Học phong cách viết báo của Bác Hồ

13/06/2008

Tôi rất hoan nghênh Báo NĐBND tổ chức Tọa đàm “Báo NĐBND thực hành theo phong cách viết báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh”.

Để thiết thực tham gia cuộc Tọa đàm, tôi muốn nói lên một vài suy nghĩ của mình.

Năm nay, chúng ta kỷ niệm 83 năm, ngày Bác Hồ lập ra Tờ báo Thanh niên và cũng là Kỷ niệm 83 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (1925- 2008).

Bác Hồ dạy: Báo chí là vũ khí, nhà báo là chiến sỹ. Người là lãnh tụ tối cao của cách mạng Việt

Nam, đồng thời cũng là nhà báo với ngòi bút sắc sảo. Những năm tháng trước đây của thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thông qua các bài báo của Bác, nhân dân cả nước hiểu rõ tình hình, quán triệt tư tưởng chỉ đạo, quyết tâm phấn đấu không ngừng để thực hiện các nhiệm vụ, cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.
Nghiên cứu phong cách viết báo của Bác Hồ, chúng ta thấy thể hiện rõ ở các nội dung sau:

1. Trước hết, Bác Hồ quan niệm, tiếng Việt là tài sản vô cùng quý báu của dân tộc. Trải qua hàng ngàn năm, ông cha ta đã nâng niu, chắt lọc và phát triển ngôn ngữ Việt phong phú như ngày hôm nay. Bác luôn nhắc nhở: Mọi người có trách nhiệm quý trọng, giữ gìn và phát triển tiếng Việt để ngày càng hoàn thiện hơn.

2. Qua những bài báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta thấy Người rất coi trọng cách diễn đạt. Muốn viết một bài báo, trước hết phải xác định rõ: Chủ đề, đối tượng và mục đích. Bác thường nhấn mạnh: Viết cái gì? Viết như thế nào?

3. Nắm vững đối tượng của bài viết và hiểu thấu đáo bài báo đó được thể hiện trong một văn cảnh cụ thể. Có vậy mới tìm ra cách viết phù hợp.

Trong từng bài viết, chúng ta đều thấy rõ Người viết cho ai?

Với đối tượng là nhân dân lao động thì ngôn từ ngắn gọn và giản dị. Nhiều khi Bác dùng những câu có vần hoặc ca dao, tục ngữ rất quen thuộc mà nhiều người đã thấm vào trong máu thịt.

Nếu đối tượng là những người có trình độ học vấn cao, hiểu biết nhiều thì Người lại có cách nói uyên bác, nói ít hiểu nhiều. Người thường mang những lời răn dạy của các bậc tiên hiền ra để phân tích, giúp cho các nhà khoa học, các văn nghệ sỹ hiểu được nhiều điều sâu sắc.

4. Luôn tìm tòi và bổ sung làm cho tiếng Việt thêm phong phú. Đấy là sự sáng tạo. Hai yếu tố quan trọng trong phong cách viết của Bác Hồ là chân thực và ngắn gọn.

Chân thực có nghĩa là các thông tin phải bắt nguồn từ thực tế cuộc sống. Những con số, sự kiện phải mạch lạc, rõ ràng; Đương nhiên phải được xem xét, kiểm tra kỹ lưỡng. Bác nhắc nhở: “Viết phải đúng sự thật, không được bịa ra”.

Ngắn gọn là viết phải rõ ràng, có đầu có đuôi, nội dung thiết thực. Làm được thế sẽ đạt tới sự cô đọng mà lại hàm súc, lời ít ý nhiều, không thừa chữ.
Văn phong của Bác luôn luôn trong sáng, giản dị và dễ hiểu.

5. Quan điểm xuyên suốt của Bác Hồ: Văn không chỉ là văn. Văn cũng chính là người. Vì thế, phải luôn luôn gần gũi, gắn bó với nhân dân. Thông qua hoạt động thực tiễn, mỗi người phải học hỏi tinh hoa đạo đức của nhân dân, học cách nói của nhân dân. Theo Người, học nói, học viết cũng là từng bước hoàn thiện những phẩm giá của chính mình.

Nhân dịp Ngày Báo chí Việt Nam và Kỷ niệm 83 năm ra đời của Báo Thanh niên do Bác Hồ sáng lập, tôi viết mấy vần thơ để tặng các nhà báo.

            Hồn bút thiêng

Hơn tám mươi năm gắng tảo tần
Nghiệp đời báo chí nghĩa tình dân
Thị thành làng bản đời sương gió
Cách mạng kiên trung khúc tráng ngân

Đổi mới – Con đường, nguyện cách tân
Tâm thành tích đức tuyết tinh thần
Kiên trì tôi luyện hun truyền thống
Chiến sỹ tiên phong quyết dấn thân

Sức trẻ dặm trường xây nhân cách
Trùng khơi thế sự vượt gian truân
Điểm tô non nước ngời văn hiến
Ngọn bút hồn thiêng vẹn đức nhân

Khát vọng lòng son nuôi chí lớn
“Thanh niên” hùng tiến bước phong trần
Bác Hồ – Ngọn đuốc trời hừng sáng
Tổ quốc hào quang tràn sắc xuân.

Vũ Mão

Vũ Mão
daibieunhandan.vn