Thư viện

Anh phỏng Hoa đoàn – Đoàn đại biểu Anh sang thǎm Trung Hoa

ANH PHỎNG HOA ĐOÀN

Mỹ đoàn khứ liễu Anh đoàn đáo,

Đáo xứ hân phùng nhiệt liệt tình;

Ngã dã “phỏng Hoa đoàn” nhất bộ,

Khước tao đặc chủng đích hoan nghênh.

ĐOÀN ĐẠI BIỂU ANH SANG THǍM TRUNG HOA

Đoàn Mỹ đi khỏi, đoàn Anh tới,

Đến đâu cũng được tiếp đón nhiệt tình;

Ta cũng là một “Đoàn thǎm Trung Hoa”,

Lại gặp một kiểu hoan nghênh đặc biệt.

Đoàn Mỹ đi rồi đoàn Anh đến,

Khắp chốn mừng reo tỏ nhiệt tình;

Ta cũng một đoàn thǎm quý quốc,

Lại dành riêng một lối hoan nghênh.

NAM TRÂN –
HOÀNG TRUNG THÔNG dịch
cpv.org.vn

Giải vãng Vũ Minh 18-11 – Giải đi Vũ Minh 18-11

GIẢI VÃNG VŨ MINH
18-11

Ký giải đáo Nam Ninh,

Hựu giải phản Vũ Minh;

Loan loan, khúc khúc giải,

Đồ diên ngã hành trình.

Bất bình!

GIẢI ĐI VŨ MINH 1
18-11

Đã giải đến Nam Ninh,

Lại giải về Vũ Minh;

Giải đi quanh quanh quẹo quẹo mãi,

Kéo dài cuộc hành trình của ta.

Bất bình!

Đã giải đến Nam Ninh,

Lại giải về Vũ Minh;

Giải đi quanh quẹo mãi,

Kéo dài cả hành trình.

Bất bình!

VǍN TRỰC – VǍN PHỤNG dịch
cpv.org.vn

Ngục đinh thiết ngã chi sĩ đích – Lính ngục đánh cắp mất chiếc gậy của ta

NGỤC ĐINH THIẾT NGÃ CHI SĨ ĐÍCH1)

Nhất sinh chính trực hựu kiên cương,

Huề thủ đồng hành kỷ tuyết sương;

Hận bỉ gian nhân ly ngã lưỡng,

Trường giao ngã nhĩ các thê lương.

LÍNH NGỤC ĐÁNH CẮP MẤT CHIẾC GẬY CỦA TA

Suốt đời ngay thẳng lại kiên cường,

Dắt dìu nhau cùng đi đã mấy mùa sương tuyết;

Giận kẻ gian kia chia rẽ hai ta,

Khiến cho tôi và anh phải buồn thương mãi.

————–

Suốt đời ngay thẳng lại kiên cường,

Dìu dắt nhau đi mấy tuyết sương;

Giận kẻ gian kia gây cách biệt,

Hai ta dằng dặc nỗi buồn thương.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

Công lý bi – Cột cây số

CÔNG LÝ BI

Bất cao diệc bất viễn,

Phi đế diệc phi vương;

Tiểu tiểu nhất phiến thạch,

Ngật lập đại đạo bàng;

Nhân lai nhĩ chỉ thị,

Bất tẩu thác hướng phương;

Nhĩ cấp nhân chỉ thị,

Đồ lộ chi đoản trường;

Nhĩ công dã bất tiểu,

Nhân nhân bất nhĩ vương (vong).

CỘT CÂY SỐ

Không cao cũng không xa,

Chẳng đế cũng chẳng vương;

Một phiến đá nho nhỏ,

Đứng sừng sững bên đường lớn;

Người nhờ anh chỉ lối,

Đi không sai phương hướng;

Anh chỉ dẫn cho người,

Con đường ngắn hay dài;

Công anh cũng không nhỏ,

Mọi người chẳng quên anh.

Chẳng cao cũng chẳng xa,

Không đế cũng không vương;

Một phiến đá nho nhỏ,

Đứng sừng sững bên đường;

Người nhờ anh chỉ lối,

Đi đúng hướng đúng phương;

Anh chỉ cho người biết,

Nào dặm ngắn, dặm trường;

Mọi người nhớ anh mãi,

Công anh chẳng phải thường.

VǍN TRỰC – VĂN PHỤNG dịch
cpv.org.vn

Tân Dương ngục trung hài 22-11 – Cháu bé trong ngục Tân Dương 22-11

TÂN DƯƠNG NGỤC TRUNG HẢI
22-11

Oa…! Oa…! Oaa…!

Gia phạ đương binh cứu quốc gia;

Sở dĩ ngã niên tài bán tuế,

Yếu đáo ngục trung cǎn trước ma.

CHÁU BÉ TRONG NGỤC TÂN DƯƠNG1
22-11

Oa…! Oa…! Oaa…!

Cha sợ vào lính cứu nước nhà;

Cho nên em vừa được nửa tuổi,

Đã phải vào nhà tù cùng mẹ.

Oa…! Oa…! Oaa…!

Cha sợ sung quân cứu nước nhà;

Nên nỗi thân em vừa nửa tuổi,

Phải theo mẹ đến ở nhà pha.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

Ký Ni Lỗ – Gửi Nêru

KÝ NI LỖ

I

Ngã phấn đấu thì quân hoạt động,

Quân nhập ngục thì ngã trú lung;

Vạn lý dao dao vị kiến diện,

Thần giao tự tại bất ngôn trung.

II

Ngã môn tao phùng bản thị đồng,

Bất đồng đích thị sở tao phùng;

Ngã cư hữu giả quyền linh lý,

Quân tại cừu nhân cốc trất trung.

GửI NÊRu1)

I

Lúc tôi phấn đấu, anh hoạt động,

Lúc anh vào ngục, tôi ngồi tù;

Muôn dặm xa xôi, chưa từng gặp mặt,

Nhưng mối giao cảm sâu xa đã sẵn
trong chỗ không lời.

II

Cảnh ngộ của chúng ta vốn giống nhau,

Nhưng không giống nhau lại cũng là ở cảnh ngộ;

Tôi, trong nhà tù của người bè bạn,

Còn anh, trong xiềng xích của kẻ thù.

I

Khi tôi phấn đấu, anh hoạt động,

Anh phải vào lao, tôi ở tù;

Muôn dặm xa với chưa gặp mặt,

Không lời mà vẫn cảm thông nhau.

II

Đôi ta cảnh ngộ vốn không khác,

Cảnh ngộ giờ đây khác bội phần;

Tôi, chốn lao tù người bạn hữu,

Anh, trong gông xích bọn cừu nhân.

Hoàng Trung Thông dịch
cpv.org.vn

Đǎng quang phí – Tiền đèn

ĐĂNG QUANG PHÍ

Nhập lung yếu nạp đǎng quang phí,

Quế tệ nhân nhân các lục nguyên;

Bộ nhập mông lung u ám địa,

Quang minh trị đắc lục nguyên tiền!

TIỀN ĐÈN

Vào tù phải nộp khoản tiền đèn,

Tiền Quảng Tây 1 mỗi người sáu đồng;

Bước vào nơi tối tǎm mù mịt,

Sự quang minh đáng giá có sáu đồng.

Vào lao phải nộp khoản tiền đèn,

Tiền Quảng Tây vừa đúng sáu “nguyên”;

Vào chỗ tối tǎm mù mịt ấy,

Quang minh đáng giá bấy nhiêu tiền.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

Ngục trung sinh hoạt – Sinh hoạt trong tù

NGỤC TRUNG SINH HOẠT

Mỗi nhân các hữu nhất hoả lô,

Đại đại, tiểu tiểu kỷ cá oa;

Chử phạn chử trà hựu chử thái,

Thành thiên yên hoả một thì vô.

SINH HOẠT TRONG TÙ

Mỗi người đều có một hoả lò,

Và mấy chiếc nồi lớn nhỏ;

Thổi cơm, đun trà, lại nấu thức ǎn,

Suốt ngày khói lửa không lúc nào ngớt.

Hoả lò ai cũng có riêng rồi,

Nhỏ nhỏ, to to mấy chiếc nồi;

Cơm, nước, rau, canh, đun với nấu,

Suốt ngày khói lửa mãi không thôi.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

Quách tiên sinh – Tiên sinh họ Quách

QUÁCH TIÊN SINH

“Bình thuỷ tương phùng” 1 , đàm phiến khắc,

Quách quân đối ngã thậm ân cần;

“Tuyết trung tống thán” 2 tuy nhiên thiểu,

Thế giới nhưng tồn giá chủng nhân.

TIÊN SINH HỌ QUÁCH

“Bèo nước gặp nhau”, chuyện trò chốc lát,

Bác Quách đối với ta hết sức ân cần;

Những người “trong tuyết cho than” tuy rằng ít,

Nhưng trên đời vẫn còn những người như thế.

“Gặp nhau bèo nước”, chuyện gần xa,

Ông Quách ân cần đối đãi ta;

“Rét đến cho than”, không mấy kẻ,

Đời nay người thế vẫn còn mà.

NAM TRÂN – HUỆ CHI dịch
cpv.org.vn

Mạc ban trưởng – Trưởng ban họ Mạc

MẠC BAN TRƯỞNG

Khảng khái Tân Dương, Mạc ban trưởng,

Giải nang mãi phạn cấp tù nhân;

Vãn gian giải phược cấp tha thụy,

Bất dụng uy quyền, chỉ dụng ân.

TRƯỞNG BAN HỌ MẠC

Hào hiệp thay, trưởng ban họ Mạc ở Tân Dương,

Bỏ tiền túi mua cơm cho tù nhân;

Tối đến cởi trói cho họ ngủ,

Không dùng uy quyền, chỉ dùng ân nghĩa.

Trưởng ban họ Mạc người hào hiệp,

Dốc túi mua cơm giúp phạm nhân;

Đêm đến cởi thừng cho họ ngủ,

Chẳng dùng quyền thế, chỉ dùng ân.

NAM TRÂN dịch
cpv.org.vn

Thiên Giang ngục 1-12- Nhà lao Thiên Giang 1-12

THIÊN GIANG NGỤC
1-12

Lung ngoại lục thập cửu nhân áng,

Lung trung đích áng bất tri số;

Giam phòng khước tượng bào dược đường,

Hựu tượng nhai thượng mại áng phố.

NHÀ LAO THIÊN GIANG 1
1-12

Ngoài lao sáu mươi chín cái ang người 2 ,

Ang ở trong lao nhiều vô kể;

Buồng giam mà lại giống nhà bào chế thuốc,

Ai cũng giống hệt như cửa hàng bán ang ngoài phố!

Ngoài lao sáu chín chiếc ang người,

Chồng chất trong lao biết mấy mươi;

Nhà ngục mà như nhà chế thuốc,

Gọi là hàng chĩnh cũng không sai.

BǍNG THANH dịch
cpv.org.vn

———————

1. Sự kiện thành lập Đảng: Vào những nǎm 1928-1929, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân ta tiếp tục dâng lên khắp đất nước. Chủ nghĩa Mác-Lênin đã được truyền bá mạnh mẽ trong phong trào công nhân và phong trào yêu nước. Một trào lưu cách mạng mới xuất hiện, đòi hỏi phải có sự lãnh đạo của một chính đảng thực sự của giai cấp công nhân.

Những phần tử tiên tiến trong phong trào cách mạng đã nhận thức được tình hình đó và đã đứng ra thành lập những tổ chức cộng sản đầu tiên.

Ngày 17-6-1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập ở Hà Nội. Đông Dương Cộng sản Đảng ra Chánh cương, Tuyên ngôn, nêu rõ đường lối của Đảng là làm cách mạng dân chủ tư sản do giai cấp vô sản lãnh đạo, tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, thực hành công nông liên hiệp. Sự ra đời của Đông Dương Cộng sản Đảng đã thúc đẩy phong trào cộng sản ở trong nước tiến mạnh. Tháng 7-1929, An Nam Cộng sản Đảng cũng được thành lập. Tháng 9-1929, những đảng viên ưu tú của Đảng Tân Việt ra tuyên bố thành lập Đông Dương Cộng sản liên đoàn.

Trong vòng 4 tháng, ba tổ chức cộng sản liên tiếp ra đời. Sự kiện đó chứng tỏ việc thành lập Đảng Cộng sản là yêu cầu phát triển của phong trào công nhân và phong trào yêu nước ở Việt Nam nǎm 1929. Nhưng lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cũng như nguyên tắc tổ chức của chính đảng Mác – Lênin không cho phép tồn tại tình hình là trong một nước mà có ba tổ chức cộng sản. Vì vậy tổ chức một Đảng duy nhất của giai cấp công nhân là yêu cầu bức thiết của phong trào cách mạng ở Việt Nam lúc đó.

Nhận được tin có các tổ chức cộng sản ở Việt Nam, Quốc tế Cộng sản đã gửi thư kêu gọi các tổ chức cộng sản này thống nhất lại.

Sau khi nắm được tình hình trên, Nguyễn ái Quốc, với tư cách là đại diện của Quốc tế Cộng sản, đã triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam. Đông Dương Cộng sản Đảng, An Nam Cộng sản Đảng đã cử đại biểu đến dự Hội nghị. Riêng Đông Dương Cộng sản liên đoàn, không kịp cử đại biểu đến dự được, sau Hội nghị này đã xin gia nhập vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Hội nghị hợp nhất mang tầm vóc lịch sử của một Đại hội thành lập Đảng. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đánh dấu một bước ngoặt lịch sử vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Tr.10.

2. Chủ nghĩa cộng sản thời chiến (chính sách cộng sản thời chiến): Chính sách kinh tế của nước Nga Xôviết thi hành trong thời kỳ nội chiến và chống sự can thiệp của 14 nước đế quốc (1918-1920). Theo chính sách này, chính quyền Xôviết không chỉ kiểm soát công nghiệp lớn mà còn kiểm soát cả công nghiệp nhỏ và vừa, nắm độc quyền mua bán lúa mì, cấm tư nhân buôn bán lương thực, trưng mua lương thực thừa của nông dân, nắm hàng tiêu dùng và nông sản để cung cấp cho quân đội, công nhân và nhân dân lao động. Chính quyền Xôviết thi hành chế độ nghĩa vụ lao động đối với tất cả các giai cấp, kể cả giai cấp tư sản, theo nguyên tắc “ai không làm thì không ǎn”.

Việc thực hiện chính sách cộng sản thời chiến lúc đó là hết sức cần thiết và đúng đắn. Nhờ đó đã huy động được sức người, sức của phục vụ cho công cuộc chiến đấu chống bọn bạch vệ và bọn can thiệp, giữ vững chính quyền Xôviết non trẻ. Sau khi đập tan bọn can thiệp vũ trang và kết thúc cuộc nội chiến, chính sách cộng sản thời chiến được thay bằng chính sách kinh tế mới (NEP) tháng 3-1921. Tr.28.

Tháp hoả xa vãng Lai Tân – Đáp xe lửa đi Lai Tân

THÁP HỎA XA VÃNG LAI TÂN

Kỷ thập nhật lai lao tẩu lộ,

Kim thiên đắc tháp hoả xa hàng (hành);

Tuy nhiên chỉ đắc toạ thán thượng,

Tất cánh tỷ đồ bộ phiêu lương (lượng).

ĐÁP XE LỬA ĐI LAI TÂN1)

Mấy chục ngày qua đi bộ mệt nhoài,

Hôm nay được đáp xe lửa;

Dù chỉ được ngồi trên đống than,

Nhưng so với đi bộ còn sang chán!

Cuốc bộ mấy mươi ngày vất vả,

Hôm nay được bước lên xe hoả;

Dù rằng chỉ ngồi trên đống than,

Sang gấp mấy lần khi cuốc bộ.

ĐỖ VĂN HỶ – HUỆ CHI dịch
cpv.org.vn