Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và vǎn hoá. Vì sao không nói phát triển vǎn hoá và kinh tế? Tục ngữ ta có câu: Có thực mới vực được đạo; vì thế kinh tế phải đi trước. Nhưng phát triển để làm gì? Phát triển kinh tế và vǎn hoá để nâng cao đời sống vật chất và vǎn hoá của nhân dân ta. Các cô, các chú vừa lao động sản xuất tích cực, vừa hoạt động vǎn hoá tích cực. Thế là tốt. Vǎn hoá phải thiết thực phục vụ nhân dân, góp phần vào việc nâng cao đời sống vui tươi, lành mạnh của quần chúng. Vì vậy, nội dung vǎn hoá phải có ý nghĩa giáo dục. Ví dụ: phải giáo dục thế nào là đời sống mới, thế nào là đạo đức cách mạng. Trong việc “Tết trồng cây”, phải phổ biến trồng cây như thế nào cho tốt, phải chǎm sóc và chǎm bón cây như thế nào. ở nhiều địa phương, các cô, các chú đã sáng tác nhiều bài thơ, ca, hò, vè nói về những vấn đề đó rất thiết thực, nội dung rất tốt. Bác hoan nghênh các cô các chú. Vǎn hoá phải gắn liền với lao động sản xuất. Vǎn hoá xa đời sống, xa lao động là vǎn hoá suông. Nhiệm vụ của người cán bộ vǎn hoá là phải dùng vǎn hoá để tuyên truyền cho việc cần kiệm xây dựng nước nhà, xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà. Ví dụ: ở trong hợp tác xã, vǎn hoá phải tuyên truyền, giáo dục ý thức cần kiệm xây dựng hợp tác xã, yêu hợp tác xã như nhà, chống tư tưởng làm ǎn riêng lẻ và những tư tưởng lạc hậu có ảnh hưởng xấu cho việc củng cố và phát triển hợp tác xã. ở xí nghiệp, vǎn hoá phải tuyên truyền, giáo dục ý thức làm chủ xí nghiệp, đẩy mạnh phong trào thi đua hoàn thành kế hoạch Nhà nước, cần kiệm xây dựng nền công nghiệp nước nhà, chống tham ô, lãng phí, v.v..

Nói tóm lại, để phục vụ sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa thì vǎn hoá phải xã hội chủ nghĩa về nội dung và dân tộc về hình thức.

Trong hoàn cảnh hiện nay, chúng ta còn gặp nhiều khó khǎn, trình độ vǎn hoá của cán bộ và nhân dân còn thấp, do đó, còn hạn chế nhiều kết quả trong công tác, trong sản xuất. Nhiệm vụ các cô, các chú là phải cố gắng hơn nữa, góp phần nâng cao trình độ vǎn hoá của nhân dân.

———————-

Nói ngày 11-2-1960.
Báo Nhân dân, số 2156, ngày 12-2-1960.
cpv.org.vn

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ đến giao nhiệm vụ cho các cô, các chú, trước mắt là làm cho tốt vụ Đông – Xuân này. Vụ chiêm nǎm ngoái đã tốt, vụ chiêm nǎm nay phải làm cho tốt hơn.

Các cô các chú tán thành xây dựng chủ nghĩa xã hội cả chứ? Xây dựng miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội nghĩa là thế nào? Tức là không phải đứng lại một chỗ, càng không phải thụt lùi, mà phải không ngừng tiến lên, nǎm sau phải tiến hơn nǎm trước.

Tiến lên chủ nghĩa xã hội phải đi bằng hai chân: công nghiệp và nông nghiệp. Công nghiệp của ta đã có tiến bộ, nếu nông nghiệp không tiến bộ hoặc cứ cầm chừng thì như què, vì vậy phải cố gắng mà đưa nông nghiệp tiến lên.

Muốn tiến bộ, nông nghiệp cũng như mọi việc khác phải lấy chính trị làm đầu, tư tưởng phải thông suốt từ trên xuống dưới, từ trong Đảng ra nhân dân. Khi tư tưởng đã thông thì sẽ khắc phục được khó khǎn, thực hiện được kế hoạch. Các cô, các chú phải làm cho đồng bào nông dân thông suốt là phải cần kiệm xây dựng nước nhà. Muốn thế phải cần kiệm xây dựng hợp tác xã vì hợp tác xã là lực lượng chính ở nông thôn. Mục đích tổ chức hợp tác xã là để tǎng gia sản xuất, nâng cao đời sống của nhân dân, trước hết là của nông dân. Thế là vừa lợi riêng cho nông dân và lợi chung cho Nhà nước, hai cái lợi đó đi đôi với nhau. Vì vậy, phải củng cố hợp tác xã. Về mặt vật chất, phải quản lý cho tốt; về mặt tinh thần, phải giáo dục cho nông dân hiểu vì sao phải củng cố hợp tác xã và vì sao lợi ích chung của Nhà nước và lợi ích riêng của xã viên phải kết hợp cho đúng. Một số nơi xây dựng hợp tác xã lại quên củng cố tổ đổi công, như thế là không đúng. Phải củng cố tốt hợp tác xã nhưng không thể quên củng cố và phát triển tổ đổi công.

Nǎm nay là nǎm rất quan trọng, là nǎm cuối của kế hoạch 3 nǎm và là nǎm chuẩn bị cho kế hoạch 5 nǎm. Công nghiệp phải làm tốt, nông nghiệp càng phải làm cho tốt. Nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân lúc này là phải đảm bảo vụ Đông – Xuân cho tốt. Muốn thế, cán bộ phải tích cực. Về mặt lãnh đạo, trong nội bộ Đảng phải thông suốt từ trên xuống dưới và phải làm cho tư tưởng toàn dân thông suốt. Các cấp lãnh đạo phải trực tiếp giúp đỡ nông dân, hợp tác xã, tổ đổi công giải quyết khó khǎn. Nơi nào làm được như thế thì tiến bộ rõ rệt, nơi không làm được như thế thì tiến bộ kém.

Ở nông thôn đang kết nạp đảng viên mới, đó là lực lượng mới giúp thêm cho công tác làm được tốt hơn. Đảng phát triển, Đoàn Thanh niên Lao động cũng phát triển, hợp tác xã, tổ đổi công cũng phát triển thì vụ Đông – Xuân này nhất định phải làm tốt, vì chúng ta có đủ lực lượng để làm tốt.

Để làm cho vụ Đông – Xuân được tốt, về vấn đề nước, cán bộ phải chú ý rút kinh nghiệm mấy nǎm trước, kinh nghiệm của địa phương mình, địa phương bạn và của các nước bạn để giải quyết nạn hạn và úng. Sở dĩ có hạn là do lúc có nước không biết giữ, cấp trên thiếu đôn đốc, cấp dưới thì chủ quan.

Về cải tiến nông cụ, các địa phương nên học tập kinh nghiệm của Phú Động 1 . Các chú nên tự hỏi: đâu cũng là nông dân, tại sao Phú Động làm được, các nơi khác chưa làm được? Nơi nào làm được trước các nơi khác nên đến học mà làm, chỉ có lười hoặc kiêu ngạo mới không chịu học. Như thế là không đúng, bất cứ việc gì có lợi là ta phải học.

Về chǎn nuôi, phải chú ý phát triển chǎn nuôi càng nhiều càng tốt trước mắt là ngǎn chặn việc lạm sát trâu bò. Các cán bộ phải đề cao cảnh giác chống âm mưu địch phá hoại hợp tác xã, phá hoại sản xuất

Về Tết trồng cây, phải chú trọng đảm bảo trồng cây nào tốt cây ấy.

Để khuyến khích tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, phải tổng kết thành tích được kịp thời. Trung ương Đảng và Chính phủ sẵn sàng thưởng cho những cá nhân, đơn vị nào xuất sắc. Tóm lại, phải làm sao cho Đông – Xuân này tốt hơn nǎm ngoái, chú trọng các biện pháp nước, cải tiến nông cụ, chǎn nuôi, phân bón. Trước hết làm cho tư tưởng trong Đảng thật thông, do đó làm cho tư tưởng nhân dân thông.

————————–

Nói ngày 16-2-1960.
Báo Nhân dân, số 2162, ngày 18-2-1960.
cpv.org.vn

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ thân ái đến thǎm đồng bào các dân tộc, bộ đội, công an, dân quân và cán bộ, các cháu thanh niên và nhi đồng tỉnh nhà. Bác gửi lời thân ái hỏi thǎm bà con Đông Hưng và cảm ơn các đồng chí chuyên gia Trung Quốc sang giúp đỡ Hải Ninh.

Nhân dịp này, Bác nói chuyện về mấy vấn đề sau đây: Hiện nay toàn Đảng và toàn dân ta có hai nhiệm vụ là xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà.

Xây dựng chủ nghĩa xã hội thành công thì đấu tranh thống nhất nước nhà nhất định thắng lợi.

Chủ nghĩa xã hội là làm cho mọi người dân sung sướng, ấm no.

Muốn đạt mục đích đó, thì trước hết mọi người phải ra sức tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm.

Nước ta là một nước nông nghiệp, muốn tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm thì phải tổ chức tốt các tổ đổi công và hợp tác xã.

Xây dựng tổ đổi công có bình công chấm điểm cho tốt thì khi tiến lên hợp tác xã sẽ tốt. Hiện nay tỉnh Hải Ninh có 52% nông hộ vào tổ đổi công, trong đó có 19% số tổ đã bình công chấm điểm và có 182 hợp tác xã gồm có 20% tổng số nông hộ. Như thế là khá, nhưng nói chung cũng còn chậm. Cán bộ và đồng bào phải cố gắng củng cố

những hợp tác xã đã có cho thật tốt, cái nào vững chắc cái ấy và phát triển thêm hợp tác xã.

Hợp tác xã phải nhằm mục đích làm cho thu nhập của xã viên tǎng thêm. Muốn như vậy thì phải làm đúng ba việc:

– Cán bộ phải dân chủ, phải khéo quản lý (quản lý lao động, quản lý tài vụ, quản lý kỹ thuật), phải khéo giáo dục xã viên làm cho họ đoàn kết chặt chẽ và phấn khởi sản xuất. Cán bộ phải thật công bằng, phải chí công vô tư.

– Xã viên phải thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, phải chǎm lo công việc hợp tác xã như công việc của nhà mình, phải giữ vững kỷ luật lao động và hǎng hái sản xuất.

– Công việc hợp tác xã phải làm đúng mấy điểm:

+ Phải làm thủy nông cho tốt để chống hạn, chống mặn. Nǎm ngoái tỉnh nhà làm thuỷ nông khá. Có xã đã được thưởng huân chương như hai xã Cốt Đoài và Đường Hoa. Nhưng còn nhiều nơi còn kém, toàn tỉnh còn gần 8.000 mẫu tây bị hạn, riêng huyện Móng Cái còn bị hạn 3.000 mẫu tây. Cán bộ và đồng bào phải cố gắng thêm, nhất là huyện Móng Cái. Phải nhớ rằng “thêm gầu nước tát, thêm một bát cơm”.

+ Phân phải bón cho nhiều, tục ngữ nói: “Thêm gánh phân thì thêm cân thóc”. Càng nhiều phân thì càng nhiều thóc. Theo tôi biết thì anh em nông dân Trung Quốc bình quân bón mỗi mẫu tây 35 tấn phân. Mức phân tỉnh ta định 9 tấn một mẫu tây tức là chỉ bằng 1 phần 4 của nông dân nước bạn, như thế là quá ít. Hải Ninh sẵn có nhiều nguồn phân, đồng bào phải cố gắng hơn nữa.

+ Phải cày sâu, bừa kỹ.

+ Phải chọn giống cho tốt.

+ Phải cấy dày vừa mức.

+ Phải trừ sâu, diệt chuột.

+ Phải cải tiến kỹ thuật. Điều này cực kỳ quan trọng. Vì nông cụ của ta cũ kỹ, cho nên làm lụng rất khó nhọc nhưng kết quả thì ít. Có người lại bỏ ruộng đi kiếm nghề khác làm để lúa không tốt, thóc gạo không đủ ǎn, hàng nǎm phải do Chính phủ tiếp tế. Chúng ta phải thay đổi tình trạng đó. Cán bộ và đồng bào phải gây một phong trào cải tiến nông cụ, cải tiến kỹ thuật thì sức lao động sẽ lợi gấp đôi, gấp ba, lúa và hoa màu sẽ tốt gấp bội.

Khẩu hiệu chung của toàn dân ta là cần kiệm xây dựng nước nhà. Các hợp tác xã phải nắm vững và làm đúng khẩu hiệu cần kiệm xây dựng hợp tác xã.

Nông dân lao động là người trong một nhà, cho nên các hợp tác xã phải giúp đỡ lẫn nhau và giúp đỡ các tổ đổi công. Các hợp tác xã và tổ đổi công phải giúp đỡ những người nông dân còn làm ǎn riêng lẻ. Các xã và các huyện phải giúp đỡ lẫn nhau và thi đua với nhau. Đó là một cách đoàn kết thật sự.

Làm đúng những điều đó, thì nông nghiệp tỉnh nhà nhất định sẽ phát triển nhanh chóng, lương thực sẽ đầy đủ, đời sống của nhân dân nhất định sẽ được cải thiện không ngừng.

Bác nghe báo cáo: cán bộ và nhân dân huyện Đình Lập và các đảo Cô Tô đã có nhiều cố gắng đổi công khá, xây dựng hợp tác xã đạt hơn 50%, nhiều xã đã hoàn thành hợp tác hoá; cải tiến kỹ thuật và sản xuất cũng khá, thu nhập của đồng bào các dân tộc đều tǎng. Như thế là rất tốt.

Ở thị xã Móng Cái, công nhân và đồng bào thị xã đều cố gắng sản xuất và tham gia lao động xã hội chủ nghĩa cùng cán bộ, bộ đội để phát triển công tác vệ sinh phòng bệnh, xây dựng công nghiệp địa phương. Cán bộ và công nhân ngành gốm trong nǎm 1959 sản xuất đã đạt 104% và bước đầu cải tiến kỹ thuật. Nhờ có các đồng chí chuyên gia nước bạn giúp đỡ, đã đạt kết quả khá. Nhưng về mặt cải tạo xã hội chủ nghĩa ở thị xã mới đạt 33%, như thế là còn ít.

Hải Ninh ở gần tỉnh Quảng Đông, có dịp gần gũi học tập kinh nghiệm nước bạn, và được bạn giúp đỡ. Cán bộ và đồng bào ta phải phát triển quan hệ hữu nghị sẵn có, phải ra sức học tập nhân dân và các đồng chí chuyên gia Trung Quốc để tiến bộ mãi.

*

*     *

Tỉnh Hải Ninh có nhiều dân tộc. Đã sẵn có truyền thống đoàn kết nay càng đoàn kết hơn nữa. Đoàn kết dân tộc, đoàn kết lương giáo, đoàn kết Việt – Trung. Đoàn kết là sức mạnh; có sức mạnh đoàn kết thì làm gì cũng thành.

Trước kia, bọn đế quốc và phong kiến tìm mọi cách chia rẽ nhân dân hai nước Việt – Trung. Chúng xúi giục nhân dân hai nước chúng ta khinh rẻ lẫn nhau, thù ghét lẫn nhau, để chúng dễ áp bức bóc lột cả hai dân tộc.

Ngày nay thì khác hẳn: Hai Đảng ta là anh em. Hai Chính phủ ta là anh em. Nhân dân hai nước là anh em trong đại gia đình xã hội chủ nghĩa đứng đầu là Liên Xô vĩ đại. Tình đoàn kết giữa chúng ta vững chắc không gì lay chuyển được.

Vì vậy vấn đề chọn quốc tịch là do sự tự nguyện tự giác của bà con Hoa ở đây. Ai muốn chọn quốc tịch Việt Nam thì Chính phủ ta rất hoan nghênh. Ai muốn giữ quốc tịch Trung Quốc thì Chính phủ ta cũng không gò ép, miễn là mọi người đoàn kết thân ái, tuân theo kỷ luật, làm trọn nhiệm vụ của người dân, hǎng hái góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc.

Đồng bào, cán bộ, bộ đội và các cháu thiếu niên học sinh trong tỉnh có phong trào lao động xã hội chủ nghĩa khá. Trong sản xuất, làm thuỷ lợi, Tết trồng cây, xây dựng các nơi công ích, mọi người đều hǎng hái tham gia. Như thế là tốt. Cán bộ phải có kế hoạch chu đáo hướng dẫn chặt chẽ để khỏi lãng phí sức của, sức người của đồng bào. Trong việc trồng cây thì trồng cây nào phải sǎn sóc cho tốt cây ấy, trong nǎm, bảy nǎm chúng ta sẽ có một nguồn thu hoạch rất to.

*

*      *

Về lãnh đạo từ tỉnh, huyện đến chi bộ, phải làm đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể và cá nhân phụ trách.

Nội bộ phải thật đoàn kết. Mọi việc đều bàn bạc một cách dân chủ và tập thể. Khi đã quyết định rồi, thì phân phối công tác phải rành mạch, giao cho một hoặc mấy đồng chí phụ trách làm đến nơi đến chốn. Trong khi thi hành phải tôn trọng nguyên tắc báo cáo và thỉnh thị.

Phải thấu suốt chính sách của Đảng và Chính phủ. Phải đi đường lối quần chúng.

Phải thật sự gần gũi nhân dân, lắng nghe ý kiến và nguyện vọng của nhân dân, học hỏi kinh nghiệm của nhân dân.

Phải biến quyết tâm của Đảng và Chính phủ thành quyết tâm của quần chúng.

Phải thiết thực quan tâm đến đời sống của nhân dân.

Phải cần kiệm liêm chính. Phải gương mẫu. Phải có tinh thần trách nhiệm cao độ.

Phải chống quan liêu, mệnh lệnh, hình thức, chống tham ô, lãng phí.

Phải làm đúng những điều đó mới xứng đáng là người đày tớ trung thành của nhân dân, người cán bộ tốt của Đảng và Chính phủ.

*

*     *

Bây giờ nói về vấn đề Đảng.

Đảng ta là một đảng cách mạng, một đảng lãnh đạo. Ngoài lợi ích của nhân dân và của giai cấp công nhân, Đảng ta không có lợi ích nào khác.

Trong thời kỳ kháng chiến, Đảng ta lãnh đạo nhân dân đánh giặc cứu nước. Ngày nay Đảng ta lãnh đạo nhân dân miền Bắc nước ta xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cho nên đảng viên nào và chi bộ nào sản xuất và lãnh đạo sản xuất tốt, tức là đảng viên và chi bộ ấy tốt. Nếu sản xuất và lãnh đạo sản xuất không tốt, tức là đảng viên và chi bộ ấy kém.

Đối với Đoàn Thanh niên Lao động cũng vậy.

Vì vậy, tất cả đảng viên và đoàn viên ở nông thôn nhất định phải vào hợp tác xã hoặc tổ đổi công, phải gương mẫu trong mọi công việc, phải làm cho hợp tác xã hoặc tổ đổi công của mình đoàn kết và phát triển vững chắc.

Đảng viên và cán bộ ta nói chung là trung thành và hǎng hái. Nhưng một số đảng viên và cán bộ còn có bệnh công thần, suy tị, ỷ lại, tiêu cực, ngại khó, ngại khổ, không gương mẫu, Nói tóm lại, đầy rẫy chủ nghĩa cá nhân. Những đồng chí ấy phải quyết tâm sửa chữa.

Từ nay về sau, tất cả các đảng viên, cán bộ và chi bộ cần phải thường thường ôn lại, tự liên hệ và giữ cho đúng những tiêu chuẩn của người đảng viên:

1. Suốt đời kiên quyết phấn đấu cho chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản.

2. Rèn luyện tư tưởng vô sản, sửa chữa những tư tưởng sai lầm, kiên quyết đứng hẳn trên lập trường giai cấp công nhân, không đứng chân trong chân ngoài.

3. Đặt lợi ích của Đảng lên trên hết, trước hết. Biết đem lợi ích của cá nhân phục tùng lợi ích chung của cách mạng.

4. Tuyệt đối chấp hành nghị quyết và đường lối của Đảng.

5. Liên hệ chặt chẽ với quần chúng.

6. Luôn luôn cố gắng học tập, thật thà tự phê bình và thành khẩn phê bình đồng chí mình.

Phải giữ đúng những tiêu chuẩn đó mới xứng đáng là người đảng viên.

Phát triển Đảng phải chọn lọc đảng viên mới một cách hết sức cẩn thận. Phải đoàn kết và giúp đỡ các đồng chí mới để họ tiến bộ không ngừng.

Các chi bộ Hải Ninh vừa kết nạp thêm gần 300 đảng viên mới, như thế là tương đối khá. Nhưng có chỗ lệch lạc: là kết nạp còn ít công nhân, phụ nữ và đồng bào các dân tộc. Số đảng viên ở nông thôn chưa đầy 500 đồng chí, như thế cơ sở Đảng ở nông thôn còn quá hẹp.

Các cấp Đảng cần phải giúp đỡ Đoàn Thanh niên Lao động phát triển tốt, đồng thời cần phải chọn đưa vào Đảng những đoàn viên thanh niên đã kinh qua thử thách và đã đủ điều kiện.

Trong thời kỳ vừa qua, đối với mọi công tác kinh tế, vǎn hoá và lao động sản xuất, đoàn thanh niên đều có cố gắng và có thành tích khá. Đó là ưu điểm. Nhưng một số đoàn viên thanh niên có xu hướng muốn thoát ly nông thôn, đối với tổ đổi công và hợp tác xã thì còn có thái độ ngập ngừng chờ đợi, chưa thật tin tưởng, hǎng hái. Đó là khuyết điểm cần được sửa chữa.

Bác mong rằng các đoàn viên sẽ ra sức phát triển ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm và tiến bộ mãi để xứng đáng là cánh tay đắc lực của Đảng ta.

*

*     *

Đồng bào các dân tộc, bộ đội và cán bộ tỉnh nhà trong thời kỳ kháng chiến đã anh dũng đấu tranh, có một truyền thống oanh liệt; từ ngày hoà bình trở lại đã có thành tích trong sản xuất, trong công tác thuỷ nông, v.v..

Về nhiệm vụ “ba thu” thì huyện Tiên Yên đã hoàn thành khá nhất, riêng về thuế nông nghiệp tỉnh đã làm tốt. Đó là những ưu điểm.

Công việc bổ túc vǎn hoá và giáo dục phổ thông (Việt vǎn và Hoa vǎn) đều có cố gắng, nhưng việc xoá nạn mù chữ còn yếu. Nǎm nay phải cố gắng nhiều hơn.

Đồng bào ta phải phát huy những truyền thống vẻ vang đó. Phải kết hợp tǎng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm với việc hoàn thành cải cách dân chủ ở địa phương và làm cho vụ Đông – Xuân này thắng lợi vững chắc, toàn diện và vượt bực.

Như thế là đồng bào Hải Ninh góp phần xứng đáng vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà.

Cuối cùng chúc các cụ mạnh khoẻ, sống lâu.

Chúc các cán bộ và đồng bào Đông Hưng tiến mạnh trong công tác xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Bác chúc các cháu thiếu niên, nhi đồng mạnh khoẻ vui tươi, cố gắng học hành và tiến bộ.

Bác nhờ các cô, các chú chuyển lời chào thân ái của Trung ương Đảng của Chính phủ và của Bác đến đồng bào, bộ đội và cán bộ trong tỉnh.

————————

Nói ngày 20-2-1960.
Tài liệu đánh máy lưu tại Cục lưu trữ Vǎn phòng Trung ương Đảng.
cpv.org.vn

Bác thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ thân ái thǎm hỏi đồng bào các dân tộc, bộ đội, công an, dân quân, cán bộ, các chiến sĩ thi đua, các gia đình quân nhân, các cháu thanh niên và nhi đồng.

Trong thời kỳ kháng chiến, đồng bào và cán bộ tỉnh ta đã anh dũng đánh giặc, cứu nước giữ làng. Từ ngày hoà bình trở lại, đồng bào và cán bộ tỉnh ta đã có nhiều cố gắng và thành tích. Đó là những ưu điểm. Trung ương và Chính phủ vui lòng khen ngợi toàn thể cán bộ và đồng bào.

Sau đây là mấy việc Bác muốn nhắc nhủ đồng bào và cán bộ phải hiểu thấu, phải nhớ kỹ, phải làm đúng:

1. Hiện nay, toàn Đảng và toàn dân ta phải ra sức xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, làm cơ sở vững mạnh để đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà.

Chủ nghĩa xã hội là mọi người dân được áo ấm cơm no, nhà ở tử tế, được học hành. Muốn như vậy, thì mọi người phải thi đua tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, hiểu cho rõ và làm cho đúng chính sách của Đảng và Chính phủ, hoàn thành tốt kế hoạch Nhà nước.

Đối với nông thôn, nhiệm vụ là củng cố và phát triển tổ đổi công và hợp tác xã cho thật tốt, cho thật vững, kết hợp việc đó với việc quyết tâm làm cho vụ Đông – Xuân thắng lợi toàn diện, vượt mức và vững chắc.

2. Muốn làm vụ Đông – Xuân thắng lợi thì phải thực hiện mấy việc sau đây:

– Làm tiểu thuỷ nông cho tốt để chống hạn, chống úng;

– Phân bón cho nhiều;

– Cải tiến nông cụ;

– Bảo vệ trâu bò.

Những việc này tỉnh nhà làm còn kém. Đồng bào và cán bộ phải đánh lui tư tưởng bảo thủ và cố gắng làm cho tốt 4 việc đó.

3. Tǎng gia sản xuất phải thường xuyên và bền bỉ. Quyết không nên vì nǎm trước được mùa mà nǎm nay lơ là. Vì thoả mãn và chủ quan, mà nǎm nay không ra sức trồng ngô và lúa Nam Ninh 1 . Đó là một khuyết điểm to. Đồng bào và cán bộ phải kịp thời sửa chữa thiếu sót đó.

4. Thực hành tiết kiệm phải đi đôi với tǎng gia sản xuất. Chúng ta phải chống lãng phí sức của, sức người. Không nên vì được mùa mà ǎn xài bừa bãi, lãng phí sức của. Không nên chơi bời lêu lổng, như đi chơi một phiên chợ mất 3 ngày, lãng phí sức người.

5. Chính phủ ta là Chính phủ dân chủ, chỉ một lòng một dạ phục vụ lợi ích của nhân dân.

Nhân dân nộp thuế là để xây dựng nước nhà. Nhân dân bán thóc cho Chính phủ là để cung cấp cho bộ đội, cán bộ và đồng bào ở thành thị.

Khi nông dân thiếu thốn thì Chính phủ cho vay thóc và tiền để sản xuất.

Vì vậy nhân dân có nghĩa vụ làm tốt việc nộp thuế, bán thóc và trả nợ cho Chính phủ. Hiện nay ở tỉnh nhà, thuế còn thiếu 5%, bán thóc còn thiếu 12%. Chắc vài hôm nữa sẽ đạt mức. Nhưng việc trả nợ thì kém lắm. Tiền mới trả được 35%, thóc mới trả được 26%. Đồng bào phải cố gắng trả cho nhanh, cho đủ, thì Chính phủ mới có thể giúp những đồng bào khác, những địa phương khác.

6. Vì sao toàn thể đồng bào cần phải giúp Chính phủ làm cho tốt việc điều tra dân số? Vì Chính phủ phải biết rõ miền Bắc ta có bao nhiêu người, mỗi tỉnh có bao nhiêu đàn ông, đàn bà, cụ già, trẻ em, thì mới rõ cần bao nhiêu lương thực, vải vóc, thuốc men, giấy bút, v.v. để cung cấp cho nhân dân; cần xây dựng bao nhiêu nhà thương, trường học, v.v. để phục vụ nhân dân.

Nói tóm lại: việc điều tra dân số là nhằm mục đích phục vụ lợi ích của nhân dân. Cho nên phải khai cho thật đúng, chớ khai thiếu, chớ khai thừa, chớ khai trùng một người nào.

7. Đồng bào tỉnh ta hǎng hái tham gia “Tết trồng cây”, như thế là tốt. Đồng bào cần nhớ rằng trồng cây nào phải vun xới, giữ gìn cho tốt cây ấy. Nǎm bảy nǎm sau, phong cảnh tỉnh nhà sẽ càng thêm tươi đẹp, đồng thời đó sẽ là một nguồn lợi to.

8. Mọi người chúng ta, bất kỳ gái trai già trẻ, đều phải nâng cao tinh thần cảnh giác. Mỹ – Diệm và bọn tay sai của chúng không muốn cho chúng ta xây dựng chủ nghĩa xã hội thành công. Chúng tìm mọi cách để bịa đặt nói xấu chúng ta, chia rẽ chúng ta, phá hoại chúng ta. Vì vậy, mọi người công dân phải tỉnh táo đề phòng, ngǎn ngừa chống lại chúng nó.

Trong việc này, ngoài bộ đội và công an, thì dân quân là một lực lượng mạnh mẽ của địa phương. Cho nên cần phải tổ chức tốt và huấn luyện tốt dân quân.

9. Nhân dân ta rất hǎng hái, nhiều kinh nghiệm và nhiều sáng kiến. Nếu lãnh đạo khéo thì việc gì khó khǎn mấy và to lớn mấy, nhân dân cũng làm được. Như cách mạng và kháng chiến là những việc rất to lớn, khó khǎn và gian khổ, nhưng nhờ Đảng khéo lãnh đạo cho nên nhân dân ta đã thành công trong cuộc Cách mạng Tháng Tám, thắng lợi trong cuộc kháng chiến trường kỳ.

Để thực hiện tốt những việc nói trên, cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên phải đoàn kết chặt chẽ, phải gương mẫu trong mọi việc, phải làm đúng chính sách của Đảng và của Chính phủ, phải đi đúng đường lối quần chúng.

Cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên nói chung đều hǎng hái, tận tuỵ. Nhưng cũng có một số cán bộ và đảng viên còn mắc những khuyết điểm do chủ nghĩa cá nhân sinh ra. Ví dụ như: Cán bộ và đảng viên dân tộc thiểu số thì hay tự ti, cho mình là kém, do đó mà thiếu tinh thần tự động, tiến lên.

Một số cán bộ và đảng viên thì thiếu tinh thần dũng cảm, hay sợ khó sợ khổ, không muốn nhận những công tác nặng hoặc công tác ở những vùng rẻo cao. Cán bộ quê quán ở Lạng Sơn thì muốn về huyện mình, xã mình, cán bộ tỉnh khác đến, thì muốn về địa phương mình, do đó mà không yên tâm công tác.

Cách làm việc tản mạn, lạc hậu; ai làm việc gì chỉ biết việc ấy, không biết phối hợp công việc, giúp đỡ lẫn nhau.

Một số cán bộ thì kèn cựa về địa vị, về hưởng thụ, có cán bộ thì lo lắng vớ vẩn về “tiền đồ”. Các đồng chí ấy phải hiểu rằng: Chủ nghĩa xã hội là tiền đồ chung của cả dân tộc và trong đó có tiền đồ riêng của mỗi cá nhân. Và bất kỳ làm công việc gì, ở địa vị nào mà làm tròn nhiệm vụ đều là vẻ vang, đều là anh hùng.

Để sửa chữa khuyết điểm, phát triển ưu điểm, để trở nên người đày tớ trung thành của nhân dân, người con ưu tú của Đảng, từ nay về sau, các đảng viên và các chi bộ cần phải thường xuyên ôn lại và giữ cho đúng những tiêu chuẩn của đảng viên.

10. Tỉnh ta ở gần Trung Quốc anh em. Cán bộ và nhân dân Trung Quốc có nhiều kinh nghiệm về tổ chức, về công tác, về sản xuất. Nhân dân và cán bộ ta nên học tập những kinh nghiệm quý báu ấy. Các đồng chí Trung Quốc luôn luôn sẵn sàng giúp đỡ chúng ta. Chúng ta nên vừa học hỏi, vừa thi đua với anh em Trung Quốc, sao cho Lạng Sơn trở nên một tỉnh gương mẫu.

Trung ương và Chính phủ sẽ khen thưởng những cá nhân và đơn vị nào có thành tích xuất sắc nhất. Chúc đồng bào và cán bộ cố gắng và thành công.

Bác nhờ các đại biểu có mặt ở đây chuyển lời chào thân ái của Trung ương, của Chính phủ và của Bác đến cho đồng bào và cán bộ địa phương mình.

Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh muôn nǎm!

Đảng Lao động Việt Nam muôn nǎm!

Chủ nghĩa xã hội muôn nǎm!

—————————

Nói ngày 23-2-1960.
Sách Những lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, Nxb. Sự thật, Hà Nội,
1962, tập VI, tr.45-48
cpv.org.vn

Nǎm nay, các ban thanh tra phải chú ý kiểm tra chống lãng phí, tham ô. Phát hiện ra những việc lãng phí, tham ô, chẳng những cần báo cáo với Trung ương và Chính phủ giải quyết mà còn phải giúp các cấp lãnh đạo địa phương tìm ra được những biện pháp để tích cực chống lãng phí, tham ô.

Nạn lãng phí, tham ô là do bệnh quan liêu, mệnh lệnh trong công tác của các cấp lãnh đạo ở các cơ quan Nhà nước gây ra.

Hiện nay ta đang tiến lên chủ nghĩa xã hội. Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội, trước hết phải thi đua tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm. Nếu không kiên quyết chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh, lãng phí, tham ô, thì nó sẽ cản trở, phá hoại ta tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Vì vậy các cơ quan thanh tra Nhà nước chẳng những kiểm tra chống lãng phí, tham ô mà còn phải chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh để giúp các cơ quan Nhà nước cải tiến công tác, giữ gìn kỷ luật, thực hành dân chủ, góp phần củng cố bộ máy Nhà nước.

Về công tác xét các việc khiếu nại, tố giác, nhiệm vụ các ban thanh tra là phải làm cho nghiêm chỉnh, cho kịp thời, làm sớm chừng nào hay chừng ấy. Đồng bào có oan ức, có thắc mắc mới khiếu nại. Ta giải quyết tốt các việc khiếu nại, đồng bào thấy Đảng và Chính phủ quan tâm, lo lắng đến họ, do đó mối quan hệ giữa quần chúng nhân dân với Đảng và Chính phủ được củng cố tốt hơn.

Các ban thanh tra làm việc tốt, nhanh hay làm kém, chậm, trước hết là do bản thân mỗi ban cố gắng nhiều hay ít, nhưng còn do cấp lãnh đạo có quan tâm đến công tác thanh tra hay không. Các cấp lãnh đạo phải giúp đỡ các ban thanh tra làm việc tốt, phải quan tâm lãnh đạo công tác thanh tra. Hiện nay, ở đây không có các đồng chí cấp lãnh đạo ở địa phương, Bác nhờ các cô, các chú về báo cáo lại với các đồng chí đó những điều Bác đã nói ở trên.

Những ban thanh tra làm việc khá, còn phải cố gắng hơn, những ban còn kém thì phải cố gắng nhiều hơn nữa. Phải học tập kinh nghiệm lẫn nhau, học những điều hay và tránh những điều dở.

————————

Nói ngày 5-3-1960.
Báo Nhân dân, số 2179, ngày 6-3-1960.
cpv.org.vn

Trong nǎm qua, cán bộ và nhân dân ta đã có nhiều cố gắng và tiến bộ trong việc làm thuỷ lợi. Nǎm 1956, nhân dân đã đào đắp 27 triệu 90 vạn thước khối, nǎm 1959 đào đắp 84 triệu 857.810 thước khối. Diện tích tưới nǎm 1956 có 1 triệu 57 vạn hécta, nǎm 1959 đạt 1 triệu 90 vạn hécta. Thế là có tiến bộ, nhưng chưa đủ, còn một nửa triệu hécta nữa chưa có nước tưới. Tạm tính mỗi hécta là 2 tấn thóc, ta còn một triệu tấn thóc thu hoạch bấp bênh. Nếu trời tốt thì thu hoạch nhiều, ngược lại nếu trời xấu thì thu hoạch sút kém. Từ trung ương đến địa phương, từ miền xuôi đến miền núi, ta phải cố gắng tranh với trời lấy một triệu tấn thóc ấy một cách vững chắc. Người xưa có câu: “Nhân định thắng thiên”, ta nhất định không chịu thua trời, ta cố gắng phát triển và tiến bộ cho đều, làm tốt công tác thuỷ lợi thì nhất định thắng trời. Muốn làm tốt công tác thuỷ lợi, các cấp uỷ, các cán bộ chuyên môn phải đi đúng đường lối quần chúng, liên hệ mật thiết với quần chúng, dựa vào lực lượng quần chúng. Quần chúng thông suốt về phương châm, phương pháp của Đảng và Chính phủ thì nhất định sẽ làm được và làm tốt.

Công tác thuỷ lợi phải kịp thời để phục vụ phong trào hợp tác hoá, đồng thời phải dựa vào phong trào hợp tác hoá mà làm tốt công tác thuỷ lợi. Nói đến kinh tế nông thôn trước hết là nói đến vấn đề nước. ở nông thôn, nước ví như sông mà chủ nghĩa xã hội như thuyền, nước sông lên nhiều thì thuyền đi lại dễ dàng. Cho nên, ngay từ bây giờ, phải làm sao đẩy mạnh công tác thuỷ lợi cho đều, tốt, chắc chắn, trước mắt là phục vụ sản xuất Đông – Xuân, chuẩn bị cho vụ mùa.

————————–

Nói ngày 7-3-1960.
Báo Nhân dân, số 2182, ngày 9-3-1960.
cpv.org.vn

Nhân ngày Quốc tế phụ nữ, thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ, Bác khen ngợi phụ nữ Việt Nam nói chung, và phụ nữ lao động tiên tiến nói riêng.

Thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ, Bác gửi lời chào thân ái tới phụ nữ miền Nam anh dũng. Bác chào mừng phụ nữ các nước anh em và phụ nữ khắp các nước đang kiên trì và anh dũng đấu tranh bảo vệ hoà bình thế giới.

Nǎm nay kỷ niệm phong trào Phụ nữ Quốc tế đúng 50 tuổi thì cũng vừa đúng lúc kỷ niệm Đảng ta 30 tuổi. Phong trào phụ nữ trong 30 nǎm dưới sự lãnh đạo của Đảng ta đã đóng góp rất nhiều thành tích lớn cho cách mạng.

Thời kỳ bí mật, nhiều chị em đã giác ngộ, tham gia hoạt động cách mạng rất dũng cảm, mặc dầu muôn ngàn nguy hiểm, gian khổ. Rất nhiều chị em khác cũng đã bảo vệ cách mạng rất gan góc. Thời kỳ đó, cǎn cứ địa cách mạng của ta ở Việt Bắc, do đó rất nhiều chị em phụ nữ các dân tộc thiểu số không những vượt gian nguy mà còn gạt cả mê tín để bảo vệ cách mạng và cán bộ hoạt động cách mạng.

Thời kỳ kháng chiến, Bác chỉ nói vài ví dụ: ngoài những đội du kích rất anh dũng đánh địch còn có các bà mẹ rất hiền từ tổ chức nhau lại thành hội các bà mẹ chiến sĩ, giúp đỡ bộ đội đánh giặc, giúp đỡ, an ủi thương binh. Trong các chiến dịch, phụ nữ đi dân công, tải lương thực, đạn dược, làm đường, v.v. rất đông; 2/3 số dân công là phụ nữ. Mặc dầu bị máy bay địch theo dõi thả bom dữ dội, nhưng chị em vẫn vui vẻ ca hát, động viên nhau làm tròn nhiệm vụ.

Ngày nay đất nước ta hoà bình. Có hoà bình vì đã có bao nhiêu gương đấu tranh, hy sinh anh dũng của toàn dân ta, toàn Đảng ta, trong đó có phụ nữ ta.

Bác chỉ nói vài nét về phụ nữ tham gia kiến thiết xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc hiện nay. ở các nhà máy hiện nay có rất nhiều cháu gái, có những cháu biết điều khiển những máy tiện, máy khoan, máy dệt tối tân, v.v. trên các công trường cũng có nhiều nữ thanh niên, có các cháu gái đã biết lái máy xúc, lái xe vận tải, v.v.. Gần đây Bác được biết tin ở mỏ than Hòn Gai, chị em làm ở Cọc 6, chỉ trong mấy ngày đã nâng mức đẩy xe từ 32 xe lên 335 xe một ca.

Trong việc đẩy xe này, một nửa lại là phụ nữ. ở nông thôn 60% xã viên hợp tác xã là phụ nữ. Có nhiều cô chủ nhiệm hợp tác xã, cô Hoàn là người đầu tiên đã làm được 3.000 cân phân, rồi phong trào thi đua lên, nhiều người làm vượt hơn cô Hoàn, có người làm tới 7.000 cân. Cháu Dung mới 13 tuổi còn đi học, cũng đã làm được 1.000 cân phân. Ngoài sản xuất, phụ nữ còn tham gia dân quân, tự vệ, nhiều đội rất khá. Phụ nữ trí thức cũng đã góp nhiều công trong phong trào bình dân học vụ, bổ túc vǎn hoá, trong việc xây dựng các vườn trẻ, lớp mẫu giáo và trong các ngành nghề khác. Việc tổ chức vườn trẻ, lớp mẫu giáo rất đáng khen. Trong phong trào cải tạo xã hội chủ nghĩa, chị em buôn bán nhỏ đã tổ chức lại, đi vào con đường hợp tác và sửa đổi cách làm ǎn buôn bán như thực thà, không lấy lãi, khiêm tốn phục vụ khách hàng, rất đáng khen. Chị em tư sản tự mình tiếp thu và khuyên chồng tiếp thu cải tạo và đi vào con đường công tư hợp doanh. Phụ nữ ta còn tham gia nhiều việc khác như lao động xây dựng công viên Bảy Mẫu, tham gia Tết trồng cây, v.v..

Từ trước đến nay phụ nữ Việt Nam ta đã có nhiều đóng góp

cho cách mạng, phụ nữ ta rất đáng kính, phụ nữ ta có rất nhiều tiến bộ. Nhưng Đảng, Chính phủ và Bác còn mong phụ nữ tiến bộ nhiều hơn nữa. Hiện nay trong các ngành, số phụ nữ tham gia còn ít. Đảng và Chính phủ rất hoan nghênh, sẵn sàng cất nhắc và giao cho phụ nữ những chức trách quan trọng. Muốn vậy, bản thân phụ nữ phải:

– Gắng học tập chính trị, học tập vǎn hoá, kỹ thuật.

– Nâng cao tinh thần yêu nước và giác ngộ xã hội chủ nghĩa.

– Hǎng hái thi đua thực hiện “cần kiệm xây dựng Tổ quốc, cần kiệm xây dựng gia đình”.

– Đoàn kết chặt chẽ, ra sức tham gia sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh thống nhất nước nhà và giữ gìn hoà bình thế giới.

Chúc chị em phụ nữ cố gắng học tập, tiến bộ nhiều, tiến bộ mãi để xứng đáng làm chủ nước nhà.

————————-

Nói ngày 8-3-1960.
Sách Bác Hồ với nhân dân Hà Nội, Nxb. Hà Nội, 1980, tr. 127-129
cpv.org.vn