QĐND – Ông Bao Văn Sinh không thể nào quên hai quyết sách mang tầm chiến lược của Thủ tướng Chu Ân Lai: Phê chuẩn “Công trình 322 Quảng Tây”, xây dựng cảng Phòng Thành trở thành khởi điểm của “Tuyến hàng hải bí mật chi viện Việt Nam” (22-3-1968) và Tiếp tục xây dựng mở rộng cảng Phòng Thành hiện đại cho tương lai (11-11-1972).

Nơi trung chuyển hàng viện trợ Việt Nam

Đầu thập niên 60 của thế kỷ trước, đế quốc Mỹ leo thang trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam. Năm 1967, hai nước Trung -Việt đã ký kết Nghị định thư về sử dụng tuyến hàng hải bí mật trên biển hai nước Trung-Việt và tàu, thuyền Việt Nam sơ tán đến cảng biển Trung Quốc.

Ngày 5-6-2009, Đồng chí Huỳnh Đảm, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, khách mời của Liên hoan hữu nghị thanh niên hai nước Trung-Việt, thăm Cảng Phòng Thành.

Nhằm viện trợ tốt hơn cho cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc xem xét tình thế, quyết định xây dựng một cảng biển tại vùng duyên hải Quảng Tây. Thông qua thám trắc thực địa nhiều nơi, cuối cùng nhận định đảo Ngư Vạn cửa sông Phòng Thành khá lý tưởng.

Đây là một vịnh che giấu tốt, tránh gió tốt, mà cách đảo Cái Lân của tỉnh Quảng Ninh chỉ có 35 hải lý, rất thuận tiện cho việc vận chuyển hàng hóa sang Việt Nam.

Sau khi lựa chọn xác định địa điểm, ngày 22-3-1968, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ra văn bản phê chuẩn xây dựng cảng biển này, đặt tên là “Công trình 322 Quảng Tây”, bao gồm hai hạng mục phụ thuộc Xưởng đóng tàu Vệ Đông và Kho chứa dầu Ngưu Đầu.

Tháng 6-1968, công trình chính thức xây dựng. Cũng chính vào lúc này, anh Bao Văn Sinh đang làm kế toán đội sản xuất Bạch Sa của công xã Phòng Thành quê hương, từ biệt vợ yêu và hai đứa con nhỏ, với 28 tuổi xuân phơi phới, theo đại đội xây dựng, hăng hái đi đến công trường xây dựng “Công trình 322 Quảng Tây”.

Ông Bao Văn Sinh nhớ lại, đảo Ngư Vạn khi ấy không có đường, không có nước ngọt, không có điện, nơi người ở là lều gỗ, tắm giặt là nước biển, điều kiện công tác, sinh hoạt vô cùng gian khổ. Những việc này chưa thấm tháp gì. Điều khiến anh khó chấp nhận nhất là nhà ở gần trong gang tấc mà mấy tháng không được về nhà một lần, thậm chí không được thư từ, không được thổ lộ đơn vị công tác của mình với người ngoài.

Mặc dầu đại quân xây dựng gần một vạn người đến từ các địa phương trong cả nước, cùng hô vang khẩu hiệu “Nhiều, nhanh, tốt, rẻ”, lòng hướng về một chỗ, sức dồn vào một việc, không oán than, không nuối tiếc. Máy móc thiết bị không đủ, họ sử dụng công cụ thô sơ, lực lượng kỹ thuật mỏng yếu, họ tập trung bồi dưỡng huấn luyện tại chỗ; kinh nghiệm xây dựng cảng thiếu thốn, họ vừa làm vừa học. Không ít người vốn là công nhân xây dựng cầu đường, tại đây lại trở thành thợ cả chế tạo tàu xi măng; có người vốn là công nhân khoan thăm dò địa chất, ở đây cũng lại trở thành kỹ thuật viên khoan giếng nước ngọt; có người vốn là nông dân, tại đây lại trở thành công nhân làm đường…

Trải qua hơn một năm phấn đấu đổ mồ hôi và xương máu, đầu năm 1970, các nhiệm vụ của công trình xây dựng bước đầu cảng Phòng Thành đã hoàn thành mỹ mãn: Xây dựng thành công một cảng nổi cơ động cấp 2000 tấn, 4 cảng nhỏ cấp 500 tấn, một loạt hạng mục phối hợp như đường quốc lộ đi vào cảng, v.v…

Ngày 20-5 cùng năm, Cục Cảng vụ Phòng Thành thành lập.

Ngày 1-8-1972, cảng Phòng Thành đưa vào sử dụng, gánh vác nhiệm vụ trọng đại vận chuyển vật tư, vũ khí, trang bị kỹ thuật của Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa chi viện cho cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam.

Từ ấy, cảng Phòng Thành đóng vai trò là khởi điểm của tuyến hàng hải bí mật trung chuyển hàng viện trợ cho Việt Nam.

Vừa thiết kế vừa thi công, vừa vận chuyển hàng hóa

Theo đà khói lửa chiến tranh Mỹ-Việt loãng dần, công năng phục vụ chiến tranh của cảng Phòng Thành cũng ngày càng giảm đi.

Toàn cảnh thành phố cảng Phòng Thành (Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây) hiện nay.

Có người lúc ấy cho rằng: Cảng Phòng Thành chỉ có thể duy trì hiện trạng, bảo lưu là một cảng nhỏ của địa phương.

Nhưng, Thủ tướng Chu Ân Lai đã nhìn xa trông rộng. Ngày 11-11-1972, trên văn kiện “Tóm tắt báo cáo tình hình vận tải viện trợ Việt Nam”, ông đã hạ bút phê chuẩn và chỉ thị: “Bất luận Việt Nam đình chiến hay không, cảng Phòng Thành phải lập tức bí mật mở rộng xây dựng, hoàn thành đúng kỳ hạn”. Thủ tướng đã chỉ rõ phương hướng chiến lược xây dựng cảng Phòng Thành cho tương lai.

Tháng 10-1973, công trình xây dựng mở rộng giai đoạn 1 cảng Phòng Thành chính thức khởi công.

Đương nhiên, ông Bao Văn Sinh không sao quên được, khi ấy thi công dưới nước là vô cùng gian nan. Toàn bộ đội thi công vừa không có máy móc, thiết bị lớn đáp ứng nhu cầu xây dựng bến đỗ nước sâu cấp vạn tấn, cũng thiếu thốn nghiêm trọng lực lượng kỹ thuật xây dựng cảng và kinh nghiệm thi công trên biển.

Những thứ họ có chỉ là máy trộn, máy cuốn, máy bơm nước giản đơn, và mỗi người có đôi bàn tay chưa thạo nghề.

Cuối cùng, vẫn là những kỹ sư của Viện Thiết kế thám sát giao thông Quảng Tây tham chiếu nguyên lý thi công xây dựng cầu đường, tự thiết kế ra phương án kết cấu giếng chìm trọng lực hai tay đòn, mới làm cho công việc xây dựng bến đỗ của cảng được đẩy cao tiến độ một cách hữu hiệu.

Mà nói đến phương pháp nội địa xây dựng hải cảng như vậy, đến nay ông Bao Văn Sinh vẫn không khỏi thấp thỏm trong lòng. Ông nói: Sau khi đặt giếng chìm hình lục giác, toàn bộ dựa vào thủ công cạo gỉ bên trong giếng, có lúc van không chặt, hoặc chân giếng mất thăng bằng, thì sẽ phát sinh hiện tượng nước phun lên, người ở bên trong chẳng khác nào những con kiến rơi vào trong máy giặt đang quay, nếu không kịp níu chặt dây thừng leo lên, thì sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Đưa đá xuống giếng ngầm cũng làm theo cách thủ công, không gánh thì vác, toàn dựa vào “chiến thuật biển người”, từng gánh một, từng khối một, từ trên bờ chuyển vào trong giếng chìm, cứ đi đi lại lại, có lúc làm như một người máy.

Chính là nhờ vào tinh thần cách mạng “khắc phục mọi khó khăn” ấy, những người xây dựng đã sáng tạo một kỳ tích trên biển Trung Quốc.

Ngày 22-3-1975, đã xây dựng thành công bến đỗ nước sâu cấp vạn tấn đầu tiên của tỉnh Quảng Tây, chẳng những kết thúc lịch sử không có bến đỗ nước sâu cấp vạn tấn trên tuyến dọc bờ biển Quảng Tây dài 1.478km, mà còn viết nên một chương mới trong lịch sử xây dựng hải cảng của Trung Quốc.

Vừa xây dựng vừa vận chuyển, từ năm 1968 đến năm 1975, từ cảng Phòng Thành, vật tư viện trợ của các nước Liên Xô, Trung Quốc và các nước XHCN bí mật xuyên qua khu vực đế quốc Mỹ phong tỏa thủy lôi, vận chuyển đến cảng Hải Phòng và cảng Cẩm Phả, đã có đóng góp to lớn vào thắng lợi của cuộc đấu tranh chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam. Chỉ trong từ năm 1970 đến năm 1972, tuyến này đã trung chuyển hơn 300 chiếc xe tăng, xe bọc thép, 8 vạn bộ áo chống đạn, rất nhiều thiết bị để lắp đặt 3000km đường ống dẫn dầu trên tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại.

Sau khi ký kết Hiệp định Pa-ri về hòa bình ở Việt Nam, đồng chí Tôn Đức Thắng, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã ủy nhiệm Bộ trưởng Bộ Giao thông Việt Nam trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất cho cảng Phòng Thành.

Đến tháng 7-1983, Quốc vụ viện nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa phê chuẩn cảng Phòng Thành mở cửa cho tàu thuyền nước ngoài, dần dần vén lên bức màn thần bí của “tuyến hàng hải bí mật”.

Ngày 1-10 cùng năm, cảng Phòng Thành chính thức mở cửa đối ngoại.

Tháng 4-1984, Quốc vụ viện phê chuẩn cảng Phòng Thành là một trong 14 thành phố mở cửa đối ngoại của toàn quốc.

Đến khi ấy, ông Bao Văn Sinh vẫn là một thuyền trưởng có thâm niên.

Ông Bao Văn Sinh không thể nào quên hai quyết sách mang tầm chiến lược của Thủ tướng Chu Ân Lai: Phê chuẩn “Công trình 322 Quảng Tây”, xây dựng cảng Phòng Thành trở thành khởi điểm của “tuyến hàng hải bí mật chi viện Việt Nam” (22-3-1968) và Tiếp tục xây dựng mở rộng cảng Phòng Thành hiện đại cho tương lai (11-11-1972).

Nhờ hai quyết sách chiến lược ấy, Trung Quốc mới có thành phố cảng đối ngoại hiện đại hóa Phòng Thành như ngày nay: Có bến đỗ cấp 20 vạn tấn, có sức mạnh cạnh tranh trên trường quốc tế, với nhiều cái “nhất”: Cảng công-ten-nơ thứ nhất Quảng Tây, cảng cấp 20 vạn tấn thứ nhất Quảng Tây, cảng nhập khẩu lưu huỳnh lớn nhất toàn quốc, cảng vận chuyển lưu huỳnh chuyên nghiệp hóa duy nhất toàn quốc, v.v…

Vũ Phong Tạo (trích dịch theo http://www.xinhuanet.com, 22-2-2011)
qdnd.vn