Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 8 (Năm 1961 – Tháng 6)

Tháng 6, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 30-LCT, tặng thưởng 3 Huân chương Lao động hạng Nhì và 25 Huân chương Lao động hạng Ba cho 28 hợp tác xã thủ công nghiệp có thành tích trong phong trào thi đua thực hiện kế hoạch Nhà nước năm 1960.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, ngày 4

Bài Tình hình thế giới của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 2631, giới thiệu hai nét nổi bật trong tháng 5-1961:

Một là, phong trào giải phóng dân tộc và phong trào hoà bình đã giành thêm được thắng lợi mới. Đó là việc thực dân Pháp sau gần bảy năm tiến hành cuộc chiến tranh phi nghĩa đã buộc phải mở cuộc đàm phán với Chính phủ kháng chiến Angiêri và việc đế quốc Mỹ cùng bè lũ tay sai sau những thất bại nhục nhã trong âm mưu xâm lược đã buộc phải đồng ý với các nước họp Hội nghị ở Giơnevơ để giải quyết vấn đề Lào. Người tiên đoán: “Mặc dù hai cuộc Hội nghị đó còn gặp khó khăn do thực dân Pháp và đế quốc Mỹ gây ra, cuối cùng chính nghĩa nhất định sẽ thắng”.

Hai là, đế quốc Mỹ đã tự lột trần mặt nạ xấu xa của chúng. Đó là việc Phó Tổng thống Mỹ đã ký với Ngô Đình Diệm một bản “thông cáo chung”, giao hết quyền chính trị, quân sự và kinh tế ở miền Nam cho Mỹ, tạo điều kiện để Mỹ công khai xâm lược Việt Nam, phá hoại Hiệp định Giơnevơ. Người khẳng định: “Trước kia nhân dân ta đã thắng thực dân Pháp. Nhân dân ta tỉnh táo thì nhất định sẽ phá tan âm mưu của đế quốc Mỹ ngày nay”.

– Báo Nhân Dân, số 2631, ngày 4-6-1961.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 363-364.

Tháng 6, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Tổng thống nước Cộng hoà Inđônêxia Xucácnô nhân kỷ niệm ngày sinh lần thứ 60 của Tổng thống.

– Báo Nhân Dân, số 2634, ngày 7-6-1961.

Tháng 6, trước ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho em Bùi Xuân Đề, 13 tuổi, ở Vĩnh Thuần (huyện Thanh Trì, Hà Nội) đã dũng cảm cứu sống 4 em nhỏ bị chìm ở đầm Thanh Trì.

– Báo Nhân Dân, số 2636, ngày 9-6-1961.

Tháng 6, ngày 9

Bài viết Hai vị anh hùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 2636, kể lại hai tấm gương tiêu biểu là Cao Sĩ Kỳ (Trung Quốc) và Cônôvalốp (Liên Xô).

Bài báo cho biết: Cao Sĩ Kỳ, một nhà khoa học chẳng may bị tàn phế nhưng đầu óc vẫn sáng suốt, đã vượt lên mọi đau khổ, đem những hiểu biết của mình truyền đạt cho các em thiếu niên nhi đồng bằng nhiều bộ sách và thơ ca.

Cônôvalốp, một chiến sĩ Hồng quân, bị thương cụt hai chân nhưng không hề nản chí, luôn luôn hoạt động, phụ trách rất nhiều công việc. Tuy tuổi đã 63, ông vẫn nhận nuôi 600 con lợn và đã hoàn thành vượt mức, được tặng danh hiệu “Anh hùng chăn nuôi cụt chân”.

Bài báo kết luận: “Quyết tâm vượt mọi khó khăn, đau khổ để phục vụ chủ nghĩa xã hội, phục vụ nhân dân, hai đồng chí trên đây là gương sáng cho tất cả chúng ta, những người lao động chân tay và lao động trí óc”.

– Báo Nhân Dân, số 2636, ngày 9-6-1961.

Tháng 6, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Bộ Chính trị để thảo luận một số vấn đề tồn tại trong đợt chỉnh huấn.

Người đề nghị: “Trung ương phải sửa cái bệnh lề mề. Khai hội rồi, hai ba tuần sau chưa có nghị quyết. Lần này, sau khi đại bộ phận chỉnh huấn xong, các đồng chí Trung ương nên đi một đợt để kiểm tra, động viên”.

Cùng ngày, Người gặp gỡ và chụp ảnh chung với Đoàn đại biểu Chính phủ do Thủ tướng Phạm Văn Đồng dẫn đầu, trước khi Đoàn lên đường đi thăm các nước xã hội chủ nghĩa”.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, phông Ban Chấp hành Trung ương, khoá III.

– Báo Nhân Dân, số 2638, ngày 11-6-1961.

Tháng 6, trước ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng Tổng thống Cuba Đoócticốt một bức tranh thêu phong cảnh Việt Nam⁷⁾.

– Báo Nhân Dân, số 2643, ngày 16-6-1961.

Tháng 6, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 31-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất cho ông Sôcôlốp Lêônít Ivanôvích, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xôviết tại Việt Nam, vì những cống hiến to lớn trong việc tăng cường tình hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, ngày 14

Bài viết Thời đại mới, thanh niên mới của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 2641, nêu gương phấn đấu của Lê Thị Phao ở thôn Lại (Bình Giang, Hải Dương) từ một phân đoàn trưởng thanh niên trở thành một Chủ nhiệm hợp tác xã, lãnh đạo ngót 100 hộ xã viên với hơn 100 mẫu ruộng.

Như tác giả viết, sở dĩ Phao lãnh đạo tốt hợp tác xã vì cô có tinh thần làm chủ, không sợ khó khăn gian khổ, làm đúng khẩu hiệu “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên”, luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, có tinh thần đấu tranh, ủng hộ cái mới, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật… và kết luận: “Đồng chí Phao xứng đáng vừa là tiêu biểu thanh niên, vừa là tiêu biểu phụ nữ dưới chế độ xã hội chủ nghĩa của chúng ta”.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Hợp tác xã số 1 thôn Kiều Mai, xã Trần Phú (nay thuộc xã Phú Minh, huyện Từ Liêm, Hà Nội) giữa lúc bà con đang thu hoạch vụ chiêm, chuẩn bị vụ mùa.

Ra thẳng cánh đồng Song, nơi các xã viên đang gặt lúa, Người thân mật hỏi chuyện mọi người và căn dặn bà con: “Muốn phát triển sản xuất tốt, trước hết các xã viên phải đoàn kết như anh em một nhà. Đoàn kết là sức mạnh. Đoàn kết thì khó khăn mấy cũng làm được, cũng vượt qua được. Cán bộ phải gương mẫu, ban quản trị làm việc phải chí công vô tư, sổ sách tài chính phải minh bạch và phải cố gắng thi đua với Đại Phong”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 32-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất cho ông Tào Tinh Bố, Uỷ viên trong Đoàn chỉ đạo chuyên gia Trung Quốc tại Việt Nam, vì những công lao trong việc giúp đỡ Việt Nam.

– Báo Nhân Dân, số 2641 và 2642, ngày 14 và ngày 15-6-1961.

– Chủ tịch Hồ Chí Minh với Thủ đô Hà Nội, Sở Văn hoá và Thông tin Hà Nội, 1985, tr. 47.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 6, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Bộ Chính trị thảo luận tiếp một số vấn đề tồn tại trong chỉnh huấn.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, phông Ban Chấp hành Trung ương, khoá III.

Tháng 6, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Bộ Chính trị thảo luận dự thảo báo cáo kế hoạch phát triển nông nghiệp.

Góp ý kiến xây dựng kế hoạch, Người yêu cầu cần ước tính số dân đến năm 1965, cân nhắc các chỉ tiêu để cố gắng đạt được; chưa vội đặt vấn đề làm thí điểm hợp tác xã quy mô hai, ba xã và cần phải có chính sách đối với những người còn làm ăn riêng lẻ.

Cùng ngày, bài viết Cần phải chuẩn bị thật chu đáo, sẵn sàng để phòng lụt, chống lụt của Người, ký bút danh Trần Lực, đăng báo Nhân Dân, số 2643.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết và tình hình mực nước các triền sông lớn lên cao, Người yêu cầu các địa phương phải lập tức chuẩn bị đầy đủ, sẵn sàng để phòng lụt chống lụt, phải kiện toàn các ban chỉ huy từ trung ương đến xã, phải có kế hoạch bảo vệ kho tàng và các cơ sở sản xuất, tuyệt đối không được chủ quan, chờ “nước đến chân mới nhảy”.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, phông Ban Chấp hành Trung ương, khoá III.

– Báo Nhân Dân, số 2643, ngày 16-6-1961.

Tháng 6, ngày 21

Bài viết nhan đề Mỹ mà không đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân, số 2648.

Dẫn tin tức của các báo chí Mỹ những ngày cuối tháng 5 nói về tình trạng thanh thiếu niên Mỹ hư hỏng, phạm tội giết người ngày càng nhiều do “sinh hoạt kiểu Mỹ”, do “giáo dục theo lối tư bản phát xít” và tin tức của các báo chí Liên Xô nói về thái độ và thành quả lao động của thanh thiếu niên Liên Xô, bài báo rút ra kết luận: “Mỹ mà không đẹp”, “chế độ nào có thanh niên ấy”.

– Báo Nhân Dân, số 2648, ngày 21-6-1961.

Tháng 6, ngày 23

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Bộ Chính trị bàn về tổ chức lãnh đạo nông nghiệp.

Người nhận xét bản đề án viết rườm rà và chưa làm rõ nhiệm vụ của tỉnh, huyện, xã đối với Trung ương và đối với nhân dân. Cần làm rõ vấn đề xã, vì “chính xã làm ra ngô, khoai sắn”.

Về tổ chức, Người đề nghị “phải nói rõ Ban Nông thôn là bộ phận của Ban Bí thư”.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, phông Ban Chấp hành Trung ương, khoá III.

Tháng 6, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) thông qua Nghị quyết kiểm điểm sự lãnh đạo của Trung ương ba năm qua.

Phát biểu tại Hội nghị, Người đề nghị: “Lần sau hội nghị và nghị quyết phải đi đôi với nhau”, “từ trung ương cho đến đảng viên phải gương mẫu về đạo đức cách mạng” và góp một số ý kiến cụ thể về nội dung bản nghị quyết.

Về giáo dục đạo đức, Người nhận xét: “Tôi xem chương trình giáo dục cho đến hết lớp 10⁸⁾, phần đức dục rất thiếu sót, chỉ có mười dòng”.

Về công tác xây dựng Đảng, Người nói: “Trong Đảng hiện nay, ở các địa phương có hiện tượng lớp già ép lớp trẻ trong khi sự hiểu biết về kinh tế, văn hoá của họ không bằng. Ở Trung ương cũng có đồng chí già, trước có công, nay không làm được. Bây giờ, ai làm được việc thì cử người ấy, cố nhiên trọng người nhiều tuổi Đảng. Phải có kế hoạch để lớp trẻ thay thế lớp già. Đối với lớp cán bộ già ấy, cho lương hưu, ưu đãi. Tôi xin xung phong hưu. Chúng ta phải có kế hoạch, chính sách đối với cán bộ già, cán bộ trẻ. Già làm được việc gì thì giao việc ấy, không thì đối đãi thoả đáng. Cán bộ trẻ có tài, đức thì phải mạnh dạn đề bạt”.