Tháng 8, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Liên Xô kết thúc một tháng đi thăm và nghỉ hè ở đất nước này. Trước khi lên máy bay, Người gửi điện bày tỏ lòng cảm ơn Đảng Cộng sản và Chính phủ Liên Xô.

Trên đường từ Anma Ata đến thăm Tân Cương (Trung Quốc), máy bay bay qua sa mạc, rồi núi Thiên Sơn. Xúc cảm trước cảnh đẹp của dãy Thiên Sơn hùng vĩ, Người làm một bài thơ chữ Hán:

“Dao vọng Thiên San phong cảnh hảo

 Tử hà bạch tuyết, bão thanh san

 Triều dương sơ xuất xích như hỏa

 Vạn đạo hồng quang chiếu thế gian” ¹⁰⁾.

10 giờ 15, chiếc máy bay riêng hạ cánh xuống sân bay Urumsi, Người bắt đầu chuyến đi thăm ba tỉnh Tân Cương, Cam Túc, Thiểm Tây của Trung Quốc. Các vị lãnh đạo tỉnh Tân Cương ra tận máy bay đón Người.

15 giờ, sau khi nghỉ trưa ở một biệt thự dành riêng cho Chủ tịch, Người đi thăm Trường đại học Nông nghiệp “Mồng 1 tháng 8”, Xưởng máy kéo “Tháng Mười” và Cục Địa chất.

Tối, Người đi xem biểu diễn ca múa dân tộc.

Cùng ngày, Người gửi điện chúc mừng đến Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ nhân ngày thành lập Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (1-8).

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2027, ngày 4-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 151 (bản Trung văn).

– Báo Nhân dân, số 1966, ngày 3-8-1959.

Tháng 8, ngày 2

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm khu khai hoang Thạch Hà Tử.

Dọc đường, Người ghé vào nghỉ tại Công xã nhân dân “Nhảy vọt” của huyện Utupi. Vừa xuống xe, Người tới thăm ngay nhà gửi trẻ của đại đội sản xuất “Ánh Hồng”. Các cán bộ xã viên mời Người nếm hoa quả địa phương. Người mời lại thuốc lá và ân cần hỏi han tình hình sản xuất và đời sống xã viên.

Tại thị trấn Thạch Hà Tử mới được xây dựng, Chủ tịch gặp gỡ cán bộ phụ trách Ban quản lý Thạch Hà Tử, các chỉ huy Sư đoàn 6, 7, 8, thuộc “Binh đoàn sản xuất – xây dựng”.

14 giờ, Người xuống nông trường của Trung đoàn 23 thuộc Sư đoàn 8, đi thăm quan ruộng thí nghiệm, vườn dưa, ruộng bông và những cánh rừng mới trồng.

Người nghỉ qua đêm tại nhà khách của binh đoàn.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2028, ngày 5-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 151 (bản Trung văn).

Tháng 8, ngày 3

Sáng sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm đội chăn nuôi của Công xã nhân dân “Gió Đông” ở Bạch Dương Câu, dưới chân núi Thiên Sơn.

Trời mưa, nhưng Người vẫn tới gặp gỡ và nói chuyện với các xã viên trong đội sản xuất. Trước khi chia tay, Người tặng quà cho bà con: chè bánh, đường viên và nho khô.

Cùng ngày, Lời kêu gọi nông dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng báo Nhân dân, số 1966, hô hào đồng bào nông dân: “Hãy đoàn kết chặt chẽ, hăng hái vào tổ đổi công và thi đua cải tiến kỹ thuật, đẩy mạnh sản xuất, giành thắng lợi lớn hơn nữa cho vụ mùa năm nay và cho các vụ sau”.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 152 (bản Trung văn).

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.9, tr. 486-488.

Tháng 8, ngày 4

Sáng sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Urumsi, đáp máy bay đi thăm tỉnh Cam Túc.

Gần 12 giờ, Người đến sân bay Gia Cốc Quan cách Tửu Tuyền 30km.

14 giờ, từ Tửu Tuyền, Người đi xe lửa đặc biệt tới Lan Châu, thủ phủ tỉnh Cam Túc.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2029, ngày 6-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 269 (bản Trung văn).

Tháng 8, ngày 5

10 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Lan Châu.

14 giờ, Người đi tham quan thành phố, thăm Nhà máy hóa chất, Nhà máy lọc dầu Lan Châu. Tại Nhà máy lọc dầu, Người trèo lên tháp xúc tác cao 73m để ngắm nhìn toàn cảnh Khu công nghiệp Tây Cố. Sau đó, dạo chơi công viên Ngũ Tuyền Sơn, một thắng cảnh nổi tiếng ở vùng này.

Tối, Chủ tịch đi thăm Trường cán bộ các dân tộc Tây Bắc Trung Quốc. Sau đó xem Đoàn kịch Lan Châu biểu diễn chào mừng.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2029, ngày 6-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 269 (bản Trung văn).

Tháng 8, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Phân viện Lan Châu của Viện Khoa học Trung Quốc và Công xã nhân dân Bãi Nhạn ở ngoại thành Lan Châu.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2031, ngày 8-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 153 (bản Trung văn).

Tháng 8, ngày 7

8 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Tây An, một thành phố cổ của Trung Quốc, thủ phủ tỉnh Thiểm Tây. Người giành thời gian buổi sáng đi xem những di tích lịch sử văn hóa của thành phố như Gác chuông Tây An, Bảo tàng Thiểm Tây.

14 giờ, Chủ tịch đến thăm Nhà máy chế tạo dụng cụ quang học, thăm bảo tàng thôn Bán Pha ¹¹⁾ nằm ở phía đông thành phố, một trong những làng cổ nhất Trung Quốc có cách đây khoảng 5000 năm.

17 giờ 30, Người đến thăm chùa Đại Từ Ân và tháp Đại Nhạn ¹²⁾.

Lúc leo tháp Đại Nhạn, Người vừa leo vừa ngâm hai câu thơ của nhà thơ đời Đường – Vương Chi Hoán:

“Dục cùng thiên lý mục,

Cánh thướng nhất tằng lâu” ¹³⁾.

Tới đỉnh tháp, Người nói vui: “Hôm nay, Hồ Chí Minh đã lên được tháp Đại Nhạn của nhà Đường”.

20 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp mặt với cán bộ đảng, quân đội và chính quyền địa phương. Sau đó Người cùng vui liên hoan với học sinh Trường tiểu học thực nghiệm Tây An, Đoàn ca múa Tây An…

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2032, ngày 9-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr.153-154 (bản Trung văn).

Tháng 8, ngày 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Nhà máy tráng men Tây An. Người vui vẻ viết chữ lên sản phẩm của nhà máy để làm kỷ niệm. Công nhân đã tặng Người một chiếc bình tráng men tinh xảo, chiếc chậu rửa mặt và một cái đĩa to có in ảnh của Người.

9 giờ 30, Người thăm núi Ly San, hồ Thanh Hoa ¹⁴⁾, trèo lên lăng Tần Thủy Hoàng cao hơn 50 trượng.

Chiều, trên đường về, Người ghé thăm chùa Hưng Giáo và đền thờ Đỗ Phủ, thuộc huyện Trường An.

Tối, Người tới thăm xã Dịch Tú, xem buổi biểu diễn của Đoàn ca múa Tây An.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2032, ngày 9-10-1959.

– Hoàng Tranh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Giải phóng quân, Bắc Kinh, 1987, tr. 154 (bản Trung văn).

Tháng 8, từ ngày 9 đến ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Tây An đi Cửu Giang đến Lô San, một quần thể những thắng cảnh và là nơi nghỉ mát nổi tiếng của Trung Quốc.

Tại đây, Người dành thời gian tìm hiểu thêm về các nhà thơ, các danh nhân Trung Quốc như Bạch Cư Dị, Lý Bạch, Chu Hy…

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2033, ngày 10-10-1959 và số 2034, ngày 11-10-1959.

Tháng 8, ngày 13

Từ Cửu Giang, Chủ tịch Hồ Chí Minh trở lại Bắc Kinh.

Ra sân bay đón Người có các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Trung Quốc cùng nhiều cán bộ ngoại giao Việt Nam công tác tại Bắc Kinh.

Sau lễ tiếp đón, Người về nghỉ tại một biệt thự riêng.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta gửi điện mừng nhân dịp kỷ niệm lần thứ 14 ngày giải phóng nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Triều Tiên.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2036, ngày 13-10-1959.

– Báo Nhân dân, số 1978, ngày 15-8-1959.

Tháng 8, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh đi thăm nhà trẻ Bắc Hải (Bắc Kinh).

Các cháu rất vui khi được Người đến thăm và cùng nhau múa hát chúc mừng Người.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2036, ngày 13-10-1959.

Tháng 8, ngày 16

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh ở nhà vui chơi với các cháu thiếu niên, nhi đồng thành phố đến thăm Người.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2036, ngày 13-10-1959.

Tháng 8, trước ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện mừng nhân dịp kỷ niệm lần thứ 14 ngày tuyên bố độc lập của nước Cộng hòa Inđônêxia.

 –    Báo Nhân dân, số 1980, ngày 17-8-1959.

Tháng 8, ngày 18

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Đại sứ quán Việt Nam tại Bắc Kinh. Gặp gỡ và nói chuyện tại buổi họp mặt của gần 1000 lưu học sinh Việt Nam ở Trung Quốc, Người tóm tắt tình hình thế giới, tình hình trong nước thời gian vừa qua và kể chuyện về chuyến đi nghỉ hè của Người.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2036, ngày 13-10-1959.

Tháng 8, ngày 21

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và dự bữa cơm gia đình tại nhà riêng của Chủ tịch Lưu Thiếu Kỳ. Cùng dự có Thủ tướng Chu Ân Lai, các vị Bành Chân, Trần Nghị là những người bạn cũ đã cùng hoạt động với Người từ những năm còn ở Pháp, ở Nga.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2036, ngày 13-10-1959.

Tháng 8, ngày 24

Chủ tịch Hồ Chí Minh nghỉ tại biệt thự.

Những ngày ở Bắc Kinh, trời mưa nhiều nắng ít. Tranh thủ những lúc thời tiết tốt, Người đã đi thăm Thiên Đàn, Di Hòa Viên, khu mộ Thập Tam Lăng, Viện Bảo tàng Quân đội.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2037, ngày 14-10-1959.

Tháng 8, ngày 25

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời Bắc Kinh lên đường về nước.

Ra sân bay tiễn Người có Thủ tướng Chu Ân Lai, Phó Thủ tướng Trần Nghị cùng nhiều vị Ủy viên Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Các cán bộ ngoại giao của Đại sứ quán Liên Xô và Đại sứ quán Việt Nam ở Bắc Kinh cũng có mặt.

Trên đường về Hà Nội, máy bay dừng ở Vũ Hán, Chủ tịch nghỉ qua đêm ở đây.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2038, ngày 15-10-1959.

Tháng 8, ngày 26

Sáng, từ Vũ Hán, Chủ tịch Hồ Chí Minh lên máy bay về Hà Nội, kết thúc cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số ¹⁵⁾. Ra sân bay Gia Lâm đón Người có các vị trong Trung ương Đảng Lao động Việt Nam cùng nhiều vị lãnh đạo Nhà nước và Chính phủ.

– Ph.K.A.: Cuộc nghỉ hè hai vạn ba ngàn cây số, Báo Nhân dân, số 2038, ngày 15-10-1959.

Tháng 8, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận Quốc thư của đại sứ nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ.

– Báo Nhân dân, số 1991, ngày 28-8-1959.

Tháng 8, ngày 29

Chủ tịch Hồ Chí Minh đi kiểm tra tình hình chống úng của tỉnh Nam Định.

Trên đường đi, Người ghé thăm Trại chăn nuôi Kiều Thị ở huyện Thường Tín, tỉnh Hà Đông ¹⁶⁾. Người căn dặn mọi người cố gắng đẩy mạnh chăn nuôi để có nhiều lợn xuất khẩu đổi lấy máy móc về xây dựng đất nước và nhắc nhở cán bộ phải quan tâm hơn đến việc ăn ở, sinh hoạt của các trại viên.

Tối, tại Câu lạc bộ Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự tiệc của Thủ tướng Chính phủ chiêu đãi các chuyên gia nước ngoài đang công tác tại Việt Nam nhân Quốc khánh 2-9.

– Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh – Những sự kiện, Nxb. Thông tin lý luận, Hà Nội, 1987, tr. 288.

– Tỉnh ủy Hà Sơn Bình: Bác Hồ với Hà Sơn Bình, 1990, tr. 149.

– Báo Nhân dân, số 1993, ngày 30-8-1959.

Tháng 8, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đoàn đại biểu Đảng và Chính phủ Mông Cổ tới thăm Người.

– Bản tin Việt Nam Thông tấn xã, ngày 30-8-1959.

Tháng 8, ngày 31

15 giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dẫn đầu Đoàn đại biểu Đảng Lao động Việt Nam hội đàm với Đoàn đại biểu Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng với Chủ tịch Xêđenban tiếp đón 150 em thiếu nhi Hà Nội đến chào mừng Đoàn đại biểu Đảng và Chính phủ Mông Cổ.

Tối, Người mở tiệc chiêu đãi Đoàn.

Sau bữa tiệc, Người mời các vị trong Đoàn cùng xem bộ phim Việt Nam Nước về Bắc – Hưng – Hải được tặng Huy chương Vàng tại Liên hoan quốc tế Mátxcơva.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 36/SL, phong quân hàm cấp tướng cho 16 sĩ quan cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam ¹⁷⁾.

– Báo Nhân dân, số 1994, ngày 1-9-1959.

– Bản gốc Sắc lệnh, lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Tháng 8, cuối tháng

Chủ tịch Hồ Chí Minh tới thăm và nói chuyện với lớp học chính trị của giáo viên về những nội dung cơ bản của nhà trường xã hội chủ nghĩa: nhiệm vụ của nhà trường và của các thầy cô giáo, cách dạy học và nội dung giảng dạy nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo “những công dân tiến bộ, những cán bộ tiến bộ cho dân tộc”. Để làm tròn trách nhiệm vẻ vang đó, Người căn dặn cán bộ và giáo viên phải tiến bộ kịp với thời đại, “phải cố gắng học tập để cải tạo mình, cải tạo tư tưởng của mình, cải tạo con em và giúp vào việc cải tạo xã hội”. Phải nâng cao nhận thức chính trị để có lập trường vững vàng và cách xem xét đúng đắn đối với những vấn đề quốc tế cũng như trong nước, cần chống tư tưởng bàng quan, “chính trị là đức, chuyên môn là tài. Có tài mà không có đức là hỏng”, “có chuyên môn mà không có chính trị giỏi thì dù học giỏi mấy dạy trẻ con cũng hỏng”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.9, tr. 489-494.

——————————————–

Chú thích:  – Từ tháng 5 đến tháng 8

1) Bức thư đề: “THƯ KHÔNG DÁN. Gửi ông giống đực bộ trưởng ngoại giao giống cái Pháp”.

2) Danh sách những người được tặng huy hiệu:

– Ông Nguyễn Văn Chấn, 37 tuổi, xã Nghĩa Hương, Quốc Oai, Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội),

– Ông Ma Đức Minh, dân tộc Tày, xã Đồng Thịnh, Định Hoá,
Thái Nguyên,

– Em Hẹn, 12 tuổi, học sinh xã Hà Thái, Hà Trung, Thanh Hoá,

– Em Đỗ Văn Mật, 13 tuổi, học sinh thị xã Bắc Giang, Bắc Giang,

– Em Vi Văn Khằm, 13 tuổi, dân tộc Puộc, xã Chiêng Vũ, Yên Châu, Khu tự trị Thái – Mèo (nay thuộc tỉnh Sơn La).

3) Nay là Trường đại học Nông nghiệp Hà Nội.

4) Hội nghị Giơnevơ.

5) Nguyên tự: O.T.A.N, tức khối Bắc Đại Tây Dương, viết tắt của từ tiếng Pháp Organisation du traité de l’Atlantique Nord.

6) Paman, có nghĩa là “Bác”.

7) Bung, có nghĩa là “anh cả”.

8) Trong thời gian đi nghỉ, một số văn bản đã được Người ký sẵn.

9) Cây chanh hữu nghị” đã 35 tuổi và được 40 đoàn đại biểu các nước ghép cành đều có biển đeo ghi rõ ngày tháng và tên đoàn đến thăm.

10)   “Xa trông cảnh đẹp núi Thiên San

Ráng đỏ vây quanh, tuyết trắng ngàn

Sáng dậy mặt trời như lửa tía

Muôn hào quang đỏ chiếu nhân gian”.

                                          (Bản dịch của Hồ Chí Minh).

11) Một bảo tàng lộ thiên, được xây dựng trên di chỉ thôn Bán Pha khai quật từ năm 1952.

12) Tương truyền rằng: Đường Tam Tạng sau khi lấy được Kinh ở Ấn Độ về đã dịch Kinh Phật ở chùa Đại Từ Ân. Để cất giữ Kinh Phật, người ta xây dựng một tháp năm tầng ở cạnh chùa (tháp Đại Nhạn). Đời vua Võ Tắc Thiên (701), tháp được xây thêm hai tầng nữa. Tháp cao 64m.

13) Đại ý: Muốn nhìn xa được ngàn dặm, hãy lên cao thêm một tầng lầu.

14) Tương truyền nơi xưa Dương Quý Phi tắm.

15) Trong chuyến đi thăm và nghỉ hè suốt gần hai tháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến 10 nước Cộng hòa Xôviết và 19 thành phố ở Liên Xô, năm tỉnh và bảy thành phố của Trung Quốc, đã đi 23.000km với đủ các phương tiện: máy bay, tàu thủy, xe lửa, ô tô, đã gặp nhiều bạn cũ và thêm nhiều bạn mới, đã tiếp xúc với mấy chục dân tộc khác nhau, đã thăm nhiều nông trường, nhà máy, trường học, trại nhi đồng, nhà gửi trẻ…

16) Nay thuộc thành phố Hà Nội.

17) Danh sách cụ thể:

– Phong quân hàm cấp đại tướng cho ông Nguyễn Chí Thanh.

– Phong quân hàm cấp thượng tướng cho các ông Văn Tiến Dũng, Chu Văn Tấn.

– Phong quân hàm cấp trung tướng cho các ông: Nguyễn Văn Vịnh, Hoàng Văn Thái, Trần Văn Trà, Song Hào.

– Phong quân hàm cấp thiếu tướng cho các ông Trần Văn Quang, Lê Quang Đạo, Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Bằng Giang, Trần Sâm, Nguyễn Trọng Vĩnh, Hoàng Minh Thảo, Lê Chưởng, Lê Quang Hòa.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)