Nǎm 1760 (?), nước Mỹ một mình đơn độc chống lại người Anh. Để kéo cái đuôi con sư tử Grǎng Brơtanhơ (1) , hoàng đế Pháp phái tướng La Phayét (2) thống lĩnh lính “tình nguyện”, đạp sóng cưỡi gió, vượt trùng dương, đến Tân Thế giới để giúp người Mỹ đánh người Anh.

Trong Chiến tranh đế quốc lần thứ nhất, các nhà tư bổn Mỹ cho Anh, Pháp và các nước đồng minh khác vay khá nhiều tiền. Đánh nhau đã hơn hai nǎm, liên quân vẫn chưa nắm chắc phần thắng. Nếu quân Đức thắng, các nhà tư bổn Mỹ ắt lỗ vốn to. Cho nên, Chính phủ Mỹ bèn cử tướng Pơsinh (Pershing) (3) , chỉ huy đại đội binh mã, đạp sóng cưỡi gió, vượt trùng dương, sang Cựu Thế giới để giúp Anh, Pháp đánh Đức.

Ngày đầu tiên đặt chân lên nước Pháp, việc đầu tiên tướng Pơsinh làm là dẫn tất cả nhân viên trong ban tham mưu và cử quân đội đến đặt vòng hoa trước mộ La Phayét. Vị nguyên soái Mỹ đã đọc trước mồ vị tướng Pháp một bài diễn từ có thể nói là tráng liệt nhất, hùng hồn nhất và cũng ngắn gọn nhất thế giới. Ông ta nói: “La Fayette – we are here!” (4) . Chỉ có bốn chữ, không nhiều hơn cũng không ít hơn. Vẻn vẹn có mấy chữ mà ý nghĩa thật sâu xa. Có thể hiểu: “Chúng tôi đến để lấy đức trả đức” – thực ra là lấy oán trả “đức” -, cũng có thể hiểu: “Thế kỷ trước, các anh giúp chúng tôi đánh người Anh, đâu phải vì “nhân đạo công lý” quái gì, chẳng qua các anh muốn làm suy yếu thế lực của Anh. Nay chúng tôi giúp các anh đánh người Đức, cũng đâu phải vì “tự do dân chủ”, chẳng qua chúng tôi muốn thu hồi những món nợ của nước Mỹ. Dù sao, ơn huệ trước kia của các anh, chúng tôi giờ đã trả đủ, không bớt một chút xíu. Những món nợ hiện nay của phố Uôn, sau chiến tranh, các anh cũng phải hoàn trả đủ số”.

Hai mươi lǎm nǎm trước, tướng Pơsinh là tử thù của người Đức, là đồng sự trong thắng lợi của tướng Pêtanh. Nhân tài ngoại giao của nước Mỹ đâu phải ít, vậy mà Tổng thống Rudơven cứ khǎng khǎng cử một ông già đã ngoại tám mươi sang làm đại sứ ở Pháp, chắc không ngoài dụng ý chọc tức người Đức và làm bẽ mặt Pêtanh.

Ru tiên sinh thật đúng là chơi trò đùa dai.

BÌNH SƠN

(Lời người biên tập: Tướng Pơsinh cuối cùng lấy lý do
sức khoẻ đã từ chối việc bổ nhiệm của Tổng thống Ru).

——————————–

Cứu vong nhật báo (Trung Quốc),
ngày 27-11-1940, bản chụp
lưu tại Viện Hồ Chí Minh
cpv.org.vn