QĐND – Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cơ quan địch vận các đơn vị đã tiến hành nghiên cứu đội ngũ sĩ quan Quân đội Sài Gòn (nhất là số sĩ quan từ cấp đại tá trở lên), đi sâu khai thác về lai lịch, xu hướng, thái độ chính trị, quan hệ phe phái và cả… cách kiếm tiền của đội ngũ này. Qua phân tích, tổng hợp từ các nguồn tài liệu và khai thác tù, hàng binh, các cán bộ của ta đã có những đánh giá về thực chất đội ngũ sĩ quan đối phương để phục vụ cho công tác địch vận.

Dưới đây là vài nét “chân dung” những sĩ quan chóp bu thuộc Quân đoàn 3 địch, những sĩ quan từng nằm trong “hồ sơ nghiên cứu” của các cơ quan địch vận ở thời điểm tháng 11-1973.

Viên Tư lệnh thích tiệc tùng

Phạm Quốc Thuần khi đang là Trung tướng, Tư lệnh Quân đoàn 3 của Quân đội Sài Gòn. Ảnh tư liệu

Phạm Quốc Thuần quê gốc miền Bắc (tỉnh Hà Đông cũ). Tháng 8-1951, Thuần đi lính cho Pháp, sau đó theo học và tốt nghiệp Trường Võ bị Đà Lạt. Thuần đã trải qua các chức vụ: Trung đoàn trưởng Trung đoàn 31 – Sư đoàn 21; Tham mưu trưởng Sư đoàn 22; Tham mưu trưởng Sư đoàn 5; Đổng lý Văn phòng Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Tháng 6-1966, khi ở tuổi 40, Thuần được thăng cấp chuẩn tướng, Tư lệnh Sư đoàn 5 bộ binh; 3 năm sau được thăng cấp thiếu tướng và về làm Chỉ huy trưởng Trường Sĩ quan bộ binh Thủ Đức. Sau Hiệp định Pa-ri năm 1973, Thuần được cử làm Trưởng phái đoàn quân sự của chính quyền Sài Gòn tại Ban Liên hiệp quân sự bốn bên, đến tháng 10-1973 được Nguyễn Văn Thiệu cử giữ chức Tư lệnh Quân đoàn 3 và nhận lon trung tướng.

Thuần là người có dáng mập, thường hay đeo kính trắng, ăn nói hoạt bát nhưng tác phong làm việc của viên tướng này lại ít sâu sát cấp dưới, có tính gia trưởng và thường ham thích tiệc tùng. Qua khai thác, các tù binh từng là lính của Thuần cho biết: Trình độ chỉ huy của Thuần ở mức khá và anh ta thường xuyên viết sách phổ biến những kinh nghiệm của mình trong cuộc chiến chống lại Quân giải phóng. Là người thuộc phe thân cận với Tổng thống Thiệu, Thuần đã trực tiếp đề xuất nhiều ý kiến về việc cải tổ quân đội và từng được Thiệu, Mỹ tín nhiệm. Nhà riêng viên tướng 3 sao này nằm trong khu vực dành cho chỉ huy Trường Sĩ quan Thủ Đức, gia đình Thuần thuộc loại giàu có.

Tướng một sao không ưa Mỹ

Viên Tư lệnh phó Quân đoàn 3 Đào Duy Ân sinh năm 1932, quê ở Cần Thơ. Trưởng thành từ “lò” thiếu sinh quân do Pháp đào tạo ở Vũng Tàu, Ân vào học khóa 4 Trường Võ bị Đà Lạt. Sau khi tốt nghiệp, Ân về Binh chủng Pháo binh và sau đó nhận chức Chỉ huy trưởng Pháo binh của Quân đoàn 3. Năm 1960 Ân được cử đi học chuyên ngành pháo binh ở Mỹ, một năm sau về nước giữ chức Chỉ huy trưởng pháo binh Quân đoàn 2 và 4 năm sau là Tham mưu trưởng Trường Sĩ quan Thủ Đức. Tháng 7-1970, Ân được phong chuẩn tướng, Tư lệnh phó Quân đoàn 3.

Ân có dáng người thấp bé, nước da trắng và là người thích đọc sách. Theo thông tin khai thác từ tù binh, Ân có cảm tình với Pháp nhiều hơn với người Mỹ, đồng thời thái độ chính trị của anh ta đối với chính quyền Sài Gòn cũng không rõ ràng. Leo tới chức Tư lệnh phó Quân đoàn nhưng Ân luôn là kẻ được bạn bè tin tưởng và cả trên, dưới đều được lòng. Khác với số đông những gia đình tướng lĩnh Quân đội Sài Gòn, đời sống gia đình Ân không thuộc diện giàu có mà chỉ ở mức trung bình.

Tướng dù “thất thế”

Viên tướng một sao Hồ Trung Hậu sinh năm 1931, quê ở Kiến Hòa (nay là tỉnh Bến Tre). Hậu đi lính từ tháng 11-1953, sau đó tốt nghiệp Trường Sĩ quan bộ binh Thủ Đức. Năm 1970, Hậu leo dần tới chức Tư lệnh Sư đoàn dù và tháng 5-1971 được thăng chuẩn tướng.

Viên tướng gốc dù này có vóc dáng cao lớn và nổi tiếng với các cuộc nhậu nhẹt, rượu chè. Binh lính dưới quyền từng kể lại rằng Hậu có thể nhậu từ sáng tới tận khuya. Hậu thường có thói quen chửi đổng và không ưa ai trong đội ngũ các tướng tá. Ít sâu sát cấp dưới nhưng lại là kẻ ham danh vọng, Hậu từng nhờ vả Cao Văn Viên và Ngô Quang Trưởng – những người thuộc phe cánh của Thiệu – lo lót, chạy chọt để leo lên chiếc ghế Tư lệnh Sư đoàn 21 – Quân đoàn 4. Đầu năm 1972, Hậu được giao chức Tư lệnh Sư đoàn 21, nhưng sau 7 tháng cầm quân ở địa bàn nóng bỏng thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long mà không “thể hiện” được vai trò của mình, Hậu bị đưa đi học tại Trường Cao đẳng Quốc phòng. Sau đó, viên tướng dù “thất thế” này được cử về Quân đoàn 3 giữ chức Chánh Thanh tra. Đời sống gia đình Hậu thuộc diện giàu có do cô vợ luôn biết dựa vào thế của chồng để kiếm tiền thông qua những phi vụ áp phe, buôn lậu…

Bùi Vũ Minh
qdnd.vn