Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập tại Quảng trường Ba Đình lịch sử (ảnh tư liệu)

(VOV) – Sau 67 năm, Cách mạng tháng Tám và sự kiện Quốc khánh ngày 2/9/1945 của Việt Nam vẫn là đề tài nghiên cứu của nhiều nhà sử học, học giả, chính giới trên thế giới.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã mở ra một trang sử mới cho dân tộc Việt Nam: đất nước độc lập, nhân dân được tự do sau gần 100 năm thống khổ dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Cuộc cách mạng ấy vượt tầm ảnh hưởng ra khỏi biên giới quốc gia, trở thành động lực, niềm tin, cổ vũ cho nhân dân các nước thuộc địa đứng lên giành độc lập. 65 năm sau sự kiện lịch sử ấy, Cách mạng tháng Tám và sự kiện Quốc khánh ngày 2/9/1945 của Việt Nam vẫn là đề tài nghiên cứu của nhiều nhà sử học, học giả, chính giới trên thế giới. Theo họ, Cách mạng tháng 8/1945 của Việt Nam vẫn còn nguyên giá trị trong thời đại ngày nay. Đó là, tự do và công lý luôn là khát vọng của mỗi quốc gia.

Nhìn lại bối cảnh lịch sử 65 năm trước, thế giới đang ở giai đoạn cuối của chiến tranh thế giới thứ hai. Sau khi phát xít Đức sụp đổ và phát xít Nhật đầu hàng đồng minh, các cường quốc thực dân châu Âu tập trung củng cố sự thống trị của mình tại các khu vực thuộc địa bị suy yếu trong chiến tranh và tiếp tục vơ vét của cải qua quá trình bóc lột các dân tộc bị áp bức. Hoàn cảnh đó khiến các dân tộc thuộc địa thấy cần phải vùng lên làm chủ vận mệnh của mình.

Trong bối cảnh chung đó, Cách mạng Việt Nam đã xác định đúng kẻ thù, tranh thủ mọi khả năng để tập hợp lực lượng, chớp thời cơ, phát động Tổng khởi nghĩa, tuyên bố độc lập và thành lập Nhà nước Cộng hòa dân chủ. Rất nhiều nhà sử học nước ngoài khi nghiên cứu về Việt Nam đều cho rằng, cuộc cách mạng tháng Tám năm 1945 có một ý nghĩa lịch sử sâu sắc, không chỉ mở ra một kỷ nguyên mới cho dân tộc Việt Nam mà còn khởi nguồn các cuộc đấu tranh giải phóng khỏi ách thống trị thực dân của các dân tộc thuộc địa trên toàn thế giới.

Giáo sư, Nhà Sử học L.Esmonson, thuộc Trường Đại học Cornell (Mỹ) nhận định: “Đó là một sự kiện lớn của thế giới. Cuộc cách mạng cách đây 65 năm của Việt Nam có một ý nghĩa lịch sử rất to lớn, nó giải phóng con người, giải phóng cho một dân tộc bị áp bức. Trên bình diện quốc tế, nó còn là hình mẫu và là động lực cho nhiều nước khác đứng lên đấu tranh, đánh đuổi thực dân, giành lại chính quyền. Những quốc gia thuộc địa của Pháp, đặc biệt là các nước ở khu vực Đông Dương, Châu Phi đã tiến hành công cuộc cách mạng theo đúng tiến trình cách mạng ở Việt Nam”.

Giáo sư người Jamaica Horet Compel, người từng nghiên cứu nhiều về lịch sử của Việt Nam. Đặc biệt, ông đã nhìn nhận cuộc cách mạng Việt Nam năm 1945 có một tác động to lớn đối với lịch sử đấu tranh giành độc lập của các nước thuộc địa Pháp lúc đó, trong đó có nhiều nước Châu Phi. Theo ý kiến của ông, thành công của cuộc cách mạng tháng Tám ở Việt Nam không thể không nhắc tới vai trò lãnh đạo to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông cho biết: “Chủ tịch Hồ Chí Minh- Người anh hùng dân tộc của Việt Nam và một nhà lãnh đạo kiệt xuất của thế giới. Ông đã đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của Việt Nam. Tôi nhớ vào thời kỳ đó, các dân tộc ở Châu Phi cũng đang trong quá trình đấu tranh chống lại sự áp bức của thực dân và Người đã nhìn nhận thấy sự liên hệ giữa cuộc đấu tranh của các dân tộc ở Châu Phi với cuộc đấu tranh của dân tộc Việt Nam. Khi cuộc cách mạng ở Việt Nam thành công, cũng là lúc các nước Châu Phi như: Cameroon, Algeria, Tanzania… đang chuẩn bị những cuộc cách mạng lớn. Nhờ có bài học từ Việt Nam, họ đã có những bài học kinh nghiệm quý báu, làm nên thành công của các cuộc cách mạng ở những nước thuộc địa Pháp ở Châu Phi.

Cũng chung quan điểm với Giáo sư Horet, liên hệ với thực tiễn cách mạng giải phóng dân tộc tại Châu Phi thời điểm đó, ông Abdelkhader Messahel, Bộ trưởng Ngoại giao Algeria cho rằng: nguyên nhân quan trọng khiến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám ở Việt Nam là vì Việt Nam, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã tiếp thu và vận dụng học thuyết Mác – Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam một cách triệt để và sáng tạo.

Là người đã có thực tiễn hoạt động phong phú trong phong trào quốc tế cộng sản, từng bôn ba khắp nơi trên thế giới, từ các nước tư bản đế quốc nhiều thuộc địa, lớn mạnh nhất đến các nước thuộc địa lạc hậu nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác vào phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam, chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản – Bộ Tham mưu của giai cấp và dân tộc lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc.

Theo ông Messahel, điều này có ảnh hưởng rất lớn đến phong trào cách mạng tại các nước thuộc địa ở Châu Phi, Châu Mỹ Latin. Ông nói: “Giữa Việt Nam và Algeria có một mối quan hệ truyền thống lâu đời. Ngay từ thời điểm đó, thời điểm cách đây 65 năm, cuộc Cách mạng Việt Nam đã truyền đi những thông điệp về độc lập tự do cho cách mạng Algeria. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người dẫn dắt cuộc cách mạng vĩ đại ấy, mang lại cho nhân dân Việt Nam quyền tự do, độc lập sau hàng ngàn năm Bắc thuộc và gần 100 năm Pháp thuộc. Tư tưởng và tầm nhìn vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có ảnh hưởng sâu sắc đến cách mạng của đất nước chúng tôi. Hơn thế, tính chính nghĩa của cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam đã giác ngộ tinh thần của nhiều binh lính Algeria trong chính hàng ngũ quân đội Pháp và họ trở thành người ủng hộ cách mạng Việt Nam, cùng Việt Nam chống chủ nghĩa thực dân.

65 năm đã trôi qua, nhưng khi đánh giá ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám, nhiều bạn bè quốc tế đều có chung nhận định: Không chỉ giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác trên thế giới cũng có thể tự hào rằng: Lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một Ðảng non trẻ đã lãnh đạo cách mạng thành công, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vào ngày 2/9/1945.

Cách mạng tháng Tám của Việt Nam ghi đậm dấu ấn vào phong trào cách mạng chung trong thế kỷ 20. Vì vậy, có thể nói rằng, cuộc cách mạng Tháng Tám của Việt Nam mãi được coi là ngọn đèn chiếu sáng phong trào giải phóng dân tộc thế giới./.

Thu Hiền
vov.vn