QĐND – “Công việc “bếp núc” ấy mà” – đó là câu trả lời khiêm tốn mà các CCB nguyên là chiến sĩ báo vụ và cơ yếu ở Trạm Tình báo B54 vẫn quen gọi về công việc của mình. Tuy đã nghỉ hưu tại Hà Nội, nhưng cứ hai năm một lần, CCB Nguyễn Tấn Hoàng và CCB Đỗ Đức Lấp cùng các CCB từng công tác ở Trạm B54 lại tổ chức chuyến đi thăm lại chiến trường Quảng Nam-Đà Nẵng, nơi họ từng có nhiều năm công tác ở Cụm tình báo chiến lược B54 thuộc Cục Nghiên cứu-Bộ Tổng Tham mưu (nay là Tổng cục II).

Tháng 3-1965, chàng trai đất Quảng Nguyễn Tấn Hoàng trở về mảnh đất quê hương làm nhiệm vụ sau hơn 10 năm tập kết ra Bắc. Ngày ấy, Trạm Tình báo B54 đứng chân ở một khu rừng thuộc địa bàn huyện Quế Sơn, cách quê ông (xã Tam An, huyện Tam Kỳ) khoảng 30 cây số. Hồi đó, người dân địa phương vẫn nghĩ Trạm B54 là một cơ sở cách mạng thuộc Huyện ủy Quế Sơn hay là một đơn vị đặc công nào đó, trong khi hằng ngày, chiến sĩ báo vụ Nguyễn Tấn Hoàng và các chiến sĩ cơ yếu như ông Đỗ Đức Lấp phải tuân thủ triệt để việc “đi không dấu, nấu không khói, nói đủ nghe, che ánh sáng” để thực hiện nhiệm vụ mã dịch các tin tức do giao thông viên hoặc các cơ sở tình báo chuyển về Trạm, rồi chuyển tiếp những “tin sớm” ấy về Cục theo chỉ đạo của cấp trên. “Để chuyển các bức điện ấy, tôi và anh em báo vụ phải cơ động ra một khu rừng khá xa, bí mật kéo ăng-ten lên để “tác nghiệp”.

CCB Đỗ Đức Lấp và Nguyễn Tấn Hoàng (thứ 2 và 3 từ trái sang) trong ngày gặp lại đồng đội Trạm tình báo B54 tại Quảng Nam (tháng 5-2010). Ảnh do nhân vật cung cấp

Thông thường những tín hiệu “tạch tè” ấy được chúng tôi thực hiện vào các buổi tối để bảo đảm bí mật”, CCB Nguyễn Tấn Hoàng nhớ lại. Còn với ông Đỗ Đức Lấp, do đặc thù công việc nên những chiến sĩ cơ yếu như ông thường biết rõ nội dung của những “tin sớm” ấy trước khi chúng được chuyển đi. Ông bảo: “Trong gần 10 năm công tác ở Trạm, khó có thể liệt kê cụ thể bao nhiêu nội dung được chúng tôi mã dịch, chuyển đi để cấp trên xử lý, cũng khó có thể nhớ nổi những chiến công lặng thầm của đội ngũ điệp báo, giao thông viên hoặc các cơ sở tình báo của B54 trong những năm tháng chiến tranh ác liệt ấy”.

Trong số những cơ sở tình báo ngày ấy, các CCB Trạm B54 vẫn còn ấn tượng với những tấm gương kiên trung của người dân địa phương khi họ đã thầm lặng đóng góp công sức với Trạm B54. Giờ đây, họ vẫn thường kể nhiều về hai cơ sở tình báo là cụ Phạm Phú Hoàng-một cụ già thuộc dòng dõi khoa bảng của triều đình Huế và nhà tư sản Phan Kỳ-một chủ hiệu vàng ở Chợ Hàn (Đà Nẵng). Cụ Phạm Phú Hoàng quê ở huyện Điện Bàn, Quảng Nam, gia thế của cụ được chính quyền ngụy rất nể trọng, nhưng chúng đâu biết cụ đã nhiều lần ra Đà Nẵng đưa đón cán bộ tình báo cho Trạm B54. Mỗi lần đi, cụ lại chỉnh tề khăn đóng, áo dài. Khi qua các bốt gác, bị địch chặn hỏi, cụ lại bảo: “Tau đi nhận lương của thằng con là lính Cộng hòa ở Sài Gòn gửi về…”. Với trường hợp nhà tư sản Phan Kỳ, năm 1966, Trạm B54 đã cử người vào Đà Nẵng móc nối, đưa ông lên căn cứ ở Quế Sơn, Quảng Nam và mời ông làm cơ sở cho ta. Sau khi được học tập chính sách của Mặt trận dân tộc giải phóng và nhận lời làm cơ sở cách mạng, trở về Đà Nẵng, ông đã nuôi giấu một Tổ trưởng tình báo ngay tại tiệm vàng Tâm Thành của gia đình. Từ đó, ta đã xây dựng được nhiều cơ sở trong Bộ tư lệnh Quân đoàn 1 của địch. Khi cơ sở nội tuyến chuyển vào Sài Gòn, Tổ trưởng tình báo của ta phải chuyển theo để chỉ đạo, nhà tư sản Phan Kỳ lại tiếp tục vào Sài Gòn mua nhà và nuôi giấu đồng chí Tổ trưởng cho tới ngày đường dây liên lạc bị lộ, ông bị địch bắt và đày ra Côn Đảo…

Tấm căn cước giả mang tên “Lê Văn An” của chiến sĩ tình báo Nguyễn Tấn Hoàng. Ảnh: Trung Nguyên

CCB Đỗ Đức Lấp chia sẻ với chúng tôi một chuyện riêng, ấy là trong gần 10 năm ở Trạm B54, với nhiệm vụ của một nhân viên cơ yếu, ông đã trực tiếp mã dịch, xử lý hàng trăm “tin sớm” ở chiến trường, vậy mà ở quê ông (xã Hòa Bình, Vĩnh Bảo, Hải Phòng), gia đình ông lại sớm nhận phải một tin buồn, ấy là tấm giấy báo tử… ghi tên ông. “Sau này nghe kể lại, tôi mới biết mình bị nhầm tên với người anh họ tên là Đỗ Đức Lập. Lúc về quê, mọi người vui mừng khôn xiết khi biết tôi còn sống, nhưng niềm vui của gia đình tôi cũng không được trọn vẹn, bởi thay vào đó là một nỗi buồn không gì bù đắp nổi của gia đình ông bác ruột”, CCB Đỗ Đức Lấp tâm sự. Ngồi ôn lại chuyện cũ, CCB Nguyễn Tấn Hoàng cũng nhớ trong gần 10 năm làm báo vụ ở Trạm B54, rất gần nhà, nhưng do công việc đặc thù nên ông không thể liên lạc với gia đình.

Sau những tháng năm phục vụ trong quân ngũ, năm 1976, CCB Đỗ Đức Lấp chuyển ngành về công tác ở Công ty xuất nhập khẩu Thủ công mỹ nghệ thuộc Bộ Ngoại thương, còn CCB Nguyễn Tấn Hoàng tiếp tục công tác ở Tổng cục II cho tới khi nghỉ hưu. Giữa đời thường, trong những ngõ phố nhỏ hẹp hay tại các khu tập thể quân đội, họ cũng bình dị như bao cựu chiến binh hoặc công chức nghỉ hưu khác, chỉ tới khi được nghe những người lính trận ấy hàn huyên với đồng đội những kỷ niệm khó quên ở Trạm tình báo ngoài mặt trận, mọi người mới phần nào hiểu thêm về những công việc lặng thầm của họ.

Quang Huy – Trung Nguyên
qdnd.vn