Sống trong tình cảm của đồng bào, đồng chí

QĐND – Tháng tư năm 2012, trong chuyến đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Xuân Cảnh từ Cà Mau về xã Tân Quang, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, ngoài những người ruột thịt còn có một số anh em cùng đơn vị của liệt sĩ, trong đó có vợ chồng chị Nga, anh Phóng. Chuyến ra Bắc lần này, sau khi đưa hài cốt của đồng đội mình về Hưng Yên, vợ chồng chị sẽ ngược lên Bắc Ninh thăm mộ liệt sĩ Nguyễn Công Đãn – Đại đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 10, Quân khu 9 những năm đánh Mỹ. Anh hy sinh tháng 5-1973 tại Long Mỹ, Cần Thơ. Chị Nga nguyên là văn thư của Trung đoàn 10 và anh Phóng -chồng chị, nguyên là Trợ lý chính trị trung đoàn.

Sau khi dự lễ truy điệu và đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Xuân Cảnh ra nghĩa trang, chị Nga cùng chồng về xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh.

Nhờ được báo trước nên khi vợ chồng chị về đến xã Mộ Đạo, mọi người trong gia đình liệt sĩ Đãn ùa ra tay bắt mặt mừng như đón người thân đi công tác xa trở về. Cô em gái và mấy người em dâu của liệt sĩ ôm chầm lấy chị Nga, mắt ngấn lệ. Sau một hồi trò chuyện, anh Kiên – em trai thứ tư của liệt sĩ, giờ là Chủ tịch UBND xã Mộ Đạo, đưa cho chị Nga cuốn sổ nhật ký của anh mình. Anh Kiên nói: “Gia đình em giữ gìn cuốn sổ này rất cẩn thận, coi đó như là báu vật mà anh Đãn để lại”. Cuốn sổ có bìa màu nâu nhạt, bên trong là những trang giấy đã úa vàng. Chị Nga chậm rãi lật từng trang và thực sự xúc động khi thấy ở trang thứ 8 của cuốn nhật ký, lá thư chị viết gửi cho anh Đãn ghi ngày 17-10-1972 được anh chép lại nguyên văn, rất trang trọng. Xin trích một đoạn trong lá thư đó: “Anh em ta quen biết đã lâu nhưng chưa có dịp tâm sự với nhau nhiều. Em chưa hiểu rõ về gia đình của anh. Em học tập ở các anh nhiều lắm. Các anh đã vì miền Nam ruột thịt vào quê hương em chiến đấu, không ngại gian khổ, hy sinh. Các anh luôn lạc quan yêu đời… Còn chuyện… chúng ta sẽ tạm gác lại chờ khi nào nước nhà thống nhất, Nam Bắc sum họp một nhà, không còn cảnh đầu rơi máu chảy, anh em ta sẽ nói chuyện sau. Khi nào lên trung đoàn họp, nhớ ghé thăm em nghe”.

Đọc xong lá thư, chị gục đầu vào vai chồng, kín đáo lấy khăn lau nước mắt. Ra nghĩa trang thắp hương cho người đồng đội, người anh -liệt sỹ Nguyễn Công Đãn, bằng giọng trầm hẳn xuống, chị Nga nói với mọi người: “Ra Bắc lần này đến thắp hương cho anh Đãn và đồng chí, đồng đội, vợ chồng tôi cảm thấy yên lòng. Anh Đãn hy sinh nhưng còn may mắn hơn nhiều liệt sĩ khác vì hài cốt được đưa về quê hương. ở Tây Nam Bộ, tôi biết, nhiều anh quê miền Bắc vào trong đó chiến đấu và hy sinh, nhưng đến nay không biết nằm ở đâu để quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ. Chiến tranh đã lùi xa gần 40 năm rồi, xót xa lắm chứ!”.

Lần đầu tiên trong đời được ra miền Bắc, đến thắp hương cho anh em, đồng đội; trước sự đón tiếp đầm ấm, thân tình của người thân các liệt sĩ, chị Nga rất xúc động. Chị đã ghi lại những dòng cảm xúc của mình gửi cho gia đình liệt sĩ Nguyễn Công Đãn. Chị viết:

Cô gái Cà Mau lần đầu tiên ra Bắc

Nhớ lời của chàng trai Kinh Bắc

Quế Võ đây rồi

Mộ Đạo quê anh

Em đứng đây bên dòng sông Đuống

Trên con đê dài hun hút giữa hoàng hôn

Về quê anh, dù anh không còn nữa

Nhưng em ấm lòng với hai tiếng quê hương.

Anh nằm đây giữa làng quê Mộ Đạo

Trong vòng tay của bố mẹ yêu thương

Anh nằm đây giữa làng quê yên ả

Trong tiếng ru hời của mẹ ngày xưa

Hãy yên nghỉ và ngủ ngon anh nhé

Trong nắng chiều có hương lúa đồng quê

Em như nghe thấy khúc dân ca quan họ

Rằng người ơi, người ở đừng về

Bên mộ anh, nghe tim mình thắt lại

Anh nằm đây, em ngồi kế bên anh

Mà âm dương hai nẻo đường ngăn cách

Để em gọi hoài, gọi mãi tên anh

Em cố nén không để dòng lệ chảy

Nuốt vào trong những giọt mặn nồng cay

Vĩnh biệt nhé! Người anh, người đồng chí!

Em về đây, về lại đất phương Nam

Nếu có nhớ em, hãy nhìn về phương ấy.

Nơi cuối trời đất mũi gọi Cà Mau.

30-4-2012

Từ lá thư viết cho anh Đãn cách đây 40 năm đến những dòng cảm xúc viết bên mộ liệt sĩ Đãn đề ngày 30-4-2012, có thể thấy đây là một ví dụ sinh động về tình đồng chí, đồng đội, tình cảm lứa đôi của những cô gái Nam Bộ đối với những chàng trai miền Bắc vào Nam chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta.

Vào những năm tháng đó, hàng triệu người con ưu tú ở miền Bắc đã lên dường vào chiến trường miền Nam chiến đấu. Và hàng vạn người trong số đó đã vĩnh viễn nằm xuống ở tuổi đôi mươi vì độc lập tự do của dân tộc.

Năm tháng sẽ qua đi, thời gian sẽ xóa đi tất cả, nhưng không ai được phép lãng quên sự hy sinh của các anh hùng, liệt sĩ. Họ sống mãi trong tình thương yêu, kính trọng, trong tâm tưởng của đồng bào đồng chí. Vì thế họ trở nên bất tử!

Minh Đức
qdnd.vn