Bắc Giang những ngày khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám-1945 (kỳ III)

(BGĐT)- Diễn biến giành chính quyền ở các huyện. Tại Việt Yên, ngày 18-7-1945 du kích của huyện Việt Yên và phủ Yên Thế đột nhập phá nhà máy đúc gang Bạc Sơn, xã Tiên Sơn, thu 9 súng, 3 máy chữ, chia 25 tấn thóc cho dân.

Mít tinh Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 (Ảnh: Tư liệu).

Tại Yên Thế, sau khi phủ lỵ và đồn Bố Hạ bị ta tước vũ khí, Nhật điên cuồng chống phá phong trào cách mạng. Tỉnh uỷ quyết định trừng trị tri phủ Yên Thế- Tưởng Văn Trang để cảnh cáo những tên phản động khác. Ngày 15-7-1945, đồng chí Hà Thị Quế, Tỉnh uỷ viên phụ trách phủ Yên Thế liền cử một đội vũ trang tuyên truyền phục kích bắt  tri phủ và những tên còn lại. Ngày 17 và 18-7-1945, tự vệ Yên Thế đã thu 20 súng, 2 máy chữ ở Phủ Yên Thế. Bộ máy chính quyền tay sai của Nhật ở Yên Thế hoàn toàn tan rã.

Tại Lục Ngạn, thấy điều kiện khởi nghĩa ở địa phương đã chín muồi, đêm 17-7-1945, đồng chí Nguyễn Thanh Bình- phụ trách Lục Ngạn đã triệu tập một cuộc họp ở làng Đọ bàn kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền. Hội nghị quyết định khởi nghĩa giành chính quyền phủ Lục Ngạn vào sáng  ngày 18-7-1945. Ngay đêm 17-7-1945, gần 400 tự vệ khu Gàng, Rùm, Quỷnh, Sơn Đình, Tam Rỵ, Chu Điện, Đọ và phố Lục Nam được huy động bao vây phủ và phá cầu Mẫu Sơn, chặn quân tiếp viện của địch đóng ở cầu Lồ. Sáng 18-7-1945, tự vệ võ trang tiến vào phủ đường Lục Ngạn. Tri phủ Vũ Phạm Hổ đã ra hàng, xin nộp dấu ấn, sổ sách cho Việt Minh. Ngày 20-7-1945, ta tổ chức mít tinh mừng phủ Lục Ngạn được giải phóng. Uỷ ban dân tộc giải phóng phủ đã ra mắt toàn dân.

Tại Yên Dũng, ngày 20-7-1945, đội tự vệ Song Khê (phủ Lạng Giang) do đồng chí Ninh Văn Phan chỉ huy phối hợp với lực lượng tự vệ An Tràng, Đào Tràng và một số địa phương khác đánh đồn Đức La, phá kho thóc chia cho dân nghèo. Cùng đêm 20-7-1945, tự vệ Song Khê cùng với cảh vệ Cảnh Thuỵ bao vây huyện lỵ Yên Dũng, bắt tri phủ huyện Phùng Trọng Mưu cùng binh lính nộp vũ khí, gấy tờ, sổ sách và bằng triện.

Từ 1-6 đến 20-7, lực lượng cách mạng đã lần lượt giành chính quyền ở các huyện Hiệp Hoà, Việt Yên, Yên Thế, Lục Ngạn, Yên Dũng tạo điều kiện thuận lợi cho khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh. Tình hình thế giới lúc đó cũng là điều kiện khách quan, hồng quân Liên Xô đánh bại phát xít Đức. Ngày 14-8-1945, Nhật hạ vũ khí đầu hàng quân đồng minh. Đây là thời cơ ngàn năm có một cho nhân dân ta giành chính quyền đã tới.

Đồng chí Hồ Công Dự và một số các đồng chí phụ trách huyện Việt Yên, Yên Dũng đã họp tại Song Khê quyết định chớp thời cơ khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh trước khi phát xít Nhật và bọn Đại Việt hành động. Kế hoạch khởi nghĩa giành chính quyền tỉnh được vạch ra: 3 đồng chí Hồ Công Dự, Ninh Văn Phan, Trương Văn Nhã cùng một số cán bộ tự vệ sẽ đột nhập vào dinh tỉnh trưởng, bắt tỉnh trưởng phải đầu hàng; đội tư vệ phải luôn trong tư thế sẵn sàng nổ súng khi cần thiết và cùng với quần chúng biểu tình thị uy để uy hiếp địch; gửi thư báo cáo cho các đồng chí Nguyễn Trọng Tỉnh, Hà Thị Quế, Nguyễn Thanh Bình nhanh chóng quân tiếp viện; làm trung lập bọn Nhật.

Diễn biến chiếm dinh tỉnh trưởng Phủ Lạng Thương. Tảng sáng ngày 18-8-1945, đồng chí Hồ Công Dự và Ninh Văn Phan cùng một đội tự vệ trang bị vũ khí xuất phát từ đình làng Song Khê vượt cầu sông Thương vào tỉnh lỵ đột nhập dinh tỉnh trưởng. Bị tấn công bất ngờ, tỉnh trưởng Nguyễn Ngọc Đĩnh phải đầu hàng nộp toàn bộ vũ khí và ra lệnh cho viên Chánh bảo an giao trại  bảo an binh, thu gần 200 khẩu súng. Viên chánh bảo an và số đông bảo an xin ra nhập lực lượng vũ trang cách mạng.

Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945 (Ảnh: Tư liệu).

7 giờ sáng ngày 18-8-1945, cờ đỏ sao vàng tung bay trên dinh tỉnh trưởng và trại bảo an ninh ở phủ Lạng Thương. Tên sỹ quan chỉ huy quân đội Nhật ở Bắc Giang phải ngồi vào bàn thương lượng với Việt Minh và chấp hành mọi điều kiện do ta yêu cầu: Việt Minh hoàn toàn làm chủ tỉnh Bắc Giang, giữ gìn trật tự an ninh trong tỉnh; quân Nhật đóng ở các nơi trong tỉnh phải rút về tập trung tại cầu Lồ- Lục Ngạn và phủ Lạng Thương không được mang vũ khí ra phố, không được chuyển thóc đi nơi khác.

Lực lượng tự vệ Phủ Lạng Thương và các huyện Lạng Giang, Yên Thế, Việt Yên, Yên Dũng cùng quần chúng tuần hành thị uy.

Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, tỉnh uỷ quyết định thành lập uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Bắc Giang do đồng chí Nguyễn Thanh Bình là chủ tịch.

Sáng ngày 19-8-1945, lực lượng khởi nghĩa hoàn toàn làm chủ Phủ Lạng Thương.

Chiều ngày 21-8-1945, một cuộc mít tinh lớn với hàng nghìn người được tổ chức tại sân vận động Phủ Lạng Thương để chào mừng chính quyền mới. Đồng chí Nguyễn Thanh Bình đã tuyên bố xoá bỏ chính quyền cũ, thành lập uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thời các cấp, giới thiệu chương trình của mặt trận Việt Minh, kêu gọi mọi người hăng hái tham gia các tổ chức cứu quốc, nâng cao cảnh giác và kiên quyết bảo vệ thành quả cách mạng. Sau đó, cuộc mít tinh lớn được biến thành một cuộc tuần hành biểu dương lực lượng.

Nam Thanh
baobacgiang.com.vn

>> Bắc Giang những ngày khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám-1945 (kỳ I)
>> Bắc Giang những ngày khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám-1945 (kỳ II)

Advertisements