Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 9 (Năm 1966 – Tháng 4)

Tháng 4, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng bàn về tình hình đấu tranh chính trị ở miền Nam và một số công tác khác.

Mở đầu, Người phát biểu về công tác phòng chống lụt ở miền Bắc; nhắc Khu V và Trung ương Cục miền Nam phải thay đổi phương thức liên lạc với Trung ương vì dùng điện đài thường làm lộ bí mật.

Về đấu tranh chính trị ở miền Nam, Người đề nghị phải chú trọng công tác vận động công nhân, vận động binh lính; triệt để lợi dụng mâu thuẫn trong hàng ngũ địch để đưa ra những khẩu hiệu đấu tranh thích hợp; trước hết phải tập hợp lực lượng, chú ý lực lượng của các giáo phái và cần có biện pháp chống đàn áp, khủng bố, bảo vệ quần chúng; các địa phương ở miền Nam cần xem xét sự đóng góp của nhân dân, đặc biệt là vùng Tây Nguyên để định lượng việc huy động hậu cần cho phù hợp, không để đồng bào khó khăn trong đời sống.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

Tháng 4, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trường Chinh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện chúc mừng Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa Hunggari Ianốt Cađa, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Hunggari Itvan Đôbi, Chủ tịch Chính phủ công nông cách mạng Hunggari Giula Canlai nhân kỷ niệm lần thứ 21 ngày Quốc khánh nước này.

– Báo Nhân dân, số 4381, ngày 4-4-1966.

Tháng 4, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng bàn về nội dung sẽ đề cập trong cuộc hội đàm Việt – Trung như Trung Quốc viện trợ cho Việt Nam, hàng quá cảnh của Việt Nam qua Trung Quốc, những hoạt động của Đoàn đại biểu Đảng Lao động Việt Nam tại Liên Xô. Người nói: “Nói ít mà tốt. Đại sự thành tiểu sự, tiểu sự thành vô sự”.

Cùng ngày, Người tiếp chủ nhiệm phân xã nhiếp ảnh thuộc cơ quan thông tấn của Đảng Cộng sản Nhật Bản Kinisi.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

– Ảnh tư liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 4, trước ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu cho bảy chiến sĩ công an nhân dân vũ trang đã lập thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

– Báo Nhân dân, số 4384, ngày 7-4-1966.

Tháng 4, ngày 7

Bài viết Tâm lý của binh sĩ Hoa Kỳ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân dân, số 4384.

Bài báo tóm tắt bức thư của một binh sĩ Mỹ ở miền Nam Việt Nam gửi một người bạn ở Hoa Kỳ, vạch trần sự thối nát, xấu xa của chính quyền Sài Gòn, sự gian dối của tướng tá Mỹ, sự lừa bịp dân chúng của nhà cầm quyền ở Oasinhtơn, sự bi quan, thất vọng và chán ghét chiến tranh của binh sĩ Mỹ. Bài báo còn cho biết bức thư này đã được một nghị sĩ đọc trước Quốc hội Mỹ ngày 4-3-1966 và được đăng trên báo Mỹ Tiền vệ quốc dân (25-3) và Nhân dân nhật báo của Trung Quốc.

– Báo Nhân dân, số 4384, ngày 7-4-1966.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 68-69.

Tháng 4, ngày 9

Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng nghe báo cáo kết quả Đại hội lần thứ XXIII Đảng Cộng sản Liên Xô, việc Liên Xô giúp Việt Nam xây dựng ba trung đoàn tên lửa phòng không và bàn về nội dung họp Quốc hội. Người đề nghị điện ngay cho trưởng Đoàn đại biểu Đảng Lao động Việt Nam Lê Duẩn dự Đại hội lần thứ XXII Đảng Cộng sản Liên Xô về một số vấn đề cần trao đổi với Liên Xô, còn những việc khác sẽ bàn bạc tiếp và trả lời bạn sau.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

Tháng 4, ngày 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Hội nghị tổng kết ba năm xây dựng chi bộ và đảng bộ cơ sở “Bốn tốt”. Người nêu lên tầm quan trọng của việc xây dựng chi bộ “Bốn tốt”; khen ngợi các địa phương, các ngành có phong trào khá, có nhiều chiến sĩ thi đua và anh hùng trong sản xuất và chiến đấu. Về những mặt yếu kém của phong trào, Người chỉ rõ: “Tệ hơn nữa là trong chi bộ ấy có một số đảng viên và cán bộ, có cả cán bộ cao cấp, cán bộ lãnh đạo quan liêu mệnh lệnh nặng. Đảng cần phải thi hành kỷ luật thật nghiêm khắc những cán bộ mắc sai lầm đó”.

Cuối cùng, Người đề ra những nhiệm vụ cho các huyện ủy, thành ủy, tỉnh ủy trong việc xây dựng chi bộ “Bốn tốt”.

– Báo Nhân dân, số 4396, ngày 19-4-1996.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 77-81.

– Nhật ký bảo vệ Bác Hồ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 4, trước ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của Đoàn vô tuyến truyền hình Hãng tin Nihông Đenpa (Nhật Bản) về tình hình cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam và một số vấn đề thời sự khác.

Trả lời câu hỏi về đặc điểm của cuộc chiến tranh ở Việt Nam và triển vọng của nó, Người cho biết cuộc chiến tranh của đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam ngày càng ác liệt và mở rộng trên cả hai miền Nam Bắc Việt Nam; những thất bại của Mỹ ngày càng nặng nề. Nhân dân Việt Nam càng đoàn kết chiến đấu và thất bại cuối cùng của Mỹ là không thể tránh khỏi.

Trả lời câu hỏi về tình hình Đông Dương, Người cho biết những hành động của đế quốc Mỹ và tay sai đối với Lào và Campuchia là nằm trong âm mưu của Mỹ nhằm mở rộng chiến tranh xâm lược ra toàn Đông Dương; nhân dân Đông Dương sẽ càng đoàn kết, càng kiên quyết chiến đấu.

Trả lời câu hỏi về hoạt động “công tác hòa bình” của Chính phủ Nhật Bản, Người khẳng định, đó là sự phụ họa với chiến dịch lừa bịp “đi tìm hòa bình” của Tổng thống Mỹ Giônxơn; nếu Chính phủ Nhật Bản muốn thật sự đóng góp vào việc lập lại hòa bình ở Việt Nam thì phải chấm dứt hành động đó.

Trả lời câu hỏi về ảnh hưởng của bức thư của Người gửi các vị đứng đầu các nước (ngày 24-1-1966), Chủ tịch Hồ Chí Minh cho biết, lập trường của Chính phủ và nhân dân Việt Nam nêu trong bức thư là chính nghĩa; lập trường đó đang được Chính phủ và nhân dân nhiều nước trên thế giới đồng tình ủng hộ. Người đã bày tỏ lời cảm ơn chân thành trước sự đồng tình, ủng hộ quý báu đó.

– Báo Nhân dân, số 4389, ngày 12-4-1966.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 70-73.

Tháng 4, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn Quốc trưởng Vương quốc Campuchia Nôrôđôm Xihanúc đã ủng hộ và giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược và bày tỏ lập trường của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là triệt để ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân Khơme anh em nhằm bảo vệ độc lập, chủ quyền, trung lập và toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Campuchia.

Cùng ngày, Người gửi thư khen đồng bào và cán bộ các dân tộc huyện Quế Phong (Nghệ An) đã hoàn thành kế hoạch 5 năm về công tác bổ túc văn hoá trước thời hạn một năm.

– Báo Nhân dân, số 4406, ngày 29-4-1966.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 74.

Tháng 4, ngày 14

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng thảo luận dự thảo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về ngân sách; quan hệ giữa Trung Quốc và Liên Xô; dự án phòng chống và đánh trả địch khi chúng dùng máy bay B52 đánh phá.

Cũng tại phiên họp, Người nhắc việc cử người tham gia Ban thư ký của Hội nghị nhân dân Đông Dương sắp tới.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

Tháng 4, ngày 16

Tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự họp và tham gia Đoàn Chủ tịch Kỳ họp thứ ba của Quốc hội khoá III⁵⁵ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

– Báo Nhân dân, số 4403, ngày 26-4-1966.

Tháng 4, ngày 17

Tại trường bắn Hoà Lạc (Hà Tây), Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Tiểu đoàn 99 pháo phản lực A12 và Trung đoàn 84A pháo phản lực ĐKB diễn tập bắn đạn thật. Người nhắc nhở các cấp chỉ huy ra khẩu lệnh phải ngắn gọn, trong chiến đấu phải tiết kiệm đạn. Người căn dặn: “Pháo tốt, đạn tốt còn phải có kỹ thuật tốt và tinh thần tốt nữa”.

– Bác của chúng ta, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1985, tr.229-234.

– Lịch sử Pháo binh Quân đội nhân dân Việt Nam (1945-1975), Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1991, tr.177-178.

Tháng 4, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng thảo luận về tình hình đấu tranh chính trị ở miền Nam. Người đề nghị phải chỉ đạo sát sao phong trào đấu tranh của sinh viên và chỉ rõ phải duy trì lâu dài phong trào quần chúng; đối với mỗi tầng lớp nhân dân cần có những khẩu hiệu đấu tranh cụ thể, phải dựa vào chiến thắng quân sự để phát huy uy thế về chính trị, chú ý công tác binh vận đối với cả lính Mỹ và lính ngụy.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Lệnh số 36-LCT, thưởng 23 Huân chương Quân công, Chiến công cho 23 đơn vị và chiến sĩ quân đội, dân quân tự vệ đã lập nhiều chiến công trong các trận chiến đấu tháng 1 và 2-1966; truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất cho một liệt sĩ.

– Lệnh số 37-LCT, thưởng 43 Huân chương Chiến công cho 24 đơn vị, 19 cán bộ, chiến sĩ đã hoàn thành tốt nhiệm vụ; truy tặng sáu Huân chương Chiến công cho sáu liệt sĩ.

– Lệnh số 38-LCT, thưởng 155 Huân chương Chiến công cho cán bộ, chiến sĩ quân đội và dân quân tự vệ lập nhiều chiến công các trận chiến đấu từ tháng 4 đến tháng 11-1965; truy tặng 98 Huân chương Chiến công cho các liệt sĩ.

– Lệnh số 39-LCT, thưởng 14 Huân chương Chiến công cho mười đơn vị, bốn cán bộ, chiến sĩ quân đội và dân quân tự vệ đã lập nhiều chiến công trong các trận chiến đấu năm 1965; truy tặng 33 Huân chương Chiến công cho 33 liệt sĩ.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

– Lệnh lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Tháng 4, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và trả lời phỏng vấn của nhà báo Ôxtrâylia U.Bớcsét. Trả lời câu hỏi: Người Mỹ nói họ sẽ thắng trong cuộc chiến tranh ở miền Nam bằng cuộc ném bom miền Bắc, Người nói: “Không bao giờ. Chúng tôi sẽ chiến đấu 10, 15, 20 năm hoặc lâu hơn nữa. Sự nghiệp của chúng tôi là chính nghĩa, chúng tôi có sự ủng hộ của nhân dân thế giới. Chúng tôi sẽ thắng lợi”.

– U.Bớcsét: Hồi ký, Nxb. Thông tin lý luận, Hà Nội, 1985, tr.330.

– Ảnh tư liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 4, trước ngày 21

Nhân dịp Tết Khơme, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng Quốc trưởng Vương quốc Campuchia Nôrôđôm Xihanúc, chúc tình hữu nghị, đoàn kết anh em giữa nhân dân hai nước Việt Nam – Campuchia ngày càng củng cố và phát triển.

– Báo Nhân dân, số 4398, ngày 21-4-1966.

Tháng 4, trước ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng Vua Lào Xrixavông Vátthana nhân dịp Tết Bun Pi May của Lào, chúc tình hữu nghị anh em giữa hai nước Việt Nam – Lào ngày càng phát triển.

– Báo Nhân dân, số 4399, ngày 22-4-1966.

Tháng 4, ngày 22

Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu tại phiên họp bế mạc Kỳ họp thứ ba Quốc hội khoá III nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Người biểu dương những thành tích của quân dân miền Nam anh hùng liên tiếp tiến công tiêu diệt địch; biểu dương những thành tích của quân dân miền Bắc vừa sản xuất tốt, vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, bắn rơi 973 máy bay Mỹ.

Khẳng định ý chí và nguyện vọng của nhân dân ta, Người nói: ” Nhân dân ta rất yêu chuộng hòa bình, nhưng phải có độc lập tự do thật sự mới có hòa bình chân chính. Dân tộc Việt Nam ta là một dân tộc anh hùng, chúng ta quyết chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn để giành lấy hòa bình, độc lập tự do thật sự”.

Người chỉ rõ nhiệm vụ của quân dân miền Bắc là phải ra sức bảo vệ và xây dựng miền Nam vững mạnh, hết lòng hết sức ủng hộ sự nghiệp giải phóng miền Nam, làm tròn nhiệm vụ hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn.

Người nêu lên ý nghĩa quan trọng của sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đối với cuộc chiến đấu chính nghĩa của nhân dân ta.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng cờ “Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược” cho quân dân Vĩnh Phúc đã bắn rơi hai máy bay Mỹ và thưởng cờ danh dự cho quân dân Thanh Hóa bắn rơi trên 100 máy bay Mỹ.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 82-85.

– Báo Nhân dân, số 4428, ngày 17-5-1966.

Tháng 4, ngày 29

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng thảo luận về tình hình cách mạng miền Nam. Người đánh giá cao sự trưởng thành của phong trào quần chúng và lực lượng vũ trang. Người nhận định: “Nửa nước nông nghiệp lạc hậu mà thắng tên đế quốc mạnh nhất thì ta thật là tự hào, tương lai ta thật sáng sủa”.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

Tháng 4, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen đồng bào và chiến sĩ cả nước nhân dịp kỷ niệm lần thứ 12 chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, quân dân miền Bắc bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 1.000 (29-4) và đánh thắng nhiều trận lớn. Người nhắc nhở quân dân ta không được vì thắng lợi mà chủ quan khinh địch, luôn luôn nâng cao tinh thần cảnh giác và chí khí chiến đấu, phát huy truyền thống của Điện Biên Phủ anh hùng, cố gắng giành nhiều thắng lợi hơn nữa.

Cùng ngày, Người tiếp Đại sứ Cộng hoà Angiêri tại Việt Nam Môhamét Sêrít Sali.

Cùng ngày, bài viết Trả lời ông Menxphin, Thượng nghị sĩ Mỹ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bút danh Lê Ba, đăng báo Nhân dân, số 4407.

Chủ tịch Hồ Chí Minh lên án tội ác của đế quốc Mỹ gây ra đối với nhân dân ta. Mỗi tháng chúng ném xuống hai miền Nam, Bắc Việt Nam số bom đạn gấp ba lần ngày chiến tranh xâm lược Triều Tiên⁵⁶. Người phân tích những lý do đã buộc ông Menxphin phải đưa ra đề nghị tổ chức một cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa Mỹ, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và đại biểu nhà cầm quyền Sài Gòn để bàn một giải pháp hòa bình. Đó là vì cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam làm cho nước Mỹ ngày càng hao người tốn của, xã hội miền Nam ngày càng thối nát. Người khẳng định lập trường của Chính phủ ta là đế quốc Mỹ phải chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược, phải rút hết quân đội ra khỏi miền Nam Việt Nam, phải chấm dứt việc bắn phá miền Bắc.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 40-LCT, thưởng năm Huân chương Độc lập và tám Huân chương Quân công cho 13 đơn vị Quân đội nhân dân Việt Nam đã lập nhiều chiến công vẻ vang và hoàn thành tốt nhiệm vụ trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước.

– Báo Nhân dân, số 4408, ngày 1-5-1966.

– Ảnh tư liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.12, tr. 86-89.

– Báo Nhân dân, số 4407, ngày 30-4-1966.

– Lệnh lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Tháng 4, cuối tháng

Nhân dịp quân dân miền Bắc bắn rơi hơn 1.000 máy bay Mỹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định thưởng cờ danh dự cho quân dân các tỉnh:

– Quảng Bình (bắn rơi 175 chiếc),

– Nghệ An (bắn rơi 168 chiếc),

– Thanh Hóa (bắn rơi 129 chiếc).

– Báo Quân đội nhân dân, số 1817, ngày 1-5-1966.

Trong tháng 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và chụp ảnh kỷ niệm với các chiến sĩ lái máy bay bộ đội Không quân nhân dân Việt Nam có nhiều thành tích trong chiến đấu.

Cùng trong tháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tài liệu: Nội dung chủ nghĩa anh hùng cách mạng của chúng ta, gồm năm điểm chủ yếu:

1. Trung với nước, hiếu với dân, vì sự nghiệp chống Mỹ, vì chủ nghĩa xã hội, luôn luôn nêu cao tinh thần chiến đấu hy sinh, lao động quên mình.

2. Chấp hành đầy đủ chính sách của Đảng và Nhà nước, hăng hái thi đua yêu nước, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong mọi tình huống.

3. Quyết tâm đi sâu vào khoa học, kỹ thuật và nghiệp vụ, phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ dám làm, ra sức học tập và vận dụng tốt sáng kiến và kinh nghiệm tiên tiến, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả chiến đấu.

4. Nêu cao ý thức làm chủ, ý thức tổ chức kỷ luật, đoàn kết đồng chí, đoàn kết nhân dân, thực hiện đường lối quần chúng.

5. Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, khiêm tốn, giản dị, gương mẫu về mọi mặt.