Hồ Chí Minh – Biên niên tiểu sử – Tập 8 (Năm 1962 – Tháng 12)

Tháng 12, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm và nói chuyện với Đại hội Văn nghệ toàn quốc lần thứ III³⁰.

Phân tích thực trạng văn nghệ dưới thời thuộc Pháp, Người chỉ rõ: Khi “dân tộc bị áp bức thì văn nghệ cũng mất tự do. Văn nghệ muốn tự do thì phải tham gia
cách mạng”.

Nói về nhiệm vụ của văn nghệ trước những biến đổi lớn lao hiện nay của đất nước, Người nhấn mạnh: “Quần chúng đang chờ đợi những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại vẻ vang của chúng ta, những tác phẩm ca tụng chân thật những người mới, việc mới chẳng những để làm gương mẫu cho chúng ta ngày nay, mà còn để giáo dục con cháu ta đời sau”. “Quần chúng mong muốn những tác phẩm cónội dung chân thật và phong phú, có hình thức trong sáng và vui tươi”. Đối với những hiện tượng xấu xa trong xã hội, văn nghệ cũng cần phải phê bình, lên án rất nghiêm khắc. “Nhưng khen hay là chê đều phải đúng mức. Khen quá lời thì người được khen cũng hổ ngươi. Mà chê quá đáng thì người bị chê cũng khó tiếp thụ”.

Người căn dặn: “Để làm trọn nhiệm vụ cao quý của mình, văn nghệ sĩ cần phải rèn luyện đạo đức cách mạng, nâng cao tinh thần phục vụ nhân dân, giữ gìn thái độ khiêm tốn; phải thật sự hoà mình với quần chúng, cố gắng học tập chính trị, trau dồi nghề nghiệp; phải hết lòng giúp đỡ thanh niên, làm cho văn nghệ nước nhà ngày càng thêm trẻ thêm xuân”.

Kết thúc buổi nói chuyện, Người nói: “Bác muốn bắt tay tất cả, nhưng không đủ thì giờ. Vậy Bác bắt tay đại biểu cao tuổi nhất – chứ không phải là già nhất và người ít tuổi nhất” ^5). Khi bắt tay Trà Giang, Người nhắc: “Trẻ mà có thành tích càng phải học và phải khiêm tốn!”.

Cùng ngày, Người tiếp Đoàn đại biểu Thanh niên cộng sản Lênin và báo Sự thật thanh niên (Liên Xô) sang thăm Việt Nam.

Cũng cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Chủ tịch nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa Lưu Thiếu Kỳ cảm ơn đã nhận được điện của Người gửi cho về vấn đề Trung – Ấn.

– Báo Nhân Dân, số 3175, ngày 4-12-1962.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 645-647.

– Muôn vàn tình thương yêu, Nxb. Văn hoá, Hà Nội, 1975, tr. 58.

– Tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc – Biên niên sự kiện, Hà Nội, 2004, tr. 272.

Tháng 12, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhà báo Pháp Gilơ Roi.

– Ảnh tư liệu, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 12, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, gửi Thư chào mừng Đại hội lần thứ XII Đảng Cộng sản Tiệp Khắc.

Bức thư có đoạn: “Đảng Lao động Việt Nam, giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam rất vui mừng trước những thắng lợi to lớn mà nhân dân Tiệp Khắc đã đạt được và coi những thắng lợi đó là một nguồn cổ vũ quý báu trong sự nghiệp đấu tranh của mình nhằm xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”.

Nhân dịp này, Người chân thành cảm ơn Đảng Cộng sản và nhân dân Tiệp Khắc anh em đã hết lòng ủng hộ và giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và trong sự nghiệp đấu tranh thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà.

Cùng ngày, bài viết Ủng hộ Cuba chống đế quốc Mỹ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3175, khẳng định lập trường của nhân dân Việt Nam là ủng hộ Cuba chống lại mọi âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ. Người viết: “Nhân dân Việt Nam ta và nhân dân Cuba anh em cùng có một kẻ thù chung là đế quốc Mỹ xâm lược. Cho nên chúng ta hết sức đồng tình và ủng hộ anh em Cuba. Cuba anh hùng là một tấm gương chói lọi cho các dân tộc bị áp bức. Một lần nữa nó chứng tỏ rằng: Khi phải đương đầu với kẻ địch hung ác, một dân tộc dù nhỏ bé, nếu luôn luôn cảnh giác, đoàn kết nhất trí, kiên quyết và bền bỉ đấu tranh, thì cuối cùng nhất định thắng lợi”.

– Báo Nhân Dân, số 3175, ngày 4-12-1962.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 648-651.

Tháng 12, ngày 5

Bài viết Cần phải nâng cao chất lượng hàng hoá của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3176, nêu cụ thể trên một chục mặt hàng phục vụ sinh hoạt hàng ngày của nhân dân, từ chiếc kim khâu cho đến chiếc xe đạp “Thống nhất” đã không bảo đảm được chất lượng do một số cán bộ, công nhân kém tinh thần trách nhiệm, làm ẩu, làm dối, chỉ biết chạy theo số lượng.

Theo tác giả, những khuyết điểm đó “đã trái hẳn với chính sách của Đảng và Chính phủ, đã làm thiệt hại đến lợi ích của nhân dân” và đề nghị bộ chủ quản và các hợp tác xã thủ công nghiệp phải có biện pháp sửa chữa, một mặt phải giáo dục cán bộ, công nhân và xã viên về ý thức trách nhiệm, tinh thần phục vụ nhân dân, một mặt phải thi hành nghiêm chỉnh kỷ luật “làm hỏng thì phải làm lại” và thực hành chế độ “mỗi xí nghiệp, mỗi hợp tác xã phải bảo đảm chất lượng những sản phẩm của mình”.

Chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đoàn đại biểu Chính phủ Liên hợp dân tộc Vương quốc Lào sang thăm nước ta đến chào.

– Báo Nhân Dân, số 3176, ngày 5-12-1962.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 655-656.

Tháng 12, trước ngày 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng huy hiệu của Người cho 8 cá nhân có thành tích trong sản xuất và cứu người khỏi bị nạn.

– Báo Nhân Dân, số 3178, ngày 7-12-1962.

Tháng 12, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng ông Giuliut Niêrêrê, nhân dịp ông nhậm chức Tổng thống nước Cộng hoà Tănganyica (Tanganyika)^6).

– Báo Nhân Dân, số 3181, ngày 10-12-1962.

Tháng 12, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam gửi Thư chào mừng Đại hội lần thứ VI Đảng Xã hội thống nhất Đức.

Sau khi khẳng định ý nghĩa to lớn những thành tích rực rỡ của Cộng hoà dân chủ Đức trong việc tăng cường lực lượng của phe xã hội chủ nghĩa, trong sự nghiệp đấu tranh chung cho hoà bình thế giới và chào mừng cương lĩnh lịch sử mà Đại hội sẽ thông qua, bức thư có đoạn viết: “Chúng tôi tin chắc rằng tình đoàn kết anh em giữa hai Đảng và nhân dân hai nước chúng ta, trên cơ sở của chủ nghĩa Mác-Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, sẽ ngày càng củng cố và phát triển, vì sự nghiệp xây dựng vững mạnh phe xã hội chủ nghĩa cùng phong trào cộng sản và công nhân quốc tế”.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 657-658.

Tháng 12, ngày 13

Sáng, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đoàn bóng đá Quân đội Cộng hoà dân chủ Đức sang thăm và thi đấu hữu nghị tại Việt Nam đến chào Người.

Cùng ngày, bài viết Tên là “Đội hoà bình”, thực là đội hoạ binh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3184. Bằng những dẫn chứng cụ thể, tác giả vạch trần cái gọi là “Đội hoà bình” do Chính phủ Mỹ cử đến giúp các nước. Hoạt động của những đội này chỉ nhằm do thám tình hình chính trị, kinh tế, quân sự và khi cần chúng có thể trở thành những đơn vị chiến đấu. Do vậy, “”Đội hoà bình” của Mỹ thực chất là đội họa binh. Chúng đi trước để rước bọn Mỹ xâm lược vào sau. Vì vậy thiên hạ đều ghét chúng”.

– Báo Nhân Dân, số 3184 và 3185, ngày 13 và ngày 14-12-1962.

Tháng 12, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đoàn đại biểu quân sự Liên Xô do Đại tướng P. Batốp dẫn đầu sang thăm Việt Nam, nhân dịp kỷ niệm lần thứ 18 Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.

Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 55-LCT, tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ vẻ vang cho cán bộ, chiến sĩ có thành tích phục vụ trong quân đội.

– Báo Nhân Dân, số 3187, ngày 16-12-1962.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 12, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh số 56-LCT, tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất cho Đoàn triển lãm công thương nghiệp Liên Xô đã hoàn thành tốt nhiệm vụ tổ chức triển lãm tại Hà Nội.

– Lệnh Chủ tịch (bản gốc), lưu tại Trung tâm lưu trữ Quốc gia I.

Tháng 12, ngày 20

Bài viết Tổng Ken rúc vào hầm tối của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3191. Dẫn lời thú nhận của các quan chức và báo chí Mỹ về những thất bại liên tiếp và tình trạng bế tắc của Mỹ trong cuộc chiến tranh xâm lược ở miền Nam Việt Nam, tác giả cảnh cáo: “Nếu Tổng Ken muốn chui ra khỏi cái đường hầm đầy tội ác, y chỉ có một cách là ra lệnh cho quân đội Mỹ cút khỏi miền Nam Việt Nam”.

– Báo Nhân Dân, số 3191, ngày 20-12-1962.

Tháng 12, ngày 22

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự tiệc chiêu đãi nhân dịp kỷ niệm 18 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đại tướng Võ Nguyên Giáp tổ chức tại nhà khách của Bộ.

– Báo Nhân Dân, số 3194, ngày 23-12-1962.

Tháng 12, ngày 24

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp Đoàn đại biểu Thanh niên cộng sản Trung Quốc do ông Lộ Kim Luyện dẫn đầu sang thăm nước ta đến chào Người.

– Ảnh tư liệu, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Hồ Chí Minh với Trung Quốc, Nxb. Đại Bách khoa toàn thư Trung Quốc, Bắc Kinh, 1995, tr. 148.

– Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc – Biên niên sự kiện, Hà Nội, 2004, tr. 272.

Tháng 12, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chúc mừng Ngày sinh lần thứ 69 của Chủ tịch Mao Trạch Đông.

“Chúc Mao Chủ tịch:

Vạn thọ vô cương

Vừa khoẻ, vừa mạnh.

Chủ nghĩa xã hội

Thực hiện bốn phương”

– Bản thảo bức điện, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Bảo tàng Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh với Trung Quốc – Biên niên sự kiện, Hà Nội, 2004, tr. 272.

Tháng 12, ngày 26

Chủ tịch Hồ Chí Minh chiêu đãi Đoàn đại biểu quân sự Liên Xô sang thăm nước ta nhân dịp kỷ niệm lần thứ 18 Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam. Người đã có cuộc tiếp xúc riêng với Đại tướng Batốp. Hai người vừa đi dạo trong vườn Phủ Chủ tịch, vừa trao đổi bằng tiếng Nga.

Cùng ngày, trong bài báo nhan đề Cùng chung một dịp Nôen, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3197, Chủ tịch Hồ Chí Minh trích dẫn nguồn tin của tờ Cách mạng quốc gia, ý kiến của các linh mục miền Nam nói về tình hình khốn đốn của giáo dân di cư và bức thư của giáo dân Hợp tác xã Phát Diệm viết về cuộc sống ngày càng ấm no, hạnh phúc với những thay đổi tốt đẹp ở một vùng công giáo miền Bắc, để so sánh số phận tình cảnh của đồng bào công giáo giữa hai miền.

– Tư liệu của Cục đối ngoại Bộ Quốc phòng.

– Tư liệu của Bảo tàng Hồ Chí Minh.

– Báo Nhân Dân, số 3197, ngày 26-12-1962.

Tháng 12, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Hội nghị tổng kết phong trào thi đua năm 1962 và bàn về công tác lãnh đạo và tổ chức thi đua năm 1963.

Nói chuyện với các đại biểu dự Hội nghị, Người khẳng định phong trào thi đua năm 1962 khá tốt, nhưng vẫn còn những chỗ yếu và thiếu sót mà phần lớn là do cán bộ phụ trách các ngành, các địa phương lãnh đạo chưa thật sát, thật sâu, chưa chú ý đúng mức đến công tác chỉ đạo, tổ chức thi đua, do đó có tình trạng nhiều mặt hàng chất lượng còn kém, xí nghiệp và công trường chưa thực hiện tiết kiệm, công tác quản lý thiếu chặt chẽ, kỷ luật lao động chưa nghiêm, các đơn vị tiên tiến, các anh hùng chiến sĩ thi đua chưa được bồi dưỡng và giúp đỡ để họ thật sự trở thành những gương mẫu và đầu tàu.

Góp ý kiến về công tác tổ chức và lãnh đạo thi đua năm 1963, Người nhấn mạnh vai trò của thủ trưởng các bộ, các ngành, các địa phương, các tổ chức quần chúng và nhất là phải đặc biệt chú ý công tác giáo dục tư tưởng, làm cho cán bộ và công nhân thật sự thấm nhuần tinh thần trách nhiệm, tinh thần làm chủ, “điều này làm được tốt thì mọi việc đều giải quyết dễ dàng”.

Cùng ngày, Người thăm lớp đào tạo cán bộ quản lý xí nghiệp do Bộ Công nghiệp nhẹ tổ chức.

– Báo Nhân Dân, số 3199, ngày 28-12-1962.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 659-660.

Tháng 12, ngày 28

Bài viết Phải thật sự bảo đảm quyền lợi của phụ nữ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ký bút danh T.L, đăng báo Nhân Dân số 3199. Tác giả khẳng định tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa trong việc đảm bảo quyền lợi thực sự của phụ nữ bằng Hiến pháp và Luật hôn nhân và gia đình. Đồng thời lên án những hành động xấu xa và phạm pháp như cưỡng ép kết hôn, khinh rẻ phụ nữ, “dã man nhất là thói đánh vợ” v.v, đã chà đạp lên quyền lợi của phụ nữ một cách dã man. Bài báo nhấn mạnh: “Lợi quyền của phụ nữ cần được thật sự bảo đảm. Bản thân phụ nữ thì phải đấu tranh tự cường tự lập để giữ lấy quyền của mình”.

– Báo Nhân Dân, số 3199, ngày 28-12-1962.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 661-662.

Tháng 12, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng tới Tổng thống Ốtxvanđô Đoócticốt Tôrađô và Thủ tướng Phiđen Caxtơrô Rudơ nhân dịp kỷ niệm bốn năm Cách mạng Cuba thành công.

– Báo Nhân Dân, số 3203, ngày 1-1-1963.

Tháng 12, ngày 31

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Trường Thanh niên dân tộc vừa học vừa làm của thanh niên các dân tộc huyện Phú Lương, Thái Nguyên.

Nói chuyện với các thầy cô giáo, cán bộ và học sinh nhà trường, Người căn dặn: Học phải đi đôi với hành, phải đoàn kết, dạy tốt, học tốt để sau khi ra trường đóng góp được nhiều cho Tổ quốc.

– Tư liệu Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Tháng 12

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chào mừng Đại hội lần thứ X Đảng Cộng sản Italia.

Người khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Italia trong sự phát triển của phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nông dân và nhân dân lao động Italia nhằm chống chính sách phản động của bọn tư bản lũng đoạn và đòi cải thiện dân sinh, đòi thực hiện một chính sách ngoại giao hoà bình, thủ tiêu các căn cứ quân sự của Mỹ trên đất Italia… “Qua những cuộc đấu tranh bền bỉ của mình, Đảng Cộng sản Italia đã trở thành một lực lượng chính trị rất to lớn, liên hệ chặt chẽ với giai cấp công nhân, nông dân và được nhân dân lao động Italia rất tin cậy”.

Chủ tịch tin tưởng rằng Đại hội lần thứ X của Đảng Cộng sản Italia “sẽ càng cổ vũ phong trào đấu tranh rộng lớn của nhân dân Italia cho hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội, và góp phần tích cực vào sự nghiệp đấu tranh cho hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội trên thế giới”.

– Tài liệu đánh máy có bút tích, lưu tại Cục Lưu trữ Trung ương Đảng.

– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t. 10, tr. 653-654.

Cuối năm

Tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh xem Đoàn Văn công tỉnh Nghệ An biểu diễn vở chèo “Cô gái sông Lam”.

Xem xong, Người tặng tác giả vở chèo là anh Nguyễn Trung Phong tấm huy hiệu của Người, rồi chụp ảnh chung với đoàn.

– Ảnh tư liệu, lưu tại Nhà bảo tàng thành phố Vinh (Nghệ An).

__________________________

Chú thích – Từ tháng 9 đến tháng 12 (Năm 1962)

1) Chỉ vụ máy bay do thám Mỹ Lốchít U2 bị Liên Xô bắn rơi trong khi do thám trên vùng trời nước này.

2) Nhân sĩ yêu nước, Phó Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc.

3) Chủ tịch Hồ Chí Minh mượn hai câu thơ trong bài Phù Dung lâu tống Tân Tiệm (trên lầu Phù Dung tiễn Tân Tiện) của nhà thơ Đường Vương Xương Linh (Trung Quốc):

Lạc Dương thân hữu như tương vấn

Nhất phiến băng tâm tại ngọc hồ