Nghịch cảnh nhân quyền Mỹ

Trong khi cả thế giới cùng đông đảo nhân dân Mỹ còn chưa hết bàng hoàng trước những hành động ngược đãi tù nhân tại nhà tù A-bu Gra-íp (I-rắc) của binh lính Mỹ thì ngày 17-5 vừa qua, Oa-sinh-tơn lại công bố cái gọi là “Hỗ trợ nhân quyền và dân chủ: Thành tích Mỹ năm 2003-2004”. Thực là nghịch cảnh!

So với những báo cáo trước đây, lần này người ta thấy không có gì mới. Nội dung cao giọng bàn về nhân quyền vẫn theo cái nhìn của những người có “vấn đề” về thị giác ở một số nước với những cấp độ kỳ quái. Sự khác biệt, có chăng, chỉ là những thay đổi về tên tuổi của những kẻ cơ hội, đầu cơ chính trị ở một số quốc gia hay mức độ đề cập giữa các nước khác nhau mà thôi.

Bản báo cáo dài 270 trang đề cập đến nhân quyền tại 101 nước, ngay lập tức bị các nước, các tổ chức khác nhau trên thế giới phản đối vì tính mơ hồ cùng nội dung trâng tráo của nó. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã tỏ rõ thái độ rằng: “Mỹ hãy lo cho những vấn đề của mình và ngưng ngay sử dụng vấn đề nhân quyền như cái cớ để can thiệp tình hình nội bộ các nước”. Nhân việc báo cáo này được công bố, nhiều học giả đã lên án chính quyền của Tổng thống Gioóc-giơ Bu-sơ về các “thành tích” nhân quyền của chính giới Mỹ. Giáo sư S.Giu-nơ, trường Đại học Xan Phran-xi-cô nêu rõ, chính quyền Mỹ đã “bị mất uy tín” về đạo đức và phá vỡ lòng tin của các đồng minh”. Đại diện Tổ chức giám sát nhân quyền, Tôm Ma-li-nốp-xki nói: “Trung Quốc, Ai Cập, Dim-ba-bu-ê, những nước mà Mỹ cho là cần Mỹ ủng hộ để bảo vệ nhân quyền, giờ đây có thể nói với các nhà bảo vệ nhân quyền rằng, nước Mỹ thần tượng của các ông, chẳng phải đang lăng nhục con người đó sao?”. Còn báo Kô-mơ-san (Mỹ) viết: “Báo cáo nhân quyền của Mỹ là thí dụ rõ nét nhất về sự đạo đức giả, nó được công bố để xoay sở với làn sóng phẫn nộ ở trong nước Mỹ và trên thế giới”…

Khoan hãy nói về tính lố bịch của báo cáo này khi ngang nhiên can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ của Việt Nam, mà chỉ đơn cử những ví dụ cụ thể để thấy rõ cách nhìn sai trái của nó. Chuyến thăm của các quan chức Chương trình phát triển LHQ (UNDP), Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), Quỹ Dân số LHQ (UNFPA), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tới thăm các tỉnh Tây Nguyên trong thời gian từ 12 đến 15-5 đã nhấn mạnh đến những thành tựu đạt được trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Việt Nam nêu trong Tuyên bố Thiên niên kỷ của LHQ. Đoàn đã ghi nhận và đánh giá cao thành tựu của các địa phương về các lĩnh vực kinh tế, giáo dục, y tế, nhất là công tác xóa đói giảm nghèo, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Còn trong vấn đề tự do tôn giáo,Việt Nam có khoảng 20 triệu tín đồ, hàng chục ngàn nhà tu hành và cơ sở thờ tự. Số lượng tín đồ của các tôn giáo, số lượng các trường đào tạo tôn giáo không ngừng tăng. Năm 1975 nước ta chỉ có 1 trường đào tạo đến nay đã có 3 trường Đại học Phật giáo, 34 trường cao cấp và trung cấp Phật học (so với 22 trường năm 1993). Nhiều cơ sở thờ tự được tu bổ và xây mới, nhiều kinh sách, ấn phẩm tôn giáo đã được xuất bản đáp ứng nhu cầu tìm hiểu đạo pháp của các tín đồ… Vậy thì vì cớ gì bản báo cáo nhân quyền của Bộ Ngoại giao Mỹ lại đề cập rằng, các quyền tự do tôn giáo “đã bị hạn chế”…

Thực tế là vậy, đối lập hoàn toàn với những gì mà Bộ Ngoại giao Mỹ nêu trong “báo cáo”. Người ta tự hỏi phải chăng Nhà Trắng không nhìn thấy một thực tế rộng mở đang được rất nhiều tổ chức nước ngoài có mặt tại Việt Nam đánh giá cao ? Cựu Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, ngài Pi-tơ Pê-tê-sơn trong một lần phát biểu với báo chí về nhân quyền đã nêu rõ, chúng ta phải bảo đảm rằng, việc đánh giá về Việt Nam không chỉ dựa vào việc nhận xét các hoạt động nhân quyền, hoặc tôn giáo mà phải nhìn vào đất nước này một cách tổng thể. Cần phải nhìn vào các tiến bộ hơn là chỉ nhận thức về những mức độ bảo vệ nhân quyền, bởi không một nước nào dám chắc là mình đã đạt được mức độ hoàn hảo về bảo vệ nhân quyền mà chúng ta phải luôn luôn nỗ lực. Và nếu tiếp cận theo cả một tiến trình thì rõ ràng. Việt Nam đang thực hiện rất tốt trong việc tôn trọng quyền con người của từng cá nhân cũng như của các nhóm thuộc các tôn giáo khác nhau.

Rõ ràng, thực tế đã đối lập hoàn toàn với những điều mà Bộ Ngoại giao Mỹ đề cập. Dư luận cho rằng, trước hết, Oa-sinh-tơn nên tự điều chỉnh những vấn đề tại nước mình, “sám hối” trước vụ xì-căng-đan tại nhà tù A-bu Gra-íp hơn là can thiệp vào công việc nội bộ của các nước. Bởi đó chính là vết nhơ trong vấn đề nhân quyền hiện nay của nước Mỹ.

Bùi Lê, Báo HNM, 25.5.2004
dangcongsan.vn