Dân tộc mang họ Bác và những kỷ vật có một không hai

Có lẽ, trên thế giới, ít có một dân tộc nào vì quý trọng một vị lãnh tụ anh minh của dân tộc mình mà tự nguyện lấy họ của lãnh tụ đó làm họ cho cả dân tộc mình như đồng bào Tà Ôi, Pa Cô hay Pahy ở huyện A Lưới (tỉnh Thừa Thiên – Huế) của Việt Nam. Không những thế, đồng bào nơi đây còn lưu giữ những kỷ vật thiêng liêng, có một không hai về Người.

Tấm chân dung in trên vải sau ngày Bác mất
luôn hiện hữu ở nơi trang trọng trong các nhà dân

30 năm trường tồn một di vật

Đi trong các xã của huyện A Lưới chúng ta không khỏi rưng rưng xúc động về các hiện vật có thể coi là tầng tầng, lớp lớp về Bác Hồ mà các dân tộc như Tà Ôi, Pa Cô, Pahy đang lưu giữ. Những kỷ vật về hình ảnh người lãnh tụ kính yêu, bậc danh nhân kỳ tài của nước Việt cũng như của thế giới được đồng bào lưu giữ “ít tuổi” nhất cũng đã được trên chục năm, “nhiều tuổi” nhất cũng đã được gần 40 năm rồi. Những kỷ vật đó thể hiện sự kính trọng lớn lao với Bác mà cuộc đời giản dị, hết lòng vì dân, vì nước đã như một mạch nguồn, thấm chẩy trong từng tấc đất, trong mỗi tấm lòng người dân.

Lần đầu tiên đặt chân lên mảnh đất này, chúng tôi thật sự bất ngờ vì được đối diện với một kho kỷ vật về Bác mà đồng bào đã cất công lưu giữ, thờ tụng đến lớn lao như vậy. Và thú thực chúng tôi rất khó lựa chọn để giới thiệu về các kỷ vật đó.

Khi chúng tôi đến nhà ông Lê Xuân Rắc, xã Hồng Quảng, huyện A Lưới để được xem kỷ vật về Bác chúng tôi phải chờ đến tận 2 ngày vì ông Rắc đang ở trên ngàn. Ngoài ông Rắc, những người trong gia đình không ai được tự ý lấy xem những kỷ vật mà ông giữ.

Chờ đợi đến khi ông Rắc về. Đó là một người nông dân vậm chắc và trực tính. Khi chúng tôi đề xuất ý định của mình là muốn xem di vật của Bác mà ông gìn giữ đã gần 40 năm nay, không nói không rằng ông Rắc lặng lẽ ra con suối đầu bản để tắm. Lúc trở lại nhà ông mới cho biết là ông không muốn để người còn bụi bặm khi động đến và nói về kỷ vật ấy.

Nói rồi ông đặt thang trèo lên nơi bàn thờ của gia đình, lật tấm vải đỏ phủ kín, ông cẩn trọng mang xuống một bức phù điêu bằng đá tạc nổi rõ chân dung của Bác. Ông bảo, ông đã được cơ quan, bà con lối xóm ủy quyền để gìn giữ bức phù điêu tạc chân dung Bác đã gần 40 năm nay. Ông hồi tưởng, bức phù điêu ra đời và được đưa về nhà ông từ năm 1971. Năm ấy, toàn dân tộc ta đang dốc sức, dốc lực cho chiến trường miền Nam để thực hiện thống nhất Nam Bắc một nhà theo di nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm này, có một đoàn Quân bưu miền Bắc hành quân vào chi viện cho miền Nam đã qua làng ông. Trong thời gian lưu trú, biết dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Pahy ở đây rất yêu kính Bác Hồ nên một người trong đoàn có hoa tay đã lấy đá ở Hồng Quảng tạc một bức phù điêu về Bác để kỷ niệm bà con. Sau đó, bức phù điêu này đã được Quân bưu A Lưới gìn giữ. Sau vì dân hay tìm đến xem nên Quân bưu A Lưới đã có ý định đưa về cho dân quản lý.

Quân bưu và lãnh đạo ở đây thống nhất giao ông Rắc là người được dân quý mến, có đạo đức vinh hạnh nhận nhiệm vụ này. Sau lễ tiếp nhận, có xôi đồ, gà luộc, hương hoa như một ngày lễ trọng đại, ông Rắc đã kính cẩn cùng gia đình, làng xóm rước Bác về cùng gia đình. Ông đã chọn nơi tôn nghiêm nhất, ấy là bàn thờ tổ tiên mình để đặt bức phù điêu của Bác. Ông và gia đình cũng như bà con đã thờ tự, nhang khói cho Bác được gần 40 năm nay.

Người sống mãi trong trái tim dân

Thấu hiểu được những tình cảm mà Bác đã dành cho toàn dân Việt Nam cũng như dân tộc mình, sau khi Bác mất, không ai bảo ai, đồng bào các dân tộc như Tà Ôi, Pa Cô, Pahy đã đồng loạt tự nguyện lấy họ của Bác để làm họ cho dân tộc, dòng họ và cá nhân mình. Những người được mang họ Hồ ở đây luôn tâm niệm một lòng học và phấn đấu theo lời Bác dạy. Từ hành động và tâm nguyện này nên nhiều người trong các dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, hay Pahy đã trở thành các cá nhân xuất sắc và điển hình. Tiêu biểu nhất là Anh hùng Kan Lịch và Anh hùng Hồ Đức Vai. Đây là hai đại biểu, đã được Bác tiếp ở Phủ Chủ tịch.

Trong các kỷ vật hiện hữu nhiều nhất ở nhà đồng bào các dân tộc như Tà Ôi, Pa Cô, Pahy là chân dung Bác được in trên vải, được treo trang trọng nhất trong gian nhà lớn của các gia đình. Sau khi Bác mất, với tấm lòng tiếc thương vô hạn, theo đề xuất của người dân, lãnh đạo Huyện đã tặng mỗi gia đình một chân dung như vậy để đồng bào đem về nhà treo cho đỡ nhớ Bác. Theo ông Hồ Rơi thì đồng bào treo ảnh Bác, ngoài việc tưởng nhớ còn là nơi để dạy dỗ cháu con. Cha mẹ đã kể cho con cháu những mẩu chuyện về Bác để khuyên dạy cháu con.

Trong lần vào các gia đình ở đây chúng tôi rất cảm động trước “Hũ muối Bác Hồ”. Hũ muối này hình thành từ thời đất nước ta còn chịu sự đô hộ của thực dân Pháp. Khi đó bắt đồng bào Tà Ôi, Pa Cô, Pahy phải “đói muối”. Bác đã gửi muối vào cho đồng bào. Đồng bào giữ  muối trong các hũ và để nhớ ơn Người, đồng bào gọi đó là “Hũ muối Bác Hồ”. Ngày nay, đất nước ta thống nhất, phát triển và hội nhập, muối trở thành gia vị thông thường nhưng đồng bào các dân tộc nơi đây vẫn giữ “Hũ muối Bác Hồ”. Theo ông Hồ Phờn, thôn A Vin, xã Hồng Thái thì “Hũ muối Bác Hồ” không bao giờ vơi trong gia đình ông. Lúc nào nhà có việc trọng như cúng tế, tết nhất hay giỗ chạp ông và gia đình luôn lấy muối ở “Hũ muối Bác Hồ” để dùng. Ngoài sự thiêng liêng, ông và gia đình đều tâm niệm: Dùng muối ấy để ăn mà nhớ về công lao trời biển của Bác đối với các dân tộc trong đó có người Tà Ôi, Pa Cô và Pahy.

Đơn Thương
daidoanket.vn

Advertisements