Những giai điệu bất tử: Đêm Trường Sơn nhớ Bác

(VOV) – Bài hát “Đêm Trường Sơn nhớ Bác” của nhạc sĩ Trần Chung, phổ thơ của Nguyễn Trung Thu là bài bát có sức sống lâu bền trong tâm khảm nhiều thế hệ công chúng.

Bài hát có cái gì đó rất gần gũi, phù hợp với phong cách của Bác: ung dung, tự tại, giản dị, sâu sắc, mặn mà và luôn lạc quan, bay bổng, trẻ trung, tự nhiên. Chủ thể cảm xúc trong bài hát là những người lính Trường Sơn đang hành quân ra mặt trận. Họ suy nghĩ và cảm xúc thật hồn nhiên và đầy lãng mạn. Chắc chắn đây phải là những người lính còn rất trẻ: “Đêm Trường Sơn/Chúng cháu nhìn trăng, nhìn cây/Cảnh về khuya như vẽ/Bâng khuâng, chúng cháu thấy/Bác như đã đến nơi này…”

Cảnh ở đây chỉ có trăng và cây, lại đã về khuya. Con người có vẻ như lọt thỏm vào giữa thiên nhiên. Các chàng lính trẻ, lãng mạn đến “bâng khuâng” rồi hình dung như có Bác vừa đi qua. Các chàng lính trẻ không tưởng tượng ra hình ảnh ai khác, mà lại là vị lãnh tụ rất đỗi kính yêu. Đủ thấy sự gắn bó tự nhiên, máu thịt, gần gũi thân quen như thế nào giữa Bác và chiến sĩ. Những âm hình có vẻ rất sơ sài, hầu như toàn nốt đen và trắng, vài chỗ có móc đơn, móc kép, chẳng luyến láy cầu kỳ, phức tạp.

Nghe bài hát: Đêm Trường Sơn nhớ Bác – Thể hiện: Tốp ca Quân khu 7

Về giai điệu, chẳng có phát triển nào đột biến với những quãng nhảy đáng kể, chỉ được tiến hành bình ổn, tuần tự, tất cả đều có sự chuẩn bị rất “logic” cho sự đón nhận, tiếp thu của người nghe. Vậy mà bài hát đã đem đến ấn tượng thật phong phú, sinh động và đa dạng. Màu tối của giai điệu biểu hiện rất “đắt” không khí đêm khuya ở rừng Trường Sơn, nhưng cái dào dạt ở đoạn B của bài hát với những ô nhịp liên tiếp được hát luyến, liền mạch lại khiến người nghe có cảm giác trời như sắp về sáng, một ngày mới đang chờ đón các chiến sĩ.

Nhạc sĩ đã xử lý rất khéo phần âm nhạc để chuyển tải nội dung hai câu “Đêm Trường Sơn, nghe tiếng suối trong như tiếng hát xa, mà ngỡ như từ Pắc Bó suối về đây ngân nga”. Mạch âm nhạc từ tốn nhưng lại không kém phần dào dạt. Nghe mà hình dung ra dòng suối tận Pắc Bó chảy về Trường Sơn hát ngân nga. Và câu nhạc ấy cũng rất có duyên khi đổ dồn về câu kết: “Đường Trường Sơn mang bóng hình của Bác. Đường Trường Sơn chúng cháu dồn chân bước. Con đường của Bác mới đi qua”.

Cả bài hát là ý nghĩ, sự tưởng tượng của các chiến sĩ về hình ảnh của Bác ở Trường Sơn chứ điều đó chưa xảy ra, nghĩa là hư chứ không phải là thực, bởi vì “Bâng khuâng chúng cháu nghĩ Bác như đã đến nơi này”. Và đến câu kết: “Con đường của Bác mới đi qua” cũng vẫn trong cái mạch tưởng tượng của những chàng lính trẻ. Những câu cuối cùng đầy hứng khởi âm nhạc được mô tiến cao dần để vút lên nốt cao nhất ở tiếng mới (nốt lá trong giọng mi thứ). Có cảm giác như đã là hiện thực, như là Bác đã xuất hiện bên cạnh, trước các chiến sĩ. Cả bài là trầm ngâm, lãng mạn, là đêm khuya khoắt, là những tâm tình thì cuối bài là tiếng reo vang, bởi như đã nói, các chàng lính hình dung như đã nhìn thấy Bác. Quả là một sự xử lý âm nhạc quyện với lời thơ không thể khác được.

 “Đêm Trường Sơn nhớ Bác” cực kỳ ngắn gọn, khúc chiết, giản dị về âm nhạc và hàm xúc, chân thật, sâu sắc về lời ca – những điều không dễ đạt được trong một ca khúc. Trong những bài hát viết về Bác, “Đêm Trường Sơn nhớ Bác” là một gương mặt rất riêng, hồn hậu, đặc sắc, rực rỡ nhưng giản dị, thánh thiện. Cả hai tác giả đã qua đời nhưng “Đêm Trường Sơn nhớ Bác” thì mãi còn đó./.

Nhạc sỹ Nguyễn Đình San/VOV – Báo TNVN
vov.vn

Advertisements