QĐND – Giữa tháng 10-1946, Tổng chỉ huy Pháp ngạo mạn ra lệnh cho tướng sĩ: Đẩy nhanh quyền kiểm soát chặt trên toàn cõi Việt Nam, cả việc xuất nhập cảng.

Tại địa bàn Liên khu 4 lúc này địch có quân đóng ở Vinh và Thừa Thiên. Riêng tại Huế có 750 tên. Lực lượng vũ trang chấp hành chủ trương Liên khu ủy tích cực phòng ngự, bám chặt địch, hễ thấy chúng có động dạng phản bội cam kết thì tấn công ngay. Ngày 17-12, máy bay Pháp rà lượn khắp trời Hà Nội, rục rịch thủ đoạn đánh phá. Ngày 18-12, Bộ chỉ huy Pháp liên tiếp gửi thông điệp cho ta đòi phải đình chỉ mọi hoạt động chuẩn bị quân sự, đòi giữ quyền an ninh các thành phố.

Trưa 19-12, Liên khu 4 nhận nhiệm vụ của Ban Thường vụ Trung ương Đảng: “… Giặc Pháp đã hạ tối hậu thư đòi tước khí giới của quân đội, tự vệ, công an ta. Chính phủ đã bác bức tối hậu thư ấy. Như vậy, chỉ trong vòng 24 giờ là cùng, chắc chắn giặc Pháp sẽ nổ súng. Chỉ thị của Trung ương: “Tất cả sẵn sàng”.

Nửa đêm 19-12-1946, Trung đoàn Cao Vân nổ súng phát lệnh đồng loạt tấn công các trại lính Pháp ở Huế. Ngày 20-12 trung đoàn cùng bộ đội địa phương, dân quân tự vệ dựng chiến lũy dọc sông Hương và sông An Cựu vây hãm địch. Các đội cảm tử áp sát tấn công các lô cốt địch. Hai trái bom đánh sập khu vực phòng thủ của quân Pháp, diệt hơn 50 tên. Chúng chui xuống công sự, nhân dân giúp bộ đội lấy rơm trộn ớt bột hun ngạt hàng chục tên giặc. Những tốp lính chiếm giữ Nhà đèn, trường dòng bị bộ đội và dân quân tự vệ bao vây diệt gọn.

Thi đua với Trung đoàn Thủ Đô, bộ đội cùng nhân dân Huế vây hãm địch 50 ngày liền trong thành phố, diệt hơn 200 tên. Bộ chỉ huy Pháp vội điều 5000 quân từ Đà Nẵng ra giải vây cho Huế. Đám quân này cũng không sao tiến nhanh được, hơn 10 ngày đụng độ ở các điểm Hải Vân, Lăng Cô, Phước Tường, Mũi Né, Truồi… chúng phải bỏ mạng hơn 200 tên. Cùng thời gian, cánh quân địch từ Trung Lào theo Đường số 9 xuống Quảng Trị vấp phải những trận đánh dữ dội của Trung đoàn Thiện Thuật. Trung đoàn trưởng Hùng Việt đã tận dụng địa hình phức tạp, bố trí nhiều trận địa mìn, địa lôi đánh suốt dọc đường tiến quân của địch, kết hợp tác chiến tập trung có trọng điểm với đánh du kích gây thiệt hại nặng cho giặc.

Đoàn quân kiêu binh Pháp không ngờ được sự tình, chúng cứ dấn vào các “túi lửa” chờ sẵn ở Lao Bảo, Khe Sanh, Đầu Mầu, Cam Lộ để nhận lấy tổn thất nặng nề. Riêng trận địa lôi cầu Rào Quán đã xóa đi gần một đại đội Pháp. Chúng vội kêu máy bay đến ứng cứu. Lúc này thì đạo lính Tây hết kiêu ngạo, phải dò dẫm trên đoạn đường gần trăm cây số mất một tháng. Hơn 300 tên tử vong tại trận địa mới bám được ngoại vi Đông Hà. Khi chúng men tới thị xã Quảng Trị, lại đụng cảnh “vườn không nhà trống” ắng lặng đến rùng rợn, chúng phải chờ hội đủ quân mới dám vào sâu. Điều quân giặc nghi ngại bất chợt ập xuống, những trái bom treo trên các lùm cây, nóc cổng rớt xuống, mìn từ các hốc cây hè phố bung lên. Quan quân địch đang hốt hoảng nháo nhác, đột nhiên toàn thị xã bùng lên hàng trăm đống lửa ngùn ngụt… Trận đòn chí tử này làm quân giặc thất thần cả tháng. Cái giá cuộc hành binh quá đắt, hơn nửa số binh lính bị xóa sổ, 15 ô tô chở đầy binh lính bị thương hối hả chạy khỏi trận địa.

Giặc Pháp không dám thực hiện cuộc “Hành binh dạo mát” ra Quảng Bình. Mãi đến sáng 27-3-1947, hải quân Pháp mới tiến đến cửa Gianh và cửa Nhật Lệ. Lại một bất ngờ mới: Tàu chiến Pháp bị đánh ngay từ ngoài biển chỉ do một tiểu đội du kích đánh chặn bằng thủ pháo, bộc phá, mìn định hướng. 80 tên giặc bị giết, địch phải gọi máy bay đến yểm trợ mới tiến được vào bờ. Quân đông, vũ khí hiện đại nhưng địch cũng phải mất gần một tháng mới chiếm được Đồng Hới và hai bến cảng với cái giá 465 tên chết và hơn 10 xe quân sự bị tiêu hủy. Nhưng chúng chưa được yên, Chi đội Lê Trực đã phân nhỏ lực lượng làm nòng cốt cho dân quân du kích bám đánh suốt ngày đêm. Rất nhiều đồn bốt lẻ của địch đã bị tiêu diệt.

Sau cuộc mở màn đọ sức 90 ngày đêm với địch, quân dân Bình Trị Thiên từ thế mình, sức mình đã nhận rõ: Có thể đánh được Pháp. Tin tưởng hào hứng đón vần thơ chúc Tết của Bác Hồ:

“Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến.

Chí ta đã quyết, lòng ta đã đồng

…

Sức ta đã mạnh, người ta đã đông

Trường kỳ kháng chiến, nhất định thắng lợi

Thống nhất độc lập, nhất định thành công!”.

Nguyễn Việt Phương
qdnd.vn