Tháng 9, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự buổi họp chuẩn bị cho Hội nghị Trung ương lần thứ hai. Cuối buổi họp, Người nói với đồng chí Trường Chinh: Trong các cuộc họp, nên nhắc các đại biểu đối đãi tử tế, thân mật với các anh em giúp việc, tiếp tế, tự vệ, liên lạc, v.v.. Đó là một điều quan trọng.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Tiền xương máu, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1896. Bằng những số liệu cụ thể, tác giả đã thống kê những món lợi kếch sù mà tư bản Pháp thu được từ cuộc chiến tranh ở Việt Nam (Hãng cao su Đất Đỏ: 610 vạn đồng; Hãng cao su Cao Miên: 220 vạn đồng; Hãng canh tác vùng nhiệt đới: 18 vạn đồng)… để đi tới kết luận: “Đây cũng là một tài liệu tốt cho anh em vận động binh lính Pháp và ngụy binh. Vì lính Pháp và ngụy binh sẽ thấy rõ: họ hy sinh cho ai”.

– Trường Chinh: Sổ công tác, quyển 6, bản gốc lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng.

– Báo Cứu quốc, số 1896, ngày 1-9-1951.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 291.

Tháng 9, ngày 2

Báo Nhân dân, số 23, đăng hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B:

– Bài Cần tẩy sạch bệnh quan liêu mệnh lệnh, chỉ rõ những biểu hiện, tác hại và cách chữa bệnh quan liêu.

– Bài Phương Đông và phương Tây, nêu những ví dụ ở phương Đông hay phương Tây, mọi người đều oán ghét chiến tranh xâm lược, mong muốn hòa bình nhưng chỉ thể hiện bằng những hành động cá nhân, tiêu cực và Người chỉ rõ cách thức chống chiến tranh là: Nhân dân các nước bị xâm lược phải đoàn kết chặt chẽ kiên quyết kháng chiến, tiêu diệt đế quốc. Nhân dân các nước khác thì đoàn kết chặt chẽ phản đối chiến tranh, ủng hộ hòa bình.

Báo Quân đội nhân dân, số 31, đăng Thư gửi lớp cán bộ cung cấp, nhấn mạnh “việc cung cấp cũng quan trọng như việc trực tiếp đánh giặc”. Người nhắc nhở: “Cách mạng cũng như một bộ máy, phải có người phân công, người làm việc này, người làm việc khác, nhưng việc nào cũng cần thiết, cũng quan trọng…”. Do đó cán bộ cung cấp:

“Phải có kế hoạch đầy đủ, sổ sách rành mạch.

Phải thấy trước, lo trước.

Phải có sáng kiến và tháo vát.

Phải thật sự cần, kiệm, liêm, chính”.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết Lời giới thiệu cho cuốn Tỉnh ủy bí mật của tác giả A.Phêđôrốp (Liên Xô). Trong Lời giới thiệu có đoạn: “Du kích là một lực lượng cực kỳ to lớn trong chiến tranh giải phóng dân tộc”, “Du kích làm cho địch có mắt cũng như mù, có tai cũng như điếc, có chân tay cũng như què…”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 292-293, 294, 295, 296.

– Báo Nhân dân, số 23, ngày 2-9-1951.

– A.Phêđôrốp: Tỉnh ủy bí mật, Nguyễn Du Kích dịch, Nxb. Văn nghệ, 1951.

Tháng 9, ngày 4

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Tiểu chiến” và “Đại chiến”, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1898. Bằng cách so sánh con số tổn thất của Mỹ trong cuộc chiến tranh Triều Tiên (tiểu chiến) gấp bốn lần so với Chiến tranh thế giới thứ hai (đại chiến), tác giả khẳng định “Chiến tranh của Mỹ ở Triều Tiên là một cái hố không đáy”, “không nhìn thấy hy vọng thắng lợi”, và kết luận rằng, Mỹ cũng như Pháp:

 “Mong đi cướp nước người ta

Mình làm mình chết kêu mà ai thương”.

– Báo Cứu quốc, số 1898, ngày 4-9-1951.

Tháng 9, ngày 6

 Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Chủ tịch Chính phủ nước Cộng hòa nhân dân Bungari Sécvăngcốp nhân dịp kỷ niệm lần thứ 51 ngày sinh của ông.

Trong ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đắp đê bằng thân người, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 24. Sau khi ca ngợi các chiến sĩ giải phóng quân Trung Quốc đã dũng cảm cứu đê trong mùa lũ ở tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) và cho rằng tinh thần phục vụ nhân dân đó cũng là tinh thần của quân đội Việt Nam, tác giả kết luận: “Với tinh thần ấy đánh giặc nào cũng thắng, làm việc gì cũng được”.

– Báo Cứu quốc, số  1905, ngày 14-9-1951.

– Báo Nhân dân, số 24, ngày 6-9-1951.

Tháng 9, ngày 7

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Da đen nhưng lòng đỏ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1900. Qua một đoạn trích trong một bức thư của 54 người lính da đen từ Triều Tiên gửi về phản đối cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở Triều Tiên, tác giả vạch trần cái gọi là “tự do, dân chủ” đối với 15 triệu người da đen ở Mỹ, thực chất họ sống như những người nô lệ. Nhưng Mỹ còn muốn mở rộng chế độ nô lệ đến toàn thế giới. Kết thúc bài báo, Người viết: “Nay đế quốc Mỹ cũng có tham vọng như phát xít Đức, thì lực lượng dân chủ hòa bình thế giới sẽ làm cho chúng “đi đời nhà ma””.

– Báo Cứu quốc, số 1900, ngày 7-9-1951.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 298.

Tháng 9, ngày 10

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Ơn huệ của Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1902. Bài báo so sánh chế độ giữa hai nước Đức và tố cáo nhà cầm quyền Tây Đức được Mỹ, Pháp, Anh giúp sức đã dốc hết tiền của nhằm tái vũ trang, chuẩn bị chiến tranh thế giới lần thứ ba để nhân dân đói khổ.

– Báo Cứu quốc, số 1902, ngày 10-9-1951.

Tháng 9, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho thiếu niên, nhi đồng nhân dịp Tết Trung Thu năm 1951. Người mở đầu bức thư bằng mấy câu thơ:

 “Trung Thu trăng sáng như gương

Bác Hồ ngắm cảnh, nhớ thương nhi đồng.

Sau đây Bác viết mấy dòng

Gửi cho các cháu, tỏ lòng nhớ nhung”.

Trong thư, sau khi thông báo đã nhận được thư của nhi đồng vùng tạm chiếm và nhi đồng các nơi báo cáo thành tích thi đua, Người giải thích về ý nghĩa ngày 1-6- và căn dặn nhi đồng cả nước những việc cụ thể nên làm, những việc phải làm trong sinh hoạt đội, trong học tập và cả khi vui chơi, để trở thành những người có ích cho Tổ quốc, cho kháng chiến.

– Báo Nhân dân, số 25, ngày 13-9-1951.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 299-301.

Tháng 9, ngày 13

Hai bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 25.

– Bài Ba anh em, nêu lên tấm gương tham gia phong trào “chống Mỹ, giúp Triều” của ba anh em trong một gia đình nông dân ở vùng đông bắc Trung Quốc và cho rằng ở nước ta, cũng có rất nhiều gia đình cả nhà tham gia kháng chiến như thế. Kết thúc bài báo, tác giả nhắc các đoàn thể, địa phương nên viết về những tấm gương như vậy để đăng báo vì “đó cũng là một cách khen thưởng và giáo dục”.

– Bài Để thực hiện 10 điều ghi nhớ của hội viên Hội Liên Việt, giải thích về 10 điều ghi nhớ của hội viên Hội Liên Việt, và chỉ rõ những biện pháp để thực hiện 10 điều đó một cách thiết thực.

– Báo Nhân dân, số 25, ngày 13-9-1951.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 302-304.

Tháng 9, ngày 15

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhi đồng kiểu mẫu, ký bút danh Đ.X, đăng báo  Cứu quốc, số 1906, khen ngợi gương của thiếu niên nhi đồng Việt Nam đã đấu tranh anh dũng, cần cù chịu khó làm việc lấy tiền để ủng hộ bộ đội và thực hiện tốt khẩu hiệu “Người lớn kháng chiến, nhi đồng cũng kháng chiến”.

– Báo Cứu quốc, số 1906, ngày 15-9-1951.

Tháng 9, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng chí Tố Hữu căn dặn phải nhắc các báo cần giữ bí mật trong khi đưa tin và phê bình báo Quân đội nhân dân chưa làm tốt việc tuyên truyền trong dịp kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9.

– Bản gốc thư đánh máy, lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.

Tháng 9, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Hoàng Minh Giám gửi điện tới các Chủ tịch Chính phủ, Bộ trưởng Ngoại giao các nước Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên và các nước Trung, Đông Âu, cảm ơn Chính phủ và các nước này đã gửi điện mừng nhân dân và Chính phủ Việt Nam nhân dịp Quốc khánh lần thứ sáu (2-9-1951).

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Văn chương, văn hóa, văn minh Mỹ, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1908. Tác giả trích toàn văn bức thư của Tổng thống Mỹ Hari Tơruman gửi nhà báo Hum, vì người này viết bài phê bình Mácgô, con gái Tổng thống Mỹ hay hát mà không hát hay. Cuối bài báo tác giả nhận xét: “Do đó, ta có thể đoán văn chương, văn hóa, văn minh Mỹ là thế nào”.

– Báo Cứu quốc, số 1908, ngày 18-9-1951.

Tháng 9, ngày 20

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì phiên họp Hội đồng Chính phủ nghe báo cáo về tình hình thế giới và trong nước, tình hình quân sự, việc thực hiện biên chế; các vấn đề nội chính, kinh tế, tài chính, văn hóa – xã hội và một số vấn đề khác. Phát biểu tổng kết phiên họp, Người nêu lên một số ý kiến:

– Kháng chiến cần có bộ đội. Muốn bộ đội đánh thắng giặc thì phải được ăn no. Ta chưa làm thỏa mãn yêu cầu của bộ đội trong khi ta đòi hỏi nhiều ở họ. Bộ đội khổ là tại chúng ta, ta phải làm sao cho anh em bớt khổ.

– Chúng ta có một hậu phương rộng rãi, nhân dân sẵn sàng giúp ta. Do đó, vấn đề thuế nông nghiệp phải được chú trọng và chú ý đúng mức, như vậy mới cung cấp đủ gạo cho bộ đội.

– Chúng ta phải tiến hơn nữa lề lối làm việc cho tiến bộ. Từ trung ương đến địa phương, tư tưởng cần phải được thông suốt từ trên xuống dưới.

– Phải có kế hoạch dự trù ngân sách sớm chung cho Chính phủ, riêng cho từng ngành. Phải hết sức giữ bí mật và quân sự hóa triệt để.

Cùng ngày, bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đen trắng rõ ràng, ký bút danh C.B, đăng báo Nhân dân, số 26, phân tích vấn đề hòa bình, chiến tranh và khẳng định: Liên Xô luôn luôn yêu chuộng hòa bình, còn Mỹ là kẻ nói hòa bình nhưng lại có hành động gây chiến tranh.

Trong ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 51/SL, cho phép Ngân hàng quốc gia Việt Nam được phát hành giấy bạc một trăm đồng.

– Bản chụp Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Nhân dân, số 26, ngày 20-9-1951.

Tháng 9, ngày 21

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Mỹ nối giáo cho giặc, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số  1910, vạch rõ bộ mặt phản động của đế quốc Mỹ trong việc ký hòa ước riêng với Nhật là “cố ý giúp chúng khôi phục lại chế độ tội ác ở Á Đông”… “Song nhân dân châu Á sẽ đánh tan âm mưu của bọn phản động Mỹ và Nhật”.

– Báo Cứu quốc, số 1910, ngày 21-9-1951.

Tháng 9, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 52/SL, chỉ định ông Nguyễn Đức Dương làm Ủy viên Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ thay ông Tôn Thất Vỹ đi nhận công tác khác.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 23

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời giới trí thức và cán bộ, công nhân viên tại Trường Công an (an toàn khu) về vấn đề thuế nông nghiệp, thuế công thương nghiệp, biên chế, vấn đề thi đua, vấn đề trí thức đối với cách mạng. Đề cập vấn đề trí thức trong Chính phủ, Người nói: “Trí thức nhất thiết phải phục vụ kháng chiến. Cách mạng rất cần trí thức, đó là điều khẳng định. Nhưng trí thức cần phải cải tạo tư tưởng”.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào và chiến sĩ Nam Bộ nhân dịp kỷ niệm ngày Nam Bộ kháng chiến (23-9-1945 – 23-9-1951).

– Bài trả lời của Hồ Chủ tịch, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Hồ Chí Minh.

– Báo Cứu quốc, số 1914, ngày 26-9-1951.

Tháng 9, ngày 24

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Gan vàng dạ sắt, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1912, nêu gương chiến đấu dũng cảm của một tiểu đội quân chí nguyện Trung Quốc ở Triều Tiên.

– Báo Cứu quốc, số 1912, ngày 24-9-1951.

Tháng 9, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 53/SL, bổ nhiệm ông Ngô Văn Dương giữ chức Phó Giám đốc Nha Công chính – Hỏa xa, thuộc Bộ Giao thông Công chính.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 26

Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Lavan và Bảo Đại, ký bút danh Đ.X, đăng báo Cứu quốc, số 1914, chỉ rõ Lavan (kẻ bán nước Pháp cho phát xít Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai) và Bảo Đại (bắt đồng bào ta đi lính, bán nước cho thực dân Pháp) đều là những kẻ phản bội lại dân tộc mình.

– Báo Cứu quốc, số 1914, ngày 26-9-1951.

Tháng 9, ngày 29

Báo Cứu quốc, số 1915, đăng thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời thư của 300 ngụy binh công giáo bị bắt nay xin tha tội và thư hứa hẹn của một nhóm ngụy binh khác. Trong thư, Người nêu rõ Chính phủ sẽ khoan hồng đối với những người sớm quay về với Tổ quốc, sẽ trọng thưởng những người và những nhóm đái tội lập công lớn. Cuối thư, Người viết: “Ngụy binh cũng là con dân nước Việt, nhưng vì dại mà đi lầm đường, cho nên tôi và Chính phủ sẵn sàng tha thứ những người sớm biết lỗi và quay về với đại gia đình kháng chiến”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 6, tr. 305-306.

Tháng 9, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Trung ương về kinh tế tài chính.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Sắc lệnh số 54/SL, bổ nhiệm:

Ông Trịnh Văn Bích, kiêm chức Giám đốc Sở Thuế Trung ương kể từ ngày 1-7-1951.

Ông Nguyễn Lam, ông Trịnh Hồ Thi giữ chức Phó Giám đốc Sở Thuế Trung ương, thuộc Bộ Tài chính.

– Sắc lệnh số 55/SL, bổ nhiệm ông Vũ Ngọc Khuê, giữ chức Giám đốc Vụ Thuế nông nghiệp; ông Nguyễn Ca giữ chức Phó Giám đốc Vụ Thuế nông nghiệp, thuộc Bộ Tài chính.

– Sắc lệnh số 56/SL, bổ nhiệm ông Đào Thiện Thi giữ chức Giám đốc Vụ Ngân sách, thuộc Bộ Tài chính, kể từ ngày 1-7-1951.

– Sắc lệnh số 57/SL, bổ nhiệm ông Nguyễn Văn Khoát giữ chức Giám đốc Vụ Kế toán, thuộc Bộ Tài chính, kể từ ngày 1-7-1951.

– Quyết định số 58-QĐ, ân giảm tội cho tám phạm nhân.

– Quyết định số 59-QĐ, ân giảm tội cho ba phạm nhân và bác đơn xin ân giảm tội của một số phạm nhân khác.

– Sắc lệnh số 60/SL, cho phép ông Sapphuy Jăng Claudơ (Chaphuis Jean Claude), kiều dân Pháp, nhân viên Ty Công an Hà Nội, được nhập quốc tịch Việt Nam và lấy tên là Nguyễn Đức Sỹ.

– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 438.

– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho các cháu thiếu niên và nhi đồng tỉnh Yên Bái cảm ơn các cháu đã gửi biếu người ba vạn đồng và thông báo gửi lại số tiền để các cháu làm vốn chăn nuôi và đổi lấy giấy bút làm giải thưởng thi đua học tập.

– Tài liệu đánh máy của Phủ Chủ tịch, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 9, ngày 27 đến ngày 5-10

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Trung ương lần thứ hai (khóa II). Trong diễn văn khai mạc, Người nêu những nội dung chính sẽ thảo luận ở Hội nghị.

Hội nghị đã nghe và thảo luận các báo cáo về Tình hình thế giới, Nhiệm vụ quân sự, Công tác trong vùng địch và Kinh tế – tài chính.

Nhận định về tình hình chung, Người đã phân tích những điểm yếu của chủ nghĩa đế quốc, xu thế phát triển của phong trào cách mạng thế giới… Về tình hình trong nước và các công tác trong nội bộ Đảng, công tác trong vùng tạm chiếm… Người nói: “Điều chú ý là cán bộ xa dân vì quan liêu, không gần gũi quần chúng. Cho nên phải làm thế nào kết hợp được với quần chúng. Chỉnh đốn chung là cần, không những phải chỉnh đốn các tổ chức đảng mà các tổ chức quần chúng cũng cần chỉnh đốn cho hợp lý”. “Công tác trong vùng tạm chiếm cần phải linh hoạt, không máy móc”.

Kết thúc Hội nghị, Người kết luận: “Học tập cả kinh nghiệm và lý luận ta đều có mặt kém… phải cố gắng, chống khuynh hướng kinh nghiệm chủ nghĩa”.

– Biên bản Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ hai (khóa II), lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng, Phông Ban Chấp hành Trung ương khóa II.

______________________________

Chú thích (từ tháng 7 đến tháng 9)

¹⁾ Đồng chí La tức La Quý Ba, Trưởng đoàn cố vấn Trung Quốc (B.T).

²⁾ Lúc giao nhiệm vụ Trưởng đoàn cho ông Hoàng Quốc Việt – Trưởng ban Mặt trận Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: Đây là đoàn đại biểu có tính mặt trận – nhân dân nên các thành viên phải đại diện cho các thành phần của nhân dân.

³⁾ Đại Hồi tức Pakixtan, Nam Dương tức Inđônêxia.

Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)