lập Đảng Lao động Viêt Nam cũng có ý nghĩa là sự “ra mắt, trở lại hoạt động” của Đảng Cộng sản ở nước ta.

Vào thời điểm này không còn quan điểm về một Đảng Cộng sản Đông Dương và ở Lào và Campuchia các đảng cộng sản cũng đã được thành lập đoàn kết cùng Đảng Lao động Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung.

Cùng ngày hôm đó, Bác còn tham dự lễ khai mạc Đại hội thống nhất 2 Mặt trận Việt Minh và Liên Việt và bày tỏ niềm sung sướng khi chứng kiến “rừng cây đại đoàn kết ấy nở hoa kết quả và gốc rễ của nó đang ăn sâu lan rộng khắp toàn dân và nó có một cái tương lai “trường xuân bất lão” và “chẳng những là toàn dân Việt Nam đại đoàn kết mà toàn dân 2 nước anh em là Cao Miên và Ai Lao cũng đi đến đại đoàn kết”.

X&N
bee.net.vn

 – Ngày 13/2/1958, Bác Hồ kết thúc cuộc viếng thăm lịch sử nước Cộng hoà Ấn Độ. Trước khi rời thành phố Calcuta để lên đường thăm Miến Điện, Bác đến thăm Hội Mahabodi, một tổ chức Phật giáo có tiếng ở Ấn Độ. Sau khi lễ Phật Bác dự buổi mít tinh do các Phật tử tổ chức.

Lời chào mừng của người đứng đầu tổ chức này đã đánh giá: “Như một vị ẩn sĩ chân chính, Chủ tịch đã hy sinh suốt đời cho nhân dân và Tổ quốc Ngài; Chủ tịch đã từ bỏ những hào nhoáng lộng lẫy của địa vị Chủ tịch một nước. Cũng như Hoàng đế Asoka, một vị Phật tử đầy lòng hy sinh, Chủ tịch đã nêu cao trước thế giới một lý tưởng mà chỉ có thể thực hiện bởi một người có đầy lòng tin tưởng…”.

Còn trong diễn văn của ông Thị trưởng thành phố Calcuta nơi đón tiếp và tiễn đưa Bác sau 10 ngày thăm Ấn Độ, đã ca ngợi: “Cũng như người Cha vĩ đại của dân tộc chúng tôi là Thánh Gandhi, Ngài là biểu hiện của một đời sống giản đơn, thanh cao và khắc khổ. Chúng tôi hết lòng cầu với Thượng đế rằng cuộc viếng thăm lịch sử của Ngài đến đất nước này sẽ đúc nên những sợi dây chuyền vàng bằng hữu nghị để thắt chặt hai dân tộc chúng ta trong tình nghĩa anh em sáng chói”.

Hồ Chí Minh với các cháu thiếu nhi dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc (13/2/1969)

Còn Thủ tướng Ấn Độ J.Nerhu thì khẳng định: “Hồ Chủ tịch là một nhà đại cách mạng phi thường trong thời đại này. Người luôn luôn giải quyết những vấn đề khó khăn với nụ cười trên môi”…

Ngày 13/2/1964 là ngày mồng 1 Tết Giáp Thìn, Bác vẫn có lời thơ chúc mừng năm mới: “Bắc Nam như cội với cành/ Anh em ruột thịt, đấu tranh một lòng/ Rồi đây thống nhất thành công/ Bắc Nam ta lại vui chung một nhà/ Mấy lời thân ái nôm na/ Vừa là kêu gọi vừa là mừng Xuân”.

Năm ấy Bác xuất hành tới vùng đất Cổ Loa, thăm trạm biến thế điện và hợp tác xã nông nghiệp Lỗ Khê và khen câu khẩu hiệu bằng thơ kể trên đình làng: “Đón Xuân mở hội làm giàu/ Mừng Xuân cần kiệm lúa màu tốt tươi”. Buổi chiều Bác thăm và chúc Tết Trung đoàn phòng không 260 bảo vệ Thủ đô và các chiến sĩ công an Hà Nội. Cùng ngày Bác dự  đón Đoàn của Bí thư thứ Nhất Lê Duẩn vừa sang thăm Liên Xô trở về nước.

Ngày 13/2/1969, Bác đón các cháu trong đoàn thiếu niên dũng sĩ miền Nam ra thăm miền Bắc và tiếp bà Menba Hernadez, Chủ tịch Uỷ ban Cuba đoàn kết với Việt Nam và các bạn Cu ba trong Viện Hữu nghị các dân tộc đang thăm nước ta.

Sau này bà Menba Hernandez đã viết về ấn tượng của mình về Chủ tịch Hồ Chí Minh: “là hình ảnh tổng hợp của một nhà cách mạng đấu tranh không biết mệt mỏi vì tự do và hạnh phúc của nhân dân, một người khiêm tốn và giản dị, một nhà thơ nhạy cảm và sâu sắc, có khả năng nói lên những tình cảm trong sáng nhất của con người…”.

X&N
bee.net.vn