Tháng 12, ngày 1
Bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhan đề Giải thưởng cháu Bác Hồ, đăng trên báo Vệ quốc quân, số 57.
Nhân dịp Tết Trung thu, các cháu nhi đồng xã Nam Hồng gửi biếu Người một bộ áo nâu và biếu các chiến sĩ 1.400 đồng để tặng đơn vị nào giết được nhiều giặc Pháp nhất. Người đã quyết định dành cả áo và tiền (Người thêm 600 đồng nữa cho đủ 2.000 đồng) để làm một giải thưởng gọi là “Giải thưởng cháu Bác Hồ” tặng cho bộ đội Vệ quốc quân và dân quân du kích nào đến cuối tháng 12-1949 giết được nhiều giặc, cướp được nhiều súng, lập được nhiều công nhất ở mặt trận Trung du.
– Báo Vệ quốc quân, số 57, ngày 1-12-1949.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 714.
Tháng 12, ngày 2
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho toàn thể cán bộ,chiến sĩ,dân quân du kích và đồng bào đường số 4.
Người thay mặt Chính phủ, khen ngợi quân và dân địa phương đã đánh thắng hai trận lớn ngày 3-9, ngày 17-9 và căn dặn: Chớ vì thắng mà kiêu ngạo, chủ quan khinh địch; bộ đội phải kính trọng và giúp đỡ dân; dân phải thương yêu và ủng hộ đồng bào; quân và dân phải luôn luônđoàn kết nhất trí.
– Báo Cứu quốc, số 1411, ngày 2-12-1949.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 715-716.
Tháng 12, ngày 5
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện văn tới Chủ tịch Mao Trạch Đông, mừng Ngày thành lập Chính phủ nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa.
Bức điện viết:
“Tôi rất vui mừng được tin Chính phủ nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa thành lập. Thay mặt nhân dân và Chính phủ Việt Nam, tôi kính mừng Ngài, Chính phủ và nhân dân Trung Hoa.
Hai dân tộc Việt – Hoa có mối quan hệ anh em trải mấy nghìn năm lịch sử. Từ đây, mối quan hệ ấy sẽ càng mật thiết để phát triển tự do và hạnh phúc của hai dân tộc ta, và để bảo vệ dân chủ thế giới và hoà bình lâu dài”.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 717.
Tháng 12, ngày 10
Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ tọa Hội nghị Đảng đoàn Chính phủ mở rộng.
Người nói về tình hình thế giới, những chuyển biến lớn có lợi cho cuộc kháng chiến của ta, và sự cần thiết có một cuộc kiểm điểm kỹ lưỡng công việc năm 1949 và định hướng mới cho năm 1950.
– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 154.
Tháng 12, ngày 12
Buổi chiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến huấn thị cho Hội nghị Đảng đoàn, yêu cầu mọi người:
– Làm kế hoạch cho đầy đủ, thiết thực.
– Liên hệ giữa bộ phận với toàn cục.
– Mỗi người đều cố gắng làm nhiệm vụ để thực hiện kế hoạch chung.
– Giữ bí mật.
– Tiến mạnh tới tổng phản công. Quân sự làm trọng tâm.
– Thi đua để thực hiện kế hoạch.
– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 155.
Tháng 12, ngày 14
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 138/SL, cho phép một kiều dân Trung Hoa được nhập quốc tịch Việt Nam.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 16
Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ tọa phiên họp cuối năm của Hội đồng Chính phủ để đánh giá tình hình thế giới năm 1949; nghe báo cáo tổng kết của các Bộ; nghe kiểm điểm của Chính phủ về một năm chuẩn bị tổng phản công và ấn định những điểm chính trong chương trình công tác năm 1950 nhằm vào hai trọng tâm: tăng cường lực lượng quân sự và các lực lượng kháng chiến để chuyển mạnh sang tổng phản công; phát triển cơ sở dân chủ nhân dân để đảm bảo cho kháng chiến thắng lợi.
Trong ý kiến phát biểu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ví tình hình thế giới trong năm 1949 như một ván cờ, trong đó hai phe “trắng” “đỏ” đang giành giật với nhau, thế bên “đỏ” thắng lợi rõ ràng, bên “trắng” càng ngày càng vào nước bí. Về tình hình giữa ta và địch, Người nhận định lực lượng địch còn mạnh nhờ sự viện trợ của Anh và Mỹ, nhưng thế của chúng vẫn yếu. Lực lượng của ta còn kém địch vì ta không có sự giúp đỡ của ai, nhưng thế của ta rất vững. Nếu ta cố gắng thêm nữa, với một sự chuyển biến xảy ra có lợi cho sự kháng chiến, cuộc tổng phản công sẽ chắc chắn thắng lợi. Cuộc cờ thế giới ảnh hưởng rất lớn đến tình hình Việt Nam. Sang năm mới, nhân dân Việt Nam, mọi người, mọi ngành, mọi nơi đều phải ra sức thi đua chuẩn bị đầy đủ, để mau chuyển sang tổng phản công, để chơi cho giặc Pháp một nước pháo trùng, thì giặc Pháp nhất định sẽ hoàn toàn thất bại, kháng chiến nhất định sẽ hoàn toàn thành công.
– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 156-157.
Tháng 12, ngày 17 và ngày 18
Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục điều khiển phiên họp của Hội đồng Chính phủ. Tổng kết phiên họp, Người chỉ thị:
1- Cần hợp lý hoá việc họp hành.
2- Chính quyền và đoàn thể nhân dân phải liên lạc mật thiết và thiết thực hơn nữa. Làm cho mọi người dân đều hiểu về chính sách của Chính phủ.
3- Hoạt động của các Bộ phải ăn khớp với nhau.
4- Tổ chức thi đua ái quốc giữa các Bộ.
Trong ngày 18, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:
– Sắc lệnh số 138b/SL, về việc thành lập Ban Thanh tra Chính phủ trực thuộc Phủ Thủ tướng.
– Sắc lệnh số 138c/SL, cử các vị có tên sau đây vào Ban Thanh tra Chính phủ:
+ Tổng Thanh tra: cụ Hồ Tùng Mậu.
+ Tổng Thanh tra phó: ông Trần Đăng Ninh.
+ Thanh tra: ông Tô Quang Đẩu.
– Bản sao Biên bản Hội đồng Chính phủ, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
– Lê Văn Hiến: Nhật ký của một Bộ trưởng, Nxb. Đà Nẵng, 1995, t. 2, tr. 159.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, trước ngày 19
Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản dự thảo Lời kêu gọi của Quốc hội nhân ngày 19-12. Người góp ý kiến và sửa chữa trực tiếp vào bản thảo, sau đó viết thư gửi ông Chánh văn phòng Chủ tịch Chính phủ Phan Mỹ đề nghị “trình lại cụ Tôn 12) và cụ Trực 13), xem hai cụ có đồng ý không, nếu hai cụ đồng ý thì gửi đi ngay cho kịp thời”.
– Bút tích bức thư gửi đồng chí Phan Mỹ. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
– Bản thảo Lời kêu gọi của Quốc hội có bút tích sửa chữa của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 19
Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi nhân dịp ba năm toàn quốc kháng chiến.
Lời kêu gọi có đoạn:
“Bốn phần gian nan cực khổ, ta đã vượt được ba phần. Chỉ còn một phần nữa. Nhưng phần này là phần cuối cùng, nó sẽ gay go hơn.
Với lực lượng đại đoàn kết của toàn dân, với chí khí anh dũng của toàn quân, chúng ta quyết khắc phục phần khó khăn cuối cùng này, cũng như chúng ta đã khắc phục những khó khăn trong ba, bốn năm vừa qua.
Vượt khỏi phần khó khăn này, là ta hoàn toàn thắng lợi”.
Một lần nữa, Lời kêu gọi khẳng định quyết tâm chiến đấu của nhân dân ta: “Hễ còn một tên lính thực dân trên đất nước Việt Nam, thì Việt Nam cứ đánh, cứ đánh cho đến thắng lợi hoàn toàn, đánh cho đến độc lập và thống nhất thật sự”.
Cùng ngày, thư của Người Gửi đồng bào Công giáo toàn quốc nhân dịp Lễ Nôen, đăng trên báo Sự thật, số 125.
Người gửi lời chúc phúc tới đồng bào Công giáo, cùng đồng bào kính cẩn cầu nguyện Đức Chúa ban phúc cho đất nước, và quả quyết tuyên bố với đồng bào rằng: “Ta nhất định thắng lợi”.
Bức thư có đoạn:
“Chúng ta ăn tết Nôen này trong sự đau thương, vì giặc Pháp đã tiến công Phát Diệm, đã xâm phạm đến đất Thánh ta, và vì đồng bào công giáo Phát Diệm, Bùi Chu và nhiều nơi khác đang đau khổ dưới gót sắt của giặc Pháp dã man.
Vậy trong tết Nôen này, chúng ta phải nhớ đến đồng bào trong những nơi ấy, chúng ta phải đoàn kết hơn nữa, kiên quyết hơn nữa, để giải phóng đất Thánh của chúng ta, và giải phóng tất cả đất nước của chúng ta”.
– Báo Sự thật, số 125, ngày 19-12-1949.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 718-720.
Tháng 12, ngày 21
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:
– Sắc lệnh số 140/SL, sửa đổi điều 19 và 20 của Sắc lệnh số 71/SL ngày 22-5-1946 về tổ chức và ấn định quy tắc Quân đội quốc gia Việt Nam.
– Sắc lệnh số 141/SL, bãi bỏ Nha hưu bổng và giao các vấn đề về hưu bổng cho Văn phòng Bộ Tài chính phụ trách.
– Sắc lệnh số 142/SL, xác định tư cách Uỷ viên tư pháp công an cho các Trưởng Liên hạt lâm chính và Trưởng hạt lâm chính.
– Sắc lệnh số 143/SL, đổi tên Nha Thương vụ và Nha Khoáng chất kỹ nghệ trong Sắc lệnh số 220/SL ngày 16-11-1946 thành Nha Thương mại và Nha Kỹ nghệ.
– Sắc lệnh số 144/SL, sửa đổi điều 1 của Sắc lệnh số 69/SL ngày 18-6-1949, cho phép nguyên cáo, bị cáo và bị can có thể nhờ một công dân không phải là luật sư bào chữa cho mình trước các toà án (trừ Toà án binh tại mặt trận) nếu được chánh án thừa nhận.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 22
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích nhân kỷ niệm Ngày thành lập Quân giải phóng Việt Nam.
Điểm lại quá trình phát triển của quân đội ta, từ nhóm du kích đầu tiên thành lập đến ngày nay trở thành một quân đội lớn mạnh, Người chỉ rõ:
“Quân đội ta là quân đội nhân dân, do dân đẻ ra, vì dân mà chiến đấu, yêu nước, yêu dân, cho nên hy sinh kham khổ.
Quân đội ta luôn luôn giữ gìn và phát triển truyền thống anh dũng của Quân giải phóng Việt Nam và đạo đức cách mạng gồm trong mười điều kỷ luật”.
Cùng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 145/SL, thành lập Nha Y tế thôn quê trong Bộ Y tế, có nhiệm vụ thực hiện công tác y tế tại các xã như truyền bá vệ sinh và tân y học, mở các nhà hộ sinh, lập các tủ thuốc và đào tạo cán bộ.
– Hồ Chí Minh với các lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1975, tr. 122-123.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 722-723.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 24
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi nhân dân Pháp nhân dịp Lễ Nôen và Năm mới 1950.
Sau khi vạch rõ những nguyên nhân của cuộc chiến, những tội ác ghê tởm của thực dân Pháp đã gây ra ở Việt Nam, những tổn thất về của cải, tính mạng của thanh niên Pháp, Chủ tịch viết: “Chúng tôi biết rằng các bạn không tán thành cuộc chiến tranh phi nghĩa này và các bạn thiết tha mong đợi hoà bình.
Chúng tôi cũng muốn hoà bình.
Vậy chúng ta hãy hợp sức lại.
Các bạn hãy chiến đấu kỳ cho đạt được mục đích mà các bạn đã theo đuổi, đòi phải đình chỉ tức khắc cuộc chiến tranh và phải cho ngay các thanh niên Pháp về nước.
Về phần chúng tôi, chúng tôi sẽ mở cuộc tấn công để quét sạch bọn thực dân xâm lược khỏi đất nước chúng tôi.
Thực dân phản động sẽ bị thất bại.
Lúc đó hai dân tộc chúng ta sẽ có thể bắt tay nhau trong hoà bình và nhất trí”.
Trong ngày, Người ký Sắc lệnh số 146/SL, quy định thuế điền thổ năm 1950 thu bằng thóc, và ấn định thuế xuất cho các loại ruộng đất.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 724-725.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 25
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cho người cháu là Hồ Quang Chính bức thư dưới đây:
“Gởi Hồ Quang Chính
Phòng mật mã, bộ Tổng Tư lệnh.
Thơ tiếng ta của cháu, còn phải tập làm nhiều nữa, mới khá.
Thơ chữ Tàu của cháu, giống “văn chương thầy cúng”.
Khuyên cháu thi đua học tập và làm việc.
Thân ái”
– Bản chụp bút tích bức thư, in trên báo Giáo dục và Thời đại, số 21, ngày 23-5-1994.
Tháng 12, ngày 26
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 147/SL, quy định cụ thể tại những nơi có tác chiến, cấp chỉ huy quân sự nào thì có quyền ra chỉ thị về phương diện quân sự cho các cấp kháng chiến hành chính và các cấp phụ trách cơ quan chuyên môn nào.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 30
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký:
– Sắc lệnh số 148/SL, bãi bỏ Sắc lệnh số 135/SL ngày 24-7-1946 và ấn định cụ thể mức chi phí tiếp tân cho các cấp chính quyền nhân dân, từ Ban Thường trực Quốc hội đến Uỷ ban kháng chiến hành chính huyện và thị xã.
– Sắc lệnh số 149/SL, tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba và Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cho một số tỉnh, đơn vị và cá nhân nhân dịp kỷ niệm ba năm toàn quốc kháng chiến 14).
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12, ngày 31
Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 150/SL, bổ sung những quyền hạn và nhiệm vụ của Bộ trưởng Bộ Nội vụ đối với Uỷ ban kháng chiến hành chính các cấp.
– Bản chụp Sắc lệnh, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Cuối tháng
Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc với các ông Hoàng Quốc Việt, Trần Danh Tuyên để nghe trình bày và trao đổi về kế hoạch tiến hành Đại hội lần thứ nhất Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.
Người căn dặn: “Cần tổ chức cho đoàn viên học tập nắm chắc nội dung thi đua trong tình hình mới, tất cả chuẩn bị cho tổng phản công. Đại hội phải hết sức tiết kiệm, tránh phô trương hình thức và phải thật sự dân chủ, bình đẳng. Chú ý có nữ đại biểu công nhân”.
Người tỏ ý tiếc không đến dự Đại hội được vì sắp phải đi công tác xa, nhưng hứa sẽ có thư gửi Đại hội.
– Hoàng Quốc Việt: Con đường theo Bác, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 1990, tr. 262.
Tháng 12
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cảm ơn anh chị em thương binh đã gửi áo biếu Người và khen ngợi tinh thần cố gắng của anh chị em thương binh trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc.
Về món quà tặng của anh em, thư Người viết:
“Còn bộ áo anh em gửi biếu, không nhận chúng thì anh em tủi. Nhận chúng thì tôi không yên lòng.
Tôi định giải quyết thế này: nhờ các đoàn thể bán đấu giá bộ áo ấy, được bao nhiêu tiền thì đưa dùng vào việc nghĩa”.
– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho toàn thể Vệ quốc quân và dân quân du kích báo tin: Trong phiên họp cuối năm, khi kiểm điểm công tác chuẩn bị cho tổng phản công, Hội đồng Chính phủ nhận thấy Vệ quốc quân và dân quân du kích đã lập được nhiều chiến công, nên Chính phủ đã quyết định khen ngợi toàn thể Quân đội quốc gia và Dân quân du kích. Người rất vui lòng được thay mặt Chính phủ chuyển lời khen ngợi đó.
Bức thư viết tiếp:
“Năm mới là năm chuyển mạnh sang tổng phản công, tôi chắc rằng toàn thể quân đội ta, với sự ủng hộ mạnh mẽ của toàn dân sẽ ra sứcthi đua lập những chiến công quyết định để mau đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi hoàn toàn đặng đáp lại lòng tin cậy của đồng bào và Chính phủ”.
– Báo Vệ quốc quân, số Xuân Canh Dần, 1950.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 729.
Tháng 12
Nhân dịp có đoàn đại biểu đi công tác vùng Công giáo, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi đồng bào Công giáo.
Người nêu rõ: “Nhờ sức đại đoàn kết của toàn dân, và sự hăng hái tham gia kháng chiến của mọi người, giáo cũng như lương” mà kháng chiến ngày càng thắng lợi. Vì vậy, “đồng bào lương cũng như giáo, đã đoàn kết phải đoàn kết khăng khít hơn nữa, đã tham gia kháng chiến phải thi đua tham gia mạnh hơn nữa”, để đến ngày Tổ quốc thống nhất và độc lập thực sự, ai cũng có thể tự hào rằng mình đã góp một phần vào thắng lợi chung.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 726-727.
Tháng 12
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Giám mục Lê Hữu Từ, tỏ ý lo lắng cho sự an toàn của Giám mục từ khi Pháp nhảy dù xuống Bùi Chu – Phát Diệm. Người đề nghị: “Nếu cụ vui lòng ra vùng tự do để cùng toàn dân kháng chiến chống Pháp thì tôi sẽ ra lệnh cho địa phương rước cụ đi”, và khẳng định: “Còn Chính phủ thì quyết dùng lực lượng để giải phóng đất Thánh, cũng như để giải phóng toàn bộ đất nước ta”.
– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.
Tháng 12
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Hội nghị công giáo, cho biết Người rất muốn đến tham dự, “nhưng tiếc vì bận việc quá không đến được. Vậy tôi có nhờ ông Bộ trưởng Hoàng Minh Giám tới thay mặt tôi chúc phúc các vị và nhờ các vị chuyển lời chúc phúc của tôi cho đồng bào công giáo”.
Người mong “các vị sẽ nỗ lực kêu gọi đồng bào lương giáo đoàn kết chặt chẽ hơn nữa, thi đua tham gia kháng chiến mạnh hơn nữa để mau đi đến thắng lợi hoàn toàn, để thực hiện khẩu hiệu:
Phụng sự Đức Chúa
Phụng sự Tổ quốc”.
– Báo Nhân dân, ngày 29-12-1996.
Tháng 12
Được tin Luật sư Phan Anh có thêm cậu con trai, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết thư mừng:
“Chú thím thêm một con
Các cháu thêm một em
Bác Hồ thêm một cháu
Nước nhà thêm một công dân
Tương lai thêm một chiến sĩ”.
– Thơ ca chiến khu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb. Thanh niên, Hà Nội, 2001, tr. 362.
Tháng 12
Nghe tin bác sĩ Trần Hữu Tước ốm, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư hỏi thăm:
“Gửi bác sĩ Trần Hữu Tước,
Gửi lời thăm chú. Nghe nói chú ốm, vậy chú phải nghỉ một tháng để dưỡng bệnh. Chú Trần sẽ thu xếp giúp chú.
Đây là mệnh lệnh!
Chào thân ái và quyết thắng
Tháng 12 năm 1949
HỒ CHÍ MINH”
– Bút tích bức thư. Bản chụp lưu tại gia đình bác sĩ Trần Hữu Tước.
Khoảng cuối năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư chia buồn với gia đình ông Phan Kế Toại khi được tin mẹ vợ ông từ trần.
– Tạp chí Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, tháng 8-1990.
Khoảng cuối năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thư từ, công văn do Triệu Hồng Thắng 15) mang tới. Khi Triệu Hồng Thắng đi xuống nhà, Người nghe có tiếng ho, bèn gọi lại:
– Chú Thắng, vào đây Bác hỏi. Chú không có áo ấm à?
Triệu Hồng Thắng lúng túng chưa kịp trả lời, Người đặt bút xuống bàn, đứng lên, đến bên giường lấy một cái áo trấn thủ đem lại.
– Chú mặc cái áo này cho đỡ lạnh.
Triệu Hồng Thắng lắc đầu:
– Không, thưa Bác, cháu đang sức thanh niên, lại ở miền núi quen chịu rét rồi. Bác có tuổi, cần mặc ấm…
Người chỉ vào chiếc áo đang mặc:
– Bác có cái áo này đủ rồi. Chú phải mặc áo này kẻo sinh bệnh…
Triệu Hồng Thắng cầm chiếc áo, ứa nước mắt.
– Lời kể của Triệu Hồng Thắng, in trong sách Nhớ công ơn Bác, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr. 92.
Khoảng cuối năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếp thư cho Ban Xung phong Lào Bắc 16).
Thiếp thư có đoạn:
“… Kiến lập căn cứ địa Lào độc lập là nhiệm vụ cần kíp. Ban Xung phong Lào Bắc phải ra sức gây cơ sở quần chúng trong vùng địch kiểm soát.
Tôi chúc Ban Xung phong Lào Bắc chóng thành công, khu giải phóng Lào độc lập chóng thành lập”.
– Quan hệ Việt – Lào, Lào – Việt, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1993, tr. 14.
– Tư liệu lưu trữ của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Bộ Quốc phòng.
Trong năm
Với bút danh Trần Lực, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết cuốn Giấc ngủ mười năm, một truyện ngắn mang tính chất viễn tưởng.
Truyện kể về cuộc đời của một nông dân miền núi tên là Nông Văn Minh, trước cách mạng phải đi ở, sau tham gia Vệ quốc quân, chiến đấu dũng cảm và bị thương trong trận đèo Bông Lau cuối năm 1947, được đưa về Viện quân y điều trị. Do vết thương quá nặng, anh bị hôn mê, sau mười năm mới tỉnh. Con gái anh bây giờ đã là sinh viên y khoa, được đưa vào Viện quân y chăm sóc anh.
Khi tỉnh dậy, anh được con gái kể lại cho nghe những gì đã xảy ra trong mười năm qua: cuộc kháng chiến của quân dân ta đã kết thúc thắng lợi, Pháp phải công nhận Việt Nam, ký hoà ước với Chính phủ ta, nhân dân đang nô nức thi đua xây dựng lại đất nước. Người vợ nghèo khổ của anh nay đã là chủ tịch xã. Gia đình, quê hương, đất nước đều đã đổi thay.
Anh chiến sĩ đèo Bông Lau năm xưa, nghe con gái kể chuyện, nhìn thấy những thay đổi xung quanh…, trong lòng vô cùng phấn khởi và cảm động.
– Trần Lực: Giấc ngủ mười năm, Tổng bộ Việt Minh xuất bản, Việt Bắc, 1949. Bản lưu tại Bảo tàng Cách mạng Việt Nam.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 603-623.
Trong năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư Gửi anh chị em công nhân Công đoàn vận tải sông Lô (Tuyên Quang), hoan nghênh đề nghị của các chị em mong được đóng đảm phụ tham gia kháng chiến như nam giới. “Việc đó càng tỏ rõ lòng nồng nàn yêu nước của chị em”, Người mong “chị em xung phong thi đua ái quốc, thân ái đoàn kết, tổ chức công việc cho nhanh, cho khéo. Mọi người đều học cho biết đọc, biết viết, làm tính, giữ bí mật và giúp đỡ bộ đội”.
– Ban Tuyên huấn Tỉnh uỷ Hà Tuyên: Bác Hồ với Hà Tuyên, 1986, tr. 25.
Trong năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi tặng ông Văn Trang 17), cán bộ làm công tác vận động Hoa kiều, một mảnh lụa Nam Định của đồng bào dưới xuôi gửi biếu Người để ông may áo cho đứa con nhỏ mới hơn một tuổi.
– Văn Trang: Ở bên Hồ Chí Minh, Tạp chí Những vấn đề quốc tế (Trung Quốc), số 1-1991.
Trong năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện chia buồn khi được tin ông Hoàng Minh Châu, uỷ viên trong Ban Thường trực Quốc hội tạ thế. “Tôi thay mặt Chính phủ kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn ông Hoàng và gửi lời thân ái chia buồn với gia đình ông Hoàng cùng đồng bào tỉnh Biên Hoà”.
– Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, t. 5, tr. 728.
Trong năm
Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời bốn câu hỏi phỏng vấn của một nhà báo Mỹ:
1. Hỏi: Xin hỏi Chủ tịch có chắc sẽ đánh thắng thực dân Pháp không?
Đáp: Chắc thắng.
2. Hỏi: Chủ tịch đối với ông Bảo Đại thế nào?
Đáp: Về phương diện tư nhân, tôi với ông Vĩnh Thuỵ không có thù hiềm gì hết. Nhưng về phương diện dân tộc, Vĩnh Thuỵ là một người có tội phản quốc.
3. Hỏi: Chủ tịch thân Mỹ hay chống Mỹ?
Đáp: Tôi chỉ thân Việt.
Nhưng sau đây là ý riêng của chúng tôi: Trước kia chúng tôi rất mến người Mỹ. Một là vì chúng tôi mến lời Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ. Hai là vì chính sách sáng suốt của Tổng thống Rudơven (Roosevelt) đối với các dân tộc nhỏ yếu. Ba là vì thái độ thành thực của những người Mỹ đã cộng tác với chúng tôi trong thời kỳ chống Nhật.
Nhưng nay tâm lý ấy hơi khác. Một là vì thái độ của những người Mỹ quan trọng, như ông Bulit đã bày tỏ trong báo Life. Hai là vì phần nhiều khí giới và lương thực quân đội Việt Nam lấy được từ quân đội Pháp đều là do Mỹ tiếp tế. Ba là vì nhiều người Mỹ hay tin những lời tuyên truyền giả dối của Pháp, như nói Việt Nam theo mệnh lệnh Kremlin và Kominform 18).
Phải chăng, lúc tướng Washington và người Mỹ đánh Anh để tranh độc lập cũng vì mệnh lệnh của Kremlin và Kominform.
4. Hỏi: Khi đã độc lập, Việt Nam sẽ hoan nghênh tư bản ngoại quốc không?
Đáp: Sau 80 năm bị thực dân Pháp vơ vét, bóc lột và mấy năm bị thực dân Pháp tàn phá, cướp bóc, nước Việt Nam độc lập cần phải ra sức kiến thiết.
Bất kỳ nước nào (gồm cả nước Pháp) thật thà muốn đưa tư bản đến kinh doanh ở Việt Nam, với mục đích làm lợi cho cả hai bên, thì Việt Nam sẽ rất hoan nghênh.
Bất kỳ nước nào (gồm cả nước Pháp) mong đưa tư bản đến để ràng buộc, áp chế Việt Nam thì Việt Nam sẽ kiên quyết cự tuyệt.
– Tài liệu lưu trữ của Bảo tàng Hồ Chí Minh.
– Tạp chí Quan hệ quốc tế, số 1-1991.
————–
Chú thích – Từ tháng 7 đến tháng 12
1) Xiêm: Thái Lan (B.T).
2) Có 30 cán bộ bình dân học vụ tổ chức thành một phái đoàn xung phong đến tỉnh Bắc Giang với mục đích giúp Bắc Giang thanh toán nạn mù chữ trong năm 1949. Biết tin này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho đoàn.
3) Tờ báo của dân quân, du kích ra hằng tuần, do Cục Dân quân thuộc Bộ Quốc phòng phát hành (B.T).
4) Ngày 9-8 địch rút khỏi Bắc Cạn. Bắc Cạn là thị xã đầu tiên được giải phóng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
5) Nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo lúc đó ở Tuyên Quang (B.T).
6) Hội nghị trung du họp từ ngày 19 đến ngày 21-9-1949 (B.T).
7) Nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (B.T).
8) Gồm một số binh sĩ người Bắc Phi trong quân đội viễn chinh Pháp phản chiến chạy sang phía Việt Nam. Họ được tổ chức lại để làm công tác tuyên truyền, kêu gọi binh lính địch phản chiến.
9), 10), 11) Nguyên văn sắc lệnh: “chữa bệnh theo lối Âu – Mỹ” (B.T).
12) Cụ Tôn: Tôn Đức Thắng (B.T).
13) Cụ Trực: Phạm Bá Trực (B.T).
14) – Thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất cho tỉnh Thái Bình.
– Thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhì cho các tỉnh: Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Phúc Yên.
– Thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba (truy tặng) cho ông Vũ Dương Thành (Uỷ viên Uỷ ban kháng chiến hành chính tỉnh Phú Thọ).
– Thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cho các đơn vị: Đài phát thanh tiếng nói Việt Nam, Công an tỉnh Thừa Thiên, Công đoàn hoả xa Nam Trung Bộ, Công đoàn Vạn Thắng (Thừa Thiên), Ngành Giao thông liên lạc Nam Bộ; và các ông bà Nguyễn Văn Hồng (Hải Dương), Nguyễn Văn Tiết (Thủ Dầu Một), Nguyễn Văn Lương (Gia Định), Nguyễn Thị Hoa tức Hồ Thị Bi (Gia Định), bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng (Nam Bộ).
15) Chiến sĩ cảnh vệ Văn phòng Chủ tịch phủ (B.T).
16) Ban Xung phong Lào Bắc, tên một tổ chức phối hợp giữa Liên khu X (Việt Nam) và Mặt trận Lào yêu nước.
Tờ thiếp thư không đề ngày tháng, nhưng theo Công văn số 3501/VP của Tổng chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam và Công văn số 59/BCS, chúng tôi cho rằng tờ thiếp thư được viết vào cuối năm 1949.
17) Văn Trang, cán bộ người Trung Quốc, được cử sang Việt Nam công tác từ năm 1948 đến năm 1967 mới về nước. Suốt 19 năm công tác tại Việt Nam, ông may mắn có rất nhiều dịp sống gần Chủ tịch Hồ Chí Minh.
18) Tên gọi tắt của Cục Thông tin Quốc tế Cộng sản, một tổ chức quốc tế do các Đảng Cộng sản thoả thuận thành lập sau khi Quốc tế Cộng sản giải tán, làm nhiệm vụ giữ mối liên hệ giữa các đảng. Trụ sở đặt tại Praha (Tiệp Khắc).
Nguồn: dangcongsan.vn
Vkyno (st)
Việt Nam 
Bạn phải đăng nhập để bình luận.