QĐND Online – Trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, ở nơi cực Nam Tổ quốc, có một người con ưu tú của quê hương Cà Mau mà tên tuổi ông gắn liền với những chiến tích oai hùng của một đơn vị bám trụ đánh giặc trên tuyến đường Vòng Cung (Cần Thơ). Ông là Đại úy, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Hồng Phước (thường gọi là Hai Thành), nguyên Đại đội trưởng Đại đội “gang thép”, hiện ngụ tại huyện Trần Văn Thời (Cà Mau).

Một ngày cuối năm, chúng tôi có dịp nghe ông, người cựu chiến binh tuổi ngoại “bát tuần”, kể về những trận đánh đầu xuân năm ấy…

– Giáp Tết năm 1968, tôi cùng anh em trong Đại đội “gang thép” (Tiểu đoàn 303, Trung đoàn 1, Quân khu 9) đang trực sẵn sàng chiến đấu. Mặc dù chỉ còn vài ngày nữa là đến Tết Nguyên đán nhưng chiến sự ác liệt nên chẳng ai còn nghĩ đến bánh chưng, bánh tét. Dù vậy, chiều 30 Tết, cảm giác đau đáu nhớ hơi ấm gia đình vẫn khiến chúng tôi thoáng chút bùi ngùi. Đúng thời điểm đó, tôi nhận lệnh gấp rút chỉ huy đơn vị ứng cứu giải vây cho Tiểu đoàn 307 đang thực hiện nhiệm vụ đánh chiếm Đài phát thanh Cần Thơ. Lập tức, tôi thống nhất phương án rồi chỉ huy đại đội cơ động ngay trong đêm. Vào đúng thời điểm thiêng liêng nhất, lắng đọng nhất của một năm thì chúng tôi lại ba lô, súng ống ra đi trên những con thuyền lướt dọc bờ kênh. Phía xa xa, câu vè ai đó vẳng trong đêm thanh vắng: “Má ơi, bộ đội của mình/ Đánh Tây cũng giỏi, lội sình cũng hay” như tiếp thêm sức mạnh cho đơn vị hành quân. Phút giao thừa, trong cái mênh mông thăm thẳm của đêm Ba mươi, giữa thời khắc trời đất giao hòa, cả đơn vị bừng bừng khí thế khi nghe lời thơ của Bác: “Xuân này hơn hẳn mấy xuân qua…”.

Ông Phước đang kể lại trận đánh năm xưa

Ông Phước đọc hết bài thơ chúc Tết của Bác Hồ đầu Xuân 1968, rồi bất chợt ngừng lời như để hình dung đầy đủ gương mặt những người đồng đội cùng hành quân giữa mùa xuân năm ấy. Giây lát, ông kể tiếp:

– Cơ động đến nơi chúng tôi được giao nhiệm vụ án ngữ ngã ba Cần Thơ chặn đứng mũi phản công của địch để mở đường cho Tiểu đoàn 307 chuyển sang thế tiến công. Sớm mồng 2 Tết, sau khi đơn vị triển khai xong đội hình ngăn chặn địch thì lực lượng của chúng cũng vừa tới nơi. Đợi chúng vào đúng phạm vi phục kích, tôi ra lệnh nổ súng tiêu diệt chiếc xe tăng đi đầu. Bị bất ngờ, đội hình cơ động của địch hoảng loạn. Theo hiệp đồng, cả đại đội đồng loạt tiến công dũng mãnh tiêu diệt hơn 100 tên, giữ vững khu vực ngã ba, không cho quân địch cơ động vây ép Tiểu đoàn 307. Đó là trận thắng đầu tiên của Đại đội “gang thép” trong dịp Tết cổ truyền 1968, nhưng chúng tôi vẫn thấy không vui bởi đạn bom đã át tiếng pháo Xuân, niềm vui của đồng bào chưa trọn vẹn…

Ngay sau đó, Đại đội “gang thép” lại nhận lệnh bàn giao trận địa, cơ động chiến đấu trong đội hình Tiểu đoàn 303, phục kích chặn đánh đoàn xe của địch trên tỉnh lộ 4. Trận đánh này, Đại đội trưởng Nguyễn Hồng Phước đã thể hiện rõ kinh nghiệm của người chỉ huy dạn dày trận mạc. Ông Phước nhớ lại:

– Tối mồng 2 Tết, khi đâu đó vẫn đì, đoàng tiếng pháo đón xuân thì anh em chúng tôi lại vội vã lên đường không kịp ăn cơm. Mỗi người chỉ mang theo một ít cơm cháy, cơ động đến khu vực tác chiến của Tiểu đoàn 303. Sáng mồng 3, trong khi đơn vị đang nằm phục kích chờ đoàn xe địch, thì bất ngờ chúng cho trực thăng đổ bộ một tiểu đoàn biệt kích ngay sát đội hình đại đội tôi. Chậm trễ sẽ mất thời cơ, nguy hiểm cho đơn vị, không kịp báo cáo lên trên, tôi trực tiếp chỉ huy đại đội đánh lướt bên sườn đội hình đổ quân của chúng khi vừa chạm đất, nhằm thu hút hỏa lực tạo điều kiện cho tiểu đoàn ta triển khai đội hình tiêu diệt quân địch. Trận đánh thắng lợi. Do mất liên lạc, đoàn xe của chúng vẫn cơ động theo hướng cũ nên bị lực lượng của ta bắn cháy và phá hủy 70 chiếc. Số còn lại buộc phải rút về nơi xuất phát.

Ông Nguyễn Hồng Phước (giữa) nhận Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân (ảnh nhân vật cung cấp)

Sau trận phục kích, tối mùng 3, Đại đội “gang thép” rút về hậu cứ. Nhưng ở đó lại diễn ra trận đánh thứ 3 khi một sư đoàn lính da đen và quân chư hầu tổ chức thành nhiều mũi tiến công vào khu vực đóng quân đơn vị. Một lần nữa, Đại đội trưởng Phước lại thể hiện rõ khả năng chỉ huy tác chiến, anh lệnh cho một tiểu đội triển khai cách xa đơn vị, nổ súng vào đội hình địch, đánh lạc hướng tiến công của chúng. Đồng thời, anh đề nghị hỏa lực pháo binh chi viện dồn dập vào mục tiêu chừng 30 phút, đủ thời gian bố trí đội hình. Chiều mồng 4, khi pháo vừa ngưng, anh ra lệnh cho toàn đơn vị khép chặt gọng kìm bẻ gãy mũi tiến công của địch, buộc chúng phải rút lui. Chiến thắng đầy mưu trí, sáng tạo của Đại đội “gang thép” đã được Trung đoàn 1 biểu dương khen ngợi.

– Vậy là, chỉ trong 3 ngày Tết, các chú đã liên tiếp cơ động chiến đấu 3 trận giành thắng lợi. Đúng là kỳ tích của Đại đội “gang thép” – Tôi bày tỏ lòng ngưỡng mộ. Ông Phước gật gù:

– Chúng tôi chiến đấu trên địa bàn “nóng” của miền Tây Nam bộ, nhiều đơn vị đã bị thương vong nghiêm trọng. Riêng đại đội tôi vẫn bám trụ kiên cường lại còn khiến quân thù khiếp sợ. Bởi vậy mới có tên là Đại đội “gang thép”! Chúng tôi luôn sẵn sàng cơ động đánh địch bất kể gian khổ, hiểm nguy. Ngay cả những ngày Tết, mọi người sum họp gia đình, nhưng chúng tôi không có thời gian để nghĩ đến cảm giác quây quần bên mâm cơm ấm cúng; thậm chí bụng đói cồn cào, thèm một miếng bánh chưng, bánh tét cũng chỉ biết nén lòng vì nhiệm vụ… Mãi đến chiều mùng 8, khi tiếng súng tạm ngưng chúng tôi mới tự thưởng cho mình một bữa liên hoan bằng cách chế biến lại các món ăn trong khẩu phần và một ít thịt heo do các má, các cháu mang cho. Nhìn chúng tôi ai nấy phờ phạc, lặng ngồi bên mấy chiếc bát bỏ không “chờ” đồng đội, các má bật khóc òa…

Bữa cơm đón xuân, mừng thắng lợi sau mấy ngày vất vả, tuy muộn mằn, đạm bạc nhưng với mỗi thành viên Đại đội “gang thép” nó thật ý nghĩa, không thể nào quên.

Bài và ảnh: HOÀNG THÀNH
qdnd.vn