Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 8 (Năm 1963 – Tháng 9)

Tháng 9, ngày 1

Sáng, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đại sứ nước Cộng hoà Ghinê Camara Mamadi.

Gặp gỡ đoàn đại biểu các dân tộc thiểu số về dự Quốc khánh và thăm Thủ đô, Người căn dặn bà con các dân tộc cần đoàn kết chặt chẽ hơn nữa, đặc biệt phải xây dựng hợp tác xã nông nghiệp thật tốt, ra sức tăng gia sản xuất đồng thời phải tiết kiệm để cải thiện đời sống, tích cực giúp đỡ đồng bào miền xuôi lên khai hoang, cảnh giác đối với những âm mưu phá hoại của Mỹ-Diệm.

Chiều, Chủ tịch cùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước tới đặt vòng hoa tại Nghĩa trang Liệt sĩ Mai Dịch. Sau đó, Người đi dự tiệc do Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức chiêu đãi các gia đình có công với cách mạng nhân dịp kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 18.

Tối, tại Phủ Chủ tịch, Người dự tiệc chiêu đãi do Thủ tướng Phạm Văn Đồng tổ chức. Sau khi Thủ tướng chào mừng và cảm ơn các vị trong đoàn ngoại giao đã đến mừng ngày lễ lớn của nhân dân Việt Nam, Chủ tịch đã nâng cốc chúc sức khoẻ các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước các nước anh em, bè bạn, chúc hoà bình thế giới ngày càng phát triển và củng cố.

– Báo Nhân Dân, số 3445, ngày 2-9-1963.

– Nhật ký công tác bảo vệ Bác Hồ (1945-1969), bản đánh máy, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 2

Sáng, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc mít tinh của hơn hai mươi vạn đồng bào Thủ đô chào mừng Quốc khánh lần thứ 18 nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Sau diễn văn của Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Người thân mật nói chuyện với đồng bào và tuyên bố: “Chúng ta kiên quyết đấu tranh xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và cùng đồng bào ruột thịt ở miền Nam đấu tranh nhằm thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà”.

– Báo Nhân Dân, số 3446, ngày 3-9-1963.

Tháng 9, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 41-LCT, bổ nhiệm:

– Thiếu tướng Trần Sâm giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.

– Thiếu tướng Trần Quý Hai giữ chức Phó Tổng tham mưu trưởng.

– Thiếu tướng Lê Quang Hoà giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.

– Đại tá Vũ Xuân Chiêm giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.

– Đại tá Trần Thọ giữ chức Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.

– Đại tá Lê Đức Anh giữ chức Phó Tổng tham mưu trưởng.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh lên đường đi nghỉ và chữa bệnh tại Suối nước nóng Tùng Hoá ở ngoại ô thành phố Quảng Châu (Quảng Đông, Trung Quốc).

Trong thời gian dưỡng bệnh ở đây, Người đã gặp gỡ và tiếp chuyện với Thủ tướng Chu Ân Lai và Phó Thủ tướng Trần Nghị từ Bắc Kinh xuống thăm. Khi nói về cuộc chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố: “Đừng nói là phải đánh 5 năm, 10 năm, dù có 20 năm, 30 năm, thậm chí 50 năm cũng phải đánh, đánh cho đến khi thắng lợi hoàn toàn!”. Người còn kể cho các cán bộ phục vụ về tình bạn giữa Người và Thủ tướng Chu Ân Lai 40 năm trước đây. Người nói: “Đầu những năm 20, hồi ở Pháp, Bác đã quen đồng chí Chu Ân Lai. Lần này ở Quảng Châu, lại có dịp được gặp nhau. Hồi ở Pháp, đồng chí Chu còn rất trẻ, nhưng đã làm “quan to” rồi, đồng chí ấy lúc nào cũng phải gánh vác những nhiệm vụ quan trọng”.

Ở Tùng Hoá, Người thường ngày ngồi ung dung xem sách, đọc báo trong “Vườn tùng số I” của Khách sạn Suối nước nóng; có khi Người cùng các nhân viên phục vụ đi dạo, leo đồi, thăm lúa của hợp tác xã ở các vùng chung quanh. Khi gặp bà con nông dân đi hái củi hoặc đi làm đồng về, Người thân mật chào hỏi bằng tiếng Quảng Đông. Người nói với các bạn Trung Quốc: “Nông dân Trung Quốc cũng giống nông dân Việt Nam, đều hết sức cần cù, gan dạ, chất phác và giản dị”. Người còn tổ chức những buổi liên hoan “nội bộ”; lập một “đội đồng ca” hơn hai chục người do Người làm “nhạc trưởng”. Người yêu thích bài hát “Du kích ca” của Hạ Lục Thinh. Đôi khi, Người đề nghị các bạn Trung Quốc phổ nhạc những bài thơ của Người.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 166-167 (bản Trung văn).

– Chủ tịch Hồ Chí Minh với Trung Quốc (sách ảnh), Nxb. Đại Bách khoa toàn thư Trung Quốc, Bắc Kinh, 1995, tr. 148.

– Nhật ký công tác của Vũ Kỳ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc – Biên niên sự kiện, Hà Nội, 2004, tr. 280-281.

Tháng 9, ngày 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho các thầy, cô giáo và học sinh nhân dịp đầu năm học mới 1963-1964.

Người chúc “các thầy dạy tốt, các cháu học tốt” và hứa sẽ gửi giải thưởng tặng các cháu học sinh giỏi năm học 1962-1963. Người mong “trong năm học mới, nhà trường sẽ đẩy mạnh thi đua “hai tốt” để số các cháu học giỏi sẽ nhiều hơn thế nữa”.

– Báo Nhân Dân, số 3447, ngày 5-9-1963.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 139.

Tháng 9, ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi đồng chí Lê Duẩn thông báo tình hình Người nghỉ và chữa bệnh ở Trung Quốc, hỏi thăm và căn dặn một số công việc ở nhà.

Cùng ngày, Người cùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta gửi điện mừng tới các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Bungari nhân dịp kỷ niệm lần thứ 19 Quốc khánh Cộng hoà nhân dân Bungari. “Chúc nhân dân Bungari anh em hoàn thành tốt đẹp kế hoạch 5 năm lần thứ tư và thu được nhiều thắng lợi trong việc thực hiện cương lĩnh xây dựng chủ nghĩa xã hội và chuyển dần sang xây dựng chủ nghĩa cộng sản mà Đại hội lần thứ VIII của Đảng Cộng sản Bungari đã đề ra”.

– Báo Nhân Dân, số 3451, ngày 9-9-1963.

– Bút tích bức thư, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc – Biên niên sự kiện, Hà Nội, 2004, tr. 281.

Tháng 9, ngày 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta gửi điện mừng tới các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Triều Tiên nhân dịp kỷ niệm lần thứ 15 Ngày thành lập nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên. “Chúc nhân dân và Chính phủ nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Triều Tiên thu được nhiều thắng lợi to lớn hơn nữa trong việc thực hiện kế hoạch bảy năm xây dựng chủ nghĩa xã hội”.

– Báo Nhân Dân, số 3451, ngày 9-9-1963.

Tháng 9, ngày 11

Bài Mỹ – Diệm sẽ thua, nhân dân sẽ thắng! của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân Dân số 3453. Tác giả trích dẫn ý kiến của các chính khách Mỹ như Bộ trưởng ngoại giao, Tham mưu trưởng, Tổng thống Kennơđi, các tờ báo lớn ở Mỹ như tờ Người Mỹ ở Viễn Đông, Tuần báo Mỹ, Thời báo Nữu Ước, Hãng thông tin Mỹ UPI… thú nhận sự thất bại của kế hoạch Xtalây-Taylo³⁴ và phản ứng của dư luận tiến bộ Mỹ để khẳng định: “Mỹ-Diệm nhất định sẽ thua, nhân dân miền Nam nhất định sẽ thắng”.

– Báo Nhân Dân, số 3453, ngày 11-9-1963.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr. 140-142.

Tháng 9, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới ông Átmét Ben Benla nhân dịp ông được cử giữ chức Tổng thống nước Cộng hoà dân chủ và nhân dân Angiêri. Người chúc tình hữu nghị và sự hợp tác anh em giữa nhân dân Việt Nam và nhân dân Angiêri ngày càng củng cố và phát triển.

– Báo Nhân Dân, số 3461, ngày 19-9-1963.

Tháng 9, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Tổng thống Môđibô Câyta nhân dịp Quốc khánh lần thứ ba nước Cộng hoà Mali. “Chúc nhân dân Mali dưới sự lãnh đạo của Ngài và Chính phủ Mali, ngày càng thu được nhiều thắng lợi to lớn”.

– Báo Nhân Dân, số 3464, ngày 22-9-1963.

Tháng 9, ngày 28

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta gửi điện mừng tới Chủ tịch Mao Trạch Đông và các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước Trung Quốc, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 14 Quốc khánh nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa. Chủ tịch chúc mừng những thắng lợi của nhân dân Trung Quốc đã đạt được trong 14 năm qua và cảm ơn sự ủng hộ giúp đỡ của nhân dân Trung Quốc đối với nhân dân Việt Nam trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược cùng bè lũ tay sai.