QĐND Online – Những ngày mùa mưa (2012), nhận lời mời của Đại tá Di Thiện Tích, nguyên Quyền Sư đoàn trưởng Sư đoàn 9 (Quân đoàn 4), chúng tôi về thăm quê anh tại xã Tân Hòa, huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh. Vùng quê được bao bọc bởi sông nước bao la và những cánh đồng lúa xanh mơn mởn. Cuộc sống nơi đây thật thanh bình êm ả, không ô nhiễm khói bụi đô thành.

Từ UBND xã Tân Hòa, đoàn xe máy do con cháu anh Năm Tích chở chúng tôi dọc theo con đường làng quanh co nhưng đã được bê tông hóa. Vượt qua những cây cầu nhỏ bắc qua kênh rạch đến nhà cậu ruột anh Năm Tích. Đó là căn nhà tình nghĩa của ông Lâm Văn Huệ, cha của hai liệt sĩ. Ông Huệ đã trên 90 tuổi, vóc dáng cao gầy nhưng còn nhanh nhẹn và sáng suốt. Việc đầu tiên chúng tôi xin đốt nhang trên các bàn thờ, cầu xin ông bà và các liệt sĩ phù hộ cho chuyến thăm quê được bình an.

Đại tá Di Thiện Tích (áo xanh) cùng bạn bè và cán bộ xã, huyện

Được tin anh Năm Tích và bạn bè về thăm quê, ngoài tình thâm giao, cán bộ địa phương hết sức kính trọng và tự hào vì quá khứ tham gia cách mạng lập được nhiều kỳ tích của anh Năm Tích cùng những sự đóng góp vô cùng to lớn của anh cho quê hương nghèo hôm nay.

Chủ tịch UBND huyện, anh Nguyễn Minh Trung, lật đật đi xe gắn máy xuống ngay. Trước đó, chủ tịch, bí thư xã cùng bà con lối xóm đã có mặt đông đủ. Trong không khí ấm áp của gia đình, không phân biệt cấp bậc, chức vụ cùng chung ly trà, chén rượu. Câu chuyện quá khứ về những năm tháng chiến đấu ác liệt lại dần dần tái hiện. Tôi đã đi nhiều nơi nhưng chưa nơi nào Đảng với quần chúng, Chính quyền với dân thân thiết, chân thành như ở nơi đây.

Những năm 1930 vùng đất hoang hóa này được người dân tứ xứ đến lập nghiệp, khai hoang phục hóa tạo ra được những mảnh vườn, thửa ruộng. Từ cuộc sống nay đây mai đó dưới ghe, họ đến vùng đất này lập các xóm ấp và lao động miệt mài xây dựng quê hương. Khi đã có dân, có ruộng, có vườn là giặc Pháp nhòm ngó.

Không để mất không thành quả bằng mồ hôi, xương máu của mình, dân nghèo trong vùng một lòng theo Đảng. Ngọn cờ đỏ sao vàng tung bay nơi xa xôi hẻo lánh năm 1945 là niềm tự hào lớn nhất và cũng từ đây toàn dân tham gia kháng chiến chống Pháp trở lại xâm lược, thề quyết tử để bảo vệ xóm làng.

Anh Năm Tích là người được giác ngộ sớm, đảm nhiệm 2 chức vụ Xã đội kiêm công an xã. Tại vùng đệm này giặc Pháp mở nhiều đợt càn quyét nhưng không thể lập được Tề, Ấp, Đồn bốt. 9 năm gian khổ kháng Pháp thành công, theo lệnh trên anh Năm Tích lên đường ra Bắc.

Chính quyền Ngô Đình Diệm, tay sai Đế quốc Mỹ lại dày xéo quê hương, hàng loạt cuộc càn quyét, gom dân và trả thù khốc liệt nhữ người kháng chiến cũ. Trước âm mưu đen tối của Mỹ Ngụy, Đảng vẫn sống trong dân và chỉ huy những cuộc đấu tranh từ chính trị đến vũ trang.

Là địa phương không có đường giao thông trên bộ nên giang thuyền, tàu chiến giặc luồn lách bắn phá vô tội vạ. Với mấy chục nóc nhà và vài trăm con người vẫn kiên quyết bám trụ, một tấc không đi, một ly không rời. Càng đánh giặc, du kích và bộ đội địa phương càng trưởng thành. Lính Ngụy no đòn, giặc Mỹ trực tiếp nhảy vào tham chiến.

Ngoài sông là tàu chiến lớn nhỏ của địch đan xen, máy bay thả bom từ làng mạc đến ven sông. Ban ngày trực thăng thả quân Mỹ càn quyét, ban đêm trực thăng soi đèn suốt dọc bờ sông, kênh rạch bắn đạn như xạ lúa.

Đoàn đến thắp hương tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Tiểu Cần

Ác liệt nhất là trận càn của Mỹ vào đầu tháng 10 năm 1966, với lực lượng hùng hậu, nhưng dân quân du kích Tân Hòa vẫn nổ súng ròn rã, thoắt ẩn thoắt hiện. Trực thăng đổ quân liên tục và cũng liên tục chở xác đồng bọn về tỉnh Trà Vinh. Cay cú vì tổn thất quá lớn, chúng đổ thêm nhiều lính Mỹ.

Sau nhiều ngày đêm kiên cường bám thắt lưng địch mà đánh, lực lượng du kích cũng bị thương vong nhiều. Tổ du kích Tân Hòa có 5 đồng chí : Lâm Văn Đặng (sinh năm 1944, đảng viên, du kích xã), Ngô Văn Chín (sinh năm 1937, phó ban binh vận xã), Phan Văn Kiểng (sinh năm 1943, Ấp đội trưởng ấp Chẻm, xã Tân Hòa), Lâm Văn Ven (sinh năm 1945, đảng viên, cán bộ tuyên huấn xã) và Trịnh Văn Oai (sinh năm 1942, du kích xã).

Sau khi quần thảo với địch nhiều ngày đêm, đến ngày 8/10/1966 thì 5 đồng chí tiếp cận căn chòi giữa cánh đồng giáp ranh 2 xã Tân Hòa và An Quảng Hữu để chờ thời cơ đánh địch. Trực thăng Mỹ đổ quân sát nách căn chòi, lính Mỹ hùng hổ tiến vào. Đồng chí Lâm Văn Đặng tung 2 trái lựu đạn tiêu diệt một số tên Mỹ.

Lính Mỹ sau phút hoảng loạn lại tổ chức tiến đánh vào tận bên trong căn chòi và trận đánh sáp lá cà không cân sức đã diễn ra. Vì sức lực gần cạn kiệt do bị thương tích kéo dài trong nhiều ngày nên 4 đồng chí đã bị quỵ ngã và tụi lính Mỹ đã chặt đầu, mổ bụng ngay cả 4 người : Đặng, Chín, Kiểng, Oai.

Trước tình thế không còn gì để mất, đồng chí Lâm Văn Ven tung 2 trái lựu đạn cuối cùng vào đội hình lính Mỹ. Nhiều tên Mỹ bị bắn tung lên trên trời và chết ngay tại chỗ, một số khác bị thương kêu khóc rầm trời. Những tên lính Mỹ còn lại xông vào bắn chết đồng chí Lâm Văn Ven. Những người dân đang làm ruộng núp gần đó, phần lớn là người Khmer, cũng bị lính Mỹ càn quét xả súng bắn chết, chỉ còn vài người may mắn trốn thoát.

Bọn lính Mỹ rút đi mang theo 4 cái đầu của Đặng, Kiểng, Chín, Oai và thả ra sông Cái (sông Hậu). Địa phương tổ chức cho ghe nhỏ ra vớt được đem về và gắn với thi thể của 4 liệt sĩ, sau đó làm lễ chôn cất cả 5 liệt sĩ.

Giờ đây 5 liệt sĩ đã ở trong nghĩa trang huyện Tiểu Cần bên tấm bia “Tổ Quốc ghi công” đứng sừng sững giữa nghĩa trang. Nhưng cha, mẹ, anh chị em và người dân Tân Hòa vẫn chưa thể quên nỗi đau này. Bác Lâm Văn Huệ vừa kể vừa lau nước mắt nhớ thương con. Đây là lần đầu tiên bác bình tâm kể lại và đưa ra một số kỷ vật của các con trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Tôi thoáng nhìn thấy mắt đồng chí Chủ tịch huyện đỏ hoe và đồng chí lặng lẽ, tay run run thắp nén nhang trước tấm ảnh vẽ lại của 2 liệt sĩ Lâm Văn Đặng, Lâm Văn Ven.

Câu chuyện của gần 60 năm trước được kể lại trong sự tĩnh mịch của làng quê anh hùng, của người cha anh hùng có hai con là liệt sĩ trong sự cảm phục và biết ơn của thế hệ sau.

Đoàn Hồng Cẩm (Trà Vinh, tháng 11/2012)
qdnd.vn

QĐND – Chấp hành nghiêm Mệnh lệnh của Bộ Tổng tư lệnh và quán triệt sâu sắc tư tưởng “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”, ngày 28-4-1975, Quân chủng Phòng không-Không quân đã sử dụng Phi đội máy bay A-37 (gồm 5 chiếc lấy được của địch), tổ chức trận đánh vào Sân bay Tân Sơn Nhất. Trận đánh đúng vào thời điểm quyết định nhất của cuộc chiến tranh, phá hủy 25 máy bay, cắt đứt cầu hàng không di tản của ngụy quân, ngụy quyền Sài Gòn, tạo nên tâm lý hoảng loạn, suy sụp trong nội bộ quân địch, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Thành công của trận đánh đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm có giá trị cả lý luận và thực tiễn về nghệ thuật sử dụng lực lượng không quân trong chiến tranh nói chung, chiến dịch tiến công nói riêng. Đó là nghệ thuật lựa chọn đánh đúng mục tiêu hiểm yếu, đúng thời cơ; tinh thần tích cực chuẩn bị, chủ động, táo bạo, quyết thắng của Quân chủng Phòng không-Không quân và Bộ tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Bộ đội Sư đoàn 10 đánh chiếm Sân bay Tân Sơn Nhất trong Chiến dịch Hồ Chí Minh 4-1975. Ảnh tư liệu.

Để thực hiện thành công trận ném bom vào Sân bay Tân Sơn Nhất bằng chính máy bay thu được của địch, Quân chủng PK-KQ đã xác định quyết tâm chính xác, chọn mục tiêu là khu để máy bay chiến đấu trong Sân bay Tân Sơn Nhất. Đây là mục tiêu diện, dễ phát hiện và dễ đánh trúng, rất “nhạy cảm”; mục tiêu lại nằm gần khu vực tổ chức cầu hàng không di tản của Mỹ, quân đội Sài Gòn. Tiến công, đánh trúng mục tiêu này, ta đã trực tiếp đánh vào sức chiến đấu, vào khả năng và tinh thần chiến đấu của địch. Đánh vào đó không chỉ có tác dụng phá hủy máy bay, sát thương sinh lực, hạn chế, tiến tới cắt đứt khả năng chi viện hỏa lực đường không cho lực lượng phòng thủ trên các cửa ngõ tiến vào Sài Gòn, mà còn cắt đứt cầu hàng không di tản và tạo nên sự hoảng loạn về tổ chức chỉ huy, tinh thần quân địch, thúc đẩy nhanh tốc độ suy sụp, tan rã và tạo điều kiện hết sức thuận lợi cho phát triển của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Bằng sự chuẩn bị khẩn trương, tiến công bất ngờ, ta giành được thế chủ động công kích địch ngay từ đầu, làm cho chúng không có khả năng chống đỡ, phản kháng, mặc dù lực lượng bảo vệ, chiến đấu trong Sân bay Tân Sơn Nhất của địch đang còn nhiều. Phi đội Quyết thắng đã lựa chọn đường bay ven theo biển từ Phan Rang đến Hàm Tân, qua sông Nhà Bè để vào đánh Sân bay Tân Sơn Nhất, vừa tránh được lưới lửa phòng không, vừa tạo yếu tố tiến công bất ngờ, đạt hiệu quả cao. Khi máy bay của ta đã bổ nhào cắt bom, đánh phá vào mục tiêu, địch vẫn tưởng là máy bay của chúng, nên không kịp có hành động nào để đối phó.

Sử dụng lực lượng hợp lý, linh hoạt, sáng tạo, táo bạo “lấy vũ khí địch đánh địch” là bước phát triển rất lớn của nghệ thuật sử dụng lực lượng không quân trong chiến dịch. Bài học kinh nghiệm lịch sử của trận ném bom đánh phá Sân bay Tân Sơn Nhất của Phi đội Quyết thắng trong Chiến dịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị; đòi hỏi cần phải được tiếp tục nghiên cứu và vận dụng linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với điều kiện mới của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc hiện đại.

TS HOÀNG VĂN QUÝ
qdnd.vn

QĐND – Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Pa-ri (27-1-1973/27-1-2013), Việt Nam vui mừng được chào đón những người bạn quốc tế đã từng hết lòng ủng hộ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta, cùng nhau chia vui, ôn lại kỷ niệm về một thời hào hùng. Trong đó, hình ảnh một người đàn ông ngoại quốc lớn tuổi, dáng người cao, gầy, mỗi bước đi luôn phải có người dìu đỡ, đặc biệt gây ấn tượng cho những người từng gặp mặt.

Mối duyên gắn bó với Việt Nam

Nhân cuộc giao lưu “Hiệp định Pa-ri và tấm lòng bè bạn” hồi cuối tháng 1 vừa rồi, cựu Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Rem-xi Clác, giờ ở tuổi 86, đã kể cho tôi nghe về “mối duyên” gắn bó của ông với Việt Nam.

Ông Rem-xi Clác (bên phải) và các bạn bè quốc tế tham dự lễ trồng cây ngày 25-1. Ảnh: Mạnh Lâm

Rem-xi Clác (Ramsey Clark) từng làm Bộ trưởng Tư pháp Mỹ từ năm 1967 đến năm 1969 dưới thời Tổng thống Giôn-xơn (L.B. Johnson). Sau khi rời bỏ chính quyền, Rem-xi Clác quyết định tham gia vào phong trào phản chiến, yêu cầu chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Năm 1970, ông đã cùng vợ sang Pa-ri, gặp phái đoàn đàm phán của Việt Nam để tìm hiểu về thực tế Việt Nam. Vì nhiều lý do, đến tháng 8-1972 ông mới có cơ hội sang thăm Việt Nam lần đầu tiên với mục đích tìm hiểu tình hình thực tế của cuộc chiến nhằm kêu gọi sự ủng hộ đối với nhân dân Việt Nam. Mặc dù trước đó chưa từng một lần đặt chân đến Việt Nam, nhưng bản thân ông Rem-xi Clác lại “phải lòng” dải đất hình chữ S qua những cuộc đấu tranh anh dũng, kiên cường chống Pháp, chống Nhật trước đó, để rồi từ đây, ông đã lên tiếng chống lại cuộc chiến tranh do Chính phủ Mỹ phát động. “Người dân Việt Nam đã chịu đau thương, mất mát quá nhiều trong kháng chiến đánh đuổi thực dân Pháp và phát xít Nhật. Cuộc chiến mà chính quyền Mỹ phát động lại gieo rắc thêm nỗi đau cho dân tộc này, tôi không muốn điều đó tiếp tục xảy ra”, ông Rem-xi Clác chia sẻ.

Rem-xi nhớ lại, khi ấy, cảnh tượng đập vào mắt ông là nhà cửa, trường học, bệnh viện đổ nát do bị Mỹ ném bom. Ông cũng có cơ hội ghi lại nhiều hình ảnh rất đỗi giản dị về Việt Nam như đê sông Hồng hay cảnh người dân đang lao động. Để rồi, trở về Mỹ, bài báo và những bức ảnh của ông đã giúp đông đảo người Mỹ hiểu rằng hệ thống đê của Việt Nam không phải là những cơ sở quân sự như chính quyền Mỹ vẫn rêu rao. Bài báo đã thức tỉnh dư luận Mỹ và cuối cùng kế hoạch ném bom đê sông Hồng của quân đội Mỹ buộc phải hủy bỏ.

Trong chuyến đi này, hình ảnh một em bé gái ở một làng chài vẫn mãi in sâu trong trí nhớ của ông. Chuyện là khi được ông hỏi về ước muốn tương lai của mình, em bé ấy đã trả lời một cách mau lẹ, không đắn đo rằng muốn làm bộ đội. Câu nói của em khiến người cựu chính khách ấy phải day dứt. “Tôi tự hỏi chiến tranh đã gây ra những gì cho bọn trẻ? Cô bé không có ước mơ làm bác sĩ, giáo viên, kỹ sư như bao bạn bè cùng tuổi khác, bởi chúng còn phải bảo vệ quê hương”, Rem-xi nhớ lại.

Bức tranh ẩn ý của Thủ tướng Phạm Văn Đồng

Có lẽ một dấu ấn khó phai nữa đối với ông Rem-xi Clác trong chuyến đi tháng 8 năm ấy chính là món quà do Thủ tướng Phạm Văn Đồng trao tặng. Món quà được ông xem như báu vật ấy là một bức tranh sơn mài, với hình ảnh cây xanh trên nền màu đỏ mà theo ông, mang đầy dụng ý nhân văn của Thủ tướng. “Cuộc chiến tranh của chính quyền Mỹ đã tàn phá nghiêm trọng cả con người lẫn cỏ cây vùng đất này, thế nhưng từng cây xanh non, từng thế hệ người dân Việt Nam vẫn tiếp tục hồi sinh mãnh liệt trên “vũng máu màu đỏ”, kiên cường chiến đấu vì nền độc lập, tự do”, ông cắt nghĩa hàm ý ẩn chứa bên trong bức tranh.

Việc được Thủ tướng Phạm Văn Đồng đón tiếp và tặng tranh đã xua tan nỗi lo trước đó trong ông. Trước khi đến Việt Nam, ông vẫn mang trong mình một nỗi băn khoăn liệu rằng chính quyền Mỹ đang gây tội ác tày trời như thế ở Việt Nam thì chính phủ và nhân dân nơi đây có chào đón sự hiện diện của ông hay không? “Người Việt Nam đấu tranh vì công lý và họ luôn chào đón những ai đứng về lẽ phải. Tôi cảm phục và hết sức vui mừng vì điều đó”, ông kể với đôi mắt ngấn lệ.

Giờ đây khi đã ở vào cái tuổi xưa nay hiếm, sức khỏe không còn được tốt như xưa, thế nhưng người cựu chính khách ấy vẫn không quản ngại đường xa nửa vòng trái đất, quay trở lại Việt Nam để cùng nhớ lại thắng lợi 40 năm về trước của nhân dân Việt Nam. Ông tích cực tham gia nhiều hoạt động kỷ niệm, trong đó có lễ trồng cây ở Công viên Hòa Bình, Hà Nội. Có vẻ như hàm ý trong bức tranh sơn mài ấy vẫn luôn thường trực trong trí nhớ của ông. Vì vậy mà tại buổi lễ này, đích thân ông đã bổ từng nhát cuốc, xới đất vun trồng một cây xanh. Với ông, cây xanh không chỉ là biểu tượng của sự sống, phát triển và hòa bình. “Hàng triệu cây xanh đã bị tàn phá trong chiến tranh Việt Nam. Tôi trồng một cây xanh hôm nay là vì muốn mọi người nhớ đến sự tàn khốc của chiến tranh, từ đó hãy cùng nhau chung sống hòa bình”, ông Rem-xi Clác nói. Một hành động nhỏ nhưng lại chất chứa một ý nghĩa nhân văn sâu sắc và lớn lao.

LÂM TOÀN
qdnd.vn