Cuộc Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968 ở Tây Nguyên

QĐND – Cuối tháng 12-1967, Tây Nguyên được phổ biến quyết tâm của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương về cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt Xuân 1968. Quán triệt chủ trương chiến lược của Trung ương, Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên đã thống nhất quyết tâm: Động viên toàn thể lực lượng vũ trang và đồng bào các dân tộc nỗ lực vượt bậc, tiến công liên tục, toàn diện và triệt để vào quân địch, thực hiện bằng được quyết tâm chiến lược của Đảng, đồng thời phối hợp chặt chẽ giữa các chiến trường và sẵn sàng ứng phó một cách chủ động, mạnh mẽ nếu chiến tranh kéo dài.

Để thống nhất chỉ đạo và chỉ huy, phối hợp giữa hai lực lượng và ba thứ quân trên chiến trường, Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận mở hội nghị liên tịch với lãnh đạo các địa phương, bàn bạc biện pháp phối hợp, hiệp đồng giữa các lực lượng. Mục tiêu chính được xác định là 3 thị xã: Buôn Ma Thuột, Plei-cu và Kon Tum. Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận cũng thành lập Bộ chỉ huy tiền phương ở Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, có sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo địa phương.

Sau hội nghị, Bộ tư lệnh Mặt trận triển khai, điều động lực lượng trên các hướng, thành lập thêm một số đơn vị cần thiết để đảm bảo yêu cầu chiến đấu, bổ sung cho mỗi thị xã đủ một tiểu đoàn đặc công, một đại đội hỏa lực hỗn hợp, tăng cường cho Buôn Ma Thuột hai tiểu đoàn bộ binh, Plei-cu một tiểu đoàn, đưa sang Tân Cảnh một tiểu đoàn, củng cố và mở rộng các tuyến hành lang Đông Tây, đồng thời mở thêm Binh trạm 4 ở Đắc Lắc. Ngoài lực lượng bộ đội địa phương và các phân đội mũi nhọn của Mặt trận tăng cường, lúc này Kon Tum có Trung đoàn 24, Gia Lai có Trung đoàn 95, Đắc Lắc có Trung đoàn 33. Sư đoàn 1 (gồm các Trung đoàn 66, 174, 320) lực lượng cơ động của Mặt trận được tập trung trên hướng đường 18-Plei-cần để đón lõng quân Mỹ ra phản kích và sẵn sàng chuyển sang đánh Đắc Tô – Tân Cảnh.

Các địa phương cũng khẩn trương tiến hành các mặt chuẩn bị để phối hợp với đòn tiến công của bộ đội chủ lực. Cả ba tỉnh đều nhanh chóng tổ chức các đội công tác và phát động nhân dân chuẩn bị vùng lên giành chính quyền. Chiều 29-1-1968, hàng trăm cán bộ đảng và đội viên biệt động của ba tỉnh đã ém sẵn trong các thị xã, bí mật tổ chức quần chúng sẵn sàng nổi dậy đấu tranh chính trị, phối hợp cùng bộ đội chiến đấu. Tỉnh ủy Gia Lai còn huy động hàng nghìn quần chúng vào thị xã Plei-cu sắm hàng Tết rồi ở lại trong thị xã sẵn sàng chờ lệnh hành động.

Bộ đội ta hành quân vào chiếm lĩnh trận địa, chuẩn bị cho Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968. Ảnh tư liệu

Giữa lúc cả Tây Nguyên đang bừng bừng khí thế cách mạng, chờ lệnh tiến công thì Bộ tư lệnh Mặt trận nhận được lệnh của trên hoãn thời gian nổ súng lại một ngày để phối hợp với toàn Miền. Tin đó được phổ biến xuống. Cả ba tỉnh đều nhất loạt báo về: Bộ đội đã sẵn sàng, quần chúng đã sẵn sàng, không còn cách nào hoãn được, đề nghị cho nổ súng như đã chuẩn bị. Thường vụ Đảng ủy và Bộ tư lệnh Mặt trận kịp thời báo cáo xin cấp trên cho Tây Nguyên được nổ súng theo kế hoạch vào đêm 29 rạng sáng 30-1-1968. Ý kiến đề nghị đó được cấp trên đồng ý.

Đúng 0 giờ 30 phút ngày 30-1-1968 (tức đêm 29 rạng ngày 30 Tết Nguyên đán Mậu Thân), Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên phát lệnh nổ súng. Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 174, Sư đoàn 1 phối hợp với lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương nhanh chóng đánh chiếm và làm chủ hoàn toàn thị trấn Tân Cảnh. Tiếng súng ở Tân Cảnh được ghi vào lịch sử như tiếng súng khởi đầu cuộc Tổng tiến công và nổi dậy đồng loạt Xuân Mậu Thân trên toàn chiến trường miền Nam.

Trên hướng Đắc Lắc, ta đã đánh chiếm được một số mục tiêu quan trọng trong thị xã Buôn Ma Thuột như Đài phát thanh, trụ sở Sư đoàn 23 Quân đội Sài Gòn, Tòa hành chính, Ty cảnh sát và bắn pháo dồn dập vào Trung đoàn 45, sân bay của địch. Sau đó, phát triển đánh chiếm khu cư xá Mỹ, khu cơ giới và pháo binh. Cùng với Quân Giải phóng, bà con trong các khu phố, “ấp chiến lược” cũng nổi mõ, gõ trống nổi dậy chặt rào, phá bốt, diệt ác ôn; học sinh, sinh viên chia nhau ra dẫn đường cho bộ đội chiến đấu. Hàng vạn đồng bào Kinh, Thượng từ các ngả kéo vào thị xã vây chặt căn cứ Trung đoàn 45 của địch, kêu gọi binh lính quay súng trở về với nhân dân. Ở hướng Gia Lai, các đơn vị đồng loạt tiến công các mục tiêu chủ yếu của địch khu vực thị xã Plei-cu. Bộ đội Đặc công cùng với các đơn vị bộ đội địa phương dũng cảm đánh địch. Mặc dù bị địch phản công ác liệt, quân ta vẫn bám trụ chiến đấu. Phối hợp với đòn tiến công của bộ đội, hơn 11.000 đồng bào ở thị xã và các huyện xung quanh xuống đường đấu tranh chính trị, dẫn đường, tiếp tế cơm nước cho bộ đội, cứu chữa, vận chuyển thương binh. Ở Kon Tum, các lực lượng của ta đánh vào các vị trí đã xác định, giải phóng một loạt 7 “ấp chiến lược” với hàng nghìn đồng bào được trở về làng cũ sinh sống…

Bằng sự chủ động, phối hợp chặt chẽ giữa tiến công với nổi dậy giành chính quyền của nhân dân, quân và dân Tây Nguyên đã đồng loạt đánh vào hầu hết cơ quan đầu não và căn cứ quan trọng của địch ở khắp ba tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, làm chủ nhiều vị trí quan trọng trong nhiều ngày, tiêu diệt và làm tan rã một bộ phận lớn lực lượng, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch. Chiến thắng đó đã đánh dấu bước chuyển biến nhảy vọt của chiến tranh nhân dân trên chiến trường Tây Nguyên, để lại nhiều bài học quý báu về phát huy sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Đại tá NGUYỄN HÙNG TẤN
qdnd.vn

Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968:

QĐND Online – Sau sự kiện Tết Mậu Thân, một số nhà quân sự của Mỹ, điển hình là Đại tá Ha-ry G. Săm-mơ Jr (Harry G.Summers Jr), thuộc Viện nghiên cứu chiến lược, Trường chiến tranh quân đội Mỹ tự thừa nhận: Mỹ đã “thắng về chiến thuật, thua về chiến lược”. Nhân dịp kỷ niệm 45 năm cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1968, phóng viên Báo QĐND Online đã có cuộc phỏng vấn Trung tướng Nguyễn Trung Thu, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, nguyên Tư lệnh quân khu 5, một trong những nhân chứng tham gia trong chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, Tết Mậu Thân 1968 là một sự kiện lịch sử đặc biệt; vậy đồng chí cho biết sự kiện lịch sử ấy đặc biệt như thế nào?

Trung tướng Nguyễn Trung Thu: Đồng chí nói đúng, Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 là một sự kiện đặc biệt trong suốt chiều dài 21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Đặc biệt là bởi vì đã tạo ra được một bước ngoặt, mở ra một hướng mới trong cuộc chiến tranh. Sự kiện ấy đã gây cho địch những đòn choáng váng, làm cho bộ máy cơ quan tham mưu, tình báo chỉ đạo, theo dõi và vận hành chiến tranh khổng lồ của Mỹ tại Nam Việt Nam bị dư luận đánh giá thấp về khả năng. Những bất ngờ về lực lượng, cách đánh, thời điểm tác chiến, phạm vi, mức độ của cuộc Tổng tấn công… đặc biệt là tinh thần chiến đấu ngoan cường của quân và dân ta trước một đối thủ có hỏa lực mạnh, sức cơ động cao đã làm bùng nổ phong trào phản chiến ở Mỹ, làm đau đầu giới quân sự Nhà Trắng. Nói về cái đặc biệt của Mậu Thân 1968 thì nhiều lắm, nhưng tôi chỉ khái quát những nét cơ bản như vậy thôi. Tôi chỉ nói thêm là, thời điểm đó mọi người hồ hởi lắm, khí thế lắm; chỗ nào cũng hừng hực, rộn ràng ra trận; bộ đội địa phương và quân chủ lực đều hăng hái làm công tác chuẩn bị vũ khí đạn dược, bổ sung quân số, huấn luyện chiến thuật… sẵn sàng cho trận đánh lớn. Lúc ấy tôi thấy mọi người đọc thơ: “Hãy xông lên với khí thế rời non lấp biển, với tinh thần quyết tử để Tổ quốc quyết sinh! Trút căm thù lên đầu lê mũi súng, trả thù nhà, đền nợ nước, kiên quyết diệt địch đến cùng… hay câu “Năm nay ăn Tết rừng xanh, sang năm ăn Tết đô thành Quảng Nam” mà nhớ mãi đến tận bây giờ.

Trung tướng Nguyễn Trung Thu

PV: Xin đồng chí cho biết những nét chính về kế hoạch tiến công trên chiến trường Khu 5 trong Tết Mậu Thân 1968?

Trung tướng Nguyễn Trung Thu: Kế hoạch mà Quân khu 5 chuẩn bị lúc đó rất tỉ mỉ và chu đáo, bao gồm kế hoạch tiến công trên hướng chính, kế hoạch khởi nghĩa ở các thành thị… Chủ trương của Quân khu 5 lúc đó là: Phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượng quân sự và lực lượng chính trị, đồng loạt Tổng tiến công và nổi dậy từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa, từ đồng bằng ven biển lên miền núi, phối hợp nhịp nhàng với quân và dân toàn Miền giành thắng lợi quyết định. Trong kế hoạch tiến công quân sự, Quân khu 5 chia chiến trường ra làm 4 khu vực: Quảng Đà – Quảng Nam; Bình Định (An Khê, Gia Lai); Phú Yên, Khánh Hòa; Tây Nguyên. Mỗi khu vực có một nhiệm vụ khác nhau, trong đó coi chiến trường tại TP Đà Nẵng (gồm cả bắc Quảng Ngãi) là trọng điểm. Tại đây, dự kiến các đơn vị đặc công và bộ binh sẽ đánh chiếm hai khu vực điểm cao là núi Phước Tường và Non Nước, khống chế thành phố từ hướng Tây và Đông Nam, thọc sâu đánh thẳng vào sở chỉ huy quân đoàn 1 ngụy; pháo kích vào sân bay; biệt động Lê Độ và các cơ sở vũ trang trong thành phố, đánh chiếm các mục tiêu như Đài phát thanh, Tòa thị chính…; hỗ trợ cho quần chúng nhân dân trong thành phố và vùng ven tràn vào thành phố khởi nghĩa giành chính quyền. Các khu vực còn lại đều được giao tiêu diệt các mục tiêu cụ thể, hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy giành chính quyền và sẵn sàng ngăn chặn, đánh địch tiếp viện. Ttôi chỉ xin khái quát một số nét như vậy về kế hoạch của Quân khu 5 chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân thôi. Cụ thể thế nào đã có sử sách ghi chép cả và cũng có nhiều phương tiện thông tin đăng tải rồi.

PV: Vậy diễn biến và kết quả của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy ở các khu vực trên chiến trường Khu 5 như thế nào, thưa đồng chí?

Trung tướng Nguyễn Trung Thu: Diễn biến dài lắm, tôi chỉ tóm tắt những thời điểm và các sự kiện chính cùng kết quả của nó thôi. Về diễn biến, tôi phải nói trước thế này, do thông tin liên lạc chậm nên việc phổ biến lại giờ đồng loạt nổ súng theo lệnh của trên không kịp, một số đơn vị vẫn nổ súng theo giờ quy định cũ, do vậy cuộc Tổng tiến công và nội dậy Tết Mậu Thân 1968 tại Quân khu 5 diễn ra không đồng loạt như ý định ban đầu. Vào lúc 23 giờ ngày 29-1-1968, lực lượng vũ trang tỉnh Khánh Hòa đã nổ súng đánh vào sân bay Nha Trang, mở đầu cho các đơn vị của Quân khu 5. Sau đó các lực lượng nhanh chóng đánh Đài phát thanh, tiểu khu, tỉnh đường, sở chỉ huy tiếp vận 5… Tiếp đó, rạng sáng ngày 30-1, quân và dân ta ở đồng bằng ven biển và Tây Nguyên đồng loạt tiến công và nổi dậy diệt địch, giành chính quyền. Rạng sáng ngày 31-1-1968, vào lúc 1 giờ 30 phút ta tiến công thị xã Tam Kỳ; 2 giờ 30 phút ta đánh thị xã Quảng Ngãi. Đòn tiến công táo bạo, bất ngờ và với quy mô rộng đã giáng cho địch những đòn chí mạng. Nhưng khi phát hiện ra ý đồ của ta thì địch dùng mọi cách, huy động mọi lực lượng, sử dụng hỏa lực cường độ mạnh và tàn khốc nhất để ngăn chặn. Đã có nhiều trận chiến đấu ác liệt giữa ta và địch diễn ra ở nhiều địa phương. Quân ta dựa vào các loại vật cản sẵn ở phố phường và các làng mạc để chiến đấu chống lại bom đạn Mỹ, ngụy và đẩy lùi nhiều cuộc phản kích của đối phương. Ta và địch giành nhau từng con phố, từng góc làng, từng vị trí. Ta đã gây cho địch nhiều tổn thấn, song cũng bị thiệt hại đáng kể. Từ tháng 3-1968, sức chiến đấu của quân và dân ta giảm dần, trước tình hình đó thì Bộ Tư lệnh Quân khu 5 chủ trương chỉ để lại một lực lượng nhỏ đặc công và biệt động trong thành thị để tiếp tục đánh địch, đại bộ phận lực lượng còn lại lui ra vùng nông thôn đồng bằng để giữ vững thế trận.

Về kết quả, tính đến hết tháng 3-1968, trên chiến trường Quân khu 5 ta đã tiêu diệt trên 30.000 quân địch, phá hủy hơn 600 máy bay, hàng trăm đại bác và xe cơ giới; làm nổ tung 49 kho đạn, cắt đứt và làm tê liệt hầu hết các đường giao thông chiến lược. Ta đã phát triển được thế tiến công chiến lược áp đảo kẻ thù trên toàn Khu 5, làm sụp đổ phần lớn bộ máy kìm kẹp của địch ở nông thôn, đưa chiến tranh đến tận dinh lũy cuối cùng của địch.

PV: Sau sự kiện Tết Mậu Thân, một số nhà quân sự Mỹ mà điển hình là Đại tá Ha-ry G. Săm-mơ Jr (Harry G.Summers Jr), thuộc Viện nghiên cứu chiến lược, Trường chiến tranh quân đội Mỹ viết: Mỹ đã “thắng về chiến thuật, thua về chiến lược”, đồng chí có đồng tình với luận điểm này không?

Trung tướng Nguyễn Trung Thu: Đó là quan điểm riêng của họ và là cách nhìn của họ về cuộc chiến. Muốn xem xét thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 thì phải đặt nó trong cuộc chiến đấu chống Mỹ, cứu nước 21 năm của dân tộc ta thì mới thấy ý nghĩa, tầm vóc và giá trị lịch sử to lớn. Trong quan điểm của Ha-ry G. Săm-mơ Jr, tôi đồng ý với vế sau, Mỹ đã hoàn toàn tất bại về chiến lược. Bởi không thế thì làm sao sau Tết Mậu Thân 1968, chính quyền Giôn-xơn phải xuống thang chiến tranh, chịu ngồi đàm phán với ta ở Paris, đặc biệt là việc thay Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mắc-ra-na-ma, thay Tổng chỉ huy quân đội Mỹ tại miền Nam Việt Nam Oét-mo-len, đồng thời không ra tranh cử tổng thống nhiệm kỳ hai. Còn nếu nói thắng về chiến thuật thì tôi không nhất trí đâu. Đồng chí biết đấy, bất kể một cuộc chiến nào cũng phục vụ mục đích chính trị. Muốn thắng về chính trị thì phải thắng về quân sự trước. Trong quân sự có một nguyên tắc là: chỉ khi nào thắng về chiến thuật mới thắng được về chiến dịch và đi tới thắng về chiến lược. Thực tế đã chứng minh, nếu ta không thắng được ở Điện Biên Phủ thì quân Pháp đâu dễ gì chịu thua. Hay từ khi Mỹ sử dụng chiến lược “Chiến tranh cục bộ” đến trước khi xảy ra Tổng tiến công Mậu Thân 1968, lực lượng vũ trang của ta từng đánh thắng quân Mỹ, như các trận: Tháng 3-1965, một đại đội bộ đội địa phương Quân giải phóng đã tập kích đánh tan một đại đội lính thủy đánh bộ Mỹ ở Núi Thành (Quảng Nam). Tháng 8-1965, một trung đoàn chủ lực của Quân giải phóng đã tiến công và giành thắng lợi trước lực lượng lính thủy đánh bộ Mỹ với quân số lớn hơn tại Vạn Tường. Tháng 11-1965, ta chủ động mở chiến dịch Plây Me trên miền rừng núi Tây Nguyên, tiêu diệt gọn 1 tiểu đoàn kỵ binh không vận số 1 của Mỹ. Còn trong lịch sử chiến tranh thế giới thì nhiều lắm, dẫn chứng không xuể đâu.

Nói về chiến thuật, trong tác chiến có thể có trận thắng, có thể có trận chưa đạt được mục đích, thậm chí phải lùi… Như vậy, tiến lùi để tạo thế, để tận dụng thời cơ, để phục vụ mục đích tác chiến lâu dài, phù hợp với cách đánh và nghệ thuật chiến tranh truyền thống của dân tộc là chuyện hết sức bình thường. Còn trong Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, nói ta thua về mặt chiến thuật là chẳng đúng chút nào. Tất cả các thành phố, đô thị, những nơi chính quyền và các vị trí trú quân của Mỹ, ngụy ở miền Nam Việt Nam đều bị đánh, có nơi bị đánh thiệt hại rất nặng, việc đó làm cho tinh thần binh lính địch suy sụp, rệu rã. Vậy thử hỏi, nếu không có những trận chiến đấu ấy thì làm sao có được kết quả thay đổi sau này. Như vậy, thì việc cho rằng ta thua về chiến thuật trong Tết Mậu Thân 1968 là phi lý và mang tính chất bảo thủ, không dám thừa nhận thất bại mà thôi.

PV: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí

MẠNH THẰNG – DUY ĐÔNG (thực hiện)
qdnd.vn

QĐND Online – Cứ vào dịp lễ tết, nữ chiến sĩ biệt động Chính Nghĩa và các đồng đội lại đến thắp hương tại ngôi miếu nhỏ nằm đối diện cổng sau dinh Độc Lập. Chính tại đây, 45 năm trước trong chiến dịch Tết Mậu Thân, bà và các chiến sĩ biệt động thuộc Đội 5 đã anh dũng chiến đấu tới viên đạn cuối cùng. Trong trận đánh đó, bà là nữ biệt động thành duy nhất và mới bước sang tuổi 19…

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân, lực lượng biệt động Sài Gòn được chia thành nhiều đội (mỗi đội không quá 20 người) đánh vào các mục tiêu quan trọng trong thành phố như Bộ Tổng tham mưu, Biệt khu thủ đô, khám Chí Hòa, sân bay Tân Sơn Nhất, Đài phát thanh, Tổng nha cảnh sát, Bộ Tư lệnh hải quân và dinh Độc Lập. Nữ biệt động Chính Nghĩa, tên thật là Vũ Minh Nghĩa, nằm trong đội hình Đội 5 gồm 15 người có nhiệm vụ tấn công dinh Độc Lập.

Nữ biệt động Chính Nghĩa thời trẻ (ảnh chụp lại)

Thiếu nữ tuổi 19, sinh ra và lớn lên tại vùng đất thép Củ Chi, rất háo hức với nhiệm vụ quan trọng nhưng vô cùng nguy hiểm này. “Đã đứng trước lá cờ của Đảng tuyên thệ rồi thì dù khó khăn như thế nào người đảng viên cũng phải hoàn thành nhiệm vụ. Đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp cầm súng chiến đấu với quân địch, dù nguy hiểm nhưng tôi quyết chiến đấu tới cùng”, nữ biệt động thành tâm sự.

Trước đó, Chính Nghĩa được giao nhiều nhiệm vụ như làm liên lạc, vận chuyển thư từ, vũ khí trong nội và ngoại thành. Bà tự nhủ rằng nếu bị bắt thì phải giữ được khí tiết, hoàn thành nhiệm vụ thì mang về, còn chẳng may lọt vào tay giặc thì chấp nhận hy sinh. Có những ngày, bà đi lại như con thoi theo lộ trình Sài Gòn – Thủ Đức – Củ Chi trong khi đồn bốt địch bủa khắp nơi. Nhanh nhẹn và gan dạ bà được anh em trong Đội 5 khi đó gọi là “chiến sĩ tên lửa”.

Bà Nghĩa kể lại, lực lượng biệt động rất ít khi trực tiếp cầm súng chiến đấu với quân thù, phần lớn là đánh theo kiểu nổ chậm như đặt bom, mìn rồi bỏ đi nên không căng thẳng thần kinh như người chiến sĩ ôm súng ở chiến trường. Trước trận đánh lớn, bà đã chuẩn bị tinh thần quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ dù phải hy sinh thân mình.

Theo kế hoạch, đội biệt động của bà do đồng chí Tô Hoài Thanh (Ba Thanh, đội trưởng Đội 5) chỉ huy đánh vào dinh Độc Lập và giữ trận địa trong khoảng 20 đến 30 phút chờ quân chi viện tới. Đây là một mục tiêu quan trọng, nằm trong nội đô và được bảo vệ nghiêm ngặt. Mỗi động thái khác thường quanh mục tiêu sẽ bị địch kiểm tra và sẵn sàng bắn hạ.

Rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân, 15 chiến sĩ biệt động đi trên ba chiếc xe tải nhỏ và hai chiếc xe máy tiến vào cổng sau dinh Độc Lập. Chiếc xe tải đi đầu nhanh chóng tiêu diệt chốt gác, tạo điều kiện đặt thuốc nổ phá cổng. Tuy nhiên, khối thuốc không nổ, lực lượng biệt động bị mắc kẹt ở cổng. 5 chiến sĩ của ta hy sinh ngay khi trèo qua tường rào vào trong dinh.

Không thể tiến công vào trong, các chiến sĩ biệt động chiến đấu ngay bên ngoài cổng. Gần 40 phút cầm cự vẫn chưa thấy có quân ta tiếp viện, cả Đội 5 dồn lực quyết chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Trận đánh đó mãi là một ký ức không thể nào quên với Chính Nghĩa bởi hôm đó bà chứng kiến những đồng đội thân thương của mình ngã xuống, trong đó người đội trưởng Tô Hoài Thanh hy sinh ngay trên cánh tay bà.

Cuộc chiến đấu không cân sức giữa hơn 10 chiến sĩ biệt động với hàng trăm tên địch diễn ra trong 2 đêm 1 ngày. 8 chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Số còn lại trong đó có bà đều bị thương, chiến đấu tới viên đạn cuối cùng. Chính Nghĩa bị bắt và bị tra tấn dã man trong các nhà tù của Tổng nha Cảnh sát, Thủ Đức, Chí Hòa và cuối cùng là Côn Đảo. Năm 1974, bà Nghĩa được trao trả tự do.

Bà Nghĩa bên miếu thờ các chiến sĩ biệt động đánh dinh Độc Lập

Tại nơi các chiến sĩ biệt động chiến đấu và hy sinh anh dũng được nhân dân lập miếu thờ từ năm 1969. Ngôi miếu nhỏ nằm trên đường Nguyễn Du, đối diện cổng sau dinh Độc Lập, vẫn là nơi thường xuyên lui tới của các chiến sĩ biệt động năm xưa và những cựu chiến binh tóc đã điểm bạc.

Bà Nghĩa không giấu nổi xúc động mỗi khi đến thăm và thắp những nén hương thơm cho đồng đội cũ. “Đau lòng nhất là ngôi miếu nhỏ thờ các chiến sĩ biệt động hy sinh tại đây từ năm 1969 vẫn vậy. Không có nhiều người biết đến, chỉ có anh em nhớ đến anh em”, nữ biệt động năm xưa giọng trầm xuống.

Mong ước lớn nhất của bà và nhiều đồng đội là chính quyền địa phương sẽ sớm xây dựng Bia tưởng niệm chiến sĩ biệt động Sài Gòn tại đây để ghi nhận công lao của các đồng đội và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Bài, ảnh: MINH NGUYỄN
qdnd.vn

QĐND Online – Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968 đã mở ra bước ngoặt cho cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta, tiến tới giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước vào ngày 30-4-1975. Tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy cách đây đã 45 năm tại Thành phố Huế, có Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương. Trong những ngày tháng ác liệt đó, các chị mới ở độ tuổi mười tám, đôi mươi, đảm đương nhiệm vụ tải thương, dẫn đường cho bộ đội chủ lực đánh vào thành phố. Dù là “thân gái”, với vũ khí trang bị gọn nhẹ, song các chị đã chiến đấu kiên cường, đẩy lùi một tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ được trang bị vũ khí hiện đại, có xe tăng, máy bay yểm trợ ngay giữa thành phố Huế.

Tiểu đội 11 Cô gái Sông Hương anh hùng. Ảnh tư liệu

Những ngày cận Tết Qúy Tỵ 2013, chúng tôi tìm đến căn nhà cấp 4 thuộc ngõ 40, đường Duy Tân, thành phố Huế. Đây là nơi chị Nguyễn Thị Hao, thành viên của Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương năm xưa đang sinh sống. Qúa khứ như thước phim quay chậm trong trí nhớ và chị Hao xúc động nhớ lại: “11 đứa con gái chúng tôi lấy dòng sông Hương đặt làm tên chung vì chúng tôi đều sinh ra và lớn lên bên dòng sông Hương. Trước cuộc tổng tiến công và nổi dậy nổ ra khoảng hai tháng, chúng tôi được các đồng chí lãnh đạo Thành ủy Huế giao nhiệm vụ nắm tình hình tại các địa điểm đóng quân của quân địch trong nội thành; chuẩn bị dẫn đường và tải thương khi bộ đội ta từ vùng ven đồng loạt tấn công vào thành phố. Triển khai nhiệm vụ, chúng tôi vào vai con gái làng nón đưa sản phẩm làng nghề đi bán dạo cho người dân khắp khu vực phía Nam thành phố để thu thập tình hình và nắm chắc đường đi lối về dẫn đến các mục tiêu”.

Đêm ngày 11 rạng sáng ngày 12-2-1968, sau 10 ngày đảm nhiệm xuất sắc nhiệm vụ dẫn đường, tải thương, giúp bộ đội ta mở đợt tấn công địch tại thành phố Huế, Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương được đồng chí Hoàng Lanh, lúc đó là Bí thư Thành ủy Huế, giao nhiệm vụ phối hợp với bộ đội chủ lực đánh bại đợt phản công của địch từ thị trấn Phú Bài lên thành phố Huế theo quốc lộ 1A. Trước một tiểu đoàn thủy quân lục chiến thiện chiến của Mỹ, có xe tăng và máy bay yểm trợ, các nữ du kích, do chị Phạm Thị Liên chỉ huy, đã lên quyết tâm chiến đấu và nhận định: “Bọn Mỹ cao to, có hỏa lực mạnh nhưng chúng không thông thạo địa hình, trong khi tiểu đội có sự phối hợp của bộ đội chủ lực và sự che chở của nhân dân, nhất định sẽ đánh bại kẻ địch”. Từ quyết tâm và nhận định đó, với súng AK và một số mìn, lựu đạn, các nữ du kích sông Hương lợi dụng địa hình, dàn trận tại các địa điểm như phường Phú Hội, phường Xuân Phú, khách sạn Hương Giang, Đại học Sư phạm Huế, chợ Cống… để tiêu diệt địch.

Bia ghi chiến công của các nữ du kích sông Hương ở đường Bà Triệu, thành phố Huế.

Đêm đó, khi bọn địch vừa kéo đến, đang ngơ ngác quan sát thì chị Phạm Thị Liên hạ lệnh tiêu diệt địch. Ngay lập tức, những loạt đạn được nã chính xác vào đội hình địch, tiêu diệt tại chỗ những tên trong tốp đi đầu, ghìm chân cả tiểu đoàn quân Mỹ tại chỗ. Bọn địch xô nhau nằm xuống và bắn như vãi đạn lên trời, một giờ sau chúng mới dám phản kích.

Với tinh thần gan dạ, dũng cảm, trong trận đánh này, tiểu đội nữ du kích sông Hương đã tiêu diệt hàng chục lính Mỹ, 4 xe tăng và cản bước tiến của quân địch, góp phần cùng với quân ta làm chủ thành phố Huế trong suốt 26 ngày đêm liên tục của đợt tập kích đầu tiên trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Trong trận quyết chiến hôm đó, bốn nữ du kích sông Hương đã anh dũng hy sinh là các chị: Đỗ Thị Hoa, Hoàng Thị Sau, Hoàng Thị Hết, Nguyễn Thị Diên.

Với chiến công đánh tan một tiểu đoàn quân Mỹ, Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương đã vinh dự được Bác Hồ tặng bài thơ khen ngợi chiến công: “Dõng dạc tay cầm khẩu súng trường/Khôn ngoan dàn trận khắp trong phường/Bác khen các cháu dân quân gái/Đánh giặc Hoa Kỳ phải nát xương”. Sau này, tỉnh Thừa Thiên- Huế đã quyết định dựng bia ghi chiến công của các nữ du kích sông Hương tại phường Xuân Phú, nơi gắn với chiến công của họ 45 năm về trước. Đặc biệt, ngày 2-9-2008, Tiểu đội du kích 11 cô gái sông Hương đã vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân vì những chiến công xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Bài, ảnh: TRẦN ĐÌNH THĂNG
qdnd.vn

QĐND Online – Trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, ở nơi cực Nam Tổ quốc, có một người con ưu tú của quê hương Cà Mau mà tên tuổi ông gắn liền với những chiến tích oai hùng của một đơn vị bám trụ đánh giặc trên tuyến đường Vòng Cung (Cần Thơ). Ông là Đại úy, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Hồng Phước (thường gọi là Hai Thành), nguyên Đại đội trưởng Đại đội “gang thép”, hiện ngụ tại huyện Trần Văn Thời (Cà Mau).

Một ngày cuối năm, chúng tôi có dịp nghe ông, người cựu chiến binh tuổi ngoại “bát tuần”, kể về những trận đánh đầu xuân năm ấy…

– Giáp Tết năm 1968, tôi cùng anh em trong Đại đội “gang thép” (Tiểu đoàn 303, Trung đoàn 1, Quân khu 9) đang trực sẵn sàng chiến đấu. Mặc dù chỉ còn vài ngày nữa là đến Tết Nguyên đán nhưng chiến sự ác liệt nên chẳng ai còn nghĩ đến bánh chưng, bánh tét. Dù vậy, chiều 30 Tết, cảm giác đau đáu nhớ hơi ấm gia đình vẫn khiến chúng tôi thoáng chút bùi ngùi. Đúng thời điểm đó, tôi nhận lệnh gấp rút chỉ huy đơn vị ứng cứu giải vây cho Tiểu đoàn 307 đang thực hiện nhiệm vụ đánh chiếm Đài phát thanh Cần Thơ. Lập tức, tôi thống nhất phương án rồi chỉ huy đại đội cơ động ngay trong đêm. Vào đúng thời điểm thiêng liêng nhất, lắng đọng nhất của một năm thì chúng tôi lại ba lô, súng ống ra đi trên những con thuyền lướt dọc bờ kênh. Phía xa xa, câu vè ai đó vẳng trong đêm thanh vắng: “Má ơi, bộ đội của mình/ Đánh Tây cũng giỏi, lội sình cũng hay” như tiếp thêm sức mạnh cho đơn vị hành quân. Phút giao thừa, trong cái mênh mông thăm thẳm của đêm Ba mươi, giữa thời khắc trời đất giao hòa, cả đơn vị bừng bừng khí thế khi nghe lời thơ của Bác: “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua…”.

Ông Phước đang kể lại trận đánh năm xưa

Ông Phước đọc hết bài thơ chúc Tết của Bác Hồ đầu Xuân 1968, rồi bất chợt ngừng lời như để hình dung đầy đủ gương mặt những người đồng đội cùng hành quân giữa mùa xuân năm ấy. Giây lát, ông kể tiếp:

– Cơ động đến nơi chúng tôi được giao nhiệm vụ án ngữ ngã ba Cần Thơ chặn đứng mũi phản công của địch để mở đường cho Tiểu đoàn 307 chuyển sang thế tiến công. Sớm mồng 2 Tết, sau khi đơn vị triển khai xong đội hình ngăn chặn địch thì lực lượng của chúng cũng vừa tới nơi. Đợi chúng vào đúng phạm vi phục kích, tôi ra lệnh nổ súng tiêu diệt chiếc xe tăng đi đầu. Bị bất ngờ, đội hình cơ động của địch hoảng loạn. Theo hiệp đồng, cả đại đội đồng loạt tiến công dũng mãnh tiêu diệt hơn 100 tên, giữ vững khu vực ngã ba, không cho quân địch cơ động vây ép Tiểu đoàn 307. Đó là trận thắng đầu tiên của Đại đội “gang thép” trong dịp Tết cổ truyền 1968, nhưng chúng tôi vẫn thấy không vui bởi đạn bom đã át tiếng pháo Xuân, niềm vui của đồng bào chưa trọn vẹn…

Ngay sau đó, Đại đội “gang thép” lại nhận lệnh bàn giao trận địa, cơ động chiến đấu trong đội hình Tiểu đoàn 303, phục kích chặn đánh đoàn xe của địch trên tỉnh lộ 4. Trận đánh này, Đại đội trưởng Nguyễn Hồng Phước đã thể hiện rõ kinh nghiệm của người chỉ huy dạn dày trận mạc. Ông Phước nhớ lại:

– Tối mồng 2 Tết, khi đâu đó vẫn đì, đoàng tiếng pháo đón xuân thì anh em chúng tôi lại vội vã lên đường không kịp ăn cơm. Mỗi người chỉ mang theo một ít cơm cháy, cơ động đến khu vực tác chiến của Tiểu đoàn 303. Sáng mồng 3, trong khi đơn vị đang nằm phục kích chờ đoàn xe địch, thì bất ngờ chúng cho trực thăng đổ bộ một tiểu đoàn biệt kích ngay sát đội hình đại đội tôi. Chậm trễ sẽ mất thời cơ, nguy hiểm cho đơn vị, không kịp báo cáo lên trên, tôi trực tiếp chỉ huy đại đội đánh lướt bên sườn đội hình đổ quân của chúng khi vừa chạm đất, nhằm thu hút hỏa lực tạo điều kiện cho tiểu đoàn ta triển khai đội hình tiêu diệt quân địch. Trận đánh thắng lợi. Do mất liên lạc, đoàn xe của chúng vẫn cơ động theo hướng cũ nên bị lực lượng của ta bắn cháy và phá hủy 70 chiếc. Số còn lại buộc phải rút về nơi xuất phát.

Ông Nguyễn Hồng Phước (giữa) nhận Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân (ảnh nhân vật cung cấp)

Sau trận phục kích, tối mùng 3, Đại đội “gang thép” rút về hậu cứ. Nhưng ở đó lại diễn ra trận đánh thứ 3 khi một sư đoàn lính da đen và quân chư hầu tổ chức thành nhiều mũi tiến công vào khu vực đóng quân đơn vị. Một lần nữa, Đại đội trưởng Phước lại thể hiện rõ khả năng chỉ huy tác chiến, anh lệnh cho một tiểu đội triển khai cách xa đơn vị, nổ súng vào đội hình địch, đánh lạc hướng tiến công của chúng. Đồng thời, anh đề nghị hỏa lực pháo binh chi viện dồn dập vào mục tiêu chừng 30 phút, đủ thời gian bố trí đội hình. Chiều mồng 4, khi pháo vừa ngưng, anh ra lệnh cho toàn đơn vị khép chặt gọng kìm bẻ gãy mũi tiến công của địch, buộc chúng phải rút lui. Chiến thắng đầy mưu trí, sáng tạo của Đại đội “gang thép” đã được Trung đoàn 1 biểu dương khen ngợi.

– Vậy là, chỉ trong 3 ngày Tết, các chú đã liên tiếp cơ động chiến đấu 3 trận giành thắng lợi. Đúng là kỳ tích của Đại đội “gang thép” – Tôi bày tỏ lòng ngưỡng mộ. Ông Phước gật gù:

– Chúng tôi chiến đấu trên địa bàn “nóng” của miền Tây Nam bộ, nhiều đơn vị đã bị thương vong nghiêm trọng. Riêng đại đội tôi vẫn bám trụ kiên cường lại còn khiến quân thù khiếp sợ. Bởi vậy mới có tên là Đại đội “gang thép”! Chúng tôi luôn sẵn sàng cơ động đánh địch bất kể gian khổ, hiểm nguy. Ngay cả những ngày Tết, mọi người sum họp gia đình, nhưng chúng tôi không có thời gian để nghĩ đến cảm giác quây quần bên mâm cơm ấm cúng; thậm chí bụng đói cồn cào, thèm một miếng bánh chưng, bánh tét cũng chỉ biết nén lòng vì nhiệm vụ… Mãi đến chiều mùng 8, khi tiếng súng tạm ngưng chúng tôi mới tự thưởng cho mình một bữa liên hoan bằng cách chế biến lại các món ăn trong khẩu phần và một ít thịt heo do các má, các cháu mang cho. Nhìn chúng tôi ai nấy phờ phạc, lặng ngồi bên mấy chiếc bát bỏ không “chờ” đồng đội, các má bật khóc òa…

Bữa cơm đón xuân, mừng thắng lợi sau mấy ngày vất vả, tuy muộn mằn, đạm bạc nhưng với mỗi thành viên Đại đội “gang thép” nó thật ý nghĩa, không thể nào quên.

Bài và ảnh: HOÀNG THÀNH
qdnd.vn

QĐND Online – Chúng tôi tìm về ngôi nhà nhỏ xinh xắn nằm trong ngõ 131/1 đường Bà Triệu, thành phố Huế, để gặp chị Hoàng Thị Nở, một nữ du kích trong tiểu đội 11 cô gái Sông Hương, từng tham gia chiến đấu trong Chiến dịch Tết Mậu Thân 1986.

Tiếp chúng tôi là người phụ nữ có gương mặt phúc hậu, giọng nói nhỏ nhẹ, chân tình và cởi mở. Bên ly trà Cung Đình Huế, chị kể: Sinh ra tại làng Vân Thê, xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, trong một gia đình nông dân nghèo có bảy chị em, chị là con thứ tư. Năm 1966, khi vừa tròn 17 tuổi, chứng kiến sự đau thương mất mát quá lớn do tội ác của bọn Mỹ, ngụy gây ra cho những người thân trên mảnh đất quê hương, chị đã tình nguyện vào du kích xã. Chưa đầy một năm sau chị được tuyển chọn vào Tiểu đội nữ du kích 11 cô gái sông Hương.

“Mười một chị em ngày ấy mỗi người một hoàn cảnh, một tính cách nhưng có một điểm chung là đều rất nghèo và đều tình nguyện tham gia cách mạng bằng tất cả niềm khát khao cháy bỏng và trái tim nhiệt huyết của tuổi trẻ”, chị Nở bồi hồi.

Chị Hoàng Thị Nở trò chuyện cùng tác giả.

Nhớ lại những ngày trực tiếp cầm súng tham gia các trận đánh Tết Mậu Thân năm 1968, chị kể: Ngày 11-2-1968, đồng chí Hoàng Lanh, Bí thư Thành ủy Huế xuống trao đổi với chúng tôi rằng, các đơn vị chủ lực của ta đã đánh vào trong lòng thành phố Huế. Cấp trên cho biết, ngày 12-2, tiểu đoàn thủy quân lục chiến của Mỹ ở Phú Bài sẽ lên đánh ứng cứu giải vây cho đối phương. Nhiệm vụ của tiểu đội nữ du kích là phối hợp với các đơn vị bạn bẻ gãy đợt tấn công lần này của địch. Trong trận chiến đó, tiểu đội của chúng tôi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tiêu diệt 120 tên địch ở ngã ba chợ Cống.

Nhưng trong trận chiến hôm đó, chị Nở bị thương ở đầu; bốn đồng đội của chị cũng anh dũng hy sinh khi tuổi đời đẹp nhất, đó là các chị: Đỗ Thị Hoa, Hoàng Thị Sau, Hoàng Thị Hết, Nguyễn Thị Diên.

Kể đến đây, chị Nở lại nghẹn ngào.

Vừa lật giở cho chúng tôi xem những kỷ vật của một thời trận mạc, chị Hoàng Thị Nở vừa kể tiếp: “Tết Mậu Thân năm 1968, tôi cùng đồng đội chiến đấu liên tục 20 ngày đêm bên bờ sông Hương. Cả ngày bám giữ chiến hào, mùi thuốc súng khét lẹt. Bánh tét, bánh chưng và quà tết được các bà các mẹ trong phố mang ra tiếp tế. Cảm động lắm chú ạ! Lúc đó, ai cũng quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cao cả và ước mơ tới một ngày đất nước hoàn toàn tự do độc lập, để được đón một cái Tết trong niềm vui hòa bình. Có sống trong những ngày gian khổ ác liệt đó mới thấy được giá trị của hai chũ TỰ DO chú à”. Nói rồi, chị nhìn chăm chú vào chúng tôi như muốn gửi gắm một điều gì đó!

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, tiểu đội nữ du kích mỗi người đảm nhiệm một vị trí công tác. Chị Hoàng Thị Nở được bổ nhiệm giữ chức vụ Chính trị viên xã đội. Năm 1980, chị được chuyển qua công tác tại Hội Nông dân thành phố Huế rồi được giữ chức Chủ tịch Hội cho đến năm 2007 thì nghỉ hưu theo chế độ. Chị vừa được nhận huy hiệu 45 năm tuổi Đảng. Chồng chị, anh Nguyễn Công Xanh cũng là thiếu tá, từng công tác tại Ban CHQS Thành phố Huế nay cũng đã nghỉ hưu. Chị bộc bạch rằng, so với nhiều đồng đội, chị may mắn lắm rồi, bởi nhiều người cùng chiến đấu với chị hiện nay cuộc sống vẫn còn vất vả, con cái bị ảnh hưởng chất độc da cam…

Ngôi nhà của gia đình chị ở bây giờ, trước đây là hầm hào công sự. Cách nhà chị khoảng vài trăm mét là Bia chiến tích 11 cô gái sông Hương được xây dựng năm 2009.

Vợ chồng chị rất hạnh phúc với tổ ấm của mình. Hai cô con gái đã có ông ăn việc làm ổn định và đã lập gia đình. Chị thông báo với chúng tôi là đã…lên chức bà ngoại. Bây giờ dù sức khỏe không được tốt do những vết thương thường xuyên tái phát nhưng chị vẫn ước ao được gặp lại những chị em trong tiểu đội nữ du kích sông Hương ngày nào. Chị bảo, những nữ du kích trong tiểu đội còn sống đến hôm nay đều đã bước qua tuổi 65; mỗi người một hoàn cảnh. Nhưng dù ở đâu, làm gì họ cũng đều giữ được hình ảnh và truyền thống tốt đẹp của Tiểu đội 11 cô gái sông Hương huyền thoại.

Bài và ảnh: TRẦN ĐÌNH THĂNG
qdnd.vn

QĐND – Sau Tết Mậu Thân 1968, chính quyền Sài Gòn đưa quân đội, lực lượng bảo an và ác ôn điên cuồng càn quét, dồn dân, lập ấp, tiếp tục bình định tìm diệt các cơ sở cách mạng và lực lượng vũ trang của ta. Ở xã Kỳ Mỹ (Phú Ninh, Quảng Nam), ta đã xây dựng được đơn vị du kích với 20 người, trang bị vũ khí ít ỏi. Trước sự càn quét của địch có xe tăng, xe cơ giới yểm trợ, lực lượng du kích ta đành phải rút vào hoạt động bí mật.

Biết ta có lực lượng du kích ở xã nên địch tìm mọi cách lùng sục, càn quét, dồn dân nhằm khủng bố tinh thần nhân dân, cách ly dân với lực lượng vũ trang ta. Chính quyền phản động ở xã cũng tiếp tay cho địch, chỉ đạo bọn dân vệ, dân phòng, bảo an bắt bớ, đàn áp nhân dân. Để tiến công địch, chống dồn dân và đàn áp dân, chi bộ Đảng xã Kỳ Mỹ họp và thống nhất chỉ đạo Đội du kích xã táo bạo đánh vào trung tâm cơ sở địch, diệt gọn Hội đồng xã để chính quyền phản động không còn hung hăng.

Kế hoạch đã được vạch ra. Đêm xuống, du kích xã bí mật vào chôn khối thuốc nổ 24kg có hẹn giờ vào trụ sở Hội đồng xã Kỳ Mỹ. Nhưng do cài lệch giờ nên khi khối thuốc phát nổ, Trụ sở Hội đồng xã Kỳ Mỹ chỉ còn đống gạch vụn, nhưng toàn bộ Hội đồng xã đã ra về hết. Trận đánh khiến chính quyền phản động của địch kinh sợ. Sau đó, địch dời trụ sở về sát trường tiểu học, nhằm lấy con em của nhân dân làm tấm bình phong.

Quyết tâm tiêu diệt những tên cầm đầu phản động của du kích xã vẫn được củng cố. Lần này, chỉ huy và các đội viên du kích tính toán và đề ra kế hoạch cụ thể, thận trọng hơn để tránh làm thương vong cho học sinh và dân thường. Được cơ sở của ta thông báo, địch sẽ họp tại trụ sở vào ngày 9-6-1971, theo kế hoạch, du kích xã bố trí lực lượng đánh lựu đạn, lực lượng khống chế các cửa ra vào và thoát hiểm. Đúng 9 giờ, cô Lanh, một cơ sở hợp pháp mặc áo hồng đi về phía các đội viên du kích nở nụ cười tươi rói, đó cũng là tín hiệu cho biết địch đã tập trung đông đủ. Theo hiệu lệnh chỉ huy, các đội viên du kích xuất phát tiến công theo phương án đã thống nhất. Trận đánh bất ngờ khiến địch không kịp trở tay, toàn bộ Hội đồng xã bị tiêu diệt gọn.

Trận đánh khiến chính quyền phản động và các lực lượng của địch kinh hoàng, tạo thế cho nhân dân từ các khu dồn bung ra về với làng cũ, phong trào cách mạng xã Kỳ Mỹ phát triển cho đến ngày quê hương hoàn toàn giải phóng.

NHẬT QUANG
qdnd.vn

(VOV) – Đạo diễn Lê Phong Lan mất tới 10 năm để thu thập tư liệu làm phim tài liệu về cuộc chiến Tết Mậu Thân 1968.

• Nhớ về chiến thắng Xuân Mậu Thân 1968

Tiếp sau bộ phim tài liệu “Hiệp định Paris 1973” nhận được nhiều sự quan tâm của khán giả, Đài Truyền hình Việt Nam sẽ phát sóng bộ phim tài liệu dài 12 tập mang tên “Mậu Thân 1968”. Nhân dịp này, phóng viên VOV phỏng vấn bà Lê Phong Lan – đạo diễn bộ phim.

PV: Thưa đạo diễn Lê Phong Lan, điều gì khiến bà quyết định làm bộ phim tài liệu lịch sử về Tết Mậu Thân năm 1968 – thời điểm mà đến giờ vẫn rất ít người chọn vì mức độ nhạy cảm của nó?

Đạo diễn Lê Phong Lan: Câu chuyện cách đây gần 10 năm rồi. Khi đó, tôi làm bộ phim về vị tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn. Và có lẽ từ câu chuyện chiến tranh của ông Phạm Xuân Ẩn – nhân vật tình báo xuất sắc của mạng lưới tình báo H63, một trong 4 con át chủ bài của 30 lưới tình báo trước năm 1975 đó đã cho tôi một câu chuyện dẫn tới việc làm bộ phim này. Ông Phạm Xuân Ẩn nói rằng: “Cháu phải làm bộ phim về Tết Mậu Thân năm 1968 vì đó là sự hi sinh vô cùng lớn lao của quân và dân VN để giành được thắng lợi mà cho đến bây giờ không hiểu sao ít người nói đến”.

Trong quá trình tìm hiểu, tôi có gặp một số giáo sư người nước ngoài như ông Larry Berman (tác giả cuốn Điệp viên hoàn hảo). Năm 2001, ông ấy sang Việt Nam để viết sách về ông Phạm Xuân Ẩn. Tôi đã dành thời gian đọc 5 cuốn sách Larry Berman viết về Việt Nam. Đọc xong, tự nhiên có điều đó thôi thúc tôi tìm hiểu về sự kiện Tết Mậu Thân. Trong khi song hành làm những bộ phim khác, thì tôi cũng làm luôn về Tết Mậu Thân.

Sau khi nghiên cứu các sự kiện và phác họa ý tưởng thực hiện, để hoàn thành bộ phim tài liệu lịch sử, tôi và ê kíp đã mất 10 năm để thu thập tư liệu, phỏng vấn các nhân chứng, các học giả uy tín trong và ngoài nước. Thế nên trong phim này 2/3 nhân vật mà tôi phỏng vấn đã mất.

Đạo diễn Lê Phong Lan phỏng vấn một nhân chứng

PV: Trong 10 năm thực hiện bộ phim tài liệu lịch sử “Mậu Thân 1968”, điều gì khiến bà trăn trở nhất?

Đạo diễn Lê Phong Lan: Điều mà tôi trăn trở rất nhiều. Đó là có rất nhiều bạn trẻ đang hiểu sai lệch về sự kiện này. Lý do có lẽ là 45 năm sau sự kiện Tết Mậu Thân vẫn chưa có ai cứu sâu và nói rõ ràng, đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng  những nghiên cứu đó về Tết Mậu Thân. Và chúng tôi có trách nhiệm phải làm sáng tỏ, vì nói như nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn thì đó là ý chí, là nghị lực, là lòng yêu nước nồng nàn của ông cha ta, quyết tâm giành độc lập.

Không cho phép mình sai lầm hoặc một chiều, tôi đã phỏng vấn hàng trăm nhân chứng, đối chất từng người một, sang Mỹ 4 lần liền gặp gỡ các cựu chiến binh Mỹ, các nhà sử học Mỹ, vào các kho lưu trữ để đối chất vấn đề đó. Tôi nghĩ rằng bộ phim này chưa thể nói hết được tất cả về Tết Mậu Thân năm 1968, nhưng tôi nghĩ rằng tôi cũng nói được những vấn đề cơ bản nhất.

PV: Bộ phim tài liệu lịch sử “Mậu Thân năm 1968” được phát trong thời điểm 45 năm sau sự kiện Tết Mậu Thân 1968 có ý nghĩa như thế nào với cá nhân bà, thưa đạo diễn Lê Phong Lan?

Đạo diễn Lê Phong Lan: Bộ phim bắt đầu từ việc đi tìm câu trả lời tại sao Mỹ – một cường quốc với tiềm lực kinh tế, quân sự, khoa học kĩ thuật gấp 800 lần Việt Nam lại can dự vào công việc nội bộ của một quốc gia nhỏ bé và lạc hậu ở cách xa nửa vòng trái đất, để rồi tạo nên một trong những cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất trong thế kỷ XX.

Tiếp đến, là hành trình lật lại hồ sơ tư liệu về một kế hoạch tuyệt mật đã không được thực hiện từ thời chiến lược chiến tranh đặc biệt. Nó chính là nguồn gốc để hình thành và phát triển nên kế hoạch Tổng tấn công và nổi dậy Mậu Thân 1968. Đồng thời, lý giải tại sao thời cơ chiến lược lại rơi đúng vào dịp tết Mậu Thân 1968. Và tại sao từ 3 khả năng mà Bộ Chính trị đã xác định lại chuyển dần thành mục tiêu duy nhất – thực hiện trận quyết chiến chiến lược, giành chính quyền về tay nhân dân.

Bên cạnh đó, những so sánh về tương quan lực lượng giữa các bên tham chiến, sự chuẩn bị khẩn trương của tất cả các lực lượng quân giải phóng trước cuộc động binh lịch sử, khí thế của cả một thế hệ ra trận trong lời thề quyết tử cho tổ quốc quyết sinh trước cơ hội ngàn năm có một cũng được tái hiện chân thực và sinh động. Tôi chỉ mong rằng sau bộ phim, các bạn trẻ sẽ hiểu hơn, có cái nhìn chân thực hơn về sự kiện lịch sử này.

Đạo diễn Lê Phong Lan tại Mỹ

PV: Trong tương lai, bà vẫn sẽ trung thành với việc theo đuổi đề tài lịch sử trong các bộ phim sắp tới chứ?

Đạo diễn Lê Phong Lan: Tôi không biết tại sao mình lại mê lịch sử như thế. Nhưng tôi hiểu lịch sử chính là tương lai của bản thân. Nếu tôi hiểu lịch sử thì chắc chắn tôi sẽ đứng trên một bệ phóng rất vững để đi những bước tiếp theo.

Qua quá trình tìm hiểu thì tôi cảm nhận được sự vĩ đại của thế hệ cha ông mình, họ đã hi sinh tất cả vì độc lập. Tôi muốn hiểu vì sao ông cha ta lại dám đánh đổi cả tài sản, tính mạng, gia đình để đổi lấy độc lập tự do. Và tôi cũng muốn hiểu độc lập tự do là gì mà dân tộc ta hết thế hệ này đến thế hệ khác sắn sang đánh đổi tất cả để có? 15 năm qua, tôi miệt mài đi tìm điều đó, từ phim này đến phim khác. Và tôi sẽ tiếp tục hành trình đó ở những bộ phim tiếp theo.

PV: Xin cảm ơn đạo diễn Lê Phong Lan./.

Bộ phim tài liệu lịch sử “Mậu Thân 1968” dài 12 tập, thời lượng 30 phút/1 tập. Tập 1 sẽ phát sóng vào lúc 20h45, ngày 25/1 trên kênh VTV1, Đài THVN. Nội dung của 12 tập phim như sau:

Mai Lan/VOV1 (thực hiện)
vov.vn

(VOV) – 170 hình ảnh và hiện vật giới thiệu đến khách tham quan những đóng góp của phụ nữ Sài Gòn – Gia Định trong chiến dịch Mậu Thân 1968.

• Nhân chứng kể chuyện tổng tấn công Tết Mậu thân 1968
• Phim tài liệu “Mậu Thân 1968” – 10 năm cho 12 tập phim
• Nhớ về chiến thắng Xuân Mậu Thân 1968

Nhân kỷ niệm kỷ niệm 83 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam , 45 năm Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968, sáng nay (30/1), Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ khai mạc trưng bày chuyên đề “Phụ nữ Sài Gòn – Gia Định trong Mậu Thân 1968”.

Lễ cắt băng khai mạc phòng trưng bày. (ảnh: doanhnhansaigon)

170 hình ảnh và hiện vật trưng bày tại bảo tàng giới thiệu đến khách tham quan những đóng góp của phụ nữ Sài Gòn – Gia Định trong những ngày khói lửa Mậu Thân 1968. Họ đã đóng vai trò quan trọng trong các chiến thắng trên các lĩnh vực: tình báo, chính trị, phụ vận, giao liên, vũ trang, phục vụ chiến đấu. Dù ở vai trò nào, các mẹ, các chị cũng thể hiện sự mưu trí, dũng cảm và tinh thần bất khuất của mình.

Dịp này, thế hệ trẻ cũng được giao lưu với nhân chứng của một thời oanh liệt, có đóng góp trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân Mậu Thân 1968. Có mặt tại triển lãm, bà Vũ Minh Nghĩa, bí danh Chín Nghĩa, công tác tại đội 5, Biệt động Sài Gòn – Gia Định cho biết trong Chiến dịch Mậu Thân 1968, đơn vị của bà đánh vào cổng sau dinh Độc Lập. Sau đợt tấn công thứ nhất thì bà đã bị bắt nhưng nhiều đồng chí, đồng đội của bà vẫn tiếp tục tham gia đợt thứ 2, thứ 3. Chị em phụ nữ ngày ấy quyết tâm là điều gì mấy anh làm được thì họ cũng làm được, nhiệm vụ nào Đảng giao cũng phải hoàn thành.

Triển lãm kéo dài đến ngày 30/5/2013./.

PV/VOV-TPHCM
vov.vn

(VOV) -Đã 45 năm trôi qua, nhưng Mậu Thân-1968 vẫn mãi âm vang như một mốc son của lịch sử quân sự Việt Nam.

Đã gần nửa thế kỷ trôi qua, bà Hoàng Thị Nở, thành viên của Tiểu đội du kích 11 cô gái Sông Hương vẫn nhớ như in diễn biến của chiến dịch nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Ngày ấy, các chị tham gia tiểu đội du kích xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Ban đầu các chị bám sát địa bàn, hoạt động trong lòng thành phố, nắm các mục tiêu quan trọng của địch, dẫn đường cho bộ đội vào tấn công địch ở phía nam thành phố Huế…

Để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng này, các chị phải mất nhiều tháng trời trinh sát, nắm rõ từng mục tiêu của địch.

Đêm 30 Tết năm đó, các chị chia làm ba tổ dẫn ba cánh quân vào thành phố đánh chiếm nhiều mục tiêu quan trọng, khiến địch không kịp trở tay.

Ảnh tư liệu

Chỉ trong một ngày đêm, quân và dân ta đã hoàn toàn làm chủ thành phố Huế. Ngày 12/2/1968 (tức 12 Tết Nguyên đán), khi địch tổ chức phản công, Tiểu đội 11 cô gái sông Hương cùng với bộ đội đã tổ chức đánh phản kích đẩy lùi một tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ, bắn cháy nhiều xe tăng, tiêu diệt 120 tên dịch ở ngã ba chợ Cống. Trong trận đánh đó, 4 chị anh dũng hy sinh.

Đã vào cái tuổi 80 nhưng ông Ngô Kha, tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968 ở cánh phía bắc thành Huế, còn nhớ rõ: Đêm 30 Tết năm đó, bộ đội ta từ khắp nơi đồng loạt tấn công địch ở cả cánh nam, cánh bắc thành phố Huế, nhanh chóng chiếm giữ các mục tiêu quan trọng, quân ta đã làm chủ thành phố Huế, cờ giải phóng bay trên cột cờ Phu Văn Lâu suốt 26 ngày đêm.

Ông Ngô Kha nhớ lại: Dân ở vùng tạm chiếm đã 23 năm, nhưng thấy quân cách mạng vào họ sẵn lòng giúp đỡ bộ đội lương thực, lập trạm đưa thương binh lùi tuyến sau, đào giao thông, hầm cho bộ đội chiến đấu…

Cuộc tổng tấn công nổi dậy Xuân 1968, là một biểu hiện sáng ngời về ý chí và sức mạnh quật cường của quân và dân Việt Nam; thể hiện tính sáng tạo, tài mưu lược trong nghệ thuật chỉ đạo chiến tranh của Đảng ta.

Ông Nguyễn Đức Thuận, ở  phường Phước Vĩnh, thành phố Huế,  nguyên trinh sát của đơn vị K8 tham gia chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968, tâm sự: Chiến dịch Mậu Thân-1968 ở Huế, là thắng lợi to lớn về sức mạnh, tinh thần của dân tộc Việt Nam, làm lung lay ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải xuống thang chiến tranh, chịu ngồi vào bàn đàm phán với ta tại Hội nghị Paris năm 1973.

Ý nghĩa của chiến thắng Tết Mậu Thân 1968, cho đến bây giờ vẫn còn nguyên tính thời sự. Đó là khát vọng độc lập tự do và hòa bình thịnh vượng cho cả dân tộc Việt Nam./.

Lê Hiếu/VOV-Miền Trung
vov.vn

Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đã đi vào lịch sử chiến tranh cách mạng dân tộc, góp phần cùng cả nước chiến thắng đế quốc Mỹ, tiến tới ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Những ngày Tết Nguyên đán cách đây 42 năm, cùng với tiếng súng tấn công địch trên toàn miền Nam, quân và dân Huế đã đồng loạt tiến công, nổi dậy, làm chủ thành phố Huế suốt 26 ngày đêm, cùng với cả nước lập nên chiến công vang dội của cuộc tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Ngày cận Tết, người Huế tất bật sửa sang, dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa đón năm mới. Nhà nhà chuẩn bị bánh mứt, gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, gói bánh chưng dâng lên ông bà tổ tiên. Trong không khí ngày xuân, ông Phan Nam (82 tuổi), nguyên Bí thư Quận uỷ quận Nhì, thành phố Huế trầm ngâm bên chén trà đặc sánh, bồi hồi nhớ lại những ngày tháng chiến đấu gian khổ và hào hùng của quân và dân Huế trong chiến dịch xuân Mậu Thân 1968.

Ông Phan Nam nhớ lại: Năm 1966, Bộ Chính trị quyết định thành lập Khu uỷ và Quân khu Trị Thiên – Huế trực thuộc Trung ương và Bộ Quốc phòng. Từ một khu đệm không đánh lớn, giờ đây Trị Thiên – Huế trở thành mặt trận tấn công địch, cùng với mặt trận Đường 9, Bắc Quảng Trị hợp thành một chiến trường quan trọng, tiêu diệt sinh lực địch, phối hợp tác chiến với các chiến trường khác để đưa cuộc chiến tranh cách mạng lên một bước mới.

Sau khi thành lập, thực hiện chủ trương của Khu uỷ và Quân khu, từ giữa năm 1966 đến 1967, ông Phan Nam cùng lãnh đạo Thành uỷ Huế bí mật chuẩn bị mọi mặt cho Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Thời gian này, ông Phan Nam, lúc thì xuất hiện như một thầy giáo, rồi người đi buôn, lúc lại vào vai ông xe thồ, len lỏi từ nội thành đến vùng ven đô, đồng bằng, miền núi tỉnh Thừa Thiên tham gia xây dựng cơ sở, lực lượng tự vệ, giao liên.

Ông Phan Nam cho biết: “Theo chủ trương của trung ương, của Khu uỷ và Quân khu, Thành uỷ quán triệt nhiệm vụ, với mục tiêu đánh thẳng vào Huế, đầu não của Mỹ – Nguỵ, đập nát sự thống trị, chỉ huy đầu não của Vùng 1 chiến thuật. Vì yêu cầu lớn như vậy nên Thành uỷ đã ráo riết chuẩn bị, tăng cường các lực lượng vũ trang chính quy, các binh chủng đặc biệt, các lực lượng biệt động, địa bàn, rồi các tụ điểm tập hợp quần chúng ở các quận, phường, đường phố”.

Đối với Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Nguyễn Đình Bảy, tên thường gọi là Bảy Khiêm, nguyên Giám đốc Công an tỉnh Bình Trị Thiên, cuộc Tổng tấn công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968 như một dấu ấn không phai mờ. Ông Bảy Khiêm nhớ lại: “Trong cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân, tôi là chỉ huy trưởng hướng tấn công vào khu vực nam sông Hương, nơi có các vị trí trọng yếu như cơ quan CIA, Toà đại diện Chính phủ Bắc Trung, Toà Tỉnh trưởng, cơ quan Bình Định nông thôn, Chi Sắc tộc và lao Thừa Phủ – Huế. 6 giờ 30 phút ngày mồng 1/2/1968, đơn vị của tôi đã có mặt tại thành phố Huế, nhanh chóng vận động đồng bào tố cáo bọn tay sai, ác ôn, cắm cờ giải phóng lên nóc  Toà tỉnh trưởng và chiếm giữ các mục tiêu quan trọng”.

Cùng với việc giải phóng lao Thừa Phủ, trải qua 26 ngày đêm chiếm lĩnh Huế, mũi tiến quân do ông chỉ huy đã góp phần tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bắt sống nhiều tên đầu sỏ trong bộ máy nguỵ quyền, CIA, cảnh sát nguỵ, một số tên cầm đầu đảng phái phản động. Ông Nguyễn Đình Bảy cho biết: “Mũi phía Nam do ông chỉ huy là mũi trọng điểm, xuất quân sôi nổi lắm, nhưng vẫn phải giữ bí mật. Mỗi cánh quân có 2, 3 đường đi, có liên lạc. Cánh của tôi đi về đóng ở Điền Môn, đến 6 giờ sáng ra toà tỉnh trưởng, hạ cờ ba que của địch xuống, cắm cờ đỏ sao vàng, cờ giải phóng lên”.

10 giờ sáng ngày mồng 2 Tết Mậu Thân, cờ giải phóng tung bay trên đỉnh Kỳ Đài trước Đại nội Huế trong sự vui mừng phấn khởi của quân và dân Trị Thiên Huế. Chính quyền cách mạng ra đời, tiếp đó là các hội, đoàn thể chính trị. Ông Nguyễn Bê, nguyên Chủ tịch UBND cách mạng khu phố 4, quận Nhì lúc đó, nay tuy tuổi cao, sức yếu nhưng nhớ về những năm tháng hào hùng ấy, ánh mắt ông vẫn lấp lánh niềm tự hào.

Ông Nguyễn Bê kể: “Lễ ra mắt chính quyền cách mạng diễn ra tại trường Trung học Gia Hội, bà con hò reo mừng thành phố giải phóng, mừng chính quyền của nhân dân. Cảm động nhất là hình ảnh các ông, các mẹ ôm chặt bộ đội, cán bộ cách mạng, nước mắt rung rưng, nghẹn ngào. Sự kiện mà cả cuộc đời tôi thấy vinh dự và tự hào nhất là cuộc họp đầu tiên ra mắt chính quyền cách mạng. Tại cuộc họp này, đồng chí Phan Nam đã về dự và quyết định cử tôi làm Chủ tịch Uỷ ban khu phố 4. Khi ra mắt chính quyền cách mạng, có người ôm tôi khóc, mừng mà khóc. Tôi nhớ mãi lời của đồng chí Phan Nam: dân mà thiếu đói thì đồng chí phải chịu trách nhiệm với Đảng”.

Những ngày Tết Mậu Thân lịch sử, bộ đội cùng ăn Tết với người dân Huế. Bánh chưng, bánh tét các o, các mệ mang đến với tình cảm thân thương của những người mẹ, người chị đối với những người em, người con vừa xa quê trở về. Thật vui và cảm động.

Cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 chiếm giữ thành phố Huế suốt 26 ngày đêm đã đi vào lịch sử chiến tranh cách mạng dân tộc với niềm tự hào của quân và dân Huế, góp phần cùng cả nước chiến thắng đế quốc Mỹ, tiến tới ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước./.

Kim Thu
vov.vn