– … Cả nửa thế kỷ đã trôi qua, có cảm giác cái không khí Tết Độc lập của ngày xưa không còn. Nhưng dù thế nào với chúng tôi kỷ niệm về những ngày ấy sẽ sống mãi vì để có được Tết Độc lập đã phải hy sinh bao xương máu của ông cha, anh em, đồng đội, bạn bè. Chúng ta đừng bao giờ quên!
Ngày ấy, Tết Độc lập – Tết của toàn dân. Tôi nhớ cái Tết ấy vui không kém gì cái Tết xuân mới. Với bọn trẻ, có lẽ, vì sau Tết Độc lập sẽ là ngày tựu trường.
Từ 2/9/1945, Việt Nam có ngày Độc lập. Ảnh dongautaivietnam
Ngày ấy, nhà tôi ở khu gia binh của sĩ quan Bộ Tổng tham mưu, ngay ngã tư Điện Biên và Trần Phú, không xa đầu đường Nam Bộ. Cứ sát ngày Quốc khánh, chả riêng gì nhà tôi mà các gia đình trong khu tập thể đều đón họ hàng ở quê lên ăn tết. Vui lắm, râm ran chào nhau, thăm hỏi sức khỏe rồi vụ chiêm xuân, vụ hè thu năm nay ra sao…
Tiếng gà qué loác quác các xó bếp. Nhà cửa chật chội, cứ trải chiếu xuống dưới sàn mà nghỉ.
Tối 1/9, thấy bọn trẻ còn đùa nghịch ngoài sân, các bác nói với ra: “Ngủ sớm đi để ngày mai còn đi xem duyệt binh!”.
Sáng hôm sau, trong khu các sĩ quan với quân phục chỉnh tề, đầy đủ huân, huy chương ra xe từ sớm. Còn các bác ở quê ra hầu như thấp thỏm cả đêm, dậy uống trà từ 4h. Bên ấm trà thì thào, mong cho trời mau sáng.
Thức giấc, chẳng thèm ăn sáng, chúng tôi theo chân các bác ra đứng trên vỉa hè trước cửa, chờ đoàn xe duyệt binh đi qua. Ngày ấy bộ đội, du kích tham gia duyệt binh tập trung ở sân bay Bạch Mai, tới sáng 2/9 mới theo xe hành quân lên đầu đường Hùng Vương (phía công viên Tây Hồ). Nghe các bác kháo nhau: “Chỉ cần xem xe pháo, bộ đội, du kích ngồi trên xe chạy qua phố mình cũng như được xem duyệt binh trên Quảng trường. Kéo nhau lên sát Ba Đình làm gì cho mất trật tự ra”. Chẳng ai nhắc nhở nhưng ai cũng như tự hiểu điều đó. (Dân ta hay thế!).
Sáng, bà con ở các huyện ngoại thành, ở các tỉnh sát thủ đô mới kéo ra. Trên vỉa hè người xếp hàng lớp trong, lớp ngoài. Bên những bà con với quần áo mới lành lặn vẫn thấy có người đi chân đất, quần áo vá nhưng chả ai phân biệt giàu nghèo, họ như hòa thành 1 khối.
Trên loa phóng thanh treo ở cột điện đầu ngã tư tường thuật trực tiếp lễ duyệt binh và diễu hành mừng Quốc khánh. Khi phát thanh viên giới thiệu “Hồ Chủ tịch, Chính phủ và các vị khách quý đang bước ra lễ đài” làm ai cũng xúc động, như thấy mình đang có mặt trên Quảng trường. Mở đầu là lễ duyệt binh… Đội Quân nhạc nghi lễ do ông Đinh Ngọc Liên chỉ huy liên tục thực hiện các khúc quân hành. Không khí thật rạo rực.
Ở nhà chỉ mong cho đoàn xe pháo hoàn thành nhiệm vụ duyệt binh trở về sẽ tiếp tục diễu hành báo cáo với nhân dân thủ đô. Từ loa phóng thanh vang lên “Đoàn xe tải Mô-lô-tô-va quân sự trong màu sơn mới, các bánh xe sơn trắng, đang rẽ từ đường Hùng Vương sang đường Trần Phú để đi lên Bờ Hồ…”.
Vừa thoáng thấy chiếc com-măng-ca mui trần, với Quân kỳ quyết thắng gắn những huân chương lấp lánh, dẫn đầu đi qua đầu vườn hoa Canh Nông (nay là vườn hoa Lê-nin), bà con đã nhảy cẫng lên, vỗ tay, hô lớn: “Việt Nam muôn năm! Bác Hồ muôn năm! Hồ Chí Minh – Võ Nguyên Giáp!”… Bọn trẻ chúng tôi sung sướng hô theo và chen sát ra lề đường.
Trên xe là những chiến sĩ trẻ măng, đẹp trai với “quân dung tươi tỉnh”, lưỡi lê tuốt trần, mặt nghiêm nghị nhìn về phía trước. Hết xe bộ binh là hải quân, pháo binh, phòng không… Nhìn những trang bị quân đội hiện đại ngày ấy mà cảm thấy tự hào cho sự phát triển của QĐNDVN anh hùng.
Kế sau bộ đội là công an, dân quân tự vệ, rồi diễu hành của các lĩnh vực, ngành nghề. Xem cho tới khi không còn đoàn nào diễu hành, chúng tôi mới theo chân các bác trở về. Bữa cơm trưa ấy xôm tụ, có thêm cả thịt gà.
Buổi tối cả nhà kéo nhau ra Bờ Hồ xem bắn pháo hoa. Nhìn bầu trời nở ra những bông hoa với ngàn vạn màu sắc mà thêm yêu Tổ quốc độc lập, tự do.
Cho đến bây giờ trong chúng tôi – thế hệ tuổi 50 – 60 trở lên – vẫn còn giữ mãi kỉ niệm về những cái tết Độc lập, cho dù cả nửa thế kỷ đã qua. Dân ta đã bao năm sống trong nô lệ, đã bao năm khao khát được sống trong độc lập, tự do; chỉ từ sau ngày 2/9/1945, dân ta mới thực sự có cái Tết Độc lập như thế!
… Cả nửa thế kỷ đã trôi qua, có cảm giác cái không khí Tết Độc lập của ngày xưa không còn. Nhưng dù thế nào với chúng tôi kỷ niệm về những ngày ấy sẽ sống mãi vì để có được Tết Độc lập đã phải hy sinh bao xương máu của ông cha, anh em, đồng đội, bạn bè. Chúng ta đừng bao giờ quên!
- Trần Kiến Quốc
Cả dân tộc đồng lòng vì “Độc lập tự do… đường lên phía trước”. Ảnh VietNamNet
Cuốn sách Bác Hồ viết di chúc và di chúc của Người
Việt Nam 