Mùa xuân Tân Tỵ năm 1941, Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Ngày 28-1-1941, tức mùng 2 Tết, Người về tới cột mốc 108 biên giới Việt – Trung thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Ngày 8-2-1941, Người đến ở trong hang Cốc Bó thuộc địa phận làng Pác Pó, xã Trường Hà. Nơi ở có con suối và ngọn núi, Người đặt tên là suối Lênin và núi Các Mác. Người sáng tác hai bài thơ: Pác Bó hùng vĩ và Tức cảnh Pác Bó.

Pác Bó hùng vĩ

Non xa xa, nước xa xa
Nào phải thênh thang mới gọi là.
Đây suối Lênin, kia núi Mác,
Hai tay xây dựng một sơn hà.

Tức cảnh Pác Bó

Sáng ra bờ suối, tối vào hang
Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang.

Đồng chí Dương Đại Lâm kể lại sinh hoạt của Bác trong thời gian ở Pác Bó: “Người sống rất giản dị và kham khổ. Nước lá ổi thay chè, và cải xoang là thức ăn chủ yếu. Ngày ấy đồng bào quanh vùng ăn độn bắp, mọi người trong cơ quan cũng ăn độn bắp. Riêng “đồng chí già” tuổi cao, sức yếu, chúng tôi mua gạo nấu riêng cho Người ăn, nhưng Người không đồng ý. Có lần bắp non xay để lâu mới ăn đến, bị chua, chúng tôi lại đề nghị Người ăn cơm gạo không, Người vẫn không nghe… Câu thơ cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng chính là ra đời trong thời kỳ này, gian khổ nhưng đầy lạc quan”.

Từ ngày 10 đến ngày 19 tháng 5 năm 1941, Bác Hồ chủ trì Hội nghị lần thứ 8 của Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Hội nghị xác định giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Đông Dương: “Trong lúc này, quyền lợi của bộ phận, của giai cấp phải đặt dưới sự sinh tử, tồn vong của quốc gia, của dân tộc. Trong lúc này, nếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không đòi được độc lập tự do cho toàn thể dân tộc, thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc chịu mãi kiếp ngựa trâu, mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũng không đòi lại được”. Theo đề nghị của Bác, Hội nghị quyết định thành lập Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) nhằm đoàn kết tất cả các giới đồng bào yêu nước để giành lại độc lập dân tộc. Hội nghị cũng đã bầu Ban Chấp hành Trung ương mới và cử đồng chí Trường Chinh làm Tổng Bí thư của Đảng.

Mùa xuân Tân Tỵ năm 1941, tư duy độc lập sáng tạo của Bác Hồ, đặt cách mạng giải phóng dân tộc lên hàng đầu là tiền đề quyết định thành công của cách mạng mùa Thu tháng Tám 1945.

Mùa xuân Quý Tỵ 1953, cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta đã bước vào năm thứ tám. Nhân dịp Tết Dương lịch, ngày 1 tháng 1 năm 1953, Bác Hồ gửi Thơ chúc Tết đến đồng bào và chiến sĩ cả nước:

Thơ chúc Tết

Toàn thể chiến sĩ thi đua giết giặc,
Đồng bào cả nước đoàn kết một lòng.
Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi,
Độc lập thống nhất, nhất định thành công.

                                                Ngày 1 tháng 1 năm 1953
                                                Hồ Chí Minh

Cũng trong ngày này, Bác tiếp tục dự phiên họp Hội đồng Chính phủ. Tổng kết cuộc họp, Người nêu: Phải có chính sách cán bộ, phấn đấu nâng cao mức sống của cán bộ và các tầng lớp nhân dân. Phải triệt để chống tham ô, lãng phí, quan liêu. Cán bộ phải gương mẫu đi trước; có thưởng, có phạt.

Ngày đầu năm dương lịch, Bác tiếp và chụp ảnh với đồng chí La Quý Ba cùng các đồng chí nữ trong Đoàn cố vấn Trung Quốc đến chúc mừng Người nhân dịp năm mới.

Hơn một tháng sau, đến Tết cổ truyền của dân tộc, Bác Hồ cũng có Thơ chúc Tết đăng trên Báo Nhân dân số 95 (ngày 11 đến ngày 15-2-1953):

Thơ chúc Tết xuân Quý Tỵ 1953

Mừng năm Thìn vừa qua,
Mừng xuân Tỵ đã tới.
Mừng phát động nông dân,
Mừng hậu phương phấn khởi.
Mừng tiền tuyến toàn quân
Thi đua chiến thắng mới.
Mừng toàn dân kết đoàn,
Mừng kháng chiến thắng lợi.
Mừng năm mới, nhiệm vụ mới,
Lực lượng mới, thành công mới.
Mừng toàn thể chiến sĩ và đồng bào,
Mừng phe dân chủ hòa bình thế giới.

                                                Hồ Chí Minh

Nhân dân ta đón Tết Quý Tỵ 1953 khi Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa 2) vừa kết thúc thắng lợi. Hội nghị đánh giá tình hình thế giới và trong nước năm 1952 và đề ra nhiệm vụ năm 1953 mà trọng tâm là: lãnh đạo kháng chiến và chính sách quân sự, xây dựng một quân đội nhân dân thật vững mạnh và luôn luôn tiến bộ; phát động quần chúng triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức để tiến đến cải cách ruộng đất.

Nói về tầm quan trọng và ý nghĩa của cải cách ruộng đất, Bác nhấn mạnh: “… Ngày nay, kháng chiến đã 7 năm, đồng bào nông dân hy sinh cho Tổ quốc, đóng góp cho kháng chiến đã nhiều và vẫn sẵn sàng hy sinh, đóng góp nữa. Song họ vẫn là lớp người nghèo khổ hơn hết, vì thiếu ruộng hoặc không có ruộng cày. Đó là một điều rất không hợp lý. Muốn kháng chiến hoàn toàn thắng lợi, dân chủ nhân dân thật thà thực hiện thì phải thiết thực nâng cao quyền lợi kinh tế và chính trị của nông dân, phải chia ruộng đất cho nông dân”. Trên thực tế, dù có một số sai lầm lệch lạc được Bác Hồ kịp thời ngăn chặn, cải cách ruộng đất đã thu được kết quả to lớn. Hàng triệu nông dân có ruộng, đời sống được cải thiện, kháng chiến có thêm sức mạnh.

Đồng thời, từ đầu năm 1953, với bút danh Đ.X, Bác viết một loạt 50 bài thường thức về chính trị đăng trên Báo Cứu Quốc. Nội dung các bài viết là những vấn đề lý luận chính trị cơ bản, đi sâu chủ đề công tác xây dựng Đảng, xây dựng lý tưởng và niềm tin cho cán bộ, đảng viên để vượt qua gian khổ, hy sinh nhằm đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn.

Trước Tết, quân ta đã kết thúc thắng lợi chiến dịch Tây Bắc: Tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, phá tan âm mưu lập “xứ Thái tự trị” của Pháp, giải phóng một phần đất đai, mở rộng và củng cố căn cứ địa Việt Bắc. Rồi sau Tết ba tháng, liên quân Lào – Việt mở chiến dịch Thượng Lào, giải phóng toàn bộ tỉnh Sầm Nưa, một phần tỉnh Xiêng Khoảng và tỉnh Phong Xa Lỳ. Nhờ vậy, căn cứ kháng chiến Thượng Lào nối liền với vùng Tây Bắc, tạo một thế mạnh uy hiếp quân Pháp.

Đầu tháng 3 năm 1953, Bác Hồ chủ tọa phiên họp Hội đồng Chính phủ. Bác phát biểu tổng kết phiên họp, nhấn mạnh: Phiên họp đã giải quyết được nhiều vấn đề quan trọng, nhất là chính sách ruộng đất. Song chúng ta không được chủ quan, phải có quyết tâm sửa chữa sai lầm, khuyết điểm nhằm đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn.

Trước khi bế mạc, đáp lại lời phát biểu tổng kết của Bác, luật sư Phan Anh, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, đọc mấy câu thơ:

Mấy lời Bác dạy sắt son
Mấy sông cũng lội, mấy ngàn cũng qua
Diệt thù giải phóng quê ta
Ấy là nghĩa nặng, ấy là tình sâu.

Cả hội trường vỗ tay, hoan hô nhiệt liệt. Bỗng Bác giơ tay ra hiệu cho mọi người yên lặng, rồi Người đọc tiếp thêm hai câu:

Đành lòng chờ đó ít lâu
Chầy ra thì một năm sau vội gì.

Tất cả mọi người reo hò nồng nhiệt. Nhưng chẳng ai nghĩ rằng đó là lời tiên tri của Bác về ngày thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp. Đúng vào tháng 3 năm sau, ngày 13-3-1954, chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn và kết thúc thắng lợi vẻ vang sau 55 ngày đêm chiến đấu anh dũng.

Đất nước lại vào xuân. Xuân Quý Tỵ 2013. Một năm đi qua có lúc gặp phải sóng to gió lớn. Nhưng con thuyền cách mạng vẫn vững vàng vượt lên phía trước ánh bình minh. Vầng dương ngày càng rực sáng. Xuân về, vườn thơ xuân của Bác Hồ lại khoe sắc và ngát hương. Lời thơ chúc Tết của Bác năm nào như vẫn đang vang vọng trong mỗi lòng người.

PHẠM MINH KHẢI
hagiang.vnpt.vn