Tháng 8, trước ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Thư gửi Hội nghị quân sự toàn quốc lần thứ năm ⁵⁾, căn dặn mọi người “sẽ rút kinh nghiệm đầy đủ, đặt kế hoạch thiết thực cho giai đoạn mới của cuộc kháng chiến”.

Trong thời gian diễn ra hội nghị, Người đã đến thăm và nói chuyện. Người đặc biệt nhấn mạnh đến tư cách của cán bộ chỉ huy: “Trong quân đội, nhiệm vụ của người tướng là:

Phải: Trí, dũng, nhân, tín, liêm, trung”.

Về công tác của người tướng, Người căn dặn: với kỷ luật, phải giữ nghiêm từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên, thưởng phạt phải công minh, “chớ vì ưa ai mà thưởng, ghét ai mà phạt, ai hẩu với mình thì dùng, ai trực tính nói ngay thì bỏ”; với binh sĩ, “thì lời ăn tiếng nói, niềm vui, nỗi buồn, quần áo, nhất nhất phải biết rõ và hết sức chăm nom”, phải đồng cam cộng khổ; với dân, phải làm cho bộ đội được dân yêu, dân tin, dân phục; với kẻ thù, tuyệt đối không được khinh địch, “Sư tử muốn bắt con chuột cũng phải dùng hết sức mới bắt được”, phải biết rõ chúng và phải hết sức giữ bí mật.

– Báo Cứu quốc, số 1008, ngày 9-8-1948.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 472, 479-481.

Tháng 8, ngày 12

Khoảng 10 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh tới dự Hội nghị cán bộ Trung ương lần thứ năm, bàn về việc phối hợp tác chiến giữa bộ đội chủ lực với dân quân du kích.

Trưa, Người đi thăm phòng ăn của các đại biểu.

Chiều, Người nói chuyện với Hội nghị về hai vấn đề: cán bộ cần nêu cao tinh thần tự kiểm điểm và phê bình; cán bộ với vấn đề thi đua ái quốc.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 339.

– Viện Lịch sử quân sự Việt Nam: Sự nghiệp và tư tưởng quân sự của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1990, tr. 140.

Tháng 8, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ toạ cuộc họp của Đảng đoàn Chính phủ, giải quyết một số vấn đề liên quan tới các khu.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 400.

Tháng 8, ngày 17

8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự họp Hội đồng Quốc phòng tối cao.

10 giờ, Người chủ toạ phiên họp của Hội đồng Chính phủ để nghe báo cáo của một số bộ và bàn về các vấn đề: tiếp tế cho miền ngược, chuẩn bị đối phó cuộc tấn công Thu – Đông của giặc, công việc của Bộ Tư pháp, việc mở thêm một số trường chuyên nghiệp, v.v..

Tối, Chủ tịch chủ toạ cuộc họp riêng của Hội đồng Quốc phòng tối cao thảo luận tiếp nguyên tắc tổ chức và quyền hạn, nhiệm vụ của Hội đồng để hôm sau trình Hội đồng Chính phủ.

– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 401.

Tháng 8, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục điều khiển phiên họp Hội đồng Chính phủ. Trong lời phát biểu bế mạc, Người đặc biệt nhấn mạnh ý nghĩa việc Hội đồng Chính phủ thông qua Sắc lệnh thành lập Hội đồng Quốc phòng tối cao.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 205/SL, ấn định thể lệ trục xuất ngoại kiều và những trường hợp ngoại kiều có thể bị trục xuất khỏi Việt Nam.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 1, tr. 401.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 19

Nhân kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới đồng bào cả nước.

Bức thư có đoạn:

“Cách mạng Tháng Tám đã giải phóng đồng bào ta ra khỏi chế độ quân chủ chuyên chế và xiềng xích thực dân.

Cách mạng Tháng Tám đã xây dựng cho nhân dân ta cái nền tảng dân chủ cộng hoà và thống nhất độc lập. Noi gương cách mạng 1776 của Mỹ cũng như cách mạng 1789 của Pháp, theo gót cách mạng 1911 của Tầu, nay cuộc trường kỳ kháng chiến phải tiếp tục cái nhiệm vụ vẻ vang của Cách mạng Tháng Tám”.

Cùng ngày, Người tiếp các nhà báo Việt Nam và nước ngoài, thông báo chính sách của Chính phủ về các vấn đề: hộ đê, thương binh liệt sĩ và tình hình chiến sự ở một số mặt trận thời gian gần đây.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 206/SL, thành lập Hội đồng Quốc phòng tối cao gồm: Chủ tịch Hội đồng (do Chủ tịch Chính phủ kiêm chức), Phó Chủ tịch Hội đồng (ông Lê Văn Hiến, Bộ trưởng Bộ Tài chính) và bốn Uỷ viên Hội đồng là các ông Phan Kế Toại (quyền Bộ trưởng Bộ Nội vụ), Phan Anh (Bộ trưởng Bộ Kinh tế), Đại tướng Võ Nguyên Giáp (Bộ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tổng chỉ huy Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam) và Tạ Quang Bửu (Thứ trưởng Bộ Quốc phòng).

Sắc lệnh ghi rõ nhiệm vụ và quyền hạn của Hội đồng Quốc phòng tối cao.

– Tài liệu lưu trữ của Bộ Ngoại giao. Hồ sơ 68 (1945 – 1954), t. 2.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 207/SL, cử ông Hoàng Đạo Thuý vào Ban vận động thi đua ái quốc Trung ương, thay ông Nguyễn Xiển.

– Sắc lệnh số 208/SL, bãi bỏ điều 2 và điều 3 trong Sắc lệnh số 134/SL ngày 24-7-1946 về phụ cấp hằng tháng cho các uỷ viên Uỷ ban hành chính các cấp; ấn định chế độ phụ cấp mới.

– Sắc lệnh số 209/SL, quy định khoản phụ cấp chính hằng tháng cho các nhân viên công tác ở Văn phòng Chủ tịch Chính phủ và Văn phòng các Bộ trưởng thay cho những quy định trong Sắc lệnh số 137/SL, ký ngày 24-7-1946.

– Sắc lệnh số 210/SL, quy định thể lệ bầu thư ký trong Uỷ ban kháng chiến hành chính xã; ấn định thành phần và nhiệm vụ của Ban Thường vụ Uỷ ban kháng chiến hành chính xã.

– Sắc lệnh số 211/SL, ấn định cách chỉ định các uỷ viên hành chính trong Uỷ ban kháng chiến hành chính xã, huyện và tỉnh tại những vùng địch tạm chiếm.

– Sắc lệnh số 212/SL, đặt xã Phúc Hoà (huyện Nghi Lộc) và xã Xuân Triều (huyện Thanh Chương) thuộc tỉnh Nghệ An.

– Sắc lệnh số 213/SL, cử người tạm kiêm chức Phó Đổng lý sự vụ Bộ Nội vụ.

– Sắc lệnh số 214/SL, cử Chánh văn phòng Bộ Tổng chỉ huy kiêm Chánh văn phòng Bộ Quốc phòng.

– Sắc lệnh số 215/SL, quy định những quyền lợi đặc biệt cho những người nước ngoài có đóng góp vào công cuộc kháng chiến của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

– Sắc lệnh số 216/SL, đặt ra “Huân chương Kháng chiến” để thưởng cho những người Việt Nam có công với quân đội hoặc các tổ chức quốc phòng và kháng chiến. Huân chương Kháng chiến có ba loại: hạng Nhất, hạng Nhì và hạng Ba.

– Sắc lệnh số 217/SL, bổ sung điều 3 của Sắc lệnh số 180/SL ngày 30-4-1948 về việc lưu hành và tàng trữ giấy bạc Đông Dương.

– Sắc lệnh số 218/SL, sửa đổi thuế nhập nội các mặt hàng ngoại.

– Sắc lệnh số 219/SL, về việc đặt “phụ thu kháng chiến”.

– Sắc lệnh số 220/SL, quy định lại giá biểu các loại tem thuế.

– Sắc lệnh số 221/SL, giao quyền cho Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Bộ Nội vụ được phép ban hành những thể lệ đặc biệt hạn chế sự tự do buôn bán trong nội địa.

– Sắc lệnh số 222/SL, cấm chỉ mọi sự buôn bán với địch.

– Sắc lệnh số 223/SL, sửa đổi Sắc lệnh số 53/SL ngày
1-6-1947 về tổ chức Ngoại thương Cục.

– Sắc lệnh số 224/SL, sửa đổi Sắc lệnh số 140/SL ngày 29-2-1948 về thành lập Cục tiếp tế vận tải.

– Sắc lệnh số 225/SL, cấp 20 triệu đồng cho Cục tiếp tế vận tải.

– Sắc lệnh số 226/SL, bổ nhiệm Đổng lý sự vụ Bộ Kinh tế.

– Sắc lệnh số 227/SL và 228/SL, bổ nhiệm hai Phó Đổng lý sự vụ Bộ Kinh tế.

– Sắc lệnh số 229/SL, bổ nhiệm Giám đốc mới của Nha Khoáng chất kỹ nghệ thuộc Bộ Kinh tế, thay thế Giám đốc cũ được phép từ chức.

– Sắc lệnh số 230/SL, sửa đổi về tổ chức Tư pháp công an.

– Sắc lệnh số 231/SL, sửa đổi điều 3 của Sắc lệnh số 191/SL ngày 16-2-1947 về tổ chức Toà án binh cấp khu.

– Sắc lệnh số 232/SL, về việc ân giảm cho một số phạm nhân nhân dịp kỷ niệm lần thứ ba Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9.

– Sắc lệnh số 233/SL, bổ nhiệm Tổng Giám đốc mới Tiểu học vụ, thay Giám đốc cũ được cử giữ chức vụ khác.

– Sắc lệnh số 234/SL, mở “Trường Y sĩ Việt Nam” để đào tạo cán bộ y tế cho các cơ quan dân y và quân y.

– Sắc lệnh số 235/SL, bổ nhiệm Phó Đổng lý sự vụ Bộ Canh nông.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, trước ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi giải thưởng tặng một số đơn vị bộ đội ở Nam Bộ nhân dịp kỷ niệm 1.000 ngày kháng chiến. Trong số đó có một đơn vị cảm tử quân “đã hoạt động hăng hái trong trung tâm điểm Sài Gòn, mặc dầu phản động Pháp luôn luôn khủng bố, chăng rất nhiều lưới để bắt nhân viên Chính phủ ta”.

– Báo Cứu quốc, số 1019, ngày 21-8-1948.

Tháng 8, ngày 24

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi ông Tôn Thất Phùng, nhân viên hoả xa, đã chế được một thứ thuốc chống bệnh sốt rét. “Thế là ông đã lập được công trong thi đua ái quốc”. Đồng thời, Người cũng khen ngợi nhân viên hoả xa đã tận tuỵ làm việc trong hoàn cảnh khó khăn và căn dặn:

“Trong lúc toàn thể đồng bào không quản lao khổ, anh dũng kháng chiến để tranh độc lập thống nhất cho Tổ quốc, mỗi người cán bộ của ta phải thực hành khẩu hiệu Cần Kiệm Liêm Chính, chí công vô tư, thì kháng chiến nhất định mau thắng lợi”.

– Báo Cứu quốc, số 1024, ngày 24-8-1948.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 473.

Tháng 8, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho nhi đồng tỉnh Yên Bái. Người tỏ ý rất vui vì đã nhận được thư của các cháu báo tin nhiều bạn nhỏ đã tham gia tổ chức Đội và đã biết chữ. Người mong các cháu “trong năm nay làm cho được hai việc: gắng tổ chức 10.000 cháu và cháu nào cũng cố học cho biết chữ”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 237/SL, chuyển huyện Thuỷ Nguyên (thuộc tỉnh Kiến An) và huyện Nam Sách (thuộc tỉnh Hải Dương) trước sáp nhập vào Liên khu I, nay lại để thuộc về Liên khu III và các đơn vị tỉnh cũ. Thị xã và địa phận trường bay Gia Lâm thuộc tỉnh Bắc Ninh nay sáp nhập vào thành phố Hà Nội và do Liên khu III quản lý về mọi phương diện.

– Báo Cứu quốc, số 1028, ngày 26-8-1948.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 474.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 238/SL, bổ nhiệm ông Đặng Việt Châu làm Phó Chủ tịch Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu VI, thay ông Trần Hữu Dực có nhiệm vụ khác.

– Sắc lệnh số 239/SL, bổ nhiệm ông Lê Văn Giạng, nguyên Uỷ viên Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu X, giữ chức Chánh văn phòng Hội đồng Quốc phòng tối cao.

– Sắc lệnh số 240/SL, cử ông Nguyễn Quang Tạo, trợ lý văn phòng Uỷ ban hành chính Bắc Bộ, làm Uỷ viên Uỷ ban kháng chiến hành chính Liên khu X, thay ông Lê Văn Giạng nhận công tác mới.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 8

Nhận được báo cáo tỉnh Hà Tĩnh có mấy làng xoá xong nạn mù chữ, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen ngợi và cảm ơn ông Trưởng ty Bình dân học vụ Hà Tĩnh, các cán bộ trong Ty và toàn thể nam nữ giáo viên. Người góp thêm một số ý kiến về công tác bình dân học vụ ở Hà Tĩnh, hứa sẽ có giải thưởng cho huyện nào có thành tích xoá nạn mù chữ và nhờ ông Trưởng ty “thông tri cho đồng bào trong tỉnh biết để mọi người đều cố gắng”.

Trong tháng, Người còn gửi thư cho đồng bào huyện Quỳnh Côi ⁶⁾ (nay thuộc huyện Quỳnh Phụ) tỉnh Thái Bình, khen ngợi các nam nữ giáo viên cùng toàn thể đồng bào Quỳnh Côi “đã làm kiểu mẫu trong cuộc đấu tranh chống giặc dốt” và khuyên đồng bào “cố gắng học thêm nữa cho tiến bộ thêm nữa”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 475-476, 477-478.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho anh chị em cán bộ bình dân học vụ trong dịp phát động thi đua ái quốc. Người căn dặn:

“Các chiến sĩ nam nữ BDHV ⁷⁾ trước đã lập công nhiều. Tôi mong rằng trong cuộc Thi đua ái quốc, các chiến sĩ sẽ hăng hái xung phong, diệt cho hết giặc dốt”.

– Bút tích bức thư. Bản gốc lưu tại Bảo tàng  Hồ Chí Minh.

– Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1958, t.1, tr. 270.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 484.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Trại Nhi đồng nghệ thuật I. Bức thư viết:

“Gửi nhi đồng nghệ thuật,

Những bài nhạc, bài ca các cháu gửi, Bác đều nhận được cả. Bác nhớ đã trả lời rồi. Nay nhận được thư các cháu mới gửi, biết các cháu đều tham gia thi đua ái quốc, Bác rất vui lòng. Bác khuyên các cháu luôn luôn cố gắng cho tiến bộ và chúc các cháu luôn mạnh khoẻ.

Bác hôn các cháu.

Tháng 8 năm 1948

BÁC HỒ”.

– Báo Thiếu niên tiền phong, số 11, tháng 5-1990.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 485.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cảm ơn Đoàn di cư sản xuất ấp Mỹ Lộc, Thái Nguyên đã gửi biếu Người “một chiếc võng rất đẹp”.

Người mong mọi người “hăng hái xung phong thi đua ái quốc, trước để tự cấp tự túc, sau để giúp sức vào kháng chiến và xây dựng kinh tế nước nhà, sao cho Đoàn di cư sản xuất ấp Mỹ Lộc trở nên một đoàn kiểu mẫu”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cảm ơn Trung đoàn 101 Thừa Thiên đã gửi biếu Người một chiếc khăn. Người mong “Trong cuộc Thi đua ái quốc, luyện quân lập công này các chú cố gắng diệt nhiều giặc, cướp nhiều súng hơn, giật cho kỳ được giải vinh dự mà tôi và Chính phủ đã sẵn sàng khen thưởng”.

– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Viện Hồ Chí Minh.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 483.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cảm ơn ông Bộ trưởng Bộ Giao thông Công chính và anh chị em nhân viên bưu điện đã biếu Người một cái máy chuyển điện tự chế tạo được. “Việc đó tỏ rằng: Nếu ta cố gắng thì ta sẽ có nhiều thành công tốt đẹp”. Người mong “toàn thể anh em trong Bộ Giao thông Công chính sẽ hăng hái xung phong Thi đua ái quốc làm cho mọi người và mọi việc đều tiến bộ, và làm cho Bộ trở nên một Bộ kiểu mẫu, cả về công việc và về tinh thần”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 482.

Tháng 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi bức thư dưới đây cho bác sĩ Trần Hữu Tước:

“Gửi bác sĩ Tước,

Tôi gửi biếu chú một cái áo. Áo này là do đồng bào biếu tôi. Chú phải cẩn thận giữ sức khoẻ. Tôi đã dặn anh em địa phương, chú cần gì cứ hỏi họ. Chớ nên câu nệ. Tôi mạnh khoẻ như thường.

Chào thân ái và quyết thắng

HỒ CHÍ MINH”.

– Bút tích bức thư. Bản gốc lưu tại gia đình bác sĩ Trần Hữu Tước.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)