Cảm ơn các cháu đã gửi thư cho Bác. Bác mong các cháu thi đua nhau: Hoạt động, lập công, học tập. Bác luôn luôn nhớ các cháu và theo dõi công việc của các cháu. Các cháu cố gắng lên. Ngày Bác cháu ta gặp nhau vui vẻ không xa đâu, vì ngày ta hoàn toàn thắng lợi sắp đến gần.

Bác hôn các cháu
Viết tháng 5-1949.

Báo Cứu quốc, số 1292,
ngày 12-7-1949.
cpv.org.vn

Mấy nǎm liền, ta đã tránh được nạn lụt, do đó mà tránh khỏi nạn đói.

Thành công đó là nhờ sự cố gắng chung của toàn thể đồng bào. Nhờ các cụ phụ lão, các đoàn thể, các cơ quan hành chính, chuyên môn, các bộ đội và toàn dân đồng tâm hợp lực, xuất của xuất công.

Nǎm nay, mực nước có thể to hơn.

Nǎm nay, trong giai đoạn chuẩn bị tổng phản công, ta càng phải cố gắng hơn nữa.

Mấy nǎm trước, ta đã thắng giặc lụt. Nǎm nay, ta cũng quyết thắng.

Đồng bào hãy xung phong thi đua góp công, góp của, đắp đê, giữ đê.

Tôi hứa dành một giải thưởng đặc biệt cho tỉnh nào giỏi nhất.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 5 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I, bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Gửi toàn thể quân đội quốc gia, dân quân và công nhân quốc phòng,

Nhân ngày mở đầu cuộc thi đua Rèn luyện cán bộ, chấn chỉnh quân đội, tôi gửi lời thân ái chúc các bạn thành công. Trong hai kỳ luyện quân, lập công và gây cơ sở, phá kỷ lục, các bạn đã thu được kết quả rất khá. Nay là lúc đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công, các bạn cần cố gắng hơn nữa, tiến hơn nữa. Tất cả mọi người, tất cả các cơ quan trong quân đội, tất cả các xưởng máy đều cần hǎng hái xung phong thi đua trong cuộc vận động này.

Sự thành công phần lớn là do các cán bộ, vậy các cán bộ phải cố gắng hơn mọi người để làm kiểu mẫu cho mọi người.

Với sự lãnh đạo của Bộ Quốc phòng và Bộ Tổng tư lệnh, với ý chí quyết thắng của toàn thể anh em, tôi chúc các bạn sẽ thành công vẻ vang.

Tôi đang dành giải thưởng đặc biệt cho người nào, cơ quan nào và bộ đội nào xuất sắc nhất. Ai sẽ giành được giải thưởng ấy?

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1258,
ngày 2-6-1949.
cpv.org.vn

Các bạn yêu quý!

Tôi rất vui lòng được tin các bạn đến học viết báo. Tiếc vì điều kiện chưa tiện, tôi không đến thǎm các bạn được. Đây tôi có vài ý kiến để giúp các bạn nghiên cứu.

Tờ báo của chúng ta có mấy điểm chính:

1. Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục, và tổ chức dân chúng để đưa dân chúng đến mục đích chung.

2. Mục đích là kháng chiến và kiến quốc. Để đi đến kháng chiến thắng lợi, kiến quốc thành công, thì:

3. Tôn chỉ của tờ báo là đoàn kết toàn dân, thi đua ái quốc. Vì vậy:

4. Đối tượng của tờ báo là đại đa số dân chúng. Một tờ báo không được đại đa số dân chúng ham chuộng, thì không xứng đáng là một tờ báo. Muốn được dân chúng ham chuộng, coi tờ báo ấy là tờ báo của mình, thì:

5. Nội dung tức là các bài báo phải giản đơn, dễ hiểu, phổ thông, thiết thực, hoạt bát. Và:

6. Hình thức tức là cách sắp đặt các bài, cách in phải sạch sẽ, sáng sủa.

Hiện nay, các báo ta thường có những khuyết điểm sau đây:

Về mặt tuyên truyền thì không kịp thời và chính trị suông quá nhiều.

Không biết giữ bí mật.

Đôi khi đǎng tin vịt.

Hay dùng chữ Tàu quá, và nhiều khi dùng không đúng. Hoặc là in nhem nhuốc, luộm thuộm, hoặc là vì “mỹ thuật” mà cắt một bài ra hai ba đoạn, khó đọc.

Tin tức chậm.

Tin quan trọng thì bài ngắn và in chữ nhỏ, bài không quan trọng thì viết dài và in chữ to. Tờ báo không vui vẻ.

Muốn viết bài báo khá thì cần:

1. Gần gụi dân chúng, cứ ngồi trong phòng giấy mà viết thì không thể viết thiết thực.

2. ít nhất cũng phải biết một thứ tiếng nước ngoài, để xem báo nước ngoài, và học kinh nghiệm của người.

3. Khi viết xong một bài tự mình phải xem lại ba bốn lần, sửa chữa lại cho cẩn thận. Tốt hơn nữa, là đưa nhờ một vài người ít vǎn hoá xem và hỏi họ những câu nào, chữ nào không hiểu, thì sửa lại cho dễ hiểu.

4. Luôn luôn gắng học hỏi, luôn luôn cầu tiến bộ. Nghe nói có ba cô đến học viết báo, đó là một điều đáng mừng cho báo chí ta. Lớp này là lớp học viết báo đầu tiên, tôi mong các chú và các cô, thi đua nhau học và hành cho xứng đáng là những người tiên phong trên mặt trận báo chí. Báo chí cũng phải thực hiện khẩu hiệu:

Tất cả để chiến thắng!

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1264,
ngày 9-6-1949.
cpv.org.vn

Biết lớp học xong, tôi muốn đến thǎm. Nhưng tiếc không đến được. Vậy tôi gửi vài lời khuyên các cô các chú:

Là chuẩn bị đánh giặc trong mùa thu đông này.

Điều thứ nhất là chúng ta phải chuẩn bị cho nhân dân và bộ đội đủ ǎn.

1. Nhân dân với bộ đội

Nhân dân là người làm ruộng.

Bộ đội là người đánh giặc để giữ gìn tài sản và tính mệnh cho đồng bào, để tranh lại thống nhất và độc lập cho Tổ quốc.

Bộ đội luôn luôn lo đánh giặc và chịu hy sinh mọi bề, để cho nhân dân làm ǎn yên ổn, vui mừng với gia đình. Nếu không có bộ đội đánh giặc, thì nhân dân sẽ bị nước mất nhà tan. Bộ đội là con cháu, anh em của nhân dân.

Vì vậy nhân dân phải ra sức giúp đỡ bộ đội. Giúp bộ đội tức là tự giúp mình.

– Nhân dân giúp bộ đội cách nào?

– Trước hết, phải giúp cho bộ độiđủ ǎn.

– Trước ngày khởi nghĩa, nhiều nơi đồng bào Việt Bắc đã nhịn ǎn để nuôi Quân giải phóng ta. Hiện nay, trong nhiều vùng tạm bị địch chiếm, nhân dân cũng nhịn ǎn để nuôi Vệ quốc quân đánh giặc.

Nhân dân đối với bộ đội như thế, mới đúng bổn phận của mình. Nếu nhân dân không giúp cho bộ đội đủ ǎn, thì bộ đội đánh giặc sao được?

2. Nhân dân phải làm thế nào để giúp bộ đội ?

a) Phải kê khai đúng số lúa gạo trong nhà, cho ủy ban kháng chiến hành chính địa phương biết rõ số lúa gạo sẵn có để phân phối cho nhân dân và mua giúp cho bộ đội cho hợp lý.

Ai không khai hoặc khai dối là làm hại đến việc tiếp tế cho nhân dân và bộ đội.

b) Mỗi nhà phải xung phong bán lúa gạo cho bộ đội, theo giá Uỷ ban kháng chiến hành chính đã định.

c) Mỗi nhà phải có sẵn 15 cân gạo, để lúc bộ đội đi qua thì bán cho bộ đội.

Nếu để lâu thì ǎn gạo cũ, làm gạo mới mà thay vào.

d) Nơi gần mặt trận, thì nhân dân phải liên lạc với bộ đội mua gạo, nấu cơm, để bộ đội lo đánh giặc.

Nếu ai nấy đều bỏ chạy, thóc gạo cất giấu hết, thì bộ đội phải nhịn đói không đánh được giặc.

3. Phải tiết kiệm gạo

Mùa lúa vừa rồi hơi kém. Nǎm nay lại hai tháng 7. Ngô, khoai, sắn nǎm nay cũng không nhiều. Thế là lương thực sẽ eo hẹp.

Vậy chúng ta phải tiết kiệm, để nhân dân và bộ đội đủ ǎn đến mùa sau.

Nếu ta ǎn tiêu bừa bãi, thì chắc thiếu.

Nếu nhân dân thiếu ǎn, thì không làm việc được, bộ đội thiếu ǎn thì không đánh giặc được.

4. Tiết kiệm thế nào?

– Không phí phạm một hột gạo, hột ngô. Không phí phạm một củ khoai, củ sắn.

– Phải ǎn một phần cơm, một phần ngô, khoai, sắn. Hoặc vài bữa cơm, một bữa ngô, khoai.

– Chớ nấu rượu bằng gạo. Chớ đám tiệc ǎn chơi. Cất giấu phải cẩn thận, chớ để hư hỏng.

– Mỗi nhà phải tự hạn chế việc ǎn tiêu. Nếu cần thì ǎn bữa cơm, bữa cháo.

Trung du có chiến sự, thì nhân dân Việt Bắc lại phải tiết kiệm hơn nữa.

5. Lo làm mùa sau

Ngay bây giờ phải lo làm mùa sau cho đủ ǎn.

Việt Bắc đất rộng, nhưng vì làm ít, cho nên thu hoạch không được nhiều. Vậy chúng ta phải thi đua làm nhiều hơn để cho nhân dân và bộ đội đủ ǎn.

Bao nhiêu ruộng, rẫy, vườn, phải làm hết, chớ bỏ hoang đất nào.

– Trai, gái, già, trẻ đều phải làm. Chớ ngồi ǎn không.

– Phải tổ chức cách đổi công, làm chung.

Cách ấy đã lợi công, lại được việc hơn.

– Phải cố gắng chǎn nuôi gà vịt, lợn, bò.

– Làm chỗ nào, làm cái gì, thì phải làm thật kỹ, phải sǎn sóc luôn luôn.

6. Không để một hột gạo cho giặc

Ta đã thiếu thốn, nếu lại để mất một hột gạo cho giặc, tức là có tội với đồng bào, với bộ đội.

Gửi Hội nghị Thi đua ái quốc,

Các vị đại biểu,

Tôi gửi lời thân ái chúc Hội nghị có kết quả tốt. Sau đây là vài ý kiến của tôi đối với phong trào thi đua ái quốc, để giúp cho các đại biểu thảo luận:

Phong trào khá cao và rộng, bộ đội, đoàn thể, cơ quan và nhân dân hǎng hái. Nhiều đơn vị đã có kết quả khá. Nhưng:

– Tổ chức và lãnh đạo còn kém, không phát triển được hết sáng kiến và nǎng lực của quần chúng.

– Cơ quan lãnh đạo các cấp, các ngành, các đoàn thể, các địa phương thiếu sự phối hợp với nhau, thiếu sự tổng kết kinh nghiệm và trao đổi kinh nghiệm.

Vậy tôi rất mong Hội nghị tìm cách sửa chữa những khuyết điểm ấy, và mỗi một cán bộ, mỗi một đồng bào, mỗi một ngành đều ra sức thiết thực thi đua với tinh thần chuẩn bị tổng phản công. Như vậy, thì thi đua nhất định thành công.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 6 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn

Biết lớp học xong, tôi muốn đến thǎm. Nhưng tiếc không đến được. Vậy tôi gửi vài lời khuyên các cô các chú:

Có thể thí dụ rằng: 3 tháng này các bạn đã học cửu chương. Còn muốn giỏi các phép tính thì phải học nữa, phải học mãi.

Thưa cụ,

Mỗi nǎm đến 27-7 là Ngày Thương binh tử sĩ, nhân dân có dịp tỏ lòng biết ơn những chiến sĩ đã hy sinh xương máu cho Tổ quốc, cho đồng bào.

Hôm đó, Bộ không tổ chức lạc quyên. Nhưng Bộ vẫn trông mong và hoan nghênh đồng bào tuỳ hoàn cảnh mà gửi thư, tặng quà hoặc quyên giúp.

Vậy tôi xin xung phong:

– Tặng một số khǎn mặt và áo quần mà đồng bào các nơi đã biếu tôi.

– Gửi một tháng lương của tôi là 1.000 đồng.

– Và nhờ cụ chuyển lời thân ái của tôi an ủi anh em thương binh cùng các gia đình tử sĩ.

Chào thân ái và quyết thắng
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1305, ngày 27-7-1949.
cpv.org.vn

Biết lớp học xong, tôi muốn đến thǎm. Nhưng tiếc không đến được. Vậy tôi gửi vài lời khuyên các cô các chú:

Có thể thí dụ rằng: 3 tháng này các bạn đã học cửu chương. Còn muốn giỏi các phép tính thì phải học nữa, phải học mãi.

Học ở đâu, học với ai?

Học trong xã hội, học nơi công tác thực tế, học ở quần chúng.

Nếu các bạn viết báo mà quần chúng hiểu, quần chúng ham đọc, quần chúng khen hay, thế là các bạn tiến bộ. Trái lại, là các bạn chưa thành công.

Các bạn nên thật thà phê bình ban huấn luyện, để giúp các lớp học sau được mỹ mãn hơn nữa.

Các bạn nên thi đua nhau, thi đua một cách thiết thực, để cùng nhau tiến bộ.

Chúc các cô, các chú mạnh khoẻ và thành công.

Chào thân mến và quyết thắng
Tháng 7 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Báo Cứu quốc, số 1344,
ngày 12-9-1949.
cpv.org.vn

Tôi được báo cáo rằng: 30 cán bộ bình dân học vụ xung phong đến Bắc Giang, với mục đích thanh toán nạn mù chữ cho toàn tỉnh trong nǎm 1949.

Quân và dân Bắc Giang hiện nay đang anh dũng chống giặc thực dân. Các bạn đến đó, cũng là một đội quân hậu viện. Đồng bào Bắc Giang sẽ cố gắng vừa diệt giặc dốt vừa diệt giặc ngoại xâm.

Tôi gửi lời khen ngợi các bạn và dặn dò các bạn:

– Mỗi cán bộ phải là một chiến sĩ, thi đua với nhau, trao đổi kinh nghiệm cho nhau và hợp tác chặt chẽ với nhau.

– Mỗi cán bộ phải là một người tuyên truyền đắc lực về các công việc kháng chiến kiến quốc, như cổ động giúp đỡ bộ đội và dân quân du kích, tǎng gia sản xuất để đủ ǎn đủ mặc, vệ sinh thường thức, v.v..

Tôi chắc rằng các cơ quan, đoàn thể và tất cả đồng bào trong tỉnh sẽ sốt sắng giúp các bạn thành công.

Tôi sẽ có giải thưởng đặc biệt cho huyện nào thanh toán nạn mù chữ trước nhất, và cán bộ nào có thành tích xuất sắc nhất.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 7 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Nxb Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr.300.
cpv.org.vn

Làm cho: Mỗi quốc dân là một chiến sĩ,

Mỗi làng xóm là một pháo đài.

Làm cho: Quân đội giặc đến đâu cũng bị khuấy, bị phá, bị diệt.

Bộ đội ta đến đâu cũng được giúp đỡ đầy đủ về vật chất và tinh thần.

Đó là nhiệm vụ của báo Quân du kích.

Viết sao cho giản đơn, dễ hiểu, thiết thực. Sao cho mỗi đồng bào, mỗi chiến sĩ đều đọc được, hiểu được, nhớ được, làm được.

Đó là nội dung của báo Quân du kích phải như thế.

Trong giai đoạn đẩy mạnh cuộc cầm cự, chuẩn bị tổng phản công, nhiệm vụ của dân quân du kích là: ngǎn cản giặc, tiêu hao giặc, giữ gìn quê hương, để cho Vệ quốc quân được rảnh tay, tìm cơ hội đánh những trận to để tiêu diệt chủ lực của giặc.

Tôi mong rằng báo Quân du kích sẽ giúp dân quân du kích thi đua với Vệ quốc quân diệt cho nhiều giặc, cướp cho nhiều súng, lập cho nhiều công.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 7 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Báo Quân du kích,
số 19, tháng 9-1949.
cpv.org.vn

Thưa các cụ phụ lão,

Các vị thân sĩ,

Nam nữ đồng bào,

Cùng chiến sĩ Vệ quốc quân và dân quân du kích,

Cùng đồng bào toàn tỉnh Bắc Cạn và đồng bào thị xã Bắc Cạn,

Sau hai nǎm ra sức bám lấy Bắc Cạn, ngày nay giặc Pháp đã bị đuổi ra khỏi cǎn cứ quan trọng ấy.

Sau hai nǎm dưới gót giày dã man tàn nhẫn của quân Pháp, ngày nay Bắc Cạn đã được giải phóng.

Đó là nhờ sự chiến đấu anh dũng của quân đội, nhờ lòng kiên quyết kháng chiến của đồng bào, nhờ đồng bào trong thị xã đã hǎng hái hưởng ứng.

Đó là nhờ quân và dân ta nhất trí, trong đánh ra, ngoài đánh vào mà có thắng lợi ấy.

Tôi thay mặt Chính phủ gửi lời thân ái khen ngợi bộ đội và dân quân du kích cùng đồng bào Bắc Cạn. Tôi gửi lời thân ái an ủi đồng bào thị xã Bắc Cạn đã được trở lại trong cánh tay yêu mến của Tổ quốc.

Trong cuộc trường kỳ kháng chiến của ta, lần này là lần đầu tiên một thị xã quan trọng đã được giải phóng. Cuộc thắng lợi này sẽ làm đà cho những thắng lợi khác to lớn hơn, vẻ vang hơn.

Tuy vậy, tôi cần nhắc lại, quân và dân ta phải luôn luôn nhớ rằng: càng thất bại thì giặc Pháp càng liều mạng, càng dã man. Ta càng gần thắng lợi to, thì càng phải đề phòng gặp khó khǎn nhiều.

Vì vậy chúng ta tuyệt đối chớ chủ quan khinh địch, chớ sơ suất kiêu ngạo.

Trái lại, càng thắng lợi, chúng ta càng phải cẩn thận, càng phải đề phòng và chuẩn bị, càng phải cố gắng về mọi mặt, để giải quyết những sự khó khǎn mới và để tiến đến thắng lợi hoàn toàn, để tranh lấy thống nhất và độc lập hoàn toàn và thực sự.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 8 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Báo Vệ quốc quân, số 53,
ngày 15-9-1949.
cpv.org.vn

Nhân dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh Độc lập, chắc các cháu đều mong nghe Bác nói chuyện. Vậy Bác kể tóm tắt cho các cháu nghe.

Hơn tám mươi nǎm qua, giặc Pháp cướp nước ta. Rồi chúng cùng bọn vua chúa đè nén bóc lột đồng bào ta, tù đày chém giết những người cách mạng ta, ngǎn trở hạn chế nhi đồng ta học hành.

Nhiều lần đồng bào ta nổi lên chống giặc Pháp. Nhưng đến tháng Tám nǎm 1945, vì đồng bào ta từ già đến trẻ đều đoàn kết thành một khối, cho nên Cách mạng đã thành công. Đuổi hết giặc thực dân, đánh đổ bọn vua chúa, lập nên nước Việt Nam độc lập, Dân chủ Cộng hoà. Nhân dân đều được tự do hạnh phúc. Nhi đồng được tự do học hành.

Nước ta vừa độc lập, thì giặc Pháp trở lại đánh ta, mong cướp nước ta một lần nữa.

Vì vậy ta phải đánh giặc Pháp để giữ lấy độc lập của ta. Nhờ Vệ quốc quân và dân quân du kích ta dũng cảm, nhờ đồng bào ta đoàn kết, mà không bao lâu nữa, ta sẽ đánh tan giặc Pháp và bù nhìn, tranh lại thống nhất và độc lập thật sự.

Trong những nǎm kháng chiến, các cháu cực khổ, nhưng các cháu cũng tiến bộ khá nhiều. Cháu nào cũng hǎng hái thi đua học hành, giúp đỡ các công việc, ủng hộ quân đội ta, cháu nào cũng biết yêu nước, ghét giặc Pháp và bù nhìn. Cháu nào cũng ngoan.

Các cháu biết rằng: nay các anh, các chị, các chú, các bác đang hy sinh chiến đấu, là cốt để cho các cháu khỏi phải làm nô lệ, được no ấm và tự do.

Ngày nay, người lớn kháng chiến để tranh lại độc lập thì mai sau các cháu phải giữ vững nền độc lập của ta. Vì vậy, các cháu phải cố gắng thi đua học tập và làm việc hơn nữa.

Chắc các cháu đều gắng làm được như lời Bác dặn nhỉ.
Bác hôn các cháu và cùng các cháu hô to:

Nhi đồng Việt Nam thi đua yêu nước và học tập!
Kháng chiến nhất định thắng lợi!
Việt Nam thống nhất và độc lập muôn nǎm!

Ngày 19 tháng 8 nǎm 1949
CHÍ MINH

Sách Những lời kêu gọi của
Hồ Chủ tịch, Nxb Sự thật,
Hà Nội, 1958, t.1, tr. 310-311.
cpv.org.vn

(Nhờ UBKCHC Sơn Tây chuyển)

Tôi thay mặt Chính phủ gửi lời khen ngợi dân quân du kích xã Ba Trại đã anh dũng diệt giặc trong trận 16-2-1949.

Tôi đặc biệt khen ngợi cháu Cúc đã tiêu diệt được 8 tên giặc để lập chiến công vẻ vang trong trận ấy.

Tôi mong rằng toàn thể nam nữ du kích trong tỉnh sẽ hǎng hái thi đua diệt giặc lập công.

Tôi sẽ có giải thưởng đặc biệt, gọi là giải thưởng “Chuẩn bị tổng phản công” cho chiến sĩ nào và đội du kích nào lập công to nhất từ nay đến cuối nǎm.

Cháu Cúc cố gắng lên, để giật giải thưởng ấy.
Bác thưởng cháu 1 chiếc khǎn tay.

Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 8 nǎm 1949
HỒ CHÍ MINH

Bản đánh máy của Chủ tịch Hồ Chí Minh lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
cpv.org.vn