Chuyện về một ông cụ người Hoa giống Bác Hồ

Có mấy tấm ảnh Bác Hồ ngày ở Chiến khu Việt Bắc. Hỏi ra thì được giải thích “đó không phải là Bác mà là ông cụ rất giống Bác”.

– Ông cụ tên là Lam Sơn, người Quảng Tây (Trung Quốc). Quê cụ nằm ngay sát biên giới Trung – Việt. Gia đình cụ là cơ sở cách mạng của cả ta và Đảng Cộng sản Trung Quốc. Theo lời mời của ông Trần Đăng Ninh, cụ đã sang hoạt động tại chiến khu Việt Bắc.

Xuất xứ câu chuyện lạ

Mô tả ảnh.Mô tả ảnh.

Cụ Lam Sơn chụp cùng các cán bộ ở chiến khu Việt Bắc.

Những năm 1960-70, bạn tôi – anh Hồ Bá Đạt – sống trong Khu tập thể quân đội số 16A Lý Nam Đế, Hà Nội. Trong hàng chục gia đình cán bộ trung, cao cấp ngày đó có gia đình một sĩ quan người Hoa. Đó là ông bà Bích Liên và Hoàng Hoa.

Nhà Đạt ở tầng trên, gia đình sĩ quan người Hoa ở ngay tầng dưới. Chẳng rõ họ về ở trong khu từ khi nào, nhưng khi gia đình Đạt tới thì đã thấy. Họ quan hệ thân thiết với bà con xóm giềng. Bọn trẻ con gọi ông bà là “cô Liên, chú Hoa”. Tới tháng 6/1975, gia đình họ chuyển về Trung Quốc, sống tại thành phố Quảng Châu.

Năm 2006, nhân dịp sang Trung Quốc, bạn tôi ghé thăm gia đình ông bà. Ông bà vẫn vui vẻ như xưa mặc dù đã nghỉ hưu và sức khỏe đã kém đi. Trong khi trò chuyện được ông bà cho xem cuốn album gia đình. Thú vị là có nhiều ảnh chụp chung với các lãnh đạo ta trong và ngoài quân đội thời chống Pháp và chống Mỹ.

Lúc này mới biết, ông Hoàng Hoa tham gia cách mạng ở Việt Nam từ năm 1948, trên Chiến khu Việt Bắc. Đến năm 1950 thì nhập ngũ. Trước khi trở về nước, ông mang quân hàm đại úy và là Phó chủ nhiệm Hậu cần Sư đoàn 338. Còn bà Bích Liên vào bộ đội năm 1951, mang hàm thiếu úy, phụ trách thư viện.

Thời kì chống Mỹ, ông Hoàng Hoa từng tham gia phiên dịch trong những buổi đàm phán giữa các vị lãnh đạo Việt Nam và Trung Quốc về viện trợ vũ khí, trao đổi tin tức tình báo… Khi về nước, ông bà tiếp tục giảng dạy tiếng Việt tại trường Đại học Ngoại ngữ, ngoại thương Quảng Châu.

Trong số ảnh được xem, bạn tôi thấy có mấy tấm ảnh Bác Hồ ngày ở Chiến khu Việt Bắc. Hỏi ra thì được giải thích “đó không phải là Bác mà là ông cụ rất giống Bác”. Chợt nghĩ đây là câu chuyện thú vị có liên quan đến Bác Hồ không phải ai cũng biết; thậm chí chưa thấy báo chí hoặc ai nói tới; bạn tôi đề nghị ông bà cho xin bản sao.

Về ông cụ giống Bác

Ông cụ tên là Lam Sơn, người Quảng Tây (Trung Quốc). Quê cụ nằm ngay sát biên giới Trung – Việt. Gia đình cụ là cơ sở cách mạng của cả ta và Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Trong một chuyến công tác sang Quảng Tây, ông Trần Đăng Ninh tình cờ gặp ông cụ. Thấy cụ chân chất, hiền lành; hỏi tổ chức thì biết nhân thân của cụ rất tốt, lại thấy cụ có nhiều nét giống Bác Hồ, ông nảy ra ý định mời cụ sang sinh sống ở Việt Nam.

Cụ đồng ý và đề nghị “nếu có thể xin phép được đưa gia đình sang sống cùng”. Nguyện vọng này được chấp nhận và cụ theo ông Trần Đăng Ninh sang Việt Nam ngay chuyến ấy.

Biết ở Chiến khu Việt Bắc có cụ Lam Sơn từ Quảng Tây sang, ông Hoàng Hoa (lúc đó là tổ trưởng tổ phiên dịch gồm các đồng chí người Trung Quốc) có lời mời cụ đến chơi. Tình đồng hương, tình cảm của những người xa quê chiến đấu trên đất bạn làm họ thêm thân thiết. Tổ phiên dịch đã chụp chung với cụ vài kiểu ảnh; trong đó ông Hoàng Hoa còn giữ được 2 tấm nhỏ chỉ bằng 2 đầu ngón tay.

– Thời gian đó là năm 1952, – ông Hoa nhớ lại – ngày đó cụ đã ngoài 50 nhưng rất nhanh nhẹn… Chúng tôi trẻ măng, mới ngoài 20. Trong tấm hình thứ nhất, tôi là người đứng thứ 2 từ trái qua ; còn trong tấm thứ 2, tôi là người thứ 2 từ phải qua.

– Thế chú có biết lí do ông Trần Đăng Ninh mời cụ sang Việt Nam? – Đạt hỏi.

– Nói về việc này phải thận trọng, dù sự việc đã qua cả nửa thế kỷ. Anh về tìm hiểu thêm!

Sau này tin tức về ông cụ như thế nào thì ông Hoàng Hoa cũng không rõ. Nếu cụ còn sống thì nay đã trên trăm tuổi.

Trần Kiến Quốc
kienthuc.net.vn