QĐND – Nhân dịp kỷ niệm 40 năm ngày ký Hiệp định Pa-ri (27-1-1973/27-1-2013), Việt Nam vui mừng được chào đón những người bạn quốc tế đã từng hết lòng ủng hộ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân ta, cùng nhau chia vui, ôn lại kỷ niệm về một thời hào hùng. Trong đó, hình ảnh một người đàn ông ngoại quốc lớn tuổi, dáng người cao, gầy, mỗi bước đi luôn phải có người dìu đỡ, đặc biệt gây ấn tượng cho những người từng gặp mặt.

Mối duyên gắn bó với Việt Nam

Nhân cuộc giao lưu “Hiệp định Pa-ri và tấm lòng bè bạn” hồi cuối tháng 1 vừa rồi, cựu Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Rem-xi Clác, giờ ở tuổi 86, đã kể cho tôi nghe về “mối duyên” gắn bó của ông với Việt Nam.

Ông Rem-xi Clác (bên phải) và các bạn bè quốc tế tham dự lễ trồng cây ngày 25-1. Ảnh: Mạnh Lâm

Rem-xi Clác (Ramsey Clark) từng làm Bộ trưởng Tư pháp Mỹ từ năm 1967 đến năm 1969 dưới thời Tổng thống Giôn-xơn (L.B. Johnson). Sau khi rời bỏ chính quyền, Rem-xi Clác quyết định tham gia vào phong trào phản chiến, yêu cầu chấm dứt cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Năm 1970, ông đã cùng vợ sang Pa-ri, gặp phái đoàn đàm phán của Việt Nam để tìm hiểu về thực tế Việt Nam. Vì nhiều lý do, đến tháng 8-1972 ông mới có cơ hội sang thăm Việt Nam lần đầu tiên với mục đích tìm hiểu tình hình thực tế của cuộc chiến nhằm kêu gọi sự ủng hộ đối với nhân dân Việt Nam. Mặc dù trước đó chưa từng một lần đặt chân đến Việt Nam, nhưng bản thân ông Rem-xi Clác lại “phải lòng” dải đất hình chữ S qua những cuộc đấu tranh anh dũng, kiên cường chống Pháp, chống Nhật trước đó, để rồi từ đây, ông đã lên tiếng chống lại cuộc chiến tranh do Chính phủ Mỹ phát động. “Người dân Việt Nam đã chịu đau thương, mất mát quá nhiều trong kháng chiến đánh đuổi thực dân Pháp và phát xít Nhật. Cuộc chiến mà chính quyền Mỹ phát động lại gieo rắc thêm nỗi đau cho dân tộc này, tôi không muốn điều đó tiếp tục xảy ra”, ông Rem-xi Clác chia sẻ.

Rem-xi nhớ lại, khi ấy, cảnh tượng đập vào mắt ông là nhà cửa, trường học, bệnh viện đổ nát do bị Mỹ ném bom. Ông cũng có cơ hội ghi lại nhiều hình ảnh rất đỗi giản dị về Việt Nam như đê sông Hồng hay cảnh người dân đang lao động. Để rồi, trở về Mỹ, bài báo và những bức ảnh của ông đã giúp đông đảo người Mỹ hiểu rằng hệ thống đê của Việt Nam không phải là những cơ sở quân sự như chính quyền Mỹ vẫn rêu rao. Bài báo đã thức tỉnh dư luận Mỹ và cuối cùng kế hoạch ném bom đê sông Hồng của quân đội Mỹ buộc phải hủy bỏ.

Trong chuyến đi này, hình ảnh một em bé gái ở một làng chài vẫn mãi in sâu trong trí nhớ của ông. Chuyện là khi được ông hỏi về ước muốn tương lai của mình, em bé ấy đã trả lời một cách mau lẹ, không đắn đo rằng muốn làm bộ đội. Câu nói của em khiến người cựu chính khách ấy phải day dứt. “Tôi tự hỏi chiến tranh đã gây ra những gì cho bọn trẻ? Cô bé không có ước mơ làm bác sĩ, giáo viên, kỹ sư như bao bạn bè cùng tuổi khác, bởi chúng còn phải bảo vệ quê hương”, Rem-xi nhớ lại.

Bức tranh ẩn ý của Thủ tướng Phạm Văn Đồng

Có lẽ một dấu ấn khó phai nữa đối với ông Rem-xi Clác trong chuyến đi tháng 8 năm ấy chính là món quà do Thủ tướng Phạm Văn Đồng trao tặng. Món quà được ông xem như báu vật ấy là một bức tranh sơn mài, với hình ảnh cây xanh trên nền màu đỏ mà theo ông, mang đầy dụng ý nhân văn của Thủ tướng. “Cuộc chiến tranh của chính quyền Mỹ đã tàn phá nghiêm trọng cả con người lẫn cỏ cây vùng đất này, thế nhưng từng cây xanh non, từng thế hệ người dân Việt Nam vẫn tiếp tục hồi sinh mãnh liệt trên “vũng máu màu đỏ”, kiên cường chiến đấu vì nền độc lập, tự do”, ông cắt nghĩa hàm ý ẩn chứa bên trong bức tranh.

Việc được Thủ tướng Phạm Văn Đồng đón tiếp và tặng tranh đã xua tan nỗi lo trước đó trong ông. Trước khi đến Việt Nam, ông vẫn mang trong mình một nỗi băn khoăn liệu rằng chính quyền Mỹ đang gây tội ác tày trời như thế ở Việt Nam thì chính phủ và nhân dân nơi đây có chào đón sự hiện diện của ông hay không? “Người Việt Nam đấu tranh vì công lý và họ luôn chào đón những ai đứng về lẽ phải. Tôi cảm phục và hết sức vui mừng vì điều đó”, ông kể với đôi mắt ngấn lệ.

Giờ đây khi đã ở vào cái tuổi xưa nay hiếm, sức khỏe không còn được tốt như xưa, thế nhưng người cựu chính khách ấy vẫn không quản ngại đường xa nửa vòng trái đất, quay trở lại Việt Nam để cùng nhớ lại thắng lợi 40 năm về trước của nhân dân Việt Nam. Ông tích cực tham gia nhiều hoạt động kỷ niệm, trong đó có lễ trồng cây ở Công viên Hòa Bình, Hà Nội. Có vẻ như hàm ý trong bức tranh sơn mài ấy vẫn luôn thường trực trong trí nhớ của ông. Vì vậy mà tại buổi lễ này, đích thân ông đã bổ từng nhát cuốc, xới đất vun trồng một cây xanh. Với ông, cây xanh không chỉ là biểu tượng của sự sống, phát triển và hòa bình. “Hàng triệu cây xanh đã bị tàn phá trong chiến tranh Việt Nam. Tôi trồng một cây xanh hôm nay là vì muốn mọi người nhớ đến sự tàn khốc của chiến tranh, từ đó hãy cùng nhau chung sống hòa bình”, ông Rem-xi Clác nói. Một hành động nhỏ nhưng lại chất chứa một ý nghĩa nhân văn sâu sắc và lớn lao.

LÂM TOÀN
qdnd.vn