Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 9 (Năm 1964 – Tháng 5)

Tháng 5, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho cán bộ, công nhân và thanh niên xung phong Công trường đường sắt Thanh Hoá – Vinh. Người khen ngợi thành tích của anh chị em đã căn bản làm xong đường sắt Thanh Hóa – Vinh, xây dựng tốt cầu Hàm Rồng, lập thành tích chào mừng ngày Quốc tế lao động; căn dặn anh chị em thi đua lập nhiều thành tích hơn nữa.

Tối, tại Hội trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Đoàn Chủ tịch cuộc mít tinh kỷ niệm ngày Quốc tế lao động 1-5.

– Báo Nhân dân, số 3686, ngày 3-5-1964.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.11, tr.260.

Tháng 5, trước ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho năm công dân có nhiều thành tích trong lao động sản xuất.

– Báo Nhân dân, số 3687, ngày 4-5-1964.

Tháng 5, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh họp Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng bàn về quy hoạch ngành cơ khí.

Cùng ngày, Người tiếp Đoàn đại biểu Quân sự Cộng hoà Dân chủ nhân dân Triều Tiên sang thăm Việt Nam.

Tối, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự tiệc do Trung ương Đảng chiêu đãi tiễn Đoàn đại biểu Đảng Cộng sản Pháp do Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Phrăngxoa Bi-u dẫn đầu kết thúc chuyến thăm Việt Nam.

– Biên bản Hội nghị Bộ Chính trị, lưu tại Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng.

– Ảnh tư liệu lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Nhân dân, số 3688, ngày 5-5-1964.

Tháng 5, ngày 5

Tối, tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh tham gia Đoàn Chủ tịch cuộc mít tinh kỷ niệm lần thứ 10 Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

– Báo Nhân dân, số 3689, ngày 6-5-1964.

Tháng 5, ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh ghi Sổ lưu niệm cho Nhà Bảo tàng Điện Biên Phủ. Lời ghi có đoạn: “Chiến thắng Điện Biên Phủ¹⁵ càng làm sáng ngời chân lý của chủ nghĩa Mác – Lênin trong thời đại ngày nay: chiến tranh xâm lược của bọn đế quốc nhất định thất bại; cách mạng giải phóng của các dân tộc nhất định thành công”.

Cùng ngày, Người tiếp và trả lời phỏng vấn của Đoàn vô tuyến truyền hình Pháp (R.T.F) gồm nữ phóng viên Đanien Huynơben và đạo diễn Igo Bare. Người giới thiệu khái quát với Đoàn về nhiệm vụ của nhân dân ta ở miền Bắc; về cuộc chiến tranh của Mỹ xâm lược Việt Nam, về vai trò của nước Pháp trong việc giải quyết cuộc chiến tranh đó và một số vấn đề khác. Người nêu rõ lập trường của Chính phủ và nhân dân Việt Nam là các nước tham gia Hội nghị Giơnevơ năm 1954 về Đông Dương phải làm đúng những lời cam kết của mình, tôn trọng độc lập chủ quyền của Việt Nam, không can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam; Mỹ phải chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam Việt Nam, rút hết quân đội và vũ khí để công việc nội bộ của miền Nam Việt Nam do nhân dân miền Nam Việt Nam tự giải quyết.

Được hỏi về quá trình hoạt động của mình, Người nói: “Trước đây tôi hoạt động cách mạng, bây giờ tôi vẫn phục vụ cách mạng và tôi sẽ tiếp tục làm như vậy. Nguyện vọng của tôi cũng như nguyện vọng của nhân dân Việt Nam là xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, tăng cường đoàn kết phe xã hội chủ nghĩa và giữ gìn hòa bình lâu dài trên thế giới”.

Cùng ngày, bài viết Nhân ngày kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ của Người, bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân dân, số 3690.

Mở đầu bài báo khẳng định: “Điện Biên Phủ như là một cái mốc chói lọi bằng vàng của lịch sử. Nó ghi rõ nơi chủ nghĩa thực dân lăn xuống dốc và tan rã, đồng thời phong trào giải phóng dân tộc khắp thế giới đang lên cao đến thắng lợi hoàn toàn”. Bài báo dẫn lời của hãng tin Pháp AFP ngày 16-4-1964: “Mỹ đang thua ở miền Nam Việt Nam và đang đi đến một “Điện Biên Phủ“. Bài báo điểm lại sự thất bại của Mỹ trong 10 năm chiến tranh xâm lược miền Nam Việt Nam; sự lúng túng và lục đục trong nội bộ chính quyền tay sai Mỹ; dư luận các nước phương Tây về thất bại của Mỹ; những hành động ngoan cố và điên cuồng của Mỹ trong việc đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam; sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hòa bình thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân ta, v.v.. Bài báo kết luận: “Với tinh thần quyết chiến, quyết thắng của Điện Biên Phủ, từ nay về sau nhân dân miền Nam chắc sẽ thắng lợi hơn nữa. Muốn tránh một thất bại như ở Điện Biên Phủ và muốn khỏi mất thể diện, thì đế quốc Mỹ chỉ có một cách là chấm dứt ngay cuộc chiến tranh xâm lược, rút ngay quân đội Mỹ ra khỏi miền Nam Việt Nam, để nhân dân miền Nam Việt Nam tự giải quyết lấy vấn đề nội bộ của mình”.

– Báo Nhân dân, số 3724, ngày 10-6-1964; số 3690, ngày 7-5-1964.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr.266, 267-270, 261-265.

Tháng 5, ngày 8

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trường Chinh, Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện chúc mừng Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc Antônin Nôvốtni; Chủ tịch Quốc hội Đônêch Phiếclinhgơ, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Giôdép Lêna nhân dịp kỷ niệm lần thứ 19 ngày Quốc khánh nước này.

– Báo Nhân dân, số 3692, ngày 9-5-1964.

Tháng 5, trước ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho bốn thanh niên có nhiều thành tích trong lao động sản xuất và công tác.

– Báo Nhân dân, số 3692, ngày 9-5-1964.

Tháng 5, trước ngày 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho năm công dân có nhiều thành tích trong lao động sản xuất và công tác.

Khoảng cùng thời gian, Người gửi điện chúc mừng Quốc vương Lào Xrixavang Vátthana, nhân ngày lễ Hiến pháp của Vương quốc Lào (11-5).

– Báo Nhân dân, số 3694, ngày 11-5-1964.

– Báo Nhân dân, số 3696, ngày 13-5-1964.

Tháng 5, trước ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho ba cán bộ gương mẫu trong công tác bảo vệ trật tự trị an ở khối 30 khu phố Đống Đa (Hà Nội).

– Báo Nhân dân, số 3699, ngày 16-5-1964.

Tháng 5, trước ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho năm công dân có nhiều thành tích trong lao động sản xuất và học tập.

– Báo Nhân dân, số 3699, ngày 16-5-1964.

Tháng 5, trước ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện cảm ơn Tổng thống nước Cộng hòa Cuba Đoócticốt Tôrađô, Thủ tướng Phiđen Caxtơrô đã gửi điện chúc mừng nhân kỷ niệm lần thứ 10 Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời Tạp chí Mỹ Mainôrity Ốpoăn ¹⁾. Tình hình miền Nam Việt Nam và cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ; tinh thần quyết tâm chiến đấu của nhân dân miền Nam Việt Nam vì độc lập tự do và thống nhất đất nước. Người nói: “Nhân dân miền Nam anh dũng quyết không lùi bước trước mũi súng của kẻ xâm lược và lũ bán nước. Đồng bào chúng tôi thà hy sinh hết thảy, nhưng quyết không chịu làm nô lệ”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh lên án những kẻ xâm lược đã phản bội những ý tưởng tốt đẹp được ghi trong bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ¹⁶. Sau khi khái quát về sự thất bại của đế quốc Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam, khẳng định sự tất thắng của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh bày tỏ sự thông cảm sâu sắc trước những mất mát mà nhân dân Mỹ phải chịu đựng bởi chính sách hiếu chiến của giới cầm quyền Mỹ. Người kêu gọi nhân dân Mỹ: “Chúng ta không thể cứ để mãi Chính phủ Mỹ và bọn tay sai làm theo ý muốn đen tối của chúng. Đã đến lúc phải chặn bàn tay đẫm máu của chúng lại!”.

– Báo Nhân dân, số 3704, ngày 21-5-1964; số 3708, ngày 25-5-1964.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 11, tr.271-276.

Tháng 5, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:

– Lệnh số 16-LCT, thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì cho Trưởng đoàn chuyên gia Trung Quốc – Phó Tổng công trình sư Hứa Đạt Minh đã giúp Việt Nam xây dựng cầu Hàm Rồng.

– Lệnh số 17-LCT, thưởng một Huân chương Lao động hạng Nhất, một Huân chương lao động hạng Ba cho sáu đơn vị có thành tích xuất sắc trong việc khôi phục tuyến đường sắt Hàm Rồng – Vinh.

– Lệnh số 18-LCT, thưởng Huân chương Lao động hạng Ba cho chuyên gia Trung Quốc Trương Kỳ Ngọc đã giúp ngành thủy sản Việt Nam.

– Lệnh số 19-LCT, thưởng Huân chương cho nữ giáo sư Anh văn người NiuDilân Phrêđa Cuốt có nhiều đóng góp trong thời gian công tác tại Việt Nam.

– Lệnh lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Tháng 5, trước ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị Văn phòng Phủ Chủ tịch cảm ơn các cơ quan, đoàn thể trong nước, kiều bào ở nước ngoài, các đoàn ngoại giao và bạn bè quốc tế đã chúc mừng nhân kỷ niệm lần thứ 74 ngày sinh của Người.

– Báo Nhân dân, số 3705, ngày 22-5-1964.

Tháng 5, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng các vị đứng đầu Nhà nước các nước Angiêri, Ghinê, Mali, Cộng hòa Arập Thống nhất, Gana, nhân ngày Giải phóng châu Phi ²⁾.

– Báo Nhân dân, số 3709, ngày 26-5-1964.

Tháng 5, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho mười thanh niên Thủ đô Hà Nội có nhiều thành tích trong phong trào tình nguyện đi xây dựng kinh tế miền núi.

– Báo Nhân dân, số 3710, ngày 27-5-1964.

Tháng 5, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho cụ Nguyễn Thị Cúc 77 tuổi ở Hợp tác xã Phú Xa, xã Đại Tập, huyện Khoái Châu, Hưng Yên có thành tích nuôi trâu của hợp tác xã béo khoẻ.

– Ban Thường vụ Tỉnh uỷ Hưng Yên: Bác Hồ với Hưng Yên, Hưng Yên với Bác Hồ, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr. 86.

Tháng 5, trước ngày 29

Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Thủ tướng Phạm Văn Đồng gửi điện tới Tổng thống nước Cộng hòa Ấn Độ Rađacrixnan chia buồn về việc Thủ tướng Giaoaháclan Nêru từ trần.

– Báo Nhân dân, số 3710, ngày 27-5-1964.

Tháng 5, ngày 29

Bài viết Mỹ mà không đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bút danh Chiến Sĩ, đăng báo Nhân dân, số 3712.

Bài báo đã dẫn lời các Tổng thống nước Mỹ như Tơruman, Aixenhao, Kennơđi, Giônxơn và số liệu của báo chí Mỹ nói về những tệ nạn trong xã hội nước Mỹ như thất nghiệp, thất học và các tệ nạn xã hội khác. Nhưng giới cầm quyền Mỹ chỉ chi 300 triệu đôla để khắc phục những tệ nạn này. Trong khi đó mỗi tháng họ chi 1,5 triệu đôla cho cuộc chiến tranh xâm lược miền Nam. Đó là sự luận giải cho chữ “Mỹ” (âm Hán Việt) là đẹp, nhưng nước Mỹ thì chưa đẹp.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 20-LCT, thưởng Huân chương Lao động hạng Nhì cho chuyên gia Trung Quốc Lương Quỳ đã giúp ngành lâm nghiệp Việt Nam.

– Báo Nhân dân, số 3712, ngày 29-5-1964.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.11, tr.277-279.

– Lệnh lưu tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Tháng 5, trước ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh thưởng huy hiệu cho hai công dân có nhiều thành tích trong lao động và học tập.